Policia e Kosovës i ka ndaluar përkohësisht për t’i marrë në pyetje kryetarin e Mitrovicës së Veriut, Millan Radojeviq, dhe kryesuesin e Kuvendit Komunal, Ivan Zaporozhac, pasi ata u përpoqën ta mbulonin me ngjyrë të kuqe zemrën e gjelbër në shenjën “E dua Mitrovicën”, e cila ishte vendosur nga pushteti i mëparshëm i udhëhequr nga ish-kryetari shqiptar Erden Atiq.

Pasi u liruan, Radojeviq u tha gazetarëve se pushteti lokal vetëm po i zbatonte vendimet që kishte miratuar paraprakisht.

Policia e Kosovës njoftoi se kishte marrë informacion për largimin e shenjës “E dua Mitrovicën”, pas së cilës inspektorët komunalë ishin njoftuar se zbatimi i atij vendimi duhej të shtyhej derisa të merrej një vendim nga Ministria e Administrimit të Pushtetit Lokal, e cila mbikëqyr komunat në vend.

Policia tha se në vendngjarje hasi edhe në kryetarin Radojeviq, i cili, pasi komandanti i stacionit policor e njoftoi për situatën, deklaroi: “Tani do ta ngjyrosim emblemën”.

“Pavarësisht kërkesës dhe urdhrit për të ndërprerë dëmtimin, përkatësisht ngjyrosjen e objektit publik, të pranishmit filluan ta ngjyrosnin atë, për çka zyrtarët policorë u detyruan të ndërhyjnë dhe t’i shoqërojnë në stacion policor dy persona”, thuhet në komunikatë.

Lista Serbe – partia më e madhe e serbëve në Kosovë, e cila ka mbështetjen e Beogradit – u rikthye në pushtet në katër komunat me shumicë serbe në veri të Kosovës pas zgjedhjeve lokale të vitit të kaluar.

Deri atëherë, Mitrovica e Veriut, Leposaviqi, Zveçani dhe Zubin Potoku drejtoheshin nga kryetarë shqiptarë, pasi përfaqësuesit e Listës Serbe kishin dhënë dorëheqje në nëntor të vitit 2022, si pjesë e largimit kolektiv nga institucionet e Kosovës me qëllim pengimin e zbatimit të vendimeve të Qeverisë së Kosovës.

Ndërkohë, Lista Serbe kishte bërë thirrje dy herë për bojkotimin e zgjedhjeve, por më pas pranoi se largimi nga institucionet kosovare ishte gabim dhe, pasi u rikthye në pushtet, njoftoi se do t’i zhbënte të gjitha vendimet e marra nga pushteti i mëparshëm shqiptar.

Kështu, në fund të muajit maj, asamblistët e Kuvendit Komunal të Mitrovicës së Veriut votuan pro propozimit për largimin e shenjës “E dua Mitrovicën”.

Më parë, në atë vend ishte i vendosur një konstruksion me zemër të kuqe dhe mbishkrimin “E dua Mitrovicën e Kosovës”.

Ligji për Vetëqeverisjen Lokale në Kosovë nuk përcakton në mënyrë të qartë nëse një pushtet i ri komunal mund të shfuqizojë vendimet e pushtetit paraprak.

Megjithatë, në pjesën e ligjit që lidhet me mbikëqyrjen e ligjshmërisë, thuhet se nëse organi mbikëqyrës – në këtë rast Ministria e Administrimit të Pushtetit Lokal ose institucione të tjera përgjegjëse të Qeverisë së Kosovës – vlerëson se një vendim ose akt i komunës nuk është në përputhje me Kushtetutën dhe ligjet, ai mund të kërkojë që komuna ta rishqyrtojë atë vendim ose akt.

Nëse organi komunal nuk i përgjigjet kërkesës për rishqyrtim, organi mbikëqyrës mund ta kontestojë aktin përkatës para Gjykatës Themelore kompetente për territorin e komunës brenda 30 ditëve nga mosmarrja e përgjigjes, nga refuzimi ose nga konfirmimi i vendimit apo aktit të kontestuar.

Gjykata mund të urdhërojë, përmes një mase të përkohshme, pezullimin ose shfuqizimin e vendimit apo aktit të kontestuar, si dhe masa të tjera të përkohshme në përputhje me ligjin në fuqi.

Pas zgjedhjeve lokale të tetorit 2025, Bashkimi Evropian deklaroi për Radion Evropa e Lirë se pret që autoritetet e reja komunale në veri të Kosovës, në bashkëpunim me institucionet qendrore, të angazhohen në mënyrë konstruktive për zgjidhjen e nevojave dhe kërkesave të popullsisë përmes institucioneve dhe në përputhje me ligjin.

Pas largimit të serbëve nga institucionet e Kosovës në veri, me iniciativën e Listës Serbe, tensionet u rritën vazhdimisht si rezultat i përpjekjeve të Qeverisë së Kosovës për ta shtrirë autoritetin në veri të vendit.

Gjendja u përshkallëzua në shtator të vitit 2023 kur një grup serbësh të armatosur sulmuan Policinë e Kosovës në fshatin Banjskë të Zveçanit, duke vrarë një rreshter policor.

Përgjegjësinë për sulmin e mori ish-nënkryetari i Listës Serbe, Millan Radoiçiq, për të cilin besohet se tani ndodhet në Serbi.

Kosova e fajëson Serbinë për përfshirje në këtë sulm, gjë që është mohuar nga ajo.

Ndërsa Lista Serbe i cilëson si “referendum” zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 7 qershorit në Kosovë, Zyra për Kosovën në Qeverinë e Serbisë është angazhuar në terren për t‘i bindur serbët e zhvendosur që të votojnë për këtë parti, të cilën e mbështet edhe Beogradi zyrtar.

E vetmja rivale e Listës Serbe në zgjedhje është Partia për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë e Nenad Rashiqit, e cila, më 4 qershor, publikoi në rrjetet sociale një përmbledhje videosh nga protestat e studentëve antiqeveritarë në Serbi, me mesazhin: “Unë nuk dorëzohem dhe prandaj qëndroj”.

Muajin e kaluar, këta studentë kanë publikuar një memorandum, në të cilin thuhet se Kosova është “pjesë përbërëse e Serbisë”, duke nxitur reagime në publikun që i mbështet.

Në të njëjtin postim të partisë së Rashqit përmenden edhe marrëveshjet që presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka arritur në kuadër të dialogut për normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën, dhe sugjerohet se mbyllja e institucioneve të Serbisë në Kosovë ka ardhur si pasojë e tyre.

Zoran Saviq, nga organizata joqeveritare “Aktiv” në Mitrovicë të Veriut, vlerëson se këto mesazhe tregojnë se partitë nuk kanë ide të reja dhe se nuk u ofrojnë qytetarëve një vizion për dalje nga “situata shumë e vështirë në të cilën ndodhet sot komuniteti serb”.

“Shqetësues është sidomos fakti që kjo fushatë zhvillohet në kohën kur serbët në Kosovë, sipas mendimit tim, gjenden në pozitën më të rëndë institucionale që nga viti 1999”, thotë ai për Radion Evropa e Lirë.

Analisti politik nga Prishtina, Artan Muhaxhiri, vlerëson se qasja e Serbisë është “ndërhyrje në procesin zgjedhor” dhe se “është shumë e dëmshme për jetën demokratike të serbëve në Kosovë”.

“Sjell çekuilibër në garën politike dhe demotivon iniciativa të reja që do të ishin të dobishme për zgjerimin dhe përmirësimin e përfaqësimit të tyre politik”, thotë ai për Radion Evropa e Lirë.

Këto janë zgjedhjet e treta parlamentare në Kosovë në më pak se një vit e gjysmë, ndërsa Bashkimi Evropian bën thirrje për një proces zgjedhor të lirë dhe transparent, “pa ndërhyrje apo manipulim nga jashtë”.

Mes Vuçiqit dhe Kurtit

Nga Partia për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë thonë se ka ardhur koha që komuniteti serb “ta marrë jetën në duart e veta” dhe të vendosë vetë.

Rashiq, në fakt, shihet si bashkëpunëtor i kryeministrit në detyrë të Kosovës, Albin Kurti, në qeverinë e të cilit ka shërbyer si ministër në dy mandate.

Kështu, nuk mungojnë as akuzat e ndërsjella për “serbët e Vuçiqit” apo “serbët e Kurtit”.

Nga Lista Serbe, përveç narrativit se Rashiq “e ka shitur besimin për një darkë”, vijnë edhe mesazhe se vota për Listën Serbe është “jo” për Kurtin.

Saviq vlerëson se pluralizmi politik brenda komunitetit serb është reduktuar në minimum dhe se pjesëtarët e këtij komuniteti kanë ndjesinë se në zgjedhjet e së dielës zgjedhin mes politikës së Aleksandar Vuçiqit dhe asaj të Albin Kurtit.

“Në bazë të gjendjes në të cilën është sot komuniteti serb, është vështirë të thuhet se politikat që janë bërë në vitet e fundit nga Beogradi dhe Prishtina, kanë sjellë rezultate që kanë përmirësuar ndjeshëm cilësinë e jetesës, sigurinë apo pozitën politike të serbëve në Kosovë”, thotë ai.

Sipas tij, në fushatën zgjedhore, në vend të programeve konkrete, planeve të qarta dhe zgjidhjeve për problemet e grumbulluara, dominojnë “akuzat e ndërsjella, përplasjet politike dhe rritja e tensioneve”.

Si angazhohet Serbia në zgjedhjet në Kosovë?

Në fillim të qershorit, presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, bëri thirrje që të gjithë serbët e Kosovës të votojnë për Listën Serbe – gjë që ndodh para çdo procesi zgjedhor në Kosovë ku merr pjesë kjo parti.

Fushatën për Listën Serbe në Serbi e udhëheq kryesisht Zyra për Kosovën, e drejtuar nga Petar Petkoviq.

Gjatë një vizite në qytetin e Kralevës më 2 qershor, ai u tha serbëve të zhvendosur nga Kosova se vota për Listën Serbe është “votë për mbijetesën dhe qëndrimin e popullit serb në Kosovë e Metohi”.

Sipas tij, të gjithë ata që kanë dokumente të Kosovës dhe mund të ushtrojnë të drejtën e votës, duhet të votojnë për opsionin politik që mbështetet nga Beogradi, sepse është “shtylla kryesore e mbrojtjes së interesave kombëtare serbe në Kosovë e Metohi”.

Më herët, Komisariati për Refugjatë i Serbisë u bëri thirrje personave të zhvendosur që të ushtrojnë të drejtën e votës në zgjedhjet në Kosovë dhe t’i drejtohen atij për më shumë informacione.

Në mesazhin e publikuar në Instagram thuhet se “çdo votë është e rëndësishme për mbijetesën dhe të ardhmen e popullit tonë në Kosovë e Metohi”.

Sipas Muhaxhirit, Lista Serbe është “instrument i drejtpërdrejtë politik i Aleksandar Vuçiqit” dhe nuk është e papritur që shteti i Serbisë i jep sërish mbështetje vetëm këtij subjekti politik.

Ai vlerëson se kjo është një mënyrë “për të ruajtur pushtetin në jetën politike të serbëve të Kosovës”.

Si është situata mes partive shqiptare?

Koalicioni i organizatave joqeveritare që monitorojnë zgjedhjet, “Demokracia në Veprim”, vlerësoi më 2 qershor se oferta programore e subjekteve politike gjatë fushatës zgjedhore është “riciklim i ofertave të mëparshme, i paketuar në formën e premtimeve të reja”.

Violeta Haxholli, nga ky koalicion, e veçoi si shqetësuese “konkurrencën e pabarabartë”, për shkak të, siç tha, përdorimit të resurseve publike para fillimit zyrtar të fushatës.

Ajo shtoi se gjatë fushatës janë vërejtur raste të përdorimit të fëmijëve në tubime, gjuhë urrejtjeje në rrjetet sociale nga mbështetësit e partive politike, si dhe gjuhë fyese dhe diskriminuese nga vetë subjektet politike.

Muhaxhiri vlerëson se fushata ka treguar qartë se partitë politike nuk kanë qenë të përgatitura. Sipas tij, në vend të zgjidhjeve të reja dhe ndërtimit të platformave për zhvillim të qëndrueshëm ekonomik dhe shoqëror, dominojnë përplasjet personale dhe argumentet pseudopatriotike.

Si risi të vetme, ai sheh pjesëmarrjen e ish-presidentes Vjosa Osmani në listën e Lidhjes Demokratike të Kosovës.

Dialogu me Serbinë nuk përmendet

Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, gjatë qëndrimit në Prishtinë më 3 qershor, u bëri thirrje liderëve politikë që integrimet evropiane t’i vendosin si prioritet.

Ai tha se Kosovës i duhen institucione të forta dhe funksionale, që mund të zbatojnë reforma dhe të përmbushin obligimet që dalin nga dialogu Kosovë-Serbi.

Por, Muhaxhiri vë në pah se dialogu me Serbinë është “diskredituar shumë herë gjatë qeverisjes së Kurtit” dhe se në disa raste është paraqitur si “tradhti shtetërore”.

Për këtë arsye, kjo temë nuk përmendet fare në fushatën zgjedhore.

“Për shkak të këtij konteksti shumë negativ, edhe partitë opozitare aktuale – të cilat më herët kur kanë qenë në pushtet, kanë qenë konstruktive në dialog – tani janë shumë të rezervuara dhe e shmangin plotësisht këtë çështje, nga frika e humbjes së votave”, thotë ai.

Kosova dhe Serbia zhvillojnë dialog për normalizimin e marrëdhënieve që nga viti 2011, ndërsa zyrtarët e BE-së kanë theksuar disa herë se zbatimi i plotë i marrëveshjeve të arritura është kusht thelbësor për përparimin e të dyja vendeve në rrugën drejt integrimeve evropiane.

Përgatiti: Valona Tela

Ushtruesja e detyrës së presidentit të Kosovës, Albulena Haxhiu, tha se rruga e vendit drejt Bashkimit Evropian është interes strategjik shtetëror.

Këto deklarata ajo i bëri gjatë takimit në Prishtinë me presidentin e Këshillit Evropian, Antonio Costa, me të cilin tha se bisedoi për një sërë çështjesh, përfshirë për Planin e Rritjes të BE-së për Ballkanin Perëndimor si dhe stabilitetin rajonal.

“Rruga e Kosovës drejt Bashkimit Evropian është interes strategjik shtetëror dhe zgjedhje demokratike e qytetarëve tanë”, tha Haxhiu përmes një postimi në Facebook.

Para nisjes së takimeve, Costa shkroi në X se inkurajon udhëheqësit politikë në Kosovë që ta bëjnë prioritet integrimin në BE, “dhe të punojnë së bashku drejt këtij qëllimi të përbashkët”.

“Kosova ka nevojë për institucione të forta, stabile dhe të afta që të zbatojnë reforma, që përfitojnë nga ajo që ofron BE-ja dhe të zbatojnë zotimet që dalin nga dialogu Kosovë-Serbi”, shkroi Costa.

Ndërkaq, sipas njoftimit të lëshuar nga Presidenca, Haxhiu ka kërkuar që të avancohet procesi i integrimit, teksa Kosova është vendi i vetëm në rajon që nuk ka as statusin e vendit kandidat.

Kosova ka dorëzuar aplikimin për anëtarësim në BE në dhjetor të vitit 2022. Megjithatë, ky aplikim ende nuk ka kaluar as në fazën e parë formale, atë të shqyrtimit nga Këshilli i BE-së dhe më pas dërgimit për opinion në Komisionin Evropian.

Haxhiu vlerësoi se Kosova ka shoqërinë më “proevropiane në rajon”, duke argumentuar se ky orientim është bazë për rrugën e shtetit drejt BE-së.

Ndërkaq, sa i përket Planit të Rritjes, Haxhiu tha se Kosova atë e sheh si mundësi konkrete për zhvillim, “për afrim me tregun e përbashkët evropian dhe për përfitime të drejtpërdrejta për qytetarët”.

Paketa financiare e BE-së për Ballkanin Perëndimor – për periudhën 2024-2027 – është në vlerë të 6 miliardë eurove. Fondet u ndahen vendeve të rajonit pjesërisht në formë grantesh dhe pjesërisht përmes kredive të favorshme.

Gjatë qëndrimit në Prishtinë, Costa u takua edhe me kryeministrin në detyrë, Albin Kurti, si dhe me udhëheqësit e partive opozitare në Kosovë.

Kurti tha se BE-ja mbetet partnerja kryesore zhvillimore e Kosovës.

“Kryeministri në detyrë Kurti theksoi përkushtimin e Qeverisë ndaj reformave që derivojnë nga Plani i Rritjes dhe instrumentet e tjera të para-anëtarësimit, duke nënvizuar rëndësinë e marrjes së statusit kandidat”, u tha në njoftim.

Sipas Qeverisë në detyrë të Kosovës, Kurti dhe Costa po ashtu biseduan për sigurinë dhe rëndësinë e fqinjësisë së mirë.

Vizita e zyrtarit evropian në Kosovë është në kuadër të një turneu në vendet e rajonit të Ballkanit Perëndimor.

“Turneu im i dytë në Ballkanin Perëndimor dërgon një sinjal të qartë: zotimi i Bashkimit Evropian për rajonin është i vërtetë, sikurse është e vërtetë edhe mundësia për zgjerim. Momentumi ekziston. Tani është koha që të japim rezultate”, tha ai përmes një njoftimi para nisjes së vizitave në rajon.

Costa nisi turneun ballkanik në Sarajevë, ku u takua me anëtarët e Presidencës së Bosnje e Hercegovinës dhe udhëheqësen e Këshillit të Ministrave.

Një ditë më vonë, ai qëndroi në Tiranë ku u takua me kryeministrin shqiptar, Edi Rama, dhe presdientin, Bajram Begaj. Më pas, në Shkup zhvilloi takim me kryeministrin maqedonas, Hristijan Mickoski.

Pas qëndrimit në Prishtinë, Costa do të udhëtojë drejt Serbisë, për takime me presidentin serb, Aleksandar Vuçiq, kryetaren e Parlamentit, Ana Bërnabiq, dhe përfaqësuesit e organizatave të shoqërisë civile.

Vizitat në rajon, Costa do t’i përmbyllë në Mal të Zi, ku përveç takimeve me zyrtarët malazezë, ai do të jetë bashkëudhëheqës i samitit BE-Ballkani Perëndimro në Tivat.

Tema e samitit të sivjetshëm, sipas BE-së, është “Prosperiteti i përbashkët dhe stabiliteti i BE-së dhe Ballkanit Perëndimor”.

Vitin e kaluar, ky samit u mbajt në Bruksel dhe Kosova u përfaqësua me tashmë ish-presidenten Vjosa Osmani, ndërkaq Serbia nuk mori pjesë. Në deklaratën e samitit të vitit të kaluar, u tha se “mungesa e normalizimit të raporteve mes Prishtinës dhe Beogradit po mban të dy shtetet të bllokuara në rrugën evropiane”.

Kosova dhe Serbia kanë nisur negociatat, nën ndërmjetësimin e Brukselit, mbi një dekadë më parë.

Gjatë procesit janë arritur një sërë marrëveshjesh, por jo të gjitha janë zbatuar në terren.

Dy vendet nuk kanë zhvilluar takim të nivelit të lartë politik që nga shtatori i vitit 2023, disa ditë para sulmit të armatosur në Banjskë të Zveçanit.

Një grup i serbëve të armatosur sulmoi Policinë e Kosovës, duke vrarë një reshter. Gjatë këmbimit të zjarrit që pasoi, u vranë edhe tre sulmues serbë.

Kosova fajëson Serbinë për sulmin, por Beogradi mohon përfshirjen.

Për sulmin në Banjskë, autoritetet në Kosovë kanë dënuar tre të akuzuar, teksa dhjetëra të tjerë gjenden në arrati.

Millan Radoiçiq, ish-nënkryetari i Listës Serbe – partisë kryesore të serbëve në Kosovë që gëzon mbështetjen e Beogradit – ka marrë përgjegjësinë për organizimin e sulmit, teksa Kosova kërkon vazhdimisht që Serbia ta ekstradojë atë.

Mes kujtimeve traumatike dhe jetës së përditshme, shumë të mbijetuar të masakrave të luftës në Kosovë vazhduan të jetonin brenda shtëpive ku u vranë të afërmit e tyre.

Në dhomën e ndejës së shtëpisë së familjes Gërxhaliu, në fshatin Studime e poshtme në komunën e Vushtrrisë, fotografitë e 13 anëtarëve të familjes që u vranë nga forcat serbe më 31 maj 1999 janë vendosur me kujdes mbi divanin e vjetër.

Shtatë nga viktimat ishin fëmijë.

“Këtu kemi jetu me Lisën”- tha Gërxhaliu, duke iu referuar vajzës së tij Elisa me nofkën e saj- ulur në dhomën ku kishte ndodhur masakra.

Nexhmedin Gërxhaliu u kthye në shtëpi nga Gjermania në mesin e qershorit 1999, disa ditë pasi trupat e NATO-s hynë në Kosovë pas një fushate bombardimi ajror prej 78 ditësh.

Një vend që mbante kujtime të panumërta të fëmijërisë ishte shndërruar në vend masakre.

Gërxhaliu, tash 64 vjeç, dhe vajza e tij Elisa, 20 vjeçe, vazhduan të jetonin në shtëpinë ku 13 anëtarë të familjes së tyre ishin masakruar, deri në vitin 2018.

Që atëherë, shtëpia ka mbetur bosh dhe pritet të shndërrohet në muze. Ajo është një nga disa lokacione në Kosovë të lidhura me masakrat e luftës që institucionet po përpiqen t’i ruajnë si memoriale.

Megjithatë, Ministria e Kulturës tha se procesi nuk është pa sfida. Në disa raste, të mbijetuarit e masakrave ose familjarët e viktimave vazhdojnë të jetojnë në këto vende, shpesh sepse nuk kanë zgjidhje tjetër.

Për shumë të mbijetuar në gjithë Kosovën, vendet e krimeve të luftës nuk janë memoriale të largëta, por hapësira të jetës së përditshme.

Në fundin e atij Maji, Gërxhaliu humbi gruan e tij të parë, djalin, vëllanë, kunatën, nënën, gjashtë mbesa e nipër dhe kushëririn. Një nip tjetër ishte vrarë disa ditë më herët në qytet.

Vëllai i tij Selatini, së bashku me djalin Shabanin dhe kushëririn Xhemajlin, u ekzekutuan jashtë, ndërsa të tjerët u vranë brenda shtëpisë.

“Tragjedia ishte e randë, jo vendimi mu kthy me jetu në këtë shtëpi” shpjegon ai, duke shtuar se “jeta më pas ishte katastrofike — me padrejtësi, pa përgjigje.”

Sfidat e kthimit të shtëpive në memoriale

Pothuajse asgjë nuk ka ndryshuar brenda shtëpisë së Gërxhaliut që nga ajo ditë e majit të 1999.

Vrimat e plumbave ende shihen në mure. Mobiliet kanë mbetur saktësisht aty ku ishin.

“Edhe divanet janë të njëjtat”- tha Gërxhaliu. “I kemi mbulu se janë plot me vrima plumbash.”

Ai tani jeton afër, por kthehet rregullisht për ta mirëmbajtur pronën. Të jetuarit aty, tha ai, nuk ishte kurrë frikësues.

“Sa jetuam këtu, disi u pajtuam”. Tash që vij më rrallë dhe jetoj më larg, është ma e rëndë.”

Edhe për Elisën, shtëpia nuk është ndjerë kurrë si e përhumbur. “Për mu dhe babin, nuk ishte kurrë e frikshme apo traumatizuese të jetonim këtu”- tha ajo.

Megjithatë, duke kujtuar rritjen mes mungesës dhe duke qëndruar përballë fotografive të gjysmëvëllait dhe të afërmve që nuk i kishte njohur kurrë, zëri iu drodh teksa kujtonte si ishte rritur duke parë babanë dhe hallat e saj të qanin për të afërmit që kishin humbur.

“Tash une jam gjaku i vetëm në këtë shtëpi”- tha Elisa, duke shtuar se “kam menduar 100 mijë herë si do të kishte qenë jeta po të ishin gjallë.”

Sipas Ministrisë së Kulturës së Kosovës, projektet e konservimit kryhen nga ekspertë të trashëgimisë “me qëllim të ruajtjes së autenticitetit historik dhe kujtesës kolektive.”

Ministria tha se Agjencia për Mbrojtjen e Monumenteve ka konservuar ose trajtuar disa shtëpi të lidhura me krime lufte, përfshirë shtëpi të lidhura me masakrat në fshatrat Likoshan, Poklek dhe Reçak.

Në fshatin Poklek, 53 civilë u vranë në shtëpinë e Fadil Muqollit më 17.04.1999. 51 nga viktimat u ekzekutuan brenda shtëpisë, ku trupat e tyre u dogjën disa herë. Mes viktimave kishte gra shtatzëna dhe 23 fëmijë, nga gjashtë muajsh deri në 14 vjeç, ndërsa viktima më e moshuar ishte 75 vjeç.

Shtëpia në Poklek është shndërruar në muze memorial. Ajo përmban fotografi, rroba, libra, fletore shkollore dhe sende personale të viktimave.

Zyrtarët theksojnë se procesi është shumë më i ndërlikuar për shkak se disa shtëpi ende janë të banuara nga të mbijetuar ose familjarë të viktimave.

“Një nga sfidat kryesore të ruajtjes dhe memorializimit të këtyre shtëpive mbetet fakti se disa prej tyre ende përdoren si banesa”- theksoi ministria, duke shtuar se “në raste të caktuara kemi hasur mospajtime nga anëtarët e familjes lidhur me mënyrën se si duhet të trajtohen objektet.”

“Jetojmë në hijen e krimeve”

Ndryshe nga familja Gërxhaliu, shtëpia e së cilës po shkon drejt shndërrimit në muze, shumë familje ende vazhdojnë të jetojnë në prona ku dikur ndodhën vrasje. Përtej të qenit shtëpi, këto vende janë dëshmi të krimeve të luftës.

Në Gjakovë, Pranvera Sharani dhe katër fëmijët e saj kaluan vite duke fjetur në të njëjtën shtëpi, oborri i së cilës ishte vendi i ekzekutimit të 11 anëtarëve të familjes dhe fqinjëve të tyre në maj 1999.

“Kam mendu mu largu qysh ditën e parë”- tha ajo, duke parë drejt oborrit. “A pe sheh këtë oborr? Të gjithë i rreshtuan këtu. Nganjëherë kur mërzitem, them: ‘Po ecim mbi gjakun e tyre.’ Ende nuk e di si fle këtu. Jetojmë në hijen e krimeve”-  tha ajo, teksa kujtonte si i kishte parë familjarët e saj dhe burra të tjerë të lagjes të rreshtuar nga forcat serbe.

“I pashë të rreshtuar”- kujtoi ajo. “Policia më patën tërheq zvarrë, duke më pyet ku ishin paratë. Kur dola përsëri, i pashë pranë murit. Derisa po largohesha, i dëgjova krismat e armëve.”

Tri ditë më vonë, ajo u kthye në zonë me disa fqinjë.

“E kemi pa një kamion të mbeturinave komunale që bartte trupat. Një kojshike madje i njohu rrobat e burrit të saj.”

Më 10.05.1999, gjashtë anëtarë të familjes Sharani u vranë, përfshirë burrin e saj Tahirin, 43 vjeç atëkohë, kunetërit Skyfterin, Mentorin dhe Isufin, si dhe dy nipër. Pesë burra nga familjet fqinje gjithashtu u mblodhën dhe u ekzekutuan në oborrin e tyre.

Duke treguar një fotografi të saj me burrin Tahirin, Sharani ndaloi për një çast. “Burri im… jeta jem”- tha ajo.

Kunata e Pranverës, Luljeta, jeton ngjitur, duke ndarë të njëjtin oborr. Luljeta humbi burrin e saj Skyfterin, 48 vjeç atëkohë, dhe dy djemtë e tyre, Valonin 22-vjeçar dhe Visarin 20-vjeçar.

“Kur ushtria hyri, u thashë djemve të fshiheshin”- kujtoi Luljeta në një intervistë për dokumentarin e BIRN-it mbi personat e zhdukur, transmetuar më 16.05.2026.

“Valoni më tha: ‘Ku të fshihemi moj mam? E gjithë lagjja është e rrethuar.’ Kur na nxorën jashtë me forcë, ndaluan 11 burra, ndërsa grave dhe fëmijëve iu urdhërua të largoheshin”- tha ajo.

Luljeta thotë se familja kaloi vite pa e ditur ku ishin dërguar trupat, duke protestuar vazhdimisht derisa u gjetën në varrezën masive të Batajnicës në Serbi, së bashku me më shumë se 700 trupa të burrave, grave dhe fëmijëve shqiptarë të Kosovës, të transportuar nga vende të ndryshme të Kosovës.

“Më 23 dhjetor 2003 filluan kthimin e trupave në arkivole”- tha ajo.

“Trupi i kunatit tim Tahiri u kthye me grupin e parë. Katër muaj më vonë, më 18 prill 2004, kthyen grupin e dytë, ku ishin Skyfteri, Mentori dhe Isufi.” Rreth tre vjet më vonë, më 15 janar 2007, “që ishte edhe ditëlindja e Visarit, m’i kthyen djemtë.”

Pranvera ishte kthyer me katër fëmijët e saj, të moshës nga 7 deri në 14 vjeç, dhe më vonë bëri disa renovime në shtëpi pasi ajo ishte djegur. Në vitin 2002, ajo u zhvendos me fëmijët në Prishtinë, ku punoi si mësuese historie në një shkollë fillore.

“Shkolla dhe nxënësit ishin shpëtimi im”- tha ajo.

Dy vjet më parë, pasi doli në pension, ajo u kthye sërish në Gjakovë, në të njëjtën shtëpi.

“Është e dhimbshme të jetosh në një vend ku dikur kishe një jetë të mirë, e pastaj për pesë minuta gjithçka ndryshoi.”

Sot, ajo pendohet që e rinovoi shtëpinë:

“Mendoj se nuk duhej ta kishim rinovuar kurrë. Duhej të kishte mbetur ashtu siç ishte, si dëshmi e luftës.”

Trauma mbetet brenda mureve

Për shumë të mbijetuar, dhuna e lidhur me shtëpitë e tyre shkoi përtej vrasjeve të të dashurve, megjithatë shumë prej tyre nuk morën kurrë mbështetjen e nevojshme për shëndetin mendor.

Pranvera Sharani tha se si të mbijetuar të krimeve të luftës “nuk kemi pasur as psikologë, pavarësisht gjithë traumës. Shëndeti mendor nuk diskutohej shumë në atë kohë. Trauma u transmetua edhe te fëmijët, sepse panë skena dhe abuzime të tmerrshme.”

Ajo kujton se kishte marrë djalin e saj të madh (17 vjeç atë kohë) me vete kur i’u kërkua të identifikonte mbetjet e burrit në një morg në Rahovec.

“Kam bo gabim. I ka ndiku shumë”- tha ajo.

Ndërkohë, vajza e saj ende e ka të vështirë të qëndrojë në shtëpi.

“Sa herë që vjen, më thotë: ‘Mam, nuk mundem me nejt këtu. Nuk mund të jetosh në këtë shtëpi.’ Dhe edhe për ne të tjerët, nuk është se qëndrojmë këtu me qelf, po të kishim ku të shkonim tjetër.”

“Edhe sot, kur shoh vetura policie, më kap një lloj ankthi.”

Përveç vrasjeve, dhuna seksuale dhe përdhunimet u kryen gjithashtu brenda shtëpive në gjithë Kosovën, dhe shumë gra u detyruan të vazhdonin të jetonin brenda atyre mureve.

Qendra Kosovare për Rehabilitimin e të Mbijetuarëve të Torturës (QKRMT) tha se shumë të mbijetuara të dhunës seksuale gjatë luftës ende jetojnë në shtëpitë ku ndodhi abuzimi seksual, shpesh sepse vështirësitë ekonomike nuk u lënë alternativë tjetër.

“Në këto situata, shtëpia shpesh mbetet njëkohësisht vend i jetës së përditshme dhe një kujtesë e vazhdueshme e traumës. Kjo mund të shkaktojë emocione të dhimbshme, ankth dhe ndjenja pasigurie”- shpjegoi organizata, duke shtuar se me mbështetje profesionale, të mbijetuarit mund të rindërtojnë gradualisht ndjenjën e sigurisë brenda të njëjtës hapësirë.

“Kur është klinikisht e përshtatshme dhe pas stabilizimit të mjaftueshëm, qasjet e bazuara në ekspozim mund t’i ndihmojnë të mbijetuarit ta shohin shtëpinë ndryshe. Qëllimi është të ndahet e kaluara traumatike nga realiteti i tanishëm dhe gradualisht të shndërrohet shtëpia nga simbol rreziku në një hapësirë rikuperimi dhe jete”- tha QKRMT.

Për Gërxhaliun, megjithatë, kufiri mes kujtesës dhe jetës së përditshme nuk është zhdukur kurrë.

Duke mbajtur në dorë një libër që dokumenton vrasjet, ai pa sërish fotografitë e vendosura mbi shtretër.

“Pjesa më e vështirë”- tha ai, “është kur vij këtu dhe i shikoj këto fotografi.”

“Kur i hap ato dyer atje poshtë”- shtoi ai, “më duket sikur ende i shoh fëmijët ashtu si i pata lënë.”

Shënim: Ky artikull është prodhuar në kuadër të Akademisë për Raportim në Fushën e Ballafaqimit me të Kaluarën (DëP) dhe Gazetarisë së Ndjeshme ndaj Konfliktit, e zbatuar nga Pro Peace – Programi në Kosovë në bashkëpunim me Asociacionin e Gazetarëve të Kosovës (AGK). Pikëpamjet dhe opinionet e shprehura në këtë artikull janë vetëm të gazetarit dhe nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht pikëpamjet e Pro Peace apo AGK-së./Kallxo.com

Ky artikull fillimisht u publikua në gazetën Prishtina Insight.

Zëvendës Ndihmës Sekretari i Përgjithshëm për Partneritete në NATO, ambasadori Kevin Hamilton, ka mbajtur sot një takim me gazetarë në Prishtinë, ku ka diskutuar rreth situatës së sigurisë në Kosovë, zhvillimeve në rajon, dialogut Kosovë-Serbi dhe kërcënimeve hibride në Ballkanin Perëndimor.

Në pyetjen e parashtruar nga gazetarja e Telegrafit, Jehona Hulaj e cila ishte prezente në këtë takim, lidhur me incidentet në veri dhe mundësinë e përsëritjes së tyre tash në prag të zgjedhjeve të reja, ambasadori Hamilton u shpreh se në përgjithësi situata në Kosovë është stabile dhe e sigurt.

“Por sigurisht, KFOR-i është këtu për një arsye, sepse ekziston një histori e brishtësisë. Mandati i KFOR-it dhe NATO-s është të punojnë me institucionet në Kosovë për t’u siguruar që ky stabilitet të ruhet. Pra, KFOR-i dhe NATO janë gjithmonë duke vëzhguar dhe dëgjuar, për t’u siguruar që të mos ketë rritje të paqëndrueshmërisë. Por duhet të them se, për momentin, ne ndihemi mjaft komodë me situatën në terren në Kosovë”, u shpreh Hamilton.

Ambasadori Hamilton foli edhe për sulmin në Banjskë, duke thënë se NATO pret përgjegjësi dhe drejtësi për incidentet e vitit 2023, ndërsa theksoi se kjo çështje mbetet e rëndësishme edhe për raportet ndërmjet NATO-s dhe Serbisë, raporton Telegrafi.

“Sapo kam ardhur nga Beogradi para se të arrija këtu në Prishtinë dhe mesazhi im për autoritetet serbe është se NATO pret llogaridhënie, që drejtësia të vihet në vend – ata që organizuan dhe kryen ato sulme duhet të përballen me drejtësinë”, deklaroi ai, duke theksuar se sulmet ndaj pjesëtareve të KFOR-it janë të papranueshme.

Ambasadori shtoi se Serbia i di autorët e këtij sulmi, prandaj presin hapa konkret.

“Që marrëdhëniet NATO-Serbi të ecin përpara në një mënyrë më të thellë dhe më kuptimplotë, duhet të shohim që organizatorët e sulmit në Banjskë të sillen para drejtësisë. Dhe ne e dimë kush janë ata, ne besojmë se edhe autoritetet në Serbi e dinë kush janë. Prandaj, siç thashë, topi është në anën e Serbisë për të ndërmarrë hapat e ardhshëm. Ky ishte mesazhi që ua dhashë bashkëbiseduesve të mi serbë dhe tani topi është në anën e tyre”, tha ai.

Sipas Hamiltonit, megjithëse NATO dëshiron një marrëdhënie më të thellë dhe më transparente me Serbinë, disa procese të bashkëpunimit nuk mund të avancojnë pa pasur përgjegjësi për sulmet në veri të Kosovës.

“Do të thosha marrëdhënie më të thella ndërmjet NATO-s dhe Serbisë. Për shembull, avancimi i një programi partneriteti të përshtatur individualisht me Serbinë, në një kuptim shumë real. Ne duam të shohim që kjo të ndodhë, por nuk do të ecim përpara me ato aspekte të bashkëpunimit praktik derisa të shohim llogaridhënie dhe drejtësi për incidentet e vitit 2023”, u shpreh Hamilton, raporton Telegrafi.

Ambasadori i NATO-s përmendi edhe procesin e dialogut mes Kosovës dhe Serbisë, ku theksoi se NATO e mbështet.

“Duhet të ketë dialog të vazhdueshëm dhe të fuqishëm ndërmjet Prishtinës dhe Beogradit. NATO e mbështet fuqishëm procesin e dialogut Prishtinë–Beograd të udhëhequr nga BE-ja, nën drejtimin e Peter Sorensen”, tha Hamilton. /Telegrafi/

Një pronë është gjëja e parë që duhet ta sigurojë dikush kur vendos të investojë në Kosovë. Por, kur ajo është e shtetit, situata bëhet e ndërlikuar.

Një përplasje mes Ligjit për pyjet dhe Ligjit për pronën publike ka krijuar një ngërç institucional në Kosovë, duke e bërë të vështirë marrjen në shfrytëzim të pronave shtetërore – dhe duke vonuar projektet investuese.

Të dy ligjet u miratuan nga legjislatura e tetë e Kuvendit të Kosovës në vitin 2023, me një diferencë prej rreth shtatë muajsh.

Si është problemi?

Ligji për pyjet, i miratuar më 9 mars 2023, i jep Agjencisë Pyjore të Kosovës (APK) kompetencën për menaxhimin e kullotave dhe të tokave pyjore shtetërore, rrjedhimisht të shqyrtojë edhe kërkesat për të marrë tokat shtetërore me qira.

Sipas këtij ligji, deri në 20 hektarë të tokës pyjore jepen me qira me miratim të vet Agjencisë. Për 20 deri në 50 hektarë vendos Ministria e Bujqësisë, Pylltarisë dhe Zhvillimit Rural (MBPZHR), kurse mbi 50 hektarë jepen vetëm me vendim të Qeverisë së Kosovës.

Por, pas miratimit të Ligjit për pronën publike, më 26 tetor të po atij viti, situata u bë e paqartë.

Ky ligj parasheh që pëlqimin paraprak për ta marrë një pronë në shfrytëzim ta japë Zyra për Administrimin e Pronës Publike (ZAPP).

Ky organ tashmë është krijuar si zyrë e veçantë në kuadër të Zyrës së Kryeministrit.

Vetëm pasi ZAPP-ja të jetë siguruar se prona që po kërkohet nga një investitor potencial nuk është në interes për t’u përdorur nga asnjë institucion publik, i vazhdon procedurat e dhënies me qira të saj.

Këto procedura përfundojnë me miratimin final nga institucionet e larta të shtetit.

Sipas këtij ligji, prona shtetërore mund të jepet me qira deri në 15 vjet, me vendim në mbledhjen e Qeverisë apo të kuvendeve komunale.

Kurse për dhënien me qira për 99 vjet të një prone publike duhet të vendosë Kuvendi i Kosovës.

Çka shkaktoi kjo?

Për shkak të mungesës së harmonizimit ligjor, APK-ja ka pezulluar shqyrtimin e kërkesave për shfrytëzim të përkohshëm të tokave publike.

Në një përgjigje zyrtare të Agjencisë për kërkesën e një investitori të huaj të interesuar – të cilën e ka siguruar Radio Evropa e Lirë – thuhet se pa u bërë një qartësim ligjor rreth kompetencave, ajo nuk mund të vazhdojë me procedurat.

“E kemi të pamundur të vazhdojmë me procedura të mëtejme pa u marrë veprimet për plotësimin/ndryshimin dhe harmonizimin ligjor, dhe cilat mund të jenë kompetencat që ka Agjencia Pyjore e Kosovës lidhur me menaxhimin dhe administrimin e pyjeve, kullotave, dhe tokave pyjore publike në Republikën e Kosovës”, thuhet në përgjigjen e APK-së, të datës 19 mars 2025.

Tash e një vit, investitori potencial nuk ka arritur të marrë me qira pronën shtetërore të kërkuar.

Disa investitorë të huaj të interesuar, me të cilët bisedoi Radio Evropa e Lirë, u ankuan për pritje të gjata në shqyrtimin e kërkesave për marrje me qira të pronave publike, por hezituan të flasin publikisht për rastet e tyre, nga frika se kjo mund t’u krijojë probleme në procesin e marrjes së pronës në shfrytëzim.

APK-ja i tha Radios Evropa e Lirë se në lidhje me atë se si po veprohet me kërkesat në pritje të investitorëve duhet të pyetet MBPRZH-ja.

Por, as kjo e fundit nuk u përgjigj.

Ndërkaq, Zyra e Kryeministrit i tha Radios Evropa e Lirë se ZAPP-ja, si njësi e re e krijuar, ka trajtuar secilën kërkesë që i është përcjellë nga APK-ja, duke shtuar se “involvimi i Agjencisë së Pyjeve brenda kësaj teme është i pashmangshëm”.

Në përgjigje thuhet edhe se Qeveria ka zhvilluar takime mes institucioneve, përfshirë APK-në dhe bizneset që shfrytëzojnë tokë pyjore me qira, për të sqaruar paqartësitë ligjore dhe për të mbrojtur interesin publik.

Dekurajim për investitorët e huaj

Në praktikë, kjo situatë ka krijuar vonesa të mëdha për bizneset që synojnë investime në prona publike.

Kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës, Lulzim Rafuna, thotë se pezullimi i shqyrtimit të kërkesave po i lë investitorët në pasiguri.

“Nuk ka ndonjë kufi që është i vendosur brenda të cilit kthehet përgjigja. Ka biznese që po presin që shtatë muaj e deri në një vit, dhe nuk kanë ende përgjigje, për shkak të këtyre paqartësive”, tregon ai për Radion Evropa e Lirë.

Sipas tij, kjo situatë po i dekurajon investitorët e huaj të zhvillojnë biznes në Kosovë.

“Kemi investitorë të huaj që kanë ardhur ta bëjnë një studim për investim potencial dhe menjëherë kanë hasur në këtë sfidë ligjore. Dhe, në njëfarë forme, kjo i ka bërë të pasigurt që ata të investojnë në Kosovë”, thotë Rafuna.

Shembulli i Shqipërisë

Nikolin Jaka, kryetar i Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë në Tiranë, thotë për Radion Evropa e Lirë se edhe në Shqipëri ka pasur raste kur investimet vendëse dhe të huaja janë shtyrë për shkak të moskoordinimit institucional, por që është punuar në mënjanimin e pengesave përmes digjitalizimit të shërbimeve.

Pavarësisht kuadrit ligjor të konsoliduar, bizneset në Shqipëri vazhdojnë të kërkojnë më shumë qartësi rreth konceptit “one-stop authority” për dhënien në përdorim të pronës publike, tregon ai.

Sipas këtij koncepti, një investitor në Shqipëri mund të kryejë disa procedura administrative në një zyrë të vetme, pa pasur nevojë të shkojë në shumë institucione.

Jaka pohon se Shqipëria sot është vend i favorshëm për investime, teksa përmend se “nuk ka kufizime të mëdha për kapitalin e huaj”.

“Kostot konkurruese të punës dhe procedurat më të avancuara digjitale për regjistrimin e biznesit dhe licencimet”, por edhe “pozicionin strategjik” të Shqipërisë dhe “afërsinë me tregun e Bashkimit Evropian” ai i numëron si lehtësira të tjera.

“Në terma praktikë, investitori në Shqipëri sot mund të regjistrojë biznesin relativisht shpejt edhe online”, shprehet Jaka.

Ndërkohë, investitorët në Kosovë duhet të presin edhe më tutje një qartësim ligjor për të shfrytëzuar pronat publike – vendi aktualisht nuk ka një qeveri me kompetenca të plota, dhe as Kuvend që mund të miratojë ndryshime të ligjeve.

Autoritetet kosovare i kanë arrestuar shtatë persona të nacionalitetit serb në afërsi të Prishtinës të mërkurën, nën dyshimet për “kërcënime, presion dhe shantazh” ndaj vullnetit të lirë të votuesve në prag zgjedhjeve të parakohshme parlamentare të muajit të ardhshëm, duke nxitur reagime nga Serbia fqinje.

Ministri në detyrë i Punëve të Brendshme i Kosovës, Xhelal Sveçla, tha se ata u arrestuan në Graçanicë lidhur me dyshimet për kryerjen e veprave të lartcekura.

Ndërsa, Prokuroria Themelore në Prishtinë njoftoi se pesë persona u ndaluan për “cenim të vullnetit të lirë të votuesve në Graçanicë”, komunë me shumicë serbe në Kosovë.

Këto arrestime ndodhën pasi ministri në detyrë në Qeverinë e Kosovës, Nenad Rashiq, akuzoi Listën Serbe për “presion” dhe “frikësim” ndaj mbështetësve të tij, duke u bërë thirrje institucioneve kompetente të Kosovës që të reagojnë.

Sveçla shkroi në Facebook se “akte të tilla, që targetojnë drejtpërdrejt qytetarët e komunitetit serb në Kosovë, burojnë nga direktiva të orkestruara nga Serbia, të cilat cenojnë pluralizmin politik dhe rendin demokratik në vendin tonë”.

Prokuroria, ndërkaq, tha se ka vepruar sipas detyrës zyrtare pas raportimeve mediale mbi pretendimet e Rashiqit, i cili është lider i partisë “Për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë”.

Radio Evropa e Lirë (REL) më 18 maj publikoi dëshmi të disa personave që thanë se janë larguar nga puna sepse nuk e mbështesin Listën Serbe, por partinë e Rashiqit.

Ata kishin punuar për dekada në institucionet shëndetësore dhe arsimore të Serbisë në Kosovë, të cilat vitet e fundit udhëhiqen kryesisht nga anëtarë dhe zyrtarë të Listës Serbe – partia kryesore e serbëve në Kosovë që vepron me mbështetjen e Beogradit zyrtar.

“Me vendim të Prokurorit të Shtetit janë ndaluar pesë (5) persona, shtetas të Republikës së Kosovës, të nacionalitetit serb, pasi që të njëjtit dyshohen për kryerjen e veprës penale ‘Cenimi i përcaktimit të lirë të votuesve’ nga neni 210 të Kodit Penal të Republikës së Kosovës”, thuhet në njoftim.

Më tej shtohet se Prokuroria ka mbledhur deklarata dhe prova mbi bazën e të cilave dyshohet se personat e arrestuar kanë qenë të përfshirë në aktivitete të paligjshme që lidhen me këtë vepër penale.

Lista Serbe pretendon se bëhet fjalë për “integrim të dhunshëm”

I menjëhershëm ishte reagimi i Listës Serbe. Zyrtari i saj, Igor Simiq, në konferencë për shtyp tha se janë arrestuar drejtorë të institucioneve shëndetësore dhe arsimore, dhe se në këtë “më drejtpërdrejt ka marrë pjesë Nenad Rashiq, sepse ka targetuar serbët”.

Ai vlerësoi se në këtë mënyrë po kryhet “integrim i dhunshëm” i institucioneve shëndetësore dhe arsimore.

Këto institucione në mjediset serbe funksionojnë në sistemin e Serbisë dhe janë pothuajse të vetmet që kanë mbetur, pasi gjatë dy viteve të fundit të gjitha të tjerat janë mbyllur nga autoritetet e Kosovës, me arsyetimin se janë “paralele dhe ilegale”.

Çështja e integrimit të shëndetësisë dhe arsimit serb në Kosovë është hapur në shtator të vitit të kaluar, kur kryeministri Albin Kurti deklaroi se sistemi i dyfishtë nuk është i qëndrueshëm dhe se nevojitet “inkorporimi dhe bashkimi i tyre”.

“Këto arrestime të sotme nuk kanë asnjë lidhje me zgjedhjet, kjo është një përpjekje për të sulmuar shëndetësinë dhe arsimin serb dhe nga ana tjetër, nëse flasim për zgjedhjet, për t’i ndihmuar Nenad Rashiqit që me forcë t’i fitojë votat e popullit serb”, tha Simiq.

Ai deklaroi se punonjësit e “sanksionuar” në institucionet serbe që kanë mbetur pa punë kanë të drejtë ankese, dhe se drejtorët “i kanë kryer me nder detyrat e tyre”.

Reagime pati edhe nga autoritetet në Serbi. Zëvendëskryeministri dhe ministri serb i Punëve të Brendshme, Ivica Daqiq, deklaroi se “të gjithë personat që me veprimet e tyre kanë kontribuar në ndalimin e pesë serbëve, drejtorë të institucioneve shëndetësore dhe arsimore të Republikës së Serbisë nga pjesa qendrore e Kosovës, do të ndiqen dhe sanksionohen në përputhje me ligjet e Republikës së Serbisë”, njoftoi MPB e Serbisë.

Drejtori i Zyrës për Kosovën në Qeverinë e Serbisë, Petar Petkoviq, tha të mërkurën se i kishte njoftuar të gjithë përfaqësuesit ndërkombëtarë dhe të dërguarin e BE-së për dialogun midis Beogradit dhe Prishtinës, Peter Sorensen, për këto arrestime, duke iu kërkuar “të angazhohen urgjentisht në këtë çështje”.

Petkoviq e karakterizoi arrestimet si “rrëmbim të paligjshëm dhe të pabazuar”.

“Sjellja e drejtorëve të institucioneve shëndetësore dhe arsimore të Republikës së Serbisë nga zona e Kosovës qendrore me urdhër të Albin Kurtit është një përpjekje e Prishtina për të ushtruar trysni të papranueshëm dhe për të frikësuar votuesit serbë në këto zona, në mënyrë që Kurti të mund të shtyjë të preferuarin e tij Nenad Rashiq në zgjedhjet e ardhshme”, tha Petkoviq.

Në disa vendime për largim nga puna, të cilat REL-i i ka parë, thuhet se të punësuarit për një periudhë më të gjatë kanë shprehur publikisht bindjet e tyre politike, në kundërshtim me “interesat për të cilat përcaktohet popullsia serbe në Kosovë, e cila jeton në sistemin institucional që nuk e njeh Republika e Serbisë”.

Rashiq, në mbledhjen e Qeverisë në detyrë të Kosovës, më 14 maj, deklaroi se rreth 20 persona që e mbështesin atë janë larguar nga puna dhe se në periudhën e ardhshme pritet që edhe rreth 40 persona të tjerë të marrin vendime për largim nga puna vetëm në territorin e komunës së Graçanicës.

Rashiq, po ashtu, pretendoi se simpatizantët dhe anëtarët e partisë së tij po ndalohen në pikat kufitare me Serbinë nga Agjencia e Sigurisë dhe Informacionit të Serbisë (BIA), ku pyeten se për kë do të votojnë në zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 7 qershorit në Kosovë.

Lista Serbe i mohoi këto pretendime, duke thënë se Rashiq nuk ka legjitimitet dhe se po përpiqet të “arsyetojë” humbjen në zgjedhjet e ardhshme.

Në zgjedhjet e fundit, të mbajtura në dhjetor të vitit të kaluar, Lista Serbe fitoi nëntë nga dhjetë mandatet parlamentare të rezervuara për komunitetin serb, ndërsa një mandat e fitoi partia e Rashiqit.

REL-i iu drejtua edhe Zyrës për Kosovën në Qeverinë e Serbisë, Ministrisë së Arsimit dhe Ministrisë së Shëndetësisë me pyetje nëse janë në dijeni për pretendimet mbi largimet nga puna për arsye politike në mjediset serbe në Kosovë, dhe nëse do të ndërmarrin hapa konkretë. Përgjigje nuk ka pasur.

Në zgjedhjet e 7 qershorit, Lista Serbe do të ketë si kundërshtar të vetëm partinë e Rashiqit, i cili në dy raste ka qenë ministër për Komunitete dhe Kthim në Qeverinë e Albin Kurtit.

Ministri në detyrë i Punëve të Brendshme të Kosovës, Xhelal Sveçla, njoftoi se janë ndërmarrë hapat e parë drejt themelimit të Xhandarmërisë së Kosovës.

Sveçla shkroi në rrjetet sociale se ka nënshkruar themelimin e grupit punues, që sipas tij, do të bëjë analizimin dhe propozimin e modaliteteteve për funksionimin e Xhandarmërisë, si Agjencion i MPB-së.

“Xhandarmëria përfaqëson një hap të rëndësishëm në konsolidimin e arkitekturës sonë të sigurisë, me mision të qartë për të garantuar prezencë të fuqishme shtetërore në funksion të ruajtjes së kufijve, integritetit dhe sovranitetit tonë territorial, mbrojtjen nga terrorizmi, menaxhimin e trazirave me rrezikshmëri të lartë dhe mbrojtjen e infrastrukturës kritike”, shkroi ai në Facebook.

Sipas Sveçlës, krijimi i Xhandarmërisë do të forcojë kapacitetet shtetërore për parandalimin, menaxhimin dhe neutralizimin e kërcënimeve “që cenojnë sigurinë e qytetarëve dhe integritetin territorial të vendit tonë.

Xhandarmëria është një forcë e sigurisë me karakter ushtarak që kryen detyra policore. Në disa shtete mund të jetë pjesë e Ministrisë së Brendshme, në të tjera pjesë e forcave të armatosura.

Shumë shtete kanë xhandarmërinë e tyre, përfshirë edhe fqinji verior i Kosovës, Serbia, xhandarmëria e së cilës funksionon në kuadër të policisë.

Xhandarmëri kanë edhe shtete të tjera, sikurse Franca, shtet anëtar i NATO-s.

Shembull, Xhandarmëria e Francës është forcë ushtarake që ka për detyrë sundimin e ligjit, ka juridiksion të plotë mbi popullatën civile dhe është përgjegjëse për sigurinë publike, rendit publik dhe ndërvepron me forcat policore dhe ushtarake brenda dhe jashtë vendit. Ajo luan rol në menaxhimin e krizave dhe merr pjesë edhe në misione paqësore jashtë vendit, por edhe në operacione luftarake.

Në NATO, forcat e llojit të xhandarmërisë përmenden në kuadër të asaj që njihet si policia për stabilitet.

Tetëmbëdhjetë minatorët, që ishin ngujuar për disa orë në minierën e Stantërgut kanë dalë nga miniera, konfirmoi për Radion Evropa e Lirë, Gani Osmani, përfaqësues i Sindikatës së Punëtorëve të Trepçës.

Minatorët ishin bllokuar qindra metra nën tokë që nga ora 01:30 e mëngjesit të 14 majit, njoftoi më herët gjiganti metalurgjik Trepça, pasi kishte pasur ndërprerje të energjisë elektrike.

Ndërmarrja tha se në momentin e ndërprerjes së rrymës në minierë ishin 47 punëtorë, teksa 29 prej tyre arritën të largoheshin dhe të dilnin mbi sipërfaqen e tokës.

“Sipas informatave nga terreni, në hyrje të trafostacionit në flotacion është shkëputur një përcjellës i linjës, ndërsa si pasojë janë dëmtuar izolatorët përcjellës, duke shkaktuar djegie në trafon që furnizon flotacionin me energji elektrike. Po ashtu janë evidentuar dëmtime edhe në stabilimentet tjera përcjellëse në trafostacion”, u tha në njoftim.

Ndërmarrja tha se punëtorët e bllokuar në Stantërg – që gjendet afër Mitrovicës – janë të sigurt, teksa ekipet po punojnë për rikthimin e furnizimit të energjisë elektrike.

Më herët Osmani nga Sindikata e Punëtorëve të Trepçës tha se ekipi i shpëtimit është në gjendje gatishmërie, ekip që funksionon në kuadër të kombinatit.

“Jemi duke komunikuar me minatorët, gjendja e tyre është stabile. Ekipi është gati për reagim apo për t’iu dërguar ushqim, por pritet që shpejtë të rregullohet problemi me energji elektrike”, deklaroi më herët ai.

Sipas Osmanit, ekipet e Trepçës dhe Kompanisë për Distribuim të Energjisë Elektrike në Kosovë (KEDS), po punonin për të ndrequr problemin në mënyrë që të minatorët të dalin më ashensorë.

“..sepse për të dal në këmbë terreni është i papërshtatshëm. Janë mbi 800 metra përpjetë, shkallë, ka shumë pluhur, nuk është lehtë të dilet në këmbë”, u shpreh ai.

Edhe në të kaluarën, në minierat e Trepçës ishin ngujuar minatorë, për shkak të problemeve me energji elektrike, por edhe telasheve të tjera. Shembull, më 2023 për shkak të një defekti të energjisë elektrike në një ashensor, disa minatorë kishin mbetur qindra metra nën tokë për disa orë.

Kompleksi metalurgjik Trepça është shoqëri aksionare: 80 për qind e aksioneve janë të Qeverisë së Kosovës, 20 për qind janë të punonjësve të kësaj ndërmarrjeje.

Sindikatat e minatorëve shpesh janë ankuar se minatorët punojnë pa mjete adekuate pune dhe në kushte të rrezikshme.

Komiteti për Punë të Jashtme i Dhomës së Përfaqësuesve të Shteteve të Bashkuara ka miratuar një projektligj që parasheh që një ndërtesë e Ambasadës amerikane në Prishtinë të emërtohet “Eliot L. Engel Building”, në nderim të ish-kongresistit amerikan, që njihej si një nga mbështetësit më të fuqishëm të Kosovës në Uashington.

Projektligji H.R. 8562, i sponsorizuar nga kongresisti demokrat, Ritchie Torres, u miratua më 13 maj në këtë komitet me 39 vota për dhe shtatë kundër.

Tani, projektligji duhet të kalojë në procedura të tjera në Dhomën e Përfaqësuesve dhe në Senatin amerikan përpara se të shndërrohet në ligj.

Engel vdiq më 10 prill në moshën 79-vjeçare. Në Kosovë, figura e tij u vlerësua lart, teksa Kuvendi u mblodh në një seancë të posaçme për të nderuar kontributin e tij për vendin.

Sipas tekstit të projektligjit, ndërtesa e Kancelarisë së Shteteve të Bashkuara në Prishtinë do të njihej zyrtarisht si “Eliot L. Engel Building”, ndërsa çdo referencë e mëvonshme në ligje, harta, rregullore apo dokumente të SHBA-së do ta përdorte këtë emërtim.

Projektligji u paraqit më 28 prill nga Torres, së bashku me republikanët Michael McCaul dhe Brian Mast, si dhe demokratin Gregory Meeks. Të katër ligjvënësit kanë pasuar Engelin në krye të Komitetit për Punë të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve.

Kryesuesi aktual i komitetit është Brian Mast, republikan nga Florida.

Mast tha se duke pasur parasysh mbështetjen që Engel kishte dhënë për Kosovën, duket e përshtatshme që emërtimi i ndërtesës të Ambasadës të bëhet pikërisht në Kosovë.

“Si anëtar i Kongresit, ai luftoi fort në vitet ’90 për të mbështetur ndërhyrjen e SHBA-së dhe për të ndaluar mizoritë që po kryheshin ndaj shqiptarëve etnikë në Ballkan dhe më vonë punoi drejt njohjes së Kosovës nga SHBA-ja”, tha ai.

Gjatë debatit për projektligjin, kongresisti demokrat Gregory W. Meeks, foli për trashëgiminë politike të Engel, i cili ishte larguar nga Kongresi amerikan në janar të vitit 2021, pas më shumë se tre dekadash në detyrë.

Meeks tha se trashëgimia më e madhe politike e Engel është në shtetin e ri të Kosovës.

“Ellioti ishte ndër mbështetësit më të hershëm dhe më të zëshëm që SHBA-ja dhe NATO-ja të mbronin kosovarët që po vuanin nga krimet e tmerrshme të luftës dhe gjencodit nga forcat serbe”, tha Meeks, duke kujtuar se ishte pikërisht Engel që kërkoi nga Uashingtoni që të njihte pavarësinë e Kosovës, teksa tha se vazhdoi punën për drejtësi dhe llogaridhënie për viktimat e krimeve të luftës në Kosovë dhe mbarë Ballkanin Perëndimor.

“Ishte dhe është trashëgimia e Engel dhe kontributet e tij në Kosovë njihen prej kohësh, ku janë emëruar rrugë në emër të tij, madje imazhi i tij është në pulla postare. Dhe, më kujtohet bisedat me të lidhur me emërtimin e rrugëve në nder të tij, sa ishte krenar për këtë”, theksoi ai.

Ndërkaq, kongresisti republikan Kieth Self, ndonëse mbështeti projektligjin, tha se Engel do të donte që Kongresi amerikan të bënte më shumë për Kosovën.

Këtë deklaratë ai e bëri pasi në pikën paraprake të rendit të ditës, Self kishte propozuar një amendament përmes së cilit do të kushtëzohej ndihma ushtarake amerikane për Greqinë, në këmbim të njohjes së pavarësisë së Kosovës.

Greqia është në mesin e katër vendeve të NATO-s dhe pesë vendeve të Bashkimit Evropian që nuk e njohin Kosovën – gjë që paraqet pengesë të madhe për integrimin e Prishtinës në këto dy institucione.

“Po, ja vlen që të emërohet një ndërtesë në nder të Eliot Engel. Por, mendoj se nëse Engel do të ishte sot këtu, ai do të donte që ne të shkonim përtej kësaj sepse ai e kuptonte rëndësinë e Kosovës në Ballkanin Perëndimor. Dhe, përderisa mendoj se ai do ta vlerësonte emërtimin e një ndërtese në nder të tij, mendoj se ai do të preferonte më shumë që ta avancojmë Kosovën në Ballkanin Perëndimor si shtyllë kyç e stabilitetit në vend të kësaj”, u shpreh Self.

Eliot Engel dhe Kosova

Demokrati Eliot Engel kishte përfaqësuar një pjesë të Bronksit – lagje në qytetin e Nju Jorkut, me një popullsi të madhe shqiptare – që nga viti 1989.

Ai kishte qenë ndër mbështetësit kryesor në Kongresit amerikan për pavarësinë që Kosova e shpalli më 2008. Kjo mbështetje e bëri atë të famshëm në Kosovë, ndërkaq në Serbi ai ishte një figurë e diskutueshme.

Më 2020, gjatë një seance dëgjimore në Dhomën e Përfaqësuesve, Engel kishte folur për Ballkanin Perëndimor, e veçmas për Kosovën, ku kishte qëndruar disa herë.

“Kam udhëtuar në çdo vend të Ballkanit Perëndimor disa herë, jam takuar me aq shumë udhëheqës nga aq shumë parti dhe kam dashuruar larminë e pasur të kulturave, etnive dhe feve. Por, asnjë vend nuk më ka prekur zemrën më shumë se Kosova”.

Engel kishte hyrë në Kongres derisa Jugosllavia po ndahej dhunshëm në vija etnike. Ai ishte përfshirë në shumë mosmarrëveshje rajonale përmes pozitës së tij në Komitetin e Punëve të Jashtme, duke fituar përfundimisht reputacionin si ekspert i Ballkanit.

Engel kishte qenë ndër ligjvënësit e parë amerikan që i ka bërë thirrje administratës së Bill Clintonit të ndërhyjë, në vitin 1998, për të ndaluar veprimet e forcave jugosllave dhe serbe në Kosovë.

Një dekadë më vonë, ai ishte edhe më i zëshmi në Kongres për njohjen e pavarësisë së Kosovës nga SHBA-ja.

Ndërsa skena politike në Kosovë po riorganizohet sërish para zgjedhjeve të parakohshme parlamentare, një pjesë e opozitës serbe është bashkuar, për të treguar se ekziston një “zë tjetër politik”, i pavarur nga politika zyrtare e Prishtinës dhe e Beogradit.

Gjashtë subjekte politike serbe do të përpiqen më 7 qershor që, me një listë të përbashkët të quajtur “Bashkë fitojmë”, të hyjnë në Kuvendin e Kosovës, ku komuniteti serb i ka dhjetë ulëse të rezervuara.

Në zgjedhjet e fundit, më 28 dhjetor, Lista Serbe fitoi nëntë mandate, ndërsa një mandat e mori Partia për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë e Nenad Rashiqit.

Lista Serbe, që nga themelimi i saj, vepron me mbështetjen e Beogradit zyrtar, ndërsa Rashiq shihet si partner i Qeverisë së Kosovës, me në krye Albin Kurtin, në të cilën për dy mandate ka qenë ministër për Komunitete dhe Kthim.

Tani, partitë e tjera serbe: Lëvizja Popullore Serbe, Aleanca e Kosovës, Fytyra e Re dhe Demokracia Serbe, si dhe iniciativat qytetare Veriu për të Gjithë dhe Rrënjët, thonë se duan t’u ofrojnë pjesëtarëve të komunitetit serb një “perceptim tjetër të rrethanave politike” dhe të jenë “zëri i tyre autentik”.

Zoran Saviq, nga organizata joqeveritare “Aktiv” në Mitrovicë të Veriut, vlerëson se opozita serbe në Kosovë e ka kuptuar se vetëm e bashkuar mund të arrijë një rezultat më serioz politik dhe të bëhet faktor më i rëndësishëm në skenën politike.

“Në radhë të parë, bashkimi i opozitës serbe krijon hapësirë për ndryshime politike, sepse, pas më shumë se një dekade politikash që nuk kanë dhënë rezultate, mes qytetarëve me të cilët takohem çdo ditë, ka pakënaqësi”, thotë Saviq për Radion Evropa e Lirë.

Për ish-deputeten e Kuvendit të Kosovës, Rada Trajkoviq, bashkimi i një pjese të opozitës serbe në Kosovë është “fillimi i një ekzistence të qëndrueshme të komunitetit serb”.

Ajo beson se ata do të arrijnë t’i mbrojnë “nevojat reale të serbëve, duke respektuar realitetin – bashkëjetesën mes serbëve dhe shqiptarëve”.

“Ata, në këtë moment, e kanë në masë të madhe mbështetjen e popullsisë së vetëdijshme serbe – me çfarë kam parasysh ata që e kanë kuptuar se Beogradi po manipulon me ta dhe nuk ofron asnjë projekt për krijimin e kushteve më të mira për mbijetesën e tyre”, thotë Trajkoviq për Radion Evropa e Lirë.

Vuçkoviq: Ka nevojë për ndryshime

Ivan Vuçkoviq, asamblist në Kuvendin e Komunës së Leposaviqit nga nisma qytetare Rrënjët, thotë për Radion Evropa e Lirë se nevojat e përditshme dhe problemet me të cilat përballen bashkëkombësit e tij, kanë qenë kyç për bashkimin e një pjese të opozitës serbe.

“Do të kujdesemi për njeriun. Për ne është e rëndësishme që qytetari i thjeshtë të ndiejë se ka një lloj mbrojtjeje. Si një forcë e re, mendoj se mund të jemi edhe peshore vendimtare, kur bëhet fjalë për disa vendime të ardhshme të rëndësishme”, thotë ai.

Ai shpjegon se lista “Bashkë fitojmë” përbëhet nga aktorë politikë nga veriu dhe jugu i Kosovës.

Sipas tij, kjo marrëveshje për dalje të përbashkët në zgjedhje ka kërkuar kompromis nga të gjitha palët.

“Ka nevojë për ndryshime. Bashkimi sjell shpresë për ndryshime, mënyra tjera veprimi dhe mundësi për realizimin e ideve të reja. Prandaj, kemi vendosur t’i bashkojmë të gjithë aktorët relevantë opozitarë”, thotë Vuçkoviq.

Ai shton se shumica e subjekteve politike tashmë kanë asamblistë në komunat me shumicë serbe dhe se qytetarët janë të njohur me punën e tyre në nivel lokal.

“Njerëzit kanë pasur mundësi të shohin se si punojmë dhe për çfarë angazhohemi. Me këto ide të reja duam të marrim pjesë edhe në zgjidhjen e problemeve në nivel qendror. Mendoj se si ide e re politike, kemi shanse të mëdha që të jemi – nëse jo faktor vendimtar – një forcë që do të tërheqë një numër të madh njerëzish dhe do të dërgojë mesazhin se asgjë më nuk do të jetë njësoj në skenën politike të Kosovës”, thotë Vuçkoviq.

Ai shpreh edhe bindjen e tij personale se opozita e bashkuar serbe nuk i përshtatet as Prishtinës e as Beogradit, “sepse ajo që na bën ndryshe, është se nuk jemi të parashikueshëm”.

“Opozita serbe po piqet politikisht”

Saviq, nga organizata joqeveritare “Aktiv”, thotë se me bashkimin e opozitës serbe, mund të shihet një nivel i caktuar i pjekurisë politike, si dhe një përpjekje për t’u ofruar qytetarëve një “alternativë shumë të nevojshme”.

“Ndoshta edhe më e rëndësishme është se një hap i tillë mund të krijojë përshtypjen e një serioziteti më të madh politik te qytetarët, sepse tregon gatishmërinë e aktorëve të ndryshëm që, pavarësisht dallimeve të caktuara, të bashkohen rreth një ideje të përbashkët dhe të përpiqen të ofrojnë një alternativë ndaj politikave ekzistuese”, thotë Saviq.

Ai thekson se suksesi i opozitës në zgjedhjet e ardhshme do të varet edhe nga “aftësia e saj për të ofruar program serioz dhe për t’u aktivizuar në terren”.

Megjithatë, ai nuk është i sigurt se lista “Bashkë fitojmë” mund të rrezikojë seriozisht dominimin e Listës Serbe apo të Rashiqit, pasi “të dyja opsionet politike kanë mbështetje të rëndësishme, institucionale dhe financiare – njëra nga Beogradi, tjetra nga Prishtina”.

Nga shkurti i vitit të kaluar, në Kosovë janë mbajtur dy cikle zgjedhore për Kuvendin e Kosovës, si dhe dy runde të zgjedhjeve lokale, ndërsa gjatë fushatave ka pasur akuza për përdorim të burimeve shtetërore të Kosovës dhe Serbisë për “blerje votash”.

Ndaj Listës Serbe janë ngritur kryesisht akuza për “blerje” votash përmes konkurseve për vende pune në shëndetësi dhe ndihmës financiare për të papunët nga buxheti i Serbisë, ndërsa Rashiq është akuzuar se votat “e sigurta” i merr përmes shpërndarjes së pajisjeve shtëpiake, materialeve ndërtimore dhe subvencioneve bujqësore nga Qeveria e Kosovës.

Trajkoviq: Opozita serbe ka “një shans historik”

Trajkoviq, politikane nga Kosova që aktualisht jeton në Beograd, vlerëson për Radion Evropa e Lirë se opozita serbe në Kosovë ka një “shans historik” për të ndërtuar një projekt që nënkupton adresimin e problemeve reale të pjesëtarëve të komunitetit serb, si dhe ndërtimin e një komunikimi të mirë me shumicën shqiptare.

“Pa të drejtat e serbëve nuk ka stabilitet në Kosovë, por as pa mbështetjen aktive të bashkësisë ndërkombëtare. Është e rëndësishme që të kenë edhe një organ këshillues, por ata kanë ide të mira dhe të shëndosha. Koha për veprimin e opozitës është e duhur, sepse populli është i vetëdijshëm se është lënë pas nga Beogradi. Po ashtu, është i vetëdijshëm se Kurti nuk është adresë që u ofron perspektivë për mbijetesë”, thotë ajo.

Pikërisht politika e Listës Serbe dhe e Rashiqit, sipas Trajkoviqit, i jep listës “Bashkë fitojmë” perspektiva të mira për sukses.

Në këtë kontekst, ajo thekson se Lista Serbe me ish-nënkryetarin e saj, Millan Radoiçiq, ka “ngarkuar hipoteka” mbi komunitetin serb, në kuptimin e “kriminalizimit, komprometimit të mbijetesës dhe qëndrueshmërisë”.

Sipas saj, një numër i madh banorësh është larguar nga Kosova pas sulmit në Banjskë në vitin 2023.

Për këtë sulm, ku është vrarë një polic i Kosovës, përgjegjësinë e ka marrë nënkryetari i atëhershëm i Listës Serbe, Millan Radoiçiq.

Kjo parti nuk është distancuar prej tij as pas sulmit.

Trajkoviq thekson, gjithashtu, se politika e Rashiqit nuk ofron një mbijetesë të qëndrueshme për komunitetin serb në Kosovë, pasi ai nuk ka arritur t’i rezistojë politikës “jo të mirëseardhur” të Kurtit, por ka mbështetur shumë nga veprimet e tij.

Qeveria e drejtuar nga Kurti, në dy-tre vjetët e fundit, ka mbyllur pothuajse të gjitha institucionet serbe në Kosovë, duke i konsideruar ato paralele dhe ilegale, ka hequr nga përdorimi targat serbe të makinave dhe dinarin serb, si dhe ka vepruar për të forcuar pushtetin në komunat me shumicë serbe në veri të Kosovës.

Pjesëtarët e komunitetit serb i kanë cilësuar këto masa si “diskriminuese”.

Saviq mendon se për gjendjen aktuale më të vështirë të komunitetit serb në Kosovë, përgjegjës janë aktorët politikë të Listës Serbe, pasi, siç thotë, ata kanë pasur kontroll pothuajse të plotë mbi përfaqësimin politik të serbëve dhe institucionet brenda sistemit kosovar.

“Megjithatë, kjo politikë ka pasur legjitimitet demokratik dhe mbështetje nga shumica e votuesve, prandaj zgjedhjet e ardhshme do të tregojnë nëse qytetarët vërtet duan ndryshime apo do të vazhdojnë të mbështesin politikën e deritanishme”, thotë ai.

Prej se është themeluar në vitin 2013, Lista Serbe i ka fituar bindshëm zgjedhjet lokale dhe parlamentare në Kosovë – me mbi 90 për qind të votave të pjesëmarrësve.

Për herë të parë, ajo ka humbur një mandat deputeti në zgjedhjet e shkurtit 2025 dhe nuk është pjesë e Qeverisë që nga largimi nga institucionet e Kosovës në nëntor të vitit 2022.

Përgatiti: Valona Tela

Në njoftimin nga Zyra e Kryeministrit, thuhet se Kurti e njoftoi kongresistin Jones për përpjekjet dhe angazhimin për të tërhequr investime, veçanërisht nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës, dhe për të krijuar vende pune të qëndrueshme dhe të mirëpaguara në Kosovë.

U diskutua për sigurinë në kontinentin e Evropës pas agresionit ushtarak rus në Ukrainë dhe rrezikun që ndikimi rus në Ballkanin Perëndimor paraqet për paqen dhe stabilitetin në rajon.

Kryeministri vuri theksin te kërcënimi për sigurinë e Kosovës dhe rajonit që mund t’i vijë nga aleanca ushtarake e Serbisë me Rusinë dhe përsëriti kërkesën që kampi ushtarak “Bondsteel” që ndodhet në Kosovë, të kthehet në bazë të përhershme ushtarake të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

—–

Ja edhe kronika nga Top Channel

Kryesia e Partisë Demokratike të Kosovës ka refuzuar kërkesën e kryetarit të Nismës Socialdemokrate, Fatmir Limaj, për të garuar në listën e PDK-së për zgjedhjet e 7 qershorit.

Kështu ka bërë të ditur kryetari i PDK-së, Bedri Hamza, në një deklarim për media pas mbledhjes së Kryesisë së partisë së tij të mbajtur më 11.05.2026.

“Është diskutuar në PDK letra e Limajt drejtuar PDK-së. Është qëndrim i përgjithshëm i pjesës dërrmuese të Kryesisë së PDK-së që e presim dhe mirëpresim kontributin e z. Limaj, të Nismës Socialdemokrate, që në këto zgjedhje do t’ia japin PDK-së dhe jam i bindur  që kjo përkrahje do të reflektojë në rritjen e votës për  PDK edhe si rezultat i këtij angazhimi. Sigurisht se z. Limaj, në të ardhmen, në procese të brendshme zgjedhore, është i mirëpritur që të jetë pjesë e PDK. Sa i përket garimit në këtë listë është qëndrim i përgjithshëm që fillimisht duhet të ndodhë një përkrahje për PDK-në, një vullnet i mirë nga Nisma Socialdemokrate dhe pastaj në zgjedhjet e ardhshme do t’i trajtojmë në mënyrën më të duhur të nevojshme. Por, kësaj radhe z. Limaj nuk do të jetë pjesë e listës së PDK-së” – tha Hamza.

Kryetari i Nismës i ka dërguar një letër kryetarit të PDK-së, duke shprehur interesim për të garuar në listën e tyre për zgjedhjet e 7 qershorit 2026.

Përndryshe, Nisma si e vetme është deklaruar në Komisionin Qendror të Zgjedhjeve (KQZ) për mospjesëmarrëje në zgjedhje.

Kryetari i Nismës, Fatmir Limaj ,ditë më parë ka thënë se partia e tij ka interesim që të shkrihet në PDK.

“Jemi të interesuar të bëjmë një listë të përbashkët që të maksimalizojmë vullnetin e atyre që besojnë si ne. Ne jemi të interesuar që të shkrihemi në një formacion të vetëm. Ta bashkojmë votën me shpresën që nesër të ofrohet mundësia të qeveriset me vendin. Hamza është kandidati më i mirë për kryeministër”- ka thënë Limaj në DebatPlus në RTV Dukagjini.

Në zgjedhjet e 28 dhjetorit 2025, Nisma si garuese e vetme nuk arriti të hyjë në Kuvend.

Mirëpo, në zgjedhjet e shkurtit 2025 përmes koalicionit me AAK-në hyri në Kuvend me tre deputetë: Fatmir Limajn, Xhevahire Izmakun dhe Arbëreshë Krasniqi.

Më pas, partnerët ndanë rrugët.

Pas zgjedhjeve të 09.02.2025, raportet mes Limajt dhe partnerit të tij të koalicionit, kreytarit të AAK-së, Ramush Haradinaj, u tensionuan.

Kjo pasi Limaj shprehu gatishmërinë për të bashkëpunuar me çdo forcë politike, përfshirë Lëvizjen Vetëvendosje (LVV), duke theksuar se për të janë të rëndësishme temat nacionale dhe jo pozitat./Kallxo.com

Përmes një mesazhi të dhënë për emisionin Debat Plus, klubi ka mohuar zërat për përfshirjen e saj në politikë, duke reaguar edhe ndaj deklarimeve të analistit Astrit Gashi.

“Përmes këtij mesazhi duam t’ju informojmë se Majlinda Kelmendi nuk do të jetë pjesë e asnjë partie politike”, u tha në mesazhin e dërguar për Debat Plus.

Reagimi erdhi pasi nga analisti Astrit Gashi u tha se po flitet mundësia e përfshirjes së saj në listën e Vjosa Osmanit për zgjedhjet e ardhshme, gjë që tashmë është mohuar zyrtarisht.

Organizata terroriste serbe “Severna Brigada” publikoi një kërcënim për ta eliminuar fizikisht kryeministrin në detyrë të Kosovës, Albin Kurti.

Sa të lindë agimi mbi Kosovë, Albin Kurti do të jetë i vdekur”, thuhet në mesazhin e postuar në rrjetet sociale, i cili shoqëruar me imazhe grafiek të rënda.

“Severna Brigada” është përmendur edhe më herët në raste incidentesh dhe kërcënimesh me sfond ekstremist në veri të Kosovës, por mesazi i fundit, shkruajnë mediat në Prishtinë po shihet si një përshkallëzim i retorikës kërcënuese ndaj institucioneve të Kosovës.

Deri tani megjithatë, nuk ka pasur ende një reagim zyrtar nga institucionet e sigurisë në Kosovë lidhur me këtë mesazh. Qershorin e vitit 2023, Qeveria e Kosovës e shpalli “Severna Brigadan” organizatë terroriste së bashku me “Civilna Zaštita”. Kurti u shpreh atëherë se këto grupe paraqesin kërcënim të  drejtpërdrejtëndaj rendit kushtetues dhe sigurisë së Kosovës.

Ministria e Drejtësisë në Maqedoni kontakte me qeverinë e Peter Magyar për ekstradimin e Gruevskit nga Hungaria…

Periudha e paqes për ish-kryeministrin maqedonas Nikola Gruevski duket se po merr fund.

Pasi fitoi zgjedhjet në Hungari, Peter Magyar paralajmëroi fundin e praktikës së dhënies së azilit për politikanë të akuzuar apo të dënuar, duke kritikuar drejtpërdrejt vendimet e qeverisë së mëparshme të Viktor Orban. Ai paralajmëroi kthimin e tyre në vendin e origjinës, përfshirë edhe Nikola Gruevskin.

Por pas paralajmërimeve nga ana e Magyar, qeveria maqedonase është vënë në lëvizje për ekstradimin e tij, edhe pse në pushtet është VMRO, ish-partia e Gruevskit.

Sipas mediave maqedonase, Ministria e Drejtësisë ka kërkuar nga gjyqësori të gjitha dokumentet për ekstradimin e ish-kryeministrit, duke nisur nga e para procedurat.

Nga ana e tij, ministri i Drejtësisë Igor Filkov konfirmoi se po pritet formimi i qeverisë së re në Hungari, në mënyrë që institucionet atje të njoftohen se Maqedonia është e interesuar për kthimin e Gruevskit në vend. Qeveria në Hungari duhet të formohet më 9 maj, Ditën e Evropës.

Por kjo lëvizje e qeverisë ka acaruar Gruevskin, pasi ai është “tradhtuar” nga partia e tij. Ai ka reaguar me një letër publike duke sulmuar ministrin Filkov.

“Sot dëgjova deklaratën e ministrit të Drejtësisë së Maqedonisë, i cili u shpjegonte mediave dhe opinionit publik se si me zell kishte mbledhur informacione nga gjykatat dhe si kishte pritur ndryshimet politike në Hungari për t’u informuar mbi statusin tim dhe për të nisur procedurë ekstradimi. Duke e dëgjuar, shtrohet pyetja: kush është realisht në pushtet në Maqedoni? Nga jashtë duket sikur LSDM-ja e Zoran Zaevit, me metodat e saj të kontestuara, nuk është larguar asnjëherë nga pushteti. I sugjeroj ministrit që me të njëjtin përkushtim të hetojë edhe keqpërdorimet dhe shkeljet ligjore gjatë periudhës së përndjekjeve politike në kohën e Zaevit, proceset e montuara gjyqësore dhe padrejtësitë që u bënë për të lehtësuar sundimin e tij”, shprehej Gruevski.

Ish-kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Nikola Gruevski, u shpall fajtor në vitin 2020 për rastin “Dhuna në Qendër”, gjatë së cilës u dënua me një vit e gjashtë muaj burg. Gjithashtu, në maj 2018, ai u dënua me dy vjet burg në rastin “Tanku”, lidhur me makinën luksoze “Mercedes”. Në vitin 2022, ai u dënua me 7 vite burg nga Gjykata Penale e Shkupit për rastin “Parcelat në Vodno”. Ai u dënua për pastrim parash pasi kishte shfrytëzuar paratë e donacioneve për partinë e tij për të blerë prona të patundshme për vete, por duke i regjistruar në emra të personave të tjerë.

Në Hungari ai arriti në vitin 2018 në mënyrë të dyshimtë, duke kaluar në Shqipëri, Mal të Zi e Serbi, me makina me targa hungareze, përpara se të fluturonte për në Budapest nga aeroporti i Beogradit me një aeroplan qeveritar. Në vitin 2019, gjykata në Hungari zyrtarisht e hodhi poshtë kërkesën për ekstradim nga autoritetet e Maqedonisë. /Pamfleti

Në një reagim të publikuar nga Rrjeti Ballkanik për Gazetari Hulumtuese (BIRN) është paralajmëruar ngritja e padisë së dytë ndaj Lirim Mehmetajt për shpifje dhe fyerje.

BIRN në reagim ka paralajmëruar padi për deklaratat e Mehmetajt, të cilat ishin publikuar në një video-material më 04/05/2026 (linku i raportimit), në të cilin Mehmetaj pretendon se “KALLXO Përnime” dhe Jeta Xharra bëjnë shantazhe.

Ai ka pretenduar se në platformat e BIRN-it nuk janë publikuar materiale për kompaninë “Rukolli” pas kontratave për marketing.

Në reagimin e BIRN-it janë demantuar pohimet e Mehmetajt, të cilat nuk janë të mbështetura në fakte për shkak se me kompaninë nuk ka kontratë sponsorizimi por kontratë reklamimi dhe raportimet hulumtuese për subjektin në fjalë nuk janë ndalur asnjëherë.

Lexoni reagimin e plotë të BIRN-it: