Dhënia e kompetencave ekzekutive përmes Asociacionit të komunave me shumicë serbe, si model për integrimin e arsimit dhe shëndetësisë në sistemin e Kosovës, është, sipas politikanes nga Kosova, Rada Trajkoviq, opsioni i vetëm për mbijetesën e qëndrueshme të komunitetit serb.

Në një prononcim për Radion Evropa e Lirë, ajo thotë se nuk mund të ketë dallime nga sistemi arsimor i Republikës së Serbisë, sepse, në të kundërtën, do të “rrezikohej” pozita dhe mbijetesa e serbëve në Kosovë.

Trajkoviq ka qenë drejtoreshë e Shtëpisë së Shëndetit në Graçanicë, ka ligjëruar në Fakultetin e Mjekësisë të Universitetit në Mitrovicë të Veriut, i cili vazhdon të funksionojë nën sistemin e Serbisë, dhe ka qenë gjithashtu deputete në Kuvendin e Kosovës.

Nga ana tjetër, sociologu nga Prishtina, Artan Muhaxhiri, njëherësh njohës i rrethanave politike, vlerëson se qasja më logjike për integrimin e institucioneve arsimore dhe shëndetësore – të cilat në zonat me shumicë serbe në Kosovë vazhdojnë të funksionojnë nën sistemin e Serbisë – do të ishte “eklekticizmi pragmatik”, përkatësisht “identifikimi i modeleve ndërkombëtare ekzistuese të një natyre të ngjashme” dhe “përzgjedhja e zgjidhjeve që do të ishin të përshtatshme për Kosovën”.

“Nuk do të ishte e nevojshme të fillohej nga zeroja, sepse praktika të tilla të integrimit të pakicave, madje edhe brenda kornizave të ndërlikuara, janë aplikuar për dekada me radhë dhe në shumë situata të ndryshme”, thotë ai për Radion Evropa e Lirë.

Qeveria e Kosovës pa një qëndrim të qartë për modelet e integrimit

Çështja e integrimit të kujdesit shëndetësor dhe arsimit serb në Kosovë u ngrit në shtator të vitit të kaluar, kur kryeministri Albin Kurti tha se sistemi i dyfishtë nuk është i qëndrueshëm dhe se duhet bërë “inkorporimi dhe bashkimi i tij”.

Atëkohë, ai tha se për këtë integrim do të punohet së bashku me përfaqësuesit politikë të komunitetit serb, por edhe me bashkësinë ndërkombëtare.

Këtë mesazh ua përcolli sërish ambasadorëve të vendeve të QUINT-it – SHBA-së, Francës, Britanisë së Madhe, Gjermanisë dhe Italisë – në mes të janarit të këtij viti.

Por, deri më tani, nuk u specifikua qartë se cilat modele të integrimit janë duke u konsideruar.

Lidhur me këtë çështje, Qeveria e Kosovës nuk iu përgjigj pyetjeve të Radios Evropa e Lirë.

Më 10 shkurt, ish-zëvendëskryeministri i Kosovës, Besnik Bislimi, tha se pesë-gjashtë javët e ardhshme janë shumë të rëndësishme për integrimin e institucioneve të kujdesit shëndetësor dhe arsimor serb dhe shtoi se të gjithë duhet të jenë konstruktivë për këtë çështje.

Në fund të javës së kaluar, Bashkimi Evropian i tha Radios Evropa e Lirë se statusi i strukturave dhe shërbimeve shëndetësore dhe arsimore, të mbështetura nga Serbia në Kosovë, do të zgjidhet brenda kornizës së dialogut midis Prishtinës dhe Beogradit, në përputhje me marrëveshjet e arritura dhe ligjet në fuqi të Kosovës.

Beogradi zyrtar këmbëngul në integrimin e shëndetësisë dhe të arsimit në përputhje me Marrëveshjen e Brukselit, ashtu siç bën edhe Lista Serbe – partia më e madhe e serbëve në Kosovë, e cila ka mbështetjen e autoriteteve aktuale në Serbi.

Çfarë parasheh Asociacioni për shëndetësinë dhe arsimin serb?

Asociacioni i komunave me shumicë serbe u dakordua në vitin 2013 me Marrëveshjen e parë të Brukselit mes Kosovës dhe Serbisë, ndërsa parimet për të u harmonizuan në vitin 2015.

Ky asociacion përmendet edhe në Marrëveshjen për rrugën drejt normalizimit të marrëdhënieve, të cilën Kosova dhe Serbia e pranuan në vitin 2023 në Bruksel, e pas së cilës Bashkimi Evropian hartoi edhe një draft-statut.

Kosova, megjithatë, nuk e ka dërguar ende këtë draft-statut në Gjykatën Kushtetuese për shqyrtim, i cili do të duhej të ishte hapi i parë drejt themelimit të Asociacionit.

Draft-statuti nuk u bë kurrë publik, por Radio Evropa e Lirë kishte qasje në të dhe ai duhet të zgjidhë çështje të shumta të hapura, duke përfshirë funksionimin e institucioneve serbe të shëndetësisë dhe arsimit.

Këto institucione parashihet të bëhen private nën ombrellën e Asociacionit të komunave me shumicë serbe, ndërsa Serbia të ofrojë “kontribut financiar”.

Në draft-statut specifikohet që ato të kenë “statusin e institucioneve të huaja private” dhe të marrin leje, ose licenca, për të vepruar në përputhje me ligjet aktuale të Kosovës.

Edhe kur bëhet fjalë për kurrikulën, draft-statuti thotë se ajo duhet të rregullohet në përputhje me ligjet aktuale të Kosovës.

Aktualisht, nuk është e qartë se si do të dukej ajo, marrë parasysh se Kosova dhe Serbia kanë pikëpamje krejtësisht të ndryshme kur bëhet fjalë për historinë ose gjeografinë, sepse Serbia nuk e njeh pavarësinë e Kosovës.

Megjithatë, në draft-statut theksohet se Asociacioni do të ketë kompetenca sa i përket arsimit, që nënkupton bashkëpunimin midis komunave, prezantimin e politikave arsimore para autoriteteve qendrore, ofrimin e këshillave autoriteteve qendrore për kurrikulën serbe, ofrimin e këshillave për ndryshimet në ligjin e arsimit, e kështu me radhë.

Sipas draft-statutit, do të ekzistonte gjithashtu standardi i “dhënies së dyfishtë të diplomave”, kosovare dhe serbe, të cilat do të njiheshin si nga Kosova, ashtu edhe nga Serbia.

Në të njëjtin draft parashikohet që institucionet arsimore dhe shëndetësore të mund të përdorin ambiente të ndërtuara me financim të Serbisë, por një gjë e tillë nuk duhet ta pengojë funksionimin e sistemit ekzistues arsimor dhe shëndetësor të Kosovës.

Ngjashëm, Asociacioni i komunave me shumicë serbe do të duhej të kishte kompetenca në fushën e shëndetësisë, duke lehtësuar bashkëpunimin midis komunave për përmirësimin e shëndetësisë primare dhe sekondare, përfaqësimin e politikave shëndetësore dhe sociale para autoriteteve qendrore, financimin e projekteve infrastrukturore, pajisjeve dhe materialeve mjekësore, mbledhjen ose financimin e ndihmës sociale etj.

Çfarë thuhet për shëndetësinë dhe arsimin në ligjet e Kosovës?

Kushtetuta dhe ligjet e Kosovës, të cilat u hartuan në bazë të Planit të Martti Ahtisaarit – dokumentit mbi bazën e të cilit Kosova shpalli pavarësinë në vitin 2008 – parashikojnë gjithashtu të drejta për komunitetin serb, nga kultura, gjuha, feja dhe tradita, te çështjet e arsimit, shëndetësisë, ekonomike dhe pronësore, e deri te formimi i komunave me shumicë serbe përmes procesit të decentralizimit.

Sot, në Kosovë janë gjithsej dhjetë komuna me shumicë serbe. Gjashtë ndodhen në jug të lumit Ibër – Graçanica, Novobërda, Shtërpca, Ranillugu, Kllokoti dhe Parteshi, ndërsa katër të tjerat janë të lidhura territorialisht në veri – Mitrovica e Veriut, Leposaviqi, Zveçani dhe Zubin Potoku.

Sipas Kushtetutës së Kosovës, komunitetet pakicë kanë të drejtë të arsimohen në njërën nga gjuhët zyrtare në të gjitha nivelet, që do të thotë edhe në serbisht, sepse kjo gjuhë, së bashku me shqipen, është në përdorim zyrtar në të gjithë territorin e Kosovës.

Megjithatë, institucione arsimore në gjuhën serbe brenda sistemit të Kosovës aktualisht nuk ka.

Gjithashtu, Kushtetuta e Kosovës dhe Plani i Ahtisaarit përcaktojnë se komunitetet pakicë kanë të drejtë t’i krijojnë dhe menaxhojnë institucionet e tyre private arsimore, të cilave mund t’u jepet ndihmë financiare në përputhje me ligjin dhe standardet ndërkombëtare.

Neni 20 i Ligjit për Vetëqeverisjen Lokale të Kosovës u jep komunave të Graçanicës, Shtërpcës dhe Mitrovicës së Veriut kompetenca të zgjeruara në aspektin e kujdesit shëndetësor sekondar, ndërsa me Nenin 21, komuna e Mitrovicës së Veriut ka kompetenca të zgjeruara në arsimin e lartë.

Komunat e Mitrovicës së Veriut, Graçanicës dhe Shtërpcës, me këto kompetenca të zgjeruara, kanë të drejtë të ofrojnë kujdes shëndetësor sekondar, duke përfshirë regjistrimin dhe licencimin e institucioneve shëndetësore, punësimin e punonjësve shëndetësorë, pagesën e pagave dhe trajnimin e punonjësve shëndetësorë dhe të atyre të punësuar në administratë.

Kur bëhet fjalë për arsimin e lartë, komuna e Mitrovicës së Veriut, me kompetencat e saj të zgjeruara, ka të drejtë të ofrojë arsim të lartë, duke përfshirë regjistrimin dhe licencimin e institucioneve arsimore, punësimin e stafit mësimdhënës, pagesën e pagave dhe trajnimin e stafit mësimdhënës dhe administrativ.

Pse serbët në Kosovë druhen nga integrimi i institucioneve të arsimit dhe shëndetësisë?

Muhaxhiri: E rëndësishme që integrimi të bazohet në standardet ndërkombëtare

Muhaxhiri thotë se pika fillestare për integrimin duhet të bazohet në standardet ndërkombëtare dhe kriteret objektive, siç janë Konventa Kornizë për Mbrojtjen e Pakicave Kombëtare dhe Karta Evropiane për Gjuhët Rajonale ose të Pakicave.

“Kjo do të siguronte përshtatjen strukturore të marrëveshjes në kornizën institucionale të sistemit të Kosovës. Çështja kryesore është të sigurohet që modeli i ardhshëm i integrimit funksional të vlerave, të jetë i qëndrueshëm në aspektin e normalizimit afatgjatë”, thotë Muhaxhiri.

Ai shton se përfaqësues të serbëve nga fusha të ndryshme të jetës, duhet të marrin pjesë në këtë proces, sepse çështja e integrimit të shëndetësisë dhe arsimit, sipas tij, do ta ketë ndikimin më të madh në jetën e tyre të përditshme.

“Ndaj, është shumë e rëndësishme që ata të jenë aktorë në tryezën e vendimmarrjes dhe të mos luajnë role pasive, si mbështetje formale për politikanët nga Beogradi”, thotë Muhaxhiri.

Sipas tij, ky proces është jashtëzakonisht i rëndësishëm dhe mund të konsiderohet si një nga themelet për “hyrjen graduale në fazën e hartimit paraprak të marrëveshjes përfundimtare” midis Kosovës dhe Serbisë.

“Perspektivat për sukses do të varen nga gatishmëria e Kosovës dhe Serbisë për të bërë kompromise reale dhe nga serioziteti i ofertave dhe presioneve nga Brukseli dhe Uashingtoni. Qartazi, do të jetë e pamundur të arrihet edhe suksesi më i vogël, nëse të dyja palët nuk janë të gatshme të bëjnë lëshime”, thotë Muhaxhiri për Radion Evropa e Lirë.

Trajkoviq: Roli i bashkësisë ndërkombëtare është thelbësor

Trajkoviq beson se çështja e integrimit të kujdesit shëndetësor dhe arsimit serb është gjithashtu një çështje sigurie dhe se nuk mund të zgjidhet pa pjesëmarrjen aktive të bashkësisë ndërkombëtare, veçanërisht misionit të NATO-s në Kosovë, KFOR.

Ajo thekson se integrimi i kujdesit shëndetësor dhe arsimit duhet të çojë në stabilitet dhe në garantimin e “sigurisë shëndetësore dhe arsimore” për pjesëtarët e komunitetit serb që jetojnë në Kosovë.

Kjo, sipas saj, mund të arrihet vetëm nëse këta dy sektorë integrohen në bazë të Marrëveshjes së Brukselit për formimin e Asociacionit të komunave me shumicë serbe, që do t’u jepte serbëve të Kosovës autonomi më të madhe në vendimmarrje në fushën e shëndetësisë dhe arsimit.

“E theksoj edhe një herë – ne e ruajtëm dhe e kultivuam sistemin e arsimit dhe të kujdesit shëndetësor [pas luftës në Kosovë], me ndihmën dhe garancitë e forta të NATO-s. Sot, një numër i madh pacientësh trajtohen jashtë Kosovës, në Serbi. Dallimi në sistemin arsimor [nga Republika e Serbisë] nuk duhet të ekzistojë, thjesht sepse serbëve në Kosovë nuk do t’u sigurohej mbijetesë dhe siguri e qëndrueshme”, beson Trajkoviq.

Vendet perëndimore, deri më tani, kanë shprehur kryesisht pikëpamjen se të gjitha institucionet serbe duhet të integrohen në sistemin e Kosovës, përfshirë shëndetësinë dhe arsimin, por se kjo duhet të ndodhë në konsultim me komunitetin serb dhe përmes Asociacionit të komunave me shumicë serbe.

Përgatiti: Valona Tela

Gjykata Themelore në Prishtinë e ka shpallur fajtor edhe në rigjykim ish-shefin e Agjencisë Kosovare për Inteligjencë (AKI), Driton Gashi dhe e ka dënuar me katër vjet e tetë muaj burgim në rastin e njohur “Gylenistët”, sipas Betimit për Drejtësi, medium i specializuar për raportim në fushën e drejtësisë.

Ndaj tij është shqiptuar edhe një dënim plotësues, – ndalim i ushtrimit të funksionit në administratë publike për katër vjet, pas përfundimit të dënimit me burgim.

Gashi ishte dënuar me masë të njëjtë burgimi – katër vjet e tetë muaj – edhe në korrik të vitit 2023 për dëbim të paligjshëm të gjashtë shtetasve të Turqisë që kishin leje qëndrimi dhe leje pune në Kosovë.

Vendimi në procedurën e rigjykimit është shpallur nga kryetarja e trupit gjykues, Violeta Namani-Hajra dhe anëtarët Medie Bytyqi dhe Leon Përlaska.

Gashi është raportuar se nuk ka qenë i pranishëm në seancë, por vetëm mbrojtësi i tij, avokati Driton Musliu.

Në aktakuzën e ngritur nga Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës thuhej se Gashi ka keqpërdorur detyrën zyrtare duke mos i përmbushur detyrat sipas kompetencës, duke rekomanduar revokimin e lejeve të qëndrimit dhe mosdhënien e lejes për njërin prej tyre, “për arsye se kinse ata paraqesin rrezik për sigurinë kombëtare, fakt që nuk është provuar fare në procedurë të zbatuar në bazë të ligjit”.

Në shpalljen e vendimit më 2023, nga akuza ishin liruar ish-drejtori i Departamentit për Shtetësi, Azil dhe Migracion në Ministrinë e Punëve të Brendshme, Valon Ramadani, dhe ish-drejtori i Drejtorisë për Migracion dhe të Huaj në kuadër të Policisë Kufitare, Rrahman Sylejmani.

Aktakuza u ngrit pasi më 29 mars të vitit 2018, pas një aksioni të gjerë të Policisë së Kosovës dhe Agjencisë së Kosovës për Inteligjencë, i cili rezultoi me arrestimin e gjashtë shtetasve turq.

Dëbimi i tyre është thënë të jetë bërë përmes një aksioni të koordinuar ndërmjet shërbimeve të inteligjencës nga Turqia dhe Kosova.

Arrestimit dhe dëbimit i parapriu revokimi i lejeve të tyre të qëndrimit, për të cilin veprim më vonë gjykata tha se ishte i jashtëligjshëm.

Nga pesë shtetasit turq, tre prej tyre posedonin leje të përhershme të qëndrimit, përkatësisht Mustafa Erdem, Yusuf Karabina, Karhaman Demirez, ndërsa dy prej tyre Hasan Hysein Demir dhe Cihan Ozkan kishin leje të përkohshme.

Familjet e gjashtë shtetasve turq ngritën një padi ndaj institucioneve të Kosovës në vitin 2018 për arrestim dhe ndalim arbitrar të familjarëve të tyre.

Disa nga familjarët kanë kërkuar azil në Kosovë e disa të tjerë janë larguar drejt vendeve evropiane.

Gjashtë shtetasit turq të arrestuar në Kosovë dhe të dëbuar në Turqi në mars të vitit 2018 u dënuan nga gjykatat atje me gjithsej 56 vjet dhe 7 muaj e gjysmë burgim.

Gjykatat në Turqi, shumicës prej tyre iu shqiptuan nga 8 vjet burgim, kurse njërit, Mustafa Erdem, drejtor i përgjithshëm i institucionit “Gulistan” në Kosovë, më 5 qershor iu shqiptua dënimi prej 15 vjetësh.

Shkollat “Mehmet Akif” në Kosovë i përkasin Institucionit Arsimor “Gulistan”.

“Gulistan” ka kopshte, institucione parashkollore, shkolla fillore dhe të mesme në gjithë Kosovën.

Besohet se ato janë të frymëzuara nga Lëvizja Hizmet e klerikut fetar turk Fethullah Gulen, të cilin presidenti i Turqisë, Recep Tayyip Erdogan, e fajëson për orkestrimin e përpjekjes për grushtshtet në Turqi, në vitin 2016.

Mbështetësit e Gulenit, i cili vdiq në tetor të vitit 2024, konsiderohen terroristë nga Turqia, ndërkaq Lëvizja Hizmet, që ka miliona mbështetës, në Turqi është shpallur terroriste.

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, u takua të dielën vonë me liderin e partisë kryesore opozitare në vend, Bedri Hamzën e Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), në atë që duket të jetë fillimi i përpjekjeve të tij për të arritur një marrëveshje për zgjedhjen e presidentit të ri të vendit, për t’i shmangur një palë zgjedhje të tjera të parakohshme.

Kosova duhet të ketë president të ri më së largu deri më 4 mars, sipas ligjeve, pasi presidentes së tanishme, Vjosa Osmani, i mbaron mandati në fillim të prillit.

Osmani po e kërkon edhe një mandat të dytë pesëvjeçar, por ajo nuk duket ta ketë mbështetjen e nevojshme për t’u rizgjedhur.

Deri tani nuk është paraqitur apo përmendur ndonjë kandidat tjetër i mundshëm për president.

Kurti – partia e të cilit ka 57 vende në Kuvend – tha se bisedoi me Hamzën, ndër të tjera, edhe për çështjen e zgjedhjes së presidentit, dhe se do ta takojë të hënën edhe kryetarin e Lidhjes Demokratike të Kosovës, Lumir Abdixhiku.

“U konstatua që bashkëpunimi është i nevojshëm, duke qenë se duhen së paku 2/3 e deputetëve të Kuvendit për votim të suksesshëm”, tha Kurti pas takimit me Hamzën.

Ai shtoi se Hamza – partia e të cilit ka 22 ulëse, shprehu “gatishmërinë” e tij për bashkërendim parlamentar për çështje të “interesit shtetëror e kombëtar”.

Eugen Cakolli nga Instituti Demokratik i Kosovës, e kritikoi takimin mes Kurtit dhe Hamzës në zyrën e kryeministrit, duke thënë se “është pak e çuditshme që takimet për këtë temë të mbahen në zyrën e tij, sikur të ishte proces i Qeverisë”.

“Takimet për çështjen e Presidentit duhet të zhvillohen mes kryetarëve të partive parlamentare, sepse ky është proces parlamentar dhe kërkon marrëveshje politike mes forcave parlamentare”, shkroi Cakolli në Facebook.

Presidentja Osmani është kritikuar nga partitë opozitare se ka qenë e afërt me partinë e Kurtit.

Ato kanë thënë se ajo “nuk përfaqëson figurë unifikuese”, por nuk kanë shpjeguar pse.

Osmani u zgjodh presidente për herë të parë më 2021 duke gëzuar mbështetjen e Vetëvendosjes së Kurtit, por deri tani, as Kurti e as zyrtarë të partisë së tij nuk kanë shprehur mbështetje publike për një mandat të dytë për të.

Ajo ka ngulur këmbë i duhet një mandat i dytë për t’i vazhduar “punët e mira” që ka thënë se i ka nisur.

Megjithëse roli i presidentit të Kosovës është ceremonial, moszgjedhja e tij në kohë i kushton shtetit.

Dështimi për ta zgjedhur presidentin e vendit para 4 marsit do ta fuste vendin në krizë të re duke nxitur zgjedhje të parakohshme parlamentare për herë të dytë brenda muajsh.

Kosova u përball me krizë politike e institucionale tërë vitin 2025, që i kushtuan me mungesë fondesh ndërkombëtare e vonesa në kalimin e buxhetit për vitin e ri fiskal.

Kosova ka ndërmarrë masa ndëshkuese kundër Rusisë, për shkak të luftës së saj kundër Ukrainës, duke e miratuar pakon e 19-të me sanksioneve të Bashkimit Evropian kundër Moskës.

Pakoja, e miratuar në një mbledhje të kabinetit të kryeministrit Albin Kurti të premten në mëngjes, përfshin sanksione edhe kundër Bjellorusisë.

Ministri i Jashtëm i Kosovës, Glauk Konjufca, tha se Kosova synon promovimin e paqes dhe lirisë, dhe se vendimi i Qeverisë kontribuon në vazhdimin e bashkëpunimit të ngushtë me BE-në dhe Shtetet e Bashkuara.

Kosova i ka miratuar të gjitha pakot paraprake të bllokut kundër Rusisë.

Çfarë përmban pakoja?

Pakoja e 19-të, e miratuar në tetor të vitit të kaluar, rrit ndjeshëm trysninë mbi ekonominë ruse të luftës, duke synuar sektorë kyç si energjia, financat, baza ushtarako-industriale, zonat e veçanta ekonomike, si dhe mbështetësit dhe përfituesit e luftës së saj agresive.

Një ndalim i plotë i Gazit Natyror të Lëngshëm (LNG) rus dhe një goditje e mëtejshme ndaj flotës në “hije” përfaqësojnë sanksionet më të forta deri më tani ndaj sektorit jetik energjetik të Rusisë.

Ndalimi i LNG-së do të hyjë në fuqi në dy faza: kontratat afatshkurtra do të përfundojnë pas gjashtë muajsh, ndërsa kontratat afatgjata nga 1 janari 2027.

Masa të forta synojnë gjithashtu shërbimet financiare dhe infrastrukturën, duke përfshirë për herë të parë kriptovalutat, si dhe tregtinë.

Masat prekin gjithashtu sektorin e shërbimeve dhe forcojnë mjetet kundër anashkalimit të sanksioneve.

Me këtë paketë, numri i anijeve të listuara në flotën në “hije” të Rusisë arrin në gjithsej 557.

Kosova u rreshtua përkrah Perëndimit menjëherë pasi Rusia e nisi pushtimin e plotë Ukrainës në shkurt 2022, dhe prej atëherë i ka miratuar pakot e BE-së dhe SHBA-së kundër Moskës.

Kjo luftë, e cila po vazhdon, sipas Kombeve të Bashkuara, ua mori jetën mbi 10.000 civilëve në Ukrainë.

Të paktën 40 për qind e popullsisë kanë nevojë për një lloj të ndihmës humanitare.

Kuvendi i Kosovës e ka miratuar të premten ligjin për buxhetin shtetëror në vlerë rreth 4 miliardë euro, me gjithë kundërshtimet dhe ankesat e opozitës.

Projektligji për buxhetin kaloi në lexim të dytë me 62 vota për, 36 kundër dhe asnjë abstenime, katër ditë pasi ishte miratuar në lexim të parë.

Ligji tani do t’i dërgohet presidentes së Kosovës, Vjosa Osmani, për dekretim, para se të hyjë në fuqi.

Votimi erdhi pasi Komisioni për buxhet, punë dhe transfere bëri ndryshime dhe i miratoi ato në ligjin për ndarjet buxhetore për vitin 2026.

Ministri i Financave, Hekuran Murati, tha se ky është një buxhet i “përkohshëm dhe emergjent”, duke shtuar se ai do të rishikohet.

“Për këtë arsye, ne, si Qeveri, nuk ua kemi dhënë hapësirën as ministrive që të bëjnë ndryshime, duke konsideruar se nuk kemi shumë kohë për të bërë ndryshimet e nevojshme dhe në mënyrë cilësore, në mënyrë që ato pastaj të mos reflektojnë me probleme gjatë rrugës”, tha Murati.

Partitë opozitare u ankuan se rekomandimet e tyre ishin shpërfillur nga Komisioni dhe i tërhoqën ato në prag të votimit në Kuvend, prandaj edhe votuan kundër kalimit të buxhetit vjetor. Deputetë të caktuar opozitarë paraqiten amendamente gjatë seancën, por nuk morën mbështetje.

Shefi i Grupit Parlamentar të PDK-së, Arian Tahiri, e kritikoi projektligjin për buxhetin dhe njoftoi se deputetët nga partia e tij do të votonin kundër.

“Ne i tërheqim të gjitha amendamentet dhe nuk e mbështesim këtë buxhet që nuk e reflekton as përbërjen e qeverisë, nuk është dokument profesional, ka shumë defekte për 2026 por do jetë i dëmshëm edhe për vitet e ardhshme”, ka thënë ai në seancë.

Shefja e Grupit Parlamentar nga Lidhja Demokratike e Kosovës, Jehona Lushaku, tha se partia e saj nuk ka votë “për” buxhetin, pasi që Komisioni për buxhet nuk i mori parasysh amendamente e propozuara nga ajo.

Buxheti i vitit 2026 u miratua me disa muaj vonesë, dhe pasi vendi ishte detyruar ta zgjaste buxhetin e vitit të kaluar për disa muaj, për shkak të krizës politike e institucionale.

Si do të shpenzohet buxheti i vitit 2026?

Buxheti i vitit 2026 parashihet të arrijë në rreth 4 miliardë euro. Nga kjo shumë, mbi tre miliardë euro janë ndarë për nivelin qendror, ndërsa 867 milionë euro për nivelin lokal.

Për investime kapitale, të cilat shihen si shtylla kryesore për zhvillimin ekonomik, janë planifikuar 998 milionë euro, ose 7.2% më shumë krahasuar me vitin 2025 (931 milionë euro).

Megjithatë, investimet kapitale përbëjnë vetëm 25.2% të buxhetit të përgjithshëm.

Në një analizë të Institutit GAP thuhet se 81 për qind e buxhetit të projekteve kapitale në vitin 2026 është për projektet që do të vazhdojnë nga vitet e kaluara, ndërsa projektet e reja mbeten të kufizuara si në numër ashtu edhe në vlerë dhe kryesisht janë projekte të vogla.

Shpërndarja e investimeve kapitale, sipas GAP-it, nga niveli qendror në komuna vazhdon të jetë joproporcionale me popullsinë dhe sipërfaqen, ndonëse më e balancuar nga aspekti partiak, duke nxjerrë në pah pabarazi.

Subvencionet dhe transferet

Kategoria me rritjen më të madhe është ajo e subvencioneve dhe transfereve, me një rritje prej 17.4%.

Sivjet janë ndarë mbi 1.3 miliardë euro, krahasuar me rreth 1.1 miliardë euro në vitin e kaluar.

Kjo rritje vjen si rezultat i rritjes së disa kategorive të pensioneve, mbështetjes se lehonave dhe rritjes së asistencës sociale.

Pagat dhe shtesat për mbi 91 mijë punonjës të sektorit publik do të kushtojnë mbi 980 milionë euro, nga 916 milionë euro sa ishin në vitin 2025.

Ndërkohë, shpenzimet për mallra dhe shërbime arrijnë në 509 milionë euro, ose rreth 7 milionë euro më shumë se vitin e kaluar.

Në buxhet janë ndarë edhe 46 milionë euro si rezervë shtetërore për emergjenca, e njëjta shumë si në vitin paraprak, me qëllim ruajtjen e stabilitetit dhe likuiditetit financiar.

Për herë të parë, projektbuxheti parasheh edhe pagën e 13-të për punonjësit e sektorit publik, për ata që kanë qenë të angazhuar në organizata buxhetore të paktën 12 muaj para marrjes së vendimit.

Barrën kryesore për mbushjen e arkës së shtetit pritet ta mbajë Dogana e Kosovës, nga e cila parashihet të grumbullohen mbi dy miliardë euro, dhe Administrata Tatimore e Kosovës (ATK), me rreth 1.2 miliardë euro të hyra të planifikuara.

Kabineti i kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti, e ka miratuar të premten një program dyvjeçar për projektligje, i cili përfshin dy ligje të rëndësishme, si ai për byronë shtetërore për konfiskimin e pasurisë së pajustifikueshme dhe ligjin për çmimet tavan.

Duke folur në mbledhje të Qeverisë, Kurti tha se këto dy ligje janë prioritet i tij në dy vjetët e ardhshme.

“Do të vazhdojmë me vendosmëri për të sjellë ligje të qarta e cilësore në dobi të qytetarëve dhe sundimit të ligjit”, tha Kurti.

Kjo është një përpjekje e re e Kurtit për t’i fuqizuar këto ligje, pasi Gjykata Kushtetuese ia kishte rrëzuar që të dyja gjatë mandatit të kaluar katërvjeçar.

Ligjin për verifikimin dhe konfiskimin e pasurisë së pajustifikueshme

Gjykata më e lartë e vendit ia rrëzoi Kurtit dy herë ligjin për verifikimin dhe konfiskimin e pasurisë së pajustifikueshme, së pari më 2024 dhe pastaj në fillim të këtij viti.

Ky ligj synon që të gjithë zyrtarët publikë në Kosovë të jenë subjekt i verifikimit të pasurisë nëse ka kishte dyshime se ajo është fituar në mënyrë të kundërligjshme.

Kushtetuesja tha në vendimin e janarit se e shfuqizoi ligjin për byronë sepse ai u miratua me “shkelje të rënda procedurale dhe kushtetuese”.

Sipas saj, Kuvendi e përdori në mënyrë të pajustifikuar shmangien nga afatet procedurale, duke mos u dhënë deputetëve dhe komisioneve kohë për shqyrtim, debat dhe amendamente, në kundërshtim me nenet 74, 76 dhe 77 të Kushtetutës.

Ligji për çmimet tavan

Ligji për çmimet tavan ishte shpallur i pavlefshëm nga Gjykata Kushtetuese në vitin 2023.

Asokohe, gjykata kishte theksuar se ai nuk ishte në përputhje me Kushtetutën e vendit.

Qeveria e kishte arsyetuar ligjin për shkak të “rritjes së paarsyeshme të çmimeve bazë dhe ankesave të shumta të qytetarëve, lidhur me rritjen e menjëhershme të çmimeve te të gjitha produktet bazë”.

Sipas qeverisë, ligji do të aplikohej në raste të veçanta të destabilizimit në treg.

Ligji, tashmë i shpallur i pavlefshëm, i konsideronte produkte themelore drithërat, bukën, miellin, orizin, pastat, vajin ushqimor të lulediellit, qumështin, kripën e kuzhinës, vezët e pulës, mishin e pulës, sheqerin kristalor, produktet e higjienës personale dhe lëndët e drurit për djegie.

Çfarë thonë partitë?

Dilemat për Osmanin

A duhet t’i jepet Osmanit një mandat i dytë?

Me ngritjen solemne të flamurit shtetëror, Kosova nisi ceremonitë zyrtare për shënimin e 18-vjetorit të pavarësisë.

Flamuri i Republikës së Kosovës u ngrit në oborrin e ndërtesës së Qeverisë në Prishtinë, në praninë e krerëve më të lartë të shtetit, përfshirë presidenten Vjosa Osmani, kryeministrin Albin Kurti dhe kryetaren e Kuvendit, Albulena Haxhiu.

Presidentja Osmani e cilësoi këtë ditë si një moment reflektimi dhe krenarie dhe nderoi sakrificën e atyre që kontribuuan për lirinë dhe shtetësinë e Kosovës.

“Sakrifica ka qenë shekullore, kanë qenë breza të tërë që kanë dhënë gjithçka që sot ta gëzojmë shtetin e Kosovës. Shprehim respektin e thellë për presidentin historik, Ibrahim Rugova, sakrificën e familjes Jashari dhe të gjithë ata që dhanë jetën që ne ta gëzojmë shtetin tonë”, tha ajo.

Kryeministri Kurti theksoi përparimin e vendit në forcimin e institucioneve dhe zhvillimin e ekonomisë, ndërsa kryeparlamentarja Haxhiu tha se “sot e edhe çdo ditë tjetër kujtohen me nderim të gjithë ata që dhanë jetën e tyre për pavarësi”.

Në seancën solemne të Qeverisë, Kurti përmendi edhe ish-krerët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës që po gjykohen nga Dhomat e Specializuara në Hagë.

Ai tha se shpallja e pavarësisë nuk mund të përkujtohet pa u nderuar ata që kontribuuan në ndërtimin e shtetit.

“Kontributi i secilit prej tyre për lirinë dhe pavarësinë është i çmuar dhe historia do të jetë ajo që do ta bëjë gjykimin e drejtë”, tha Kurti.

Ai shtoi se ky vit i pavarësisë e gjen Kosovën në fillim të mandatit të ri qeverisës, ndaj “punët janë të shumta”.

“Mësuesë e studentë, mjekë e punëtorë, gra e burra, vajza e djem, të gjithë duhet të japim maksimumin tonë. Këtë e presin të gjithë. Le t’i bëjmë krenarë duke punuar e forcuar shtetin”, tha Kurti.

Pavarësia e Kosovës u shpall më 17 shkurt të vitit 2008 nga institucionet vendore, pas një periudhe të gjatë administrimi ndërkombëtar dhe negociatash për statusin.

Ajo u mbështet fuqishëm nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe shumica e vendeve të Bashkimi Evropian.

Që nga ajo kohë, Kosova bëri përparim në ndërtimin e institucioneve shtetërore, konsolidimin e sigurisë me mbështetjen e NATO-s dhe zgjerimin e njohjeve ndërkombëtare.

Megjithatë, shteti vazhdon të përballet me sfida të mëdha, përfshirë kundërshtimet e pavarësisë nga Serbia dhe disa vende të tjera, si dhe pengesa në anëtarësimin në organizata ndërkombëtare.

Republika e Kosovës shënon 18-vjetorin e pavarësisë së saj. Më 17 shkurt 2008, Kuvendi i Kosovës shpalli pavarësinë e vendit, duke e bërë atë shtet të pavarur, sovran dhe demokratik.

Me rastin e këtij përvjetori, institucionet e vendit kanë përgatitur aktivitete të ndryshme festive.

Shpallja e Pavarësisë ishte rezultat i një procesi të gjatë dialogu. Por propozimi i presidentit Martti Ahtisaari nuk kishte marrë mbështetjen në Këshillin e Sigurimit të Kombeve të Bashkuara.

Edhe pse u kundërshtua nga Serbia e Rusia, Kosova deklaroi Pavarësinë, akt ky që mori mbështetje nga shtete të rëndësishme të botës, përfshirë Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Axhenda e aktiviteteve

18-vjetori i shpalljes së Pavarësisë së Kosovës do të përcillet me shumë aktivitete institucionale.

Nga ora 7 do të bëhet ngritja e Flamurit të Republikës së Kosovës, pas 20 minutave, përkatësisht në orën 7:20 do të mbahet mbledhja solemne e Qeverisë së Republikës së Kosovës.

Në orën 7:30 do të bëhen nderime te Monumenti i të Pagjeturve e pas pesë minutash do të bëhen homazhe te Pllaka Përkujtimore e Fëmijëve të Vrarë.

Në orën 8:00 mbahen homazhe te varri i ish-Presidentit Dr. Ibrahim Rugova e pas 10 minutash te te varri i veprimtarit Adem Demaçi.

Nga ora 9 do të ketë homazhe në Kompleksin Memorial “Adem Jashari” në Prekaz e në 10:30 do të mbahet seancë solemne e Kuvendit të Republikës së Kosovës.

Nga ora 11:25 do të bëhen nderime te Monumenti Heroinat, në orën 11:30 mbahet parakalimi i Trupave të Forcës së Sigurisë së Kosovës dhe Policisë së Kosovës. Në 17:30 pritje shtetërore nga Presidentja, Kryetari i Kuvendit dhe Kryeministri i Republikës së Kosovës dhe dita do të përmbyllet me koncertin solemn të Filharmonisë së Kosovës.

Kuvendi i Kosovës i ka ratifikuar të premten marrëveshjet e vendit me Bashkimin Evropian dhe Bankën Botërore, në vlerë të rreth 1 miliard eurove.

Deputetët nuk kanë arritur pajtueshmëri për projektligjin për buxhetin, andaj pas konsultimeve mes shefave të grupeve parlamentare, seanca është shtyrë për të hënën në orën 10:00.

Sipas projektbuxhetit, që e ka siguruar Radio Evropa e Lirë, buxheti i përgjithshëm i shtetit për vitin 2026 është rreth 4 miliardë euro.

Nga shuma totale prej 3,955,595,904 miliardësh, 998 milionë euro janë ndarë për investime kapitale, ndërsa pjesa më e madhe e buxhetit, apo mbi 1.3 miliard euro, parashihet të shpenzohen për subvencione dhe transfere.

Mbi 980 milionë euro janë ndarë për pagat dhe shtesat e mbi 91 mijë punonjësve të sektorit publik. Mallrat dhe shërbimet do të kushtojnë 509 milion euro, kurse shpenzimet komunale mbi 35 milionë euro.

Partitë shqiptare në opozitë, Partia Demokratike e Kosovës (PDK), Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) dhe Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK), por edhe Lista Serbe, partia më e madhe e serbëve në Kosovë, e kanë kritikuar votimin e projektligjit për buxhetin, duke thënë se nuk kanë pasur kohë të mjaftueshme për ta lexuar gjithë dokumentin.

Sipas tyre, për disa ministri as nuk është planifikuar buxhet.

Opozita ka kërkuar tri ditë shtesë për ta shqyrtuar projektligjin, si dhe e kanë ftuar kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti që të jetë prezent në sallë për të diskutuar.

Deputetët opozitarë e kanë arsyetuar mosvotimin e tyre, duke thënë se një ditë më parë e kanë mbështetur propozimin e Qeverisë për zgjatjen buxhetore për muajin mars nga buxheti i vitit të kaluar.

Kjo zgjatje ka qenë e domosdoshme që të mos ketë ndërprerje në pagat e punëtore të sektorit publik dhe pagesave të tjera.

Ministri Murati e ka pranuar se disa ministri të reja nuk kanë buxhet, mirëpo e ka përmendur urgjencën e miratimit të projektligjit të ri dhe është zotuar se do të ketë ndryshime e rishikime të buxhetit gjatë javëve e muajve në vazhdim.

Marrëveshjet ndërkombëtare

Në nisje të seancës, deputetët janë pajtuar për një shmangie nga procedurat që parashihen nga Kuvendi për ratifikimin e marrëveshjeve ndërkombëtare, për shkak të rëndësisë së miratimit të tyre sa më parë që është e mundur.

Marrëveshja e miratuar mes Kosovës dhe Bashkimit Evropian kap vlerën e 882 milionë eurove.

Pakoja e BE-së për Ballkanin Perëndimor – për periudhën 2024-2027 – është në vlerë të 6 miliardë eurove. Nëse analizohen ndarjet buxhetore, Kosovës i takojnë rreth 882 milionë euro – 253 milionë si grant dhe 629 milionë euro në formë të kredisë – që do të thotë se përfiton më së shumti fonde në rajon për kokë banori.

Kuvendi i ka ratifikuar të dyja marrëveshjet e nevojshme për t’i siguruar fondet: atë që e mundëson paketën e planit dhe planin e reformave dhe tjetra për marrëveshjen e kredisë.

Kosova i ka ratifikuar edhe tri marrëveshjet me Bankën Botërore. Afati i fundit për miratimin e një pjese të fondeve ka qenë pikërisht e premtja e 13 shkurtit.

Tri marrëveshjet parashohin programe në sfera të ndryshme:

• njëra në vlerë të 90.3 milionë eurove është për financim të politikave zhvillimore, efektivitet fiskal, konkurrueshmëri dhe rritje të gjelbër,
• dy tjerat, secila në vlerë në 18.6 milionë eurove parashohin forcimin e sistemit të shëndetësisë dhe edukimin në fëmijërinë e hershme, si dhe kujdesin për kapitalin njerëzor të Kosovës.

Ministri i Financave, Hekuran Murati ka thënë se marrëveshjet me Bankën Botërore janë ndër më të favorshmet për vendin, pasi kanë normë interesi 0 për qind.

Për këto marrëveshje, dhe rrezikun e humbjes së këtyre fondeve, është folur gjithë vitin e kaluar, meqë Kosova ka qenë pa institucione funksionale për t’i çuar ato përpara.

Qeveria e re, në krye me kryeministrin Albin Kurtin, i ka fituar votat e nevojshme më 11 shkurt, pas konstitutimit të Kuvendit të Kosovës.

Kurti me partinë e tij, Lëvizjen Vetëvendosje, ka fituar mbi 51 për qind të votave në zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 28 dhjetorit, duke siguruar 57 ulëse në Kuvend.

Kreu i Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës, Ramush Haradinaj, njoftoi se nuk do të kandidojë për udhëheqjen e partisë në zgjedhjet e brendshme partiake.

Pas mbledhjes së Këshillit të Përgjithshëm të AAK-së, Haradinaj tha se zgjedhjet partiake do të mbahen nga 20 shkurti deri më 6 qershor.

“Nuk do të kandidoj për kryetar të Aleancës”, tha Haradinaj, duke treguar se janë disa arsye për këtë vendim.

E para, tha ai, është koha e gjatë në udhëheqje, përkatësisht nga maji i vitit 2000, kur u themelua partia, por edhe rezultati jo i mirë i partisë në dy palë zgjedhjet e fudit më 9 shkurt dhe 28 dhjetor 2025.

AAK në zgjedhjet e fundit arriti të siguronte gjashtë vende në Parlamentin e Kosovës.

Haradinaj njoftoi se deri tani, kandidaturën për kreun e ri të AAK-së e ka shpallur Ardian Gjini, por tha se mund të ketë kandidatura të tjera.

I pyetur nëse do të jetë kandidat për president, Haradinaj tha se nuk është.

Ndërkaq, për qëndrimin e partisë lidhur me votimin e Vjosa Osmanit për një mandat të dytë si presidente, Haradinaj tha se AAK-ja ende nuk ka vendosur për këtë çështje.

Haradinaj është zgjedhur deputet i legjislaturës së dhjetë që u konsititua një ditë më parë. Ndërkaq, në zgjedhjet e dhjetorit ai ishte kandidat i AAK-së për kryeministër.

Në të kaluarën, Haradinaj ka shërbyer dy herë si kryeministër i Kosovës.

Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani e ka anuluar pjesëmarrjen e saj në Konferencën e Sigurisë në Munih, ka konfirmuar Bekim Kupina, këshilltar për media i presidentes, në disa përgjigje për Radion Evropa e Lirë.

Si arsye për anulimin e vizitës janë përmendur angazhimet institucionale dhe prioritetet që lidhen me zhvillime brenda vendit.

Konferenca e Sigurisë në Munih i mban punimet këtë vit më 13-15 shkurt në qytetin gjerman. Ajo konsiderohet konferencë me nam, për shkak të pjesëmarrjes së zyrtarëve shtetërorë të niveleve më të larta.

Paraprakisht ishte raportuar se përveç Osmanit, në këtë konferencë do të merrnin pjesë edhe kryeministri i Kosovës, Albin Kurti dhe shefi i Agjencisë Kosovare të Inteligjencës, Petrit Ajeti.

Në nivel botëror, pjesëmarrjen e ka konfirmuar edhe Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio bashkë me një delegacion të nivelit të lartë.

Vendimi i marrë nga Osmani vjen një ditë pasi Kosova është bërë me Qeveri të re në krye me Albin Kurtin.

Qeveria është zgjedhur më 11 shkurt, në të njëjtën ditë që është konstituuar Kuvendi i Kosovës.

Kurti me partinë e tij, Lëvizjen Vetëvendosje, ka fituar mbi 51 për qind të votave në zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 28 dhjetorit, duke siguruar 57 ulëse në Kuvend.

Ndër prioritetet kryesore të Qeverisë në ditët e para është ratifikimi i marrëveshjeve ndërkombëtare që ka Kosova me BE-në dhe Bankën Botërore. Të gjitha së bashku kapin vlerën e rreth 1 miliard eurove.

Kryeministri Kurti ka paralajmëruar në mbledhjen e mbajtur në paraditen e së enjtes se pas votimit të buxhetit të shtetit dhe ratifikimit të marrëveshjeve ndërkombëtare, atëherë fokusi kthehet te çështja e pozitës së presidentit.

“Sa të përfundohen këto [marrëveshjet], jam i gatshëm që nga nesër të fillojmë kontaktet dhe diskutimet me subjektet e tjera politike për çështjen e zgjedhjes së presidentit”.

Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, e ka thënë hapur se synon edhe një mandat në krye të shtetit.

Ende nuk dihet nëse emri i saj do të propozohet në Kuvend dhe nëse do t’i ketë vojtat e nevojshme.

Në një intervistë për Radion Evropa e Lirë, në fund të dhjetorit, presidentja Osmani ka thënë se nëse nuk e fiton edhe një mandat, atëherë do t’i kthehet angazhimit politik, pa treguar se me cilën parti.

Partia Për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë e Nenad Rashiqit i ka bërë thirrje Listës Serbe që të deklarohet dhe të tregojë se çfarë është pajtuar konkretisht lidhur me integrimin e institucioneve arsimore dhe shëndetësore në Kosovë, të cilat funksionojnë në sistemin e Serbisë, si dhe kush ka zhvilluar negociatat dhe në emër të kujt.

“Nëse nuk ka marrëveshje, atëherë është jashtëzakonisht e papërgjegjshme, madje edhe mashtruese, të paraqitesh si mbrojtës politik i popullit serb, ndërkohë që nuk ofrohet asnjë zgjidhje konkrete”, thuhet në reagim, ku vlerësohet se heshtja e Listës Serbe “nuk është e rastësishme”.

“Kjo sjellje e tillë e thellon pasigurinë, frikën dhe ndjenjën e braktisjes institucionale”, thuhet në reagimin e partisë së Rashiqit.

Ndryshe, Rashiq në zgjedhjet e fundit, të mbajtura më 28 dhjetor 2025, ka fituar një mandat deputeti në Kuvendin e Kosovës, ndërsa Lista Serbe ka siguruar nëntë mandate. Ai ka qenë ministër për Komunitete dhe Kthim në Qeverinë e udhëhequr nga Albin Kurti, pasi Lista Serbe i braktisi institucionet në vitin 2022, ndërsa pritet që të jetë pjesë edhe e Qeverisë së re që do të udhëhiqet nga Lëvizja Vetëvendosje.

Zëvendëskryeministri në detyrë i Kosovës, Besnik Bislimi, më 10 shkurt ka deklaruar se pesë deri në gjashtë javët e ardhshme janë shumë të rëndësishme për integrimin e institucioneve shëndetësore dhe arsimore serbe, duke theksuar se të gjithë duhet të jenë konstruktivë lidhur me këtë çështje.

Bislimi, në një intervistë për transmetuesin publik të Kosovës në gjuhën serbe, RTK2, tha se ekzekutivi kosovar i ka ftuar kryetarët aktualë të komunave me shumicë serbe në një takim të premten, ndërsa deri më tani pjesëmarrjen e ka konfirmuar vetëm njëri.

“Do të ishte mirë që kryetarët e komunave në këtë fazë të tregojnë sa më shumë përgjegjësi, sepse mirëqenia e qytetarëve të tyre varet në masë të madhe nga qasja që do të kenë në javët e ardhshme”, është shprehur Bislimi.

Dhjetë komunat me shumicë serbe në Kosovë – Mitrovica e Veriut, Leposaviqi, Zveçani, Zubin Potoku, Graçanica, Shtërpca, Kllokoti, Ranillugu, Parteshi dhe Novobërda – udhëhiqen nga kryetarë të Listës Serbe, partisë më të madhe të serbëve në Kosovë, e cila gëzon mbështetjen e Beogradit.

Radio Evropa e Lirë i është drejtuar kësaj partie me pyetjen nëse kryetarët e komunave me shumicë serbe do t’i përgjigjen ftesës së Qeverisë së Kosovë për takim lidhur me integrimin e shëndetësisë dhe arsimit.

Ndërkohë, më 10 shkurt, rektori Nebojsha Arsiq ka deklaruar se Universitetit në Mitrovicë të Veriut – i cili funksionon sipas sistemit të Serbisë – i është dorëzuar një shkresë nga Universiteti i Prishtinës, sipas së cilës Fakulteti i Shkencave Teknike po e shfrytëzon objektin në mënyrë të paligjshme dhe se brenda 30 ditësh duhet ta lirojë atë ose të fillojë rregullimin e përdorimit.

Arsiq ka thënë për portalin Kossev se Fakulteti i Shkencave Teknike nuk funksionon brenda sistemit juridik të Kosovës dhe se nuk ka mundësi t’i përgjigjet këtij kërkese në mënyrë institucionale, por se lidhur me hapat e mëtejmë po “pres udhëzime”.

Radio Evropa e Lirë u është drejtuar rektorateve të universiteteve në Mitrovicë të Veriut dhe në Prishtinë me kërkesë që të ofrojnë më shumë detaje lidhur me këto pretendime, por nga këto institucione nuk kanë kthyer përgjigje.

Njoftimi për fillimin e integrimit të institucioneve arsimore dhe shëndetësore përkon me fillimin e zbatimit të fazës së parë të aplikimit të plotë të Ligjit për të huajt, e cila do të zgjasë deri më 15 mars dhe parasheh një periudhë informimi.

Zbatimi i plotë i këtij ligji mund të ndikojë në funksionimin e institucioneve serbe shëndetësore dhe arsimore, pasi të gjithë ata që nuk kanë dokumente kosovare duhet të posedojnë leje pune ose licencë për punë, për të cilën kërkesa parashtrohet në Agjencinë e Punësimit të Kosovës.

Po ashtu, punonjësit e Universitetit në Mitrovicë të Veriut që vijnë nga Serbia ose nga vende të tjera të rajonit do të duhej të kenë leje të përkohshme qëndrimi dhe të përmbushin kushte të tjera të përcaktuara me ligj, varësisht nga qëllimi i qëndrimit.

Në praktikë, marrja e lejes së punës ose për shkollim mund të jetë problematike, pasi Kosova nuk i njeh institucionet e Serbisë, të cilat i konsideron paralele dhe ilegale.

Bislimi ka theksuar se problemi nuk qëndron te zbatimi i ligjit, por se institucionet serbe duhet të “legalizohen” brenda sistemit juridik të Kosovës.

Për këtë çështje ka reaguar edhe Zyra për Kosovën në Qeverinë e Serbisë, duke vlerësuar se institucionet serbe të arsimit dhe shëndetësisë janë “vetë thelbi” i Asociacionit të komunave me shumicë serbe, për të cilin Kosova dhe Serbia janë pajtuar që ta formojë gjatë negociatave në Bruksel.

“Beogradi mbetet i hapur për bisedime dhe pret angazhim të shtuar të Bashkimit Evropian dhe të Brukselit në gjetjen e zgjidhjeve të qëndrueshme që do të respektonin marrëveshjet ekzistuese dhe të drejtat e popullit serb në Kosovë dhe Metohi”, tha Zyra për Kosovën.

Palët u pajtuan për Asociacionin më 2013 dhe ai përmendet edhe në Marrëveshjen për rrugën drejt normalizimit të marrëdhënieve, të cilën Kosova dhe Serbia e kanë pranuar në vitin 2023. Sipas një draft-statuti që hartoi Bashkimi Evropian, Asociacioni do të duhej ta rregullonte edhe çështjen e të hyrave, përkatësisht financimin nga buxheti i Serbisë.

Dhomat e Specializuara njoftuan se kanë liruar Haxhi Shalën, Bashkim Smakajn dhe Fadil Fazliun, nën kushte të caktuara.

Përmes njoftimeve të ndara, Dhomat e Specializuara thanë se ish-eprori i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Haxhi Shala, u lirua pasi kryetarja e Dhomave, Ekaterina Trendafilova modifikoi dënimin e tij.

“Këto kushte do të vazhdojnë të zbatohen për pjesën e mbetur të nga tre vjetët e dënimit të Shalës”, u tha në njoftimin e Dhomave të Specializuara të Kosovës, që njihen edhe si Gjykata Speciale, ku u shtua se Shala u kthye në Kosovë më 10 shkurt.

Familjarë të tij kanë publikuar fotografi në rrjetet sociale, ku shfaqet Shala në Kosovë.

Modifikimi i vendimit vjen pasi në dhjetor të vitit të kaluar, kryetarja e Gjykatës Speciale, Ekaterina Trendafilova, kishte hedhur poshtë kërkesën e Shalës për ulje të dënimit.

Sipas njoftimit të 10 shkurtit, Trendafilova tha se Shala ka treguar disa shenja të rehabilitimit dhe i kishte dërguar një letër, “në të cilën shprehte keqardhje ndaj të gjithë atyre që mund të kishin pësuar dëm si pasojë e veprimeve të tij”.

“Kryetarja gjykoi se, ndonëse veprat penale për të cilat ai u shpall fajtor janë të rënda, Shala e kishte shkruar letrën me nismën e vet dhe pa ndihmë ligjore, pas një periudhe reflektimi. Ajo konstatoi se letra e tij ishte shenjë e distancimit të sinqertë nga veprat penale për të cilat u shpall fajtor”, tha Gjykata Speciale.

Sipas ligjeve, kur një person vuan dy të tretat e dënimit ai ka të drejtë të kërkojë t’i ulet apo modifikohet vendimi “por vetëm nëse plotëson kriteret” për një gjë të tillë, tha Specialja.

Shala është dënuar me tre vjet burgim shkurtin e vitit 2025, pasi paraprakisht pranoi fajësinë për pengim të drejtësisë.

Shala kishte qëndruar në burgun në Hagë që nga 11 dhjetori i vitit 2023. Ai u dënua së bashku me dy të tjerë, Sabit Januzin dhe Ismet Bahtijarin, ndaj të cilëve prokurorët e Gjykatës Speciale kishin aktakuzë për pengim të drejtësisë.

Bahtijari dhe Januzi u dënuan me nga dy vjet burgim.

Që të tre kishin arritur marrëveshje me prokurorët për pranimin e fajësisë.

Çfarë thuhej në aktakuzën për Shalën, Januzin e Bahtijarin?

Në aktakuzën e konfirmuar për tre të akuzuarit më 10 korrik të vitit 2023, thuhej se në periudhën midis 5 dhe 12 prillit 2023 Haxhi Shala, bashkë me Sabit Januzin dhe Ismet Bahtijarin, kontaktuan një dëshmitar.

Më saktësisht, sipas aktakuzës, Ismet Bahtijari i bëri një vizitë dëshmitarit në shtëpinë e tij më 5 prill ndërsa Sabit Jonuzi bëri një vizitë më 12 prill.

Në aktakuzë po ashtu u tha se dëshmitarit iu kërkua tërheqja e dëshmisë dhe iu ofruan benefite në këmbim.

Vepra në grup, sipas Prokurorisë së Specializuar, u krye nën direktivën e Haxhi Shalës.

Lirimi i Smakës dhe Fazliut

Ndërkaq, në njoftimin e ndarë për Smakajn dhe Fazliun, Gjykata Speciale tha se ata u liruan me kusht. Ata akuzohen për pengim të drejtësisë dhe bëjnë pjesë në një aktakuzë të përbashkët me Hashim Thaçin, Hajredin Kuçin dhe Isni Kilaj.

“Në vendimet e tij të 3 shkurtit 2026, Gjykatësi konstatoi se rrethanat kishin ndryshuar që prej rishikimit të paraburgimit të Smakajt dhe Fazliut në dhjetor 2025 dhe se mbajtja e tyre në paraburgim nuk ishte më e arsyeshme apo proporcionale. Megjithëse Gjykatësi konstatoi se ende ekzistonte njëfarë rreziku që, në qoftë se lirohen, si Smakaj ashtu edhe Fazliumund të pengojnë ecurinë e procesit, ai arriti në përfundimin se e drejta themelore e tyre për liri peshon më shumë se këto rreziqe”, u tha në njoftim.

Gjykata tha se një arsye e lirimit të tyre është se nëse do llogaritej koha e kaluar në paraburgim e të dyve, atëherë kjo kohë tejkalon “dënimin minimal që do të merrnin sipas ligjit në qoftë se do të shpalleshin fajtorë”.

Gjykatësi mori parasysh gjithashtu se faza e paraqitjes së provave në çështjen gjyqësore Prokurori i Specializuar kundër Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit, dhe Jakup Krasniqit tashmë ka përfunduar dhe se nuk ka gjasa që ndonjë veprim i mundshëm pengimi i tentuar nga z. Smakaj ose z. Fazliu të mos zbulohet”, u tha në njoftim.

Specialja tha se nuk ka rrezik që Fazliu dhe Smakaj të arratisen, pasi kanë ofruar dorëzani dhe do të humbnin këtë shumë financiare nëse do të arratiseshin.

Sipas Gjykatës, si dorëzani Smakaj ka ofruar 50.000 euro, prej të cilave 20.000 do të ofrohen nga familja e tij dhe për pjesën tjetër, gjykata e ka redaktuar në njoftimin e saj.

Ndërkaq, Fazliu ka ofruar 40.000 euro si garanci financiare si parakusht për lirimin e tij.

Megjithatë, të dy mbeten të akuzuar për pengim të drejtësisë – gjykimi ndaj të cilëve do të nisë më vonë gjatë shkurtit – dhe lirimi është bërë nën një sërë kushtesh.

Për çfarë akuzohen Thaçi, Kilaj, Smakaj Fazliu dhe Kuçi?

Aktakuza e re kundër Thaçit dhe katër personave të tjerë, ish-ministrit të Drejtësisë, Hajredin Kuçi, ish-shefit të Agjencisë së Kosovës për Inteligjencë, Bashkim Smakaj, ish-kryetarit të Malishevës, Isni Kilaj, dhe Fadil Fazliut – u konfirmua më 29 nëntor, ndërsa u bë publike më 7 dhjetor.

Thaçi – i cili është duke u gjykuar nga kjo gjykatë në një rast të ndarë kundër ish-eprorëve të UÇK-së për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit – akuzohet se bashkërendoi “tri grupe të veçanta” së bashku me Smakajn, Kilajn, Kuçin dhe Fazliun për të ndikuar në dëshmitë e dëshmitarëve të prokurorisë në rastin kundër tij dhe të tjerëve për krime lufte.

“Së paku midis 12 prillit 2023 dhe 2 nëntorit 2023, gjatë vizitave jo të privilegjuara në objektin e paraburgimit, z. Thaçi u dha zotit Smakaj, zotit Kilaj, zotit Fazliu dhe zotit Kuçi informacion konfidencial në lidhje me dëshmitarë të ZPS-së, udhëzime për të ndikuar në dëshmitë e dëshmitarëve të ZPS-së dhe hollësi se si duhej ta bënin këtë”, thuhet në aktakuzë.

Në aktakuzën e re, Thaçi ngarkohet me tri akuza për tentativë për pengim të personave zyrtarë në kryerjen e detyrave zyrtare, me anë të pjesëmarrjes në veprimin e përbashkët të një grupi; katër akuza për shkelje të fshehtësisë së procedurës, dhe katër akuza për mosbindje ndaj gjykatës.

Kryetari i legjislaturës së kaluar të Kuvendit të Kosovës, Dimal Basha, nga Lëvizja Vetëvendosje, tha se ka pasur konsensus të 14 kryetarëve të subjekteve politike që në seancën konstituve të së mërkurës, të pesë nënkryetarët e Kuvendit të Kosovës të votohen në pako.

Pas mbledhjes me përfaqësuesit politikë për përgatitjen e seancës konstituive, Basha tha se ka pasur konsensus edhe për pikat e tjera të rendit të ditës, përfshirë të zgjedhjes së kryetarit dhe pas konstituimit të Kuvendit do të vazhdohet me seancën për votimin e Qeverisë së re të Kosovës.

Ndërkaq, për çështjen e votimit në pako të nënkryetarëve, Basha tha se një gjë e tillë është propozuar nga udhëheqësit e partive joshumicë joserbe.

Ndryshimi i vetëm, sipas Bashës, është që seanca konstituive nuk do të nisë në orën 12:00, siç ka vendosur presidentja, por në orën 17:00, pasi në Hagë do të mbahen deklaratat përmbyllëse të ekipeve mbrojtëse të ish-eprorëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, të cilët akuzohen për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit.

Ndryshimi i orës është bërë me kërkesë të Partisë Demokratike të Kosovës dhe është mbështetur nga të gjithë, tha Basha.

“Liderët e subjekteve politike kanë pranuar që mbledhja e seancës konstituive të mbahet në ora 17:00, dhe pastaj të vazhdohet me votimin e Qeverisë”, tha Basha.

Seanca konstituive e legjislaturës së dhjetë u thirr më herët gjatë ditës nga presidentja Vjosa Osmani, e cila caktoi që ajo të niste në orën 12:00.

Çfarë ndodh në seancën konstituive?

Rregullorja e Punës së Kuvendit përcakton se seanca konstituive ka katër pika të rendit të ditës: formimin e Komisionit të Përkohshëm për Verifikimin e Kuorumit dhe të Mandateve, betimin e deputetëve, zgjedhjen e kryetarit të Kuvendit dhe atë të nënkryetarëve.

Lidhur me seancën konstituive, vitin e kaluar pati shumë paqartësi dhe Gjykata Kushtetuese përmes disa aktgjykimeve përcaktoi se kjo seancë duhet të përmbyllet brenda 30 ditësh, dhe konsiderohet e përmbyllur vetëm me zgjedhjen e kryetarit dhe pesë nënkryetarëve – tre nga partitë kryesore shqiptare dhe dy nga komunitetet joshumicë, një serb dhe një nga komunitetet serbe.

Si për kryetarin, ashtu edhe për nënkryetarët kërkohen 61 vota nga Kuvendi me 120 deputetë.

Në bazë të aktgjykimeve, një person mund të propozohet vetëm deri në tri herë për postin e kryetarit dhe nënkryetarëve.

Atëbotë, nënkryetarët shqiptarë ishin votuar në pako, ndërkaq dy të komuniteteve joshumicë ndaras.

LVV-ja kishte votuar kundër të propozuarve për nënkryetarë nga Lista Serbe – partia kryesore e serbëve në Kosovë që ka mbështetjen e Beogradit – dhe nënkryetar më pas u zgjodh Nenad Rashiq nga Partia për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë.

Megjithatë, për çështjen e nënkryetarit serb, në një aktgjykim të publikuar ditë më parë, Kushtetuesja gjeti se janë bërë shkelje kur është zgjedhur Nenad Rashiq në këtë post.

Ai u propozua përmes shortit pasi të propozuarit e Listës Serbe s’arritën t’i siguronin 61 vota.

Kushtetuesja vendosi se të drejtën e propozimit për nënkryetar e kanë shumica e deputetëve të komunitetit serb, që edhe në këtë legjislaturë janë nëntë deputetët e Listës Serbe. Vendimi u kritikua nga Lëvizja Vetëvendosje e Albin Kurtit.

LVV pret formim të shpejtë të institucioneve

Më herët gjatë ditës, zyrtarë të lartë të partisë fituese të zgjedhjeve të 28 dhjetorit, Lëvizja Vetëvendosje thanë se presin krijim të shpejtë të institucioneve.

Kryeministri në detyrë i Kosovës, njëherësh kryetari i LVV-së, Albin Kurti, tha se beson që nesër do të “shkojë mbarë e mirë gjithçka”.

“Nesër do t’i përgjigjemi obligimit për seancën konstituive dhe besoj që do të shkojë mbarë e mirë gjithçka”, tha ai shkurt për mediat.

Numri dy në LVV, Glauk Konjufca, shprehu bindje se nesër do të konstituohet organi ligjvënës dhe do të formohet Qeveria e re e Kosovës.

“Nesër do të bëhet Kuvendi dhe nesër shumë shpresoj që do të bëhet edhe Qeveria. Për të tjerat flasim pastaj”, tha Konjufca për mediat.

I pyetur për çështjen e nënkryetarit serb, që sipas Gjykatës Kushtetuese duhet të propozohet nga shumica e deputetëve të komunitetit serb, në këtë rast nga Lista Serbe që ka nëntë deputetë, Konjufca tha se partia e tij asnjëherë nuk ka refuzuar aktgjykimet e gjykatës më të lartë në Kosovë.

“Ne kurrë nuk i kemi refuzuar aktgjykimet e Gjykatës Kushtetuese. Deri tash vazhdimisht Lëvizja Vetëvendosje, ato natyrisht kanë qenë beteja politike, por kur i ka dhënë vulë Gjykata Kushtetuese siç ishte rasti për shembull në vitin 2014 kur tha që jo, ju nuk mundeni me bë shumicën, shumicën duhet ta bëjë vetëm fituesi i zgjedhjeve, ne u tërhoqëm dhe vazhduam sipas opinionit të Gjykatës”, u shpreh ai.

Më herët gjatë ditës, presidentja Osmani e thirri seancën për 11 shkurt, duke u thirrur në urgjencën e krijimit të institucioneve të reja.

“Pas konsultimit me shumicën e partive parlamentare të përfaqësuara në Kuvend dhe duke pasur parasysh urgjencën e krijimit të institucioneve, miratimit të buxhetit dhe marrëveshjeve ndërkombëtare, në përputhje me Kushtetutën dhe legjislacionin në fuqi, Presidentja ka vendosur që seancën konstituive të Kuvendit ta ftojë për nesër, më 11 shkurt 2026, në orën 12:00”, është thënë në njoftimin e Presidencës

Një ditë më parë Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) në Kosovë e ka certifikuar rezultatin e zgjedhjeve të parakohshme parlamentare të 28 dhjetorit.

Sipas të dhënave të KQZ-së, Lëvizja Vetëvendosje ka fituar 51.10 për qind të votave, duke siguruar 57 ulëse në Kuvendin e Kosovës.

Partia Demokratike e Kosovës ka marrë 20.19 për qind të votave, apo 22 ulëse, Lidhja Demokratike e Kosovës 13.24 për qind, apo 15 ulëse, ndërsa Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës 5.50 për qind, apo gjashtë ulëse.

Nga ulëset e rezervuara për minoritetin serb, nëntë ulëse i ka fituar Lista Serbe, partia më e madhe e serbëve në Kosovë, dhe një ulëse Partia për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë.

Procesi i certifikimit u zvarrit për shkak të nevojës për rinumërim të të gjitha votave të këtij procesi zgjedhor, meqë pati dyshime për manipulime të votave të kandidatëve për deputetë.

Dhjetëra persona janë dërguar në paraburgim, qindra të tjerë janë intervistuar nën dyshimet për manipulim të votave, dhe proceset hetimore e gjyqësore pritet të vazhdojnë. Votat për parti nuk janë cenuar.

Me t’u përmbyllur çështja e konstitutimit, hapet rruga për formimin e Qeverisë së re të Kosovës. Presidentja duhet të mandatojë për kryeministër dikë nga partia fituese, në këtë rast LVV-ja.

Sipas ligjeve, i mandatuari ka 15 ditë kohë që të paraqesë para Kuvendit përbërjen e re të ekzekutivit dhe të kërkojë mbështetjen e të paktën 61 deputetëve.

Për dallim nga hera e kaluar, Kurti pritet të mos ketë vështirësi për t’i bërë numrat për Qeverinë, pasi vetëm partia e tij ka fituar 57 ulëse në Kuvend, dhe Basha paralajmëroi se seanca për ekzekutivin do të mbahet po më 11 shkurt.

Çështja e presidentit

Përveç çështjes së konstituimit të Kuvendit dhe votimit të Qeverisë së re, deputetët kanë edhe një detyrë tjetër përpara: zgjedhjen e presidentit të ri.

Presidenti i ri duhet të votohet deri më 4 mars – data e fundit për zgjedhjen e presidentit të ri të vendit.

Presidentja Osmani ka mandat deri më 4 prill, por presidenti i ri nuk mund të zgjidhet më vonë se 30 ditë para kësaj date.

Vetë Osmani ka shprehur dëshirë që të jetë në krye të shtetit edhe për një mandat pesëvjeçar. Megjithatë, mbetet e paqartë nëse ajo do të arrijë të sigurojë mbështetjen e nevojshme.

Presidentja Osmani është kritikuar disa herë gjatë mandatit të saj se ka mbajtur anë nga Lëvizja Vetëvendosje.

Në një intervistë për Radion Evropa e Lirë, në fund të dhjetorit, ajo tha se nëse nuk e fiton edhe një mandat, atëherë do t’i kthehet angazhimit politik, pa treguar se me cilën parti.

Kreu i LVV-së, Albin Kurti, ka thënë për mediat ditë më parë se ka biseduar me Osmanin për çështjen e presidentit, por që, sipas tij duhet të ekzistojë një raport i ri me partitë në opozitë për çështjen e kreut të ri të shtetit.

Në bazë të Kushtetutës, presidenti i ri zgjidhet përmes votimit të fshehtë dhe kushdo që dëshiron të garojë duhet t’i mbledhë nënshkrimet e të paktën 30 deputetëve.

Kreu i shtetit zgjidhet me dy të tretat e votave në dy rundet e para të votimit, por nëse në këto dy votime s’ka numra të mjaftueshëm, atëherë në rundin e tretë zgjidhet ai kandidat që merr shumicën e votave të deputetëve.

Në rast se dështon zgjedhja e presidentit, me automatizëm shpallen zgjedhjet e reja, që duhet të mbahen brenda 45 ditësh.

Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani e ka thirrur për të mërkurën, 11 shkurt, seancën për konstituim të Kuvendit të Kosovës.

“Pas konsultimit me shumicën e partive parlamentare të përfaqësuara në Kuvend dhe duke pasur parasysh urgjencën e krijimit të institucioneve, miratimit të buxhetit dhe marrëveshjeve ndërkombëtare, në përputhje me Kushtetutën dhe legjislacionin në fuqi, Presidentja ka vendosur që seancën konstituive të Kuvendit ta ftojë për nesër, më 11 shkurt 2026, në orën 12:00”, është thënë në njoftimin e Presidencës.

Vendimi i presidentes vjen një ditë pasi Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) në Kosovë e ka certifikuar rezultatin e zgjedhjeve të parakohshme parlamentare të 28 dhjetorit.

Sipas të dhënave të KQZ-së, Lëvizja Vetëvendosje ka fituar 51.10 për qind të votave, duke siguruar 57 ulëse në Kuvendin e Kosovës.

Partia Demokratike e Kosovës ka marrë 20.19 për qind të votave, apo 22 ulëse, Lidhja Demokratike e Kosovës 13.24 për qind, apo 15 ulëse, ndërsa Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës 5.50 për qind, apo gjashtë ulëse.

Nga ulëset e rezervuara për minoritetin serb, nëntë ulëse i ka fituar Lista Serbe, partia më e madhe e serbëve në Kosovë, dhe një ulëse Partia për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë.

Procesi i certifikimit u zvarrit për shkak të nevojës për rinumërim të të gjitha votave të këtij procesi zgjedhor, meqë pati dyshime për manipulime të votave të kandidatëve për deputetë.

Dhjetëra persona janë dërguar në paraburgim, qindra të tjerë janë intervistuar nën dyshimet për manipulim të votave, dhe proceset hetimore e gjyqësore pritet të vazhdojnë. Votat për parti nuk janë cenuar.

Çfarë ndodh në seancën konstituive?

Rregullorja përcakton se duhet të ketë përgatitje për seancën konstituive dhe kjo përgjegjësi bie mbi kryetarin e legjislaturës paraprake, në këtë rast është në përgjegjësinë e Dimal Bashës.

Ai duhet që jo më vonë se pesë ditë para mbajtjes së seancës konstituive, të zhvillojë një takim të përbashkët me krerët e subjekteve politike parlamentare, për të përgatitur rendin e ditës dhe për të caktuar vendet e deputetëve në Kuvendin e ri.

Rregullorja përcakton se seanca konstituive ka katër pika të rendit të ditës: formimin e Komisionit të Përkohshëm për Verifikimin e Kuorumit dhe të Mandateve, betimin e deputetëve, zgjedhjen e kryetarit të Kuvendit dhe atë të nënkryetarëve.

Lidhur me seancën konstituive, vitin e kaluar pati shumë paqartësi dhe Gjykata Kushtetuese përmes disa aktgjykimeve përcaktoi se kjo seancë duhet të përmbyllet brenda 30 ditësh, dhe konsiderohet e përmbyllur vetëm me zgjedhjen e kryetarit dhe pesë nënkryetarëve – tre nga partitë kryesore shqiptare dhe dy nga komunitetet joshumicë, një serb dhe një nga komunitetet serbe.

Si për kryetarin, ashtu edhe për nënkryetarët kërkohen 61 vota nga Kuvendi me 120 deputetë.

Në bazë të aktgjykimeve, një person mund të propozohet vetëm deri në tri herë për postin e kryetarit dhe nënkryetarëve.

Megjithatë, për çështjen e nënkryetarit serb, në një aktgjykim të publikuar ditë më parë, Kushtetuesja gjeti se janë bërë shkelje kur është zgjedhur Nenad Rashiqi nga Partia për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë, përmes shortit në legjislaturën e kaluar.

Ai u propozua në këtë mënyrë pasi të propozuarit e Listës Serbe s’arritën t’i siguronin 61 vota.

Kushtetuesja vendosi se të drejtën e propozimit për nënkryetar e kanë shumica e deputetëve të komunitetit serb, që edhe në këtë legjislaturë janë nëntë deputetët e Listës Serbe. Vendimi u kritikua nga Lëvizja Vetëvendosje e Albin Kurtit dhe mbetet e paqartë se si do të veprojnë ata për çështjen e nënkryetarit serb gjatë legjislaturës së re.

Me t’u përmbyllur çështja e konstitutimit, hapet rruga për formimin e Qeverisë së re të Kosovës. Presidentja duhet të mandatojë për kryeministër dikë nga partia fituese, në këtë rast LVV-ja.

I mandatuari, më pas, i ka 15 ditë kohë që të paraqesë para Kuvendit përbërjen e re të ekzekutivit dhe të kërkojë mbështetjen e të paktën 61 deputetëve.

Për dallim nga hera e kaluar, Kurti pritet të mos ketë vështirësi për t’i bërë numrat për Qeverinë, pasi vetëm partia e tij ka fituar 57 ulëse në Kuvend.

Çështja e presidentit

Nëse deputetët duan që të mos shkohet sërish në zgjedhje, atëherë ata do të duhet të veprojnë shpejt për konstituimin e Kuvendit dhe formimin e Qeverisë, që të arrihet afati i 4 marsit – data e fundit për zgjedhjen e presidentit të ri të vendit.

Presidentja Osmani ka mandat deri më 4 prill, por presidenti i ri nuk mund të zgjidhet më vonë se 30 ditë para kësaj date.

Vetë Osmani ka shprehur dëshirë që të jetë në krye të shtetit edhe për një mandat pesëvjeçar. Megjithatë, mbetet e paqartë nëse ajo do të arrijë të sigurojë mbështetjen e nevojshme.

Presidentja Osmani është kritikuar disa herë gjatë mandatit të saj se ka mbajtur anë nga Lëvizja Vetëvendosje.

Në një intervistë për Radion Evropa e Lirë, në fund të dhjetorit, ajo tha se nëse nuk e fiton edhe një mandat, atëherë do t’i kthehet angazhimit politik, pa treguar se me cilën parti.

Kreu i LVV-së, Albin Kurti, ka thënë për mediat ditë më parë se ka biseduar me Osmanin për çështjen e presidentit, por që, sipas tij duhet të ekzistojë një raport i ri me partitë në opozitë për çështjen e kreut të ri të shtetit.

Në bazë të Kushtetutës, presidenti i ri zgjidhet përmes votimit të fshehtë dhe kushdo që dëshiron të garojë duhet t’i mbledhë nënshkrimet e të paktën 30 deputetëve.

Kreu i shtetit zgjidhet me dy të tretat e votave në dy rundet e para të votimit, por nëse në këto dy votime s’ka numra të mjaftueshëm, atëherë në rundin e tretë zgjidhet ai kandidat që merr shumicën e votave të deputetëve.

Në rast se dështon zgjedhja e presidentit, me automatizëm shpallen zgjedhjet e reja, që duhet të mbahen brenda 45 ditësh.

Kosova është vlerësuar me 43 pikë në Indeksin e Perceptimit e Korrupsionit për vitin 2025 të organizatës ndërkombëtare, Transparency International (TI), duke shënuar një rënie për një pikë krahasuar me vitin paraprak.

Vlerësimi i ri bën që Kosova të renditet e 76-ta në botë nga gjithsej 182 vende dhe territore, apo tri pozita më poshtë se më 2024.

Sipas TI, vlerësimi me pikë i një shteti tregon nivelin e korrupsionit të perceptuar në sektorin publik nga zero (që do të thotë se një vend është jashtëzakonisht i korruptuar) deri në 100 (një vend i pastër nga korrupsioni), ndërkaq renditja e një shteti në indeks tregon pozicionin e tij relativ krahasuar me vendet e tjera.

Kosova mori vlerësimin më të mirë më 2024 (44 pikë), duke zënë vendin e 73-të në botë. Kjo pasi shënoi një përparim të lehtë në luftimin e korrupsionit krahasuar me vitin 2023, kur ishte vlerësuar me 41 pikë.

Kosova përfshihet në këtë Indeksin e Perceptimit të Korrupsionit që nga viti 2012. Që atëherë, vlerësimin më të keq vendi e kishte pasur më 2013, 2014 dhe 2015, kur për tri vjet rresht ishte vlerësuar me 33 pikë.

Për vitin 2025, nga vendet e rajonit, Mali i Zi është vlerësuar më së miri me 46 pikë (njësoj si herën e kaluar), Maqedonia e Veriut me 40 (njësoj si herën e kaluar), Shqipëria me 39 (ka shënuar përkeqësim nga 42 pikë sa kishte në indeksin e kaluar), Bosnje e Hercegovina me 34 (ka shënuar rënie, pasi herën e kaluar kishte 33 pikë) dhe Serbia me 33 (ka shënuar rënie pasi herën e kaluar kishte 35 pikë).

Në pjesën për Evropën Lindore dhe Azinë Qendrore, organizata tha se indeksi tregon se institucionet e dobëta dhe ngecjet në demokraci po e nxisin korrupsionin dhe po ngushtojnë hapësirën për shoqërinë civile.

Përqendrimi i pushtetit, ndikimi në gjyqësor dhe presioni ndaj shoqërisë civile po nxisin kthim prapa të demokracisë dhe po dobësojnë mekanizmat e kontrollit duke reduktuar mbikëqyrjen publike, tha organizata.

“Në gjithë Ballkanin Perëndimor, mungesa e transparencës në vendimmarrje për projekte të mëdha investuese është një dobësi e zakonshme”, u tha në raport.

“Pezullimi i rregullave për transparencë dhe kompetencat diskrecionale po i ekspozojnë fondet publike ndaj rrezikut të korrupsionit dhe në të njëjtën kohë po e dëmtojnë besimin e publikut”, u shtua në pjesën për Ballkanin Perëndimor.

Raporti përmend Bosnje e Hercegovinën dhe Shqipërinë sa i përket çështjeve mjedisore.

TI tha se mungesa e procedurave konkurruese ka çuar në “shfrytëzim të pakontrolluar të burimeve natyrore në Bosnje” dhe ka çuar në “rrezik për degradim mjedisor në rastin e ishullit të Sazanit në Shqipëri”, si dhe “i ka mundësuar Qeverisë së Serbisë të nënshkruajë një marrëveshje sekrete me një investitor të huaj dhe në mënyrë të paligjshme të anulojë mbrojtjen e një monumenti kulturor për ta zëvendësuar atë me një hotel luksoz”.

Sa i përket Sazanit, Shqipëria në fund të vitit 2024 i dha statusin e investitorit strategjik kompanisë të dhëndrit të presidentit amerikan, Donald Trump, Jared Kushner, për të ndërtuar një resort turistik në ishullin e Sazanit në afërsi të Vlorës.

Statusi i investitorit strategjik, kompanisë së Kushnerit i është dhënë për periudhën 10-vjeçare.

Planet e tij për investim në Shqipëri ishin përballur me kundërshtime në këtë shtet, sidomos nga ambientalistët që kishin thënë se mund të shkaktohen dëme në zonat e mbrojtura bregdetare, sidomos për zonën e Zvërnecit.

Ndërkaq, sa i përket heqjes së mbrojtjes së monumentit kulturor në Serbi, që përmend TI-ja, bëhet fjalë për ish-ndërtesën e Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë jugosllave, ku Kushner kishte planifikuar të ndërtonte një hotel.

Por, në mesin e dhjetorit të vitit të kaluar, u raportua se Kushner është tërhequr nga ky investim.

TI tha po ashtu se në disa vende të Ballkanit Perëndimor, përgjigja e dobët e gjyqësorit vlerësohet si një nga pengesat kryesore për luftën e suksesshme kundër korrupsionit, “teksa gjyqtarët dhe prokurorët po bëhen gjithnjë e më shumë objekt i sulmeve nga qeveritë”.

Në këtë drejtim, organizata përmend Serbinë ku thuhet se pas hetimeve për abuzime të dyshuara nga anëtarë të Qeverisë, Prokuroria për Krim të Organizuar në Serbi “po përballet me presion në rritje, përfshirë fushata denigruese të udhëhequra nga Qeveria, pengimin e bashkëpunimit me policinë dhe ndryshime ligjore që dobësojnë aftësinë e saj për të hetuar krimin e organizuar dhe korrupsionin e nivelit të lartë”.

Duke folur për Serbinë, organizata tha se ky shtet bën pjesë në mesin e vendeve që janë vlerësuar dobët në indeks dhe ku më 2025 ka pasur rritje të protestave nga gjenerata e re, pasi të rinjtë në këto shtete, “protestuan për të kërkuar llogaridhënie nga qeveritë e tyre”.

Në vitin e kaluar, Serbia u përball me protesta të mëdha, përmes së cilave qytetarët kërkuan përgjegjësi për vdekjen e disa personave nga rrëzimi i një strehe betoni në një stacion hekurudhor dhe më pas kërkesat e tyre u zgjeruan, duke kërkuar zgjedhje të reja.

Ndërkaq, në rastin e Bosnjës, Transparency International tha se ndikimi politik mbi emërimet në sistemin gjyqësor “është aq thellësisht i rrënjosur, saqë përpjekje të shumta për ta rregulluar atë në mënyrë efektive kanë dështuar, pavarësisht faktit se kjo përbën një pengesë serioze për integrimin e vendit në Bashkimin Evropian”.

Në raportin e publikuar, TI tha se mesatarja globale e Indeksit të Perceptimit të Korrupsionit ka pësuar rënie në më shumë se një dekadë, në vetëm 42 nga 100.

“Shumica dërmuese e shteteve kanë dështuar që ta mbajnë nën kontroll korrupsionin: 122 nga 182 shtetet janë vlerësuar me nën 50 pikë në indeks”, tha Transparecy International.

Po ashtu, numri i shteteve që vlerësuar me mbi 80 pikë ka rënë nga 12 sa ishin një dekadë më parë në vetëm pesë këtë vit.

“Në veçanti, një trend shqetësues i përkeqësimit i korrupsionit në demokraci – nga Shtetet e Bashkuara (64), Kanadaja (75) dhe Zelanda e Re (81), e deri në disa pjesë të Evropës, sikurse Mbretëria e Bashkuar (70), Franca (66) dhe Suedia (80)”, u tha nga kjo organizatë ndërkombëtare.

Sipas indeksit të këtij viti, në krye të tij është Danimarka, Finlanda dhe Singapori, sikurse ishin edhe vitin e kaluar. Ndërkaq në fund të listës, të renditura më së keqi janë Venezuela, Somalia dhe Sudani.

Transparency International thotë se të dhënat që përdoren për përpilimin e indeksit mbulojnë këto forma të korrupsionit në sektorin publik: ryshfeti, keqpërdorimi i fondeve publike, përdorimi i funksioneve publike nga zyrtarët për përfitime personale pa u përballur me pasoja, aftësia e qeverive për të frenuar korrupsionin në sektorin publik, burokracia e tepruar që mund të rrisë mundësitë për korrupsion në sektorin publik, emërimet politike në shërbimin civile, ligje që u mundësojnë zyrtarëve publikë të mos e deklarojnë pasurinë apo konfliktet e mundshme të interesit, mbrojtja ligjore për personat që raportojnë rastet e ryshfetit dhe korrupsionit, kapja e shtetit dhe qasja në informacione mbi çështje publike dhe aktivitete të Qeverisë.

Ndërkaq, ky indeks nuk mbulon perceptimin e qytetarëve për korrupsionin apo përvojën e tyre me këtë dukuri, mashtrimet me tatime, rrjedhjet e paligjshme të financimeve, personat që mund të ndihmojnë në kryerjen e veprave korruptive, pastrimin e parave, korrupsionin në sektorin privat dhe ekonomitë dhe tregjet joformale.