Gazetari rus Vladimir Solovyov ka shkaktuar polemika të forta në Itali, pasi ka fyer publikisht kryeministren italiane Giorgia Meloni gjatë emisionit të tij “Polnyj Kontakt”.

Duke folur në rusisht dhe italisht, Solovyov e cilësoi Melonin si “fashiste” dhe “grua të keqe”, duke shtuar se “tradhtia është emri i saj i mesëm”, bazuar në qëndrimet e saj ndaj Donald Trump.

“Tradhti është emri i saj i mesëm. Ajo tradhtoi Trumpin, të cilit i ishte betuar më parë për besnikëri”, shtoi Solovyov gjatë programit të tij.

Këto deklarata kanë sjellë reagimin e menjëhershëm të kryeministres italiane, e cila në një në rrjetin X u shpreh se një propagandist i regjimit nuk mund të japë mësime për lirinë. Ajo theksoi se qeveria italiane nuk merr urdhra nga askush dhe mbetet e përqendruar vetëm te interesat kombëtare.

“Nga natyra e tij, një propagandist i zellshëm i regjimit nuk mund të japë mësime as për koherencën dhe as për lirinë. Ne, ndryshe nga të tjerët, nuk kemi detyrime, as  padronë dhe nuk pranojmë urdhra. Busulla jonë mbetet një: interesat e Italisë. Dhe ne do të vazhdojmë ta ndjekim atë me krenari, me gjithë respektin e duhur për propagandistët kudo”, u shpreh Meloni.

Deklaratat provokuese kanë sjellë reagimin edhe të institucioneve italiane. Ministri i Jashtëm Antonio Tajani njoftoi se ka thirrur ambasadorin rus për të paraqitur një protestë zyrtare, duke i cilësuar komentet si “jashtëzakonisht serioze dhe ofenduese”.

Ndërkohë, Presidenti Sergio Mattarella i ka dërguar një mesazh solidariteti Melonit, duke dënuar gjuhën vulgare të përdorur.

Edhe Presidenti i Senatit Ignazio La Russa i quajti fyerjet “të turpshme dhe të papranueshme”, ndërsa kreu i Dhomës së Deputetëve Lorenzo Fontana theksoi se ato cenojnë dinjitetin e institucioneve dhe shkaktojnë indinjatë të thellë.

Solidaritet me kryeministren Meloni kanë shprehur edhe liderët e partive të tjera italiane, nga Matteo Salvini te Giuseppe Conte dhe Matteo Renzi.

Në Shqipëri u shënuan përplasje gjatë protestave kundër qeverisë në kryeqytetin e vendit, Tiranë. Opozita kërkon dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama dhe e akuzon qeverinë për korrupsion.

Nga Ansgar Gersmann, ORF

Në fund të një proteste antiqeveritare u shënuan përplasje.

Fishekzjarre dhe kokteje molotovi fluturuan, ndërsa forcat e rendit përdorën spraj me piper.

Skena, të cilat në kryeqytetin shqiptar, Tiranë, janë përsëritur vazhdimisht kohët e fundit.

Prej javësh opozita kërkon dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama.

Pjesë të qeverisë së tij janë të dyshuara për korrupsion.

Korrupsioni dhe krimi i organizuar janë pengesat kryesore për anëtarësimin e vendit në BE.

Demonstruesit kërkojnë një qeveri teknike dhe zgjedhje të reja.

Me këto demonstrata të vazhdueshme, opozita po kërkon të rrisë presionin ndaj qeverisë.

Edhe persona nga radhët e saj janë të dyshuar për korrupsion.

Republika Çeke ka kërkuar shpjegim pasi Ministria e Mbrojtjes e Rusisë e publikoi një listë kompanish që pretendon se po ndihmojnë në prodhimin e dronëve sulmues për Ukrainën, ndërsa ish-presidenti rus, Dmitry Medvedev, e quajti atë “listë e shënjestrave të mundshëm” për ushtrinë ruse.

Lista, e cila përfshinte adresat e kompanive në shumë vende, kryesisht në Evropë, u publikua nga Ministria e Mbrojtjes e Rusisë më 15 prill, së bashku me një paralajmërim se një bashkëpunim i tillë “po i zhyt këto vende më shpejt në luftë me Rusinë” dhe se mund të ketë “pasoja të paparashikueshme”.

Në një deklaratë në faqen e saj të internetit, Ministria ruse tha se përpjekjet evropiane për të rritur furnizimet me dronë për Ukrainën do të çonin në një “përshkallëzim të ashpër të gjendjes ushtarako-politike në gjithë kontinentin evropian”.

Deklarata pasqyroi paralajmërime të shumta nga Kremlini dhe ministritë ruse, të cilat e akuzojnë Perëndimin dhe veçanërisht Evropën për përshkallëzimin e luftës në Ukrainë, e cila nisi në vitin 2022 me urdhrin e presidentit rus, Vladimir Putin, për pushtimin e plotë të vendit fqinj.

Medvedev përdori një gjuhë haptazi kërcënuese në një postim në platformën X më vonë të enjten, duke shkruar se “deklarata e Ministrisë së Mbrojtjes duhet marrë fjalë për fjalë: lista e shënjestrave evropiane që prodhojnë dronë dhe pajisje të tjera është listë caqesh të mundshëm për forcat e armatosura ruse”.

“Se kur sulmet do të bëhen realitet, varet nga ajo që do të ndodhë më pas”, shkroi ai. “Flini qetë, partnerë evropianë!”

President i Rusisë nga viti 2008 deri në 2012 dhe kryeministër nga 2012 deri në 2020, Medvedev tani është zëvendëskryetar i Këshillit të Sigurisë, një organ këshillimor i Putinit.

Si president, ai paraqitej si kryesisht liberal dhe mbështetës i reformave demokratike, por më vonë është shndërruar në një kritik shpesh agresiv i Evropës dhe mbështetës i fortë i luftës së Rusisë kundër Ukrainës, duke përdorur rrjetet sociale për retorikë të ashpër dhe kërcënime bërthamore ndaj Perëndimit.

Ministri i Jashtëm i Çekisë, Petr Macinka, e thirri të enjten ambasadorin rus në Pragë “për të shpjeguar këto deklarata ndaj palës çeke”, njoftoi Ministria e Jashtme, duke iu referuar raportit të Ministrisë të Mbrojtjes së Rusisë dhe komenteve të Medvedevit.

Ajo tha se “disa kompani çeke…u identifikuan si shënjestra të mundshëm të sulmeve ruse”.

Ministria e Mbrojtjes e Rusisë i renditi 11 kompani që pretendon se janë të përfshira në prodhimin e dronëve ose komponentëve të lidhur për Ukrainën, dy prej tyre në Republikën Çeke.

Disa vende evropiane kanë njoftuar plane për të rritur bashkëpunimin në mbrojtje me Ukrainën, përfshirë prodhimin e përbashkët të dronëve dhe përpjekjet për të mësuar nga përvoja e Kievit në fushën e luftës me dronë.

Gjatë vizitave të presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky më 14 prill, për shembull, Gjermania tha se do të “vazhdojë të mbështesë industrinë e dronëve të Ukrainës si dhe të krijojë ndërmarrje të përbashkëta për prodhimin e dronëve”, ndërsa Norvegjia tha se do të rrisë bashkëpunimin me Kievin, përfshirë prodhimin e dronëve ukrainas.

Kryeministri Edi Rama është pritur me protesta në Romë përpara takimit të tij me homologen italiane, Giorgia Meloni, ku aktivistë nga e majta italiane dhe përfaqësues të partisë “Più Europa” u mblodhën përballë selisë së kryeministrisë italiane për të kundërshtuar paktin e emigracionit mes dy vendeve, duke e cilësuar atë një dështim të kushtueshëm.

Në një lidhje direkte nga Roma me Alba Kepin, gazetarja theksoi se protestuesit kërkuan anulimin e menjëhershëm të marrëveshjes, ku lideri i partisë “Più Europa”, Rikardo Maxhi, deklaroi se takimi Rama-Meloni duhet të kishte vetëm një pikë në axhendë: “eliminimin e paktit mbi emigracionin”.

Sipas Kepit, opozita italiane argumenton se pakti është tërësisht jofunksional, pasi që nga nënshkrimi i marrëveshjes në nëntor 2023, numri i emigrantëve të transferuar në Shqipëri ka qenë tepër i ulët dhe për më tepër, situata krijon një kosto të dyfishtë për shtetin italian, pasi shumë prej emigrantëve fitojnë proceset gjyqësore dhe rikthehen legalisht në Itali, duke kërkuar shpenzime të reja administrative dhe logjistike.

Alba Kepi: Unë ndodhem përballë selisë së kryeministrisë, pra selisë së qeverisë italiane ku për pak minuta pritet të mbërrijë Edi Rama për një takim dypalësh me Giorgia Melonin. Dhe pikërisht rreth gjysëm ore para se të nisë ky takim dhe para mbërritjes së Ramës këtu në selinë e qeverisë italiane, ka qenë aktivistë të së majtës italiane dhe përfaqësues të partisë Più Europa, të cilët me një slogan gjigand kanë protestuar kundër kampeve të ngritura në Shqipëri. Është Rikardo Maxhi, lideri i partisë Più Europa, i cili ka dhënë një deklaratë për Syri TV, ku shprehet se sot ky takim duhet të kishte vetëm një pikë në axhendën e tij, pikën për të eleminuar paktin mbi emigracionin, për të shkatërruar apo për të prishur pra këtë marrëveshje dhe për të mos bërë më funksionale ato kampe dhe atë investim që është bërë në Shqipëri. Sipas aktivistëve, të cilët ishin edhe ata mbështetës të partisë Più Europa, u shprehën se ky është një një shpenzim i jashtëzakonshëm për qeverinë italiane mbi të gjitha, pasi nuk po funksionon. Pasi numri i emigrantëve të cilët mbërrijnë në Shqipëri dhe riatdhesohen në vendet e tyre të origjinës është shumë, shumë, shumë i ulët në krahasim me këtë shpenzim që thuhet se ka kaluar 600 milionë euro dhe shkon deri 1 miliardë euro. Pyetjes sime, nëse i shqetëson forcat opozitare italiane fakti se Shqipëria renditet në raportet e ndërkombëtarëve si një vend ndër më të korruptuarit, padyshim dhe kjo është një tjetër pikë e cila influencon në mënyrën se si do të menaxhohen kampet në Shqipëri. Dhe një tjetër preokupim i forcave opozitare italiane. Këto përfaqësues, Rikardo Maxhi dhe të gjithë forcat e tjera të opozitës italiane kanë qenë, ne kemi parë muajt e shkuar, kanë zhvilluar disa vizita në në kampin e Gjadrit, ku kanë dokumentuar jo vetëm shkeljet e lirive dhe të drejtave të të njeriut për ata emigrantë, por dhe faktin se numri i tyre është mjaft, mjaft, mjaft i ulët. Thuhet se prej nëntorit të 2023-shit dhe deri sot kur ky pakt, kjo marrëveshje tashmë është në akt, numri i emigrantëve që kanë mbërritur në Shqipëri është shumë i ulët dhe mbi të gjitha është një shpenzim i dyfishtë për Italinë, pasi mbasi mbërrijnë në Shqipëri, ata arrijnë të fitojnë proceset gjyqësore dhe rikthehen dhe njëherë në Itali duke pasur një kosto të dyfishtë për shtetin italian. Pra protesta sot përballë qeverisë, kryeministrisë italiane, selisë së kryeministrisë, ishte pikërisht për të protestuar kundër kësaj marrëveshje dhe për t’i dhënë fund këtij pakti i cili nuk është funksional.

Një nga anëtarët kryesorë të ashtuquajturit kartel ballkanik është arrestuar të mërkurën në Mal të Zi si pjesë e një operacioni të gjerë ndërkombëtar në të cilin, me mbështetjen e Agjencisë Evropiane të Policisë, EUROPOL, u ndaluan gjithsej 12 të dyshuar.

Operacioni u krye në Mal të Zi si dhe në Gjermani, ku u arrestuan katër persona.

Rrjeti kriminal akuzohet për kontrabandën e dërgesave me shumë ton kokainë në Bashkimin Evropian (BE), raportoi EUROPOL-i.

Hetimi, i cili u mbështet nga policia malazeze dhe gjermane, si dhe nga autoritetet në Austri dhe Spanjë, u përqendrua në një qelizë kriminale të përfshirë në trafikun ndërkombëtar të kokainës dhe kanabisit.

Të dyshuarit besohet se kanë mbajtur role të ndryshme brenda organizatës kriminale, nga financues te koordinatorë dhe logjistikë përgjegjës për transportin.

Autoritetet gjyqësore në Mal të Zi po e akuzojnë të dyshuarit për përfshirje në trafikimin e 2.7 ton kokainë dhe 1.5 ton kanabis midis tetorit 2024 dhe prillit të këtij viti.

Droga u sekuestrua në 12 operacione të ndara të mëparshme në disa vende të BE-së dhe në Amerikën e Jugut.

Rrjeti i kontrabandës besohet se ka përdorur rrugë detare dhe ajrore, duke transportuar drogë në kontejnerë transporti dhe metoda të tjera të fshehta.

Përveç kokainës, ata dyshohet se kanë kontrabanduar kanabis në BE nga Shqipëria, Tailanda dhe Shtetet e Bashkuara.

Rreth 100 oficerë policie morën pjesë në këto arrestime dhe kontrolle në të dy vendet.

Gjatë hetimit, EUROPOL-i siguroi koordinim të vazhdueshëm, shkëmbim informacioni dhe mbështetje analitike, dhe të dhënat e mbledhura nxorën në pah një rrjet të fshehur mirë që vepronte në disa kontinente.

Agjencia gjithashtu ofroi mbështetje financiare për prokurimin e pajisjeve speciale dhe nevoja të tjera operacionale.

Në të njëjtën kohë, Zyra e Prokurorit të Lartë të Shtetit në Podgoricë raportoi se muaj të tërë aktivitetesh rezultuan në ngritjen e kallëzimeve penale nga Drejtoria e Policisë kundër 10 personave për veprat penale të shoqatës kriminale, prodhimit, posedimit dhe shpërndarjes së paautorizuar të drogave narkotike dhe trafikimit të paligjshëm të armëve dhe eksplozivëve.

“Padia penale i ngarkon të dyshuarit për shitje, transportim dhe ndërmjetësim të përsëritur në shitjen e drogave narkotike kokainë dhe kanabis, ndërsa grupi prej katër të dyshuarve akuzohet edhe për veprën penale të bashkimit kriminal”, deklaroi Prokuroria e Lartë e Shtetit.

Telashet e proceseve zgjedhore të vitit të shkuar në Kosovë nuk do të mund të gjejnë zgjidhje sivjet, nëse vendi shkon në zgjedhje parlamentare brenda pak javësh, për herë të tretë në pak më shumë se një vit.

Deputetët e Kuvendit të Kosovës kanë kohë deri më 28 prill që ta zgjedhin presidentin e ri të shtetit – në rast të kundërt zgjedhjet e reja të parakohshme duhet të mbahen brenda 45 ditësh.

Numërimi i votave të kandidatëve për deputetë, votimi jashtë Kosovës dhe angazhimi e trajnimi i stafit që merret me mbarëvajtjen e zgjedhjeve janë vetëm disa nga telashet e identifikuara nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ), që shoqëruan dy palë zgjedhje të përgjithshme (të mbajtura më 9 shkurt dhe 28 dhjetor 2025), si dhe dy runde të zgjedhjeve lokale (më 12 tetor dhe 9 nëntor 2025).

Për t’i adresuar ato, KQZ-ja ka rekomanduar që të ndryshohen Ligji për Zgjedhjet e Përgjithshme dhe Rregullat Zgjedhore, por një gjë të tillë do ta pamundësonte mbajtja eventuale e zgjedhjeve të parakohshme këtë vit, ndërmjet 31 majit dhe 7 qershorit.

Alban Krasniqi, anëtar i KQZ-së nga radhët e partisë në pushtet, Lëvizjes Vetëvendosje (LVV), thotë se ndryshimet ligjore kërkojnë kohë për t’u testuar e për t’u zbatuar, pa rrezikuar integritetin e procesit zgjedhor. Kësisoj, sipas tij, pamundësia për adresimin e mangësive nga proceset e kaluara rrezikon përsëritjen e tyre.

“Në rrethana të tilla, fokusi i KQZ-së pashmangshmërisht zhvendoset nga reforma afatgjatë, te menaxhimi emergjent i aktiviteteve të domosdoshme. Kjo do të thotë se shumë nga problematikat e zgjedhjeve të kaluara mund të përsëriten, pasi koha e pamjaftueshme kufizon mundësinë për ndryshime thelbësore dhe zbatimin e tyre”, shprehet Krasniqi për Radion Evropa e Lirë (REL).

Edhe përfaqësuesi i Partisë Demokratike të Kosovës (PDK) në KQZ, Ilir Gashi, ndan të njëjtin qëndrim.

“Zgjedhjet e shpejta nuk lejojnë ndërhyrje apo përmirësim të dukshëm të defekteve që kanë përcjellë zgjedhjet e kaluara”, thotë ai për REL-in.

Sipas hulumtuesit të Institutit Demokratik të Kosovës (KDI), Eugen Cakolli, është joreale të pritet adresimi i problemeve në thelb, kur vendi mund të shkojë në zgjedhje prapë brenda një kohe të shkurtër.

Cakolli thotë se ndryshimet në legjislacionin zgjedhor “kërkojnë kohë dhe stabilitet politik”, dhe se praktikat ndërkombëtare sugjerojnë që ato të bëhen të paktën 6-12 muaj para një procesi zgjedhor.

“Çfarë mund të bëhet në një afat kaq të shkurtër lidhet më shumë me menaxhimin e procesit – për shembull, përzgjedhja më e kujdesshme e stafit zgjedhor, rritja e standardeve të trajnimit dhe shmangia e përsëritjes së problemeve të evidentuara nga stafi i njëjtë”, pohon ai për REL-in.

Cakolli thotë se duhet angazhim serioz për reformë. “Përndryshe, rrezikojmë që i njëjti model të prodhojë të njëjtat probleme në vazhdimësi, ndërsa besimi në proces gradualisht të dobësohet”, vlerëson ai.

Çfarë ndryshimesh duhet bërë?

Ndryshimi i Ligjit për Zgjedhjet, i bërë më 2023, ndër të tjera, u ka mundësuar votuesve që për deputetë të mund të votojnë deri në dhjetë kandidatë. Në mesin e rekomandimeve të KQZ-së është edhe kthimi në praktikën e mëparshme: atë të votimit për deri në pesë kandidatë për deputetë.

Sipas Krasniqit të LVV-së, përvoja në terren ka treguar se numri i lartë i kandidatëve ngadalëson procesin, dhe rrit rrezikun për manipulime e gabime teknike gjatë numërimit.

“Për më tepër, përzgjedhja e 10 kandidatëve krijon një ngarkesë të panevojshme për votuesit, duke e ndërlikuar vendimmarrjen e tyre, dhe duke zbehur qëllimin e vërtetë të demokratizimit të votës. Thjeshtimi i këtij procesi do të garantonte më shumë saktësi, shpejtësi dhe transparencë në administrimin e zgjedhjeve”, vlerëson anëtari i KQZ-së.

E, sipas Cakollit, ndryshimet e para tre vjetëve krijuan më shumë hapësirë për gabime në zgjedhjet e vitit të kaluar.

“Kryesorja ishte mënyra e numërimit të votave preferenciale – mbi 240 mijë ndryshime gjatë rinumërimit tregojnë se kemi një problem në vetë modelin, jo thjesht në zbatim”, thotë ai për REL-in.

Me ndryshimin e ligjit më 2023, për herë të parë u mundësua votimi fizik në ambasada e konsullata për qytetarët me të drejtë vote që jetojnë jashtë Kosovës.

Në këtë aspekt, sipas Krasniqit, i nevojshëm është lehtësimi i procedurave për regjistrim dhe votim jashtë vendit.

“Konkretisht, nevoja për rritjen e numrit të qendrave të votimit jashtë vendit, që do të ndikonte në lehtësimin e pjesëmarrjes së mërgatës në zgjedhje, dhe njëkohësisht do të ulte kostot financiare të këtij operacioni”, thotë ai.

Ndërkaq, Gashi i PDK-së vlerëson se ligji ka nevojë për ndryshime që përcaktojnë përdorimin e teknologjisë, “veçanërisht skanimin dhe leximin optik të fletëvotimeve”.

Çka shkoi keq në zgjedhjet e kaluara?

Krasniqi thotë se manipulimi i votave të kandidatëve për deputetë ka qenë ndër problemet kryesore që është evidentuar nga zgjedhjet e 28 dhjetorit.

Ai shprehet se ka qenë shqetësues mosraportimi i parregullsive nga vëzhguesit dhe ekipet e numërimit, teksa devijimet në rezultat, “që shkaktuan kosto shtesë financiare dhe vonesa në certifikimin e rezultateve”, u konfirmuan vetëm pas rinumërimit të votave.

“Për KQZ-në, ky është një mësim i qartë se organizimi i mirë administrativ nuk mjafton nëse nuk ka saktësi në numërim. Prandaj, prioriteti ynë tani është ndërmarrja e masave të rrepta parandaluese që garantojnë mbrojtjen e vullnetit të qytetarëve dhe eliminojnë çdo mundësi për manipulim në të ardhmen”, thotë Krasniqi.

Kurse në zgjedhjet lokale, Krasniqi e ka parë problematik numrin e madh të votimit me asistencë, që nuk ka plotësuar kriteret që parasheh ligji.

“Pastaj, në disa raste, mosmbërritja me kohë e pakove me fletëvotime tek votuesit e regjistruar për votim jashtë Kosovës në raundin e dytë për kryetar të komunave ishte problematikë shumë serioze”, thotë ai.

Gashi konsideron se “sfidë serioze” gjatë vitit të shkuar kanë qenë “përpjekjet e pushtetit për të ndërhyrë në vendimmarrje, si dhe tentimet për të votuar jashtë kornizës ligjore”.

Sipas tij, vështirësi ka paraqitur edhe shpallja e zgjedhjeve të parakohshme në fundvit.

“Sfida të tjera kanë qenë votimi deri në 10 kandidatë – që ka vështirësuar administrimin e votës, mungesa e skanimit dhe leximit optik të fletëvotimeve, votimi me asistencë, rekrutimi i stafit… Mungesa e një drejtori të zgjedhur nga neglizhenca e pajustifikuar nën drejtimin e kryetarit, si dhe ndikimi i pushtetit kanë sjellë vështirësi. Po ashtu, edhe menaxhimi joadekuat i operacioneve zgjedhore”, thotë Gashi.

Por, sipas Cakollit të KDI-së, problemet me të cilat janë karakterizuar zgjedhjet e fundit në Kosovë nuk janë të reja. “Kësaj here dolën shumë më qartë në sipërfaqe”, thotë ai.

KQZ-ja përballë zgjedhjeve të parakohshme

Organizimin e zgjedhjeve, kurdo që mund të shpallen ato, anëtarët e KQZ-së e shohin si obligim kushtetues, por edhe sfidues.

Krasniqi i LVV-së thotë se përmbushja e qindra aktiviteteve operacionale, planifikimi dhe prokurimi i materialeve e shërbimeve brenda afateve të shkurtra kohore bartin rreziqe, dhe e vështirësojnë menaxhimin efektiv të procesit zgjedhor.

Ai përmend materialet e paasgjësuara të proceseve të kaluara, digjitalizimin e shërbimeve, aspektet logjistike, rekrutimin dhe trajnimin e zyrtarëve të sekretariatit, të Komisioneve Komunale Zgjedhore, si dhe të anëtarëve të këshillave të vendvotimeve dhe ekipeve të numërimit.

“Në një rrethanë të tillë, organizimi i zgjedhjeve mbetet sfidë serioze edhe për KQZ-në, si nga aspekti teknik-administrativ, ashtu edhe ai i kapaciteteve njerëzore, që do të duhej të merret seriozisht në konsideratë para çfarëdo vendimmarrje politike apo institucionale, përfshirë edhe vetë aktgjykimet e Gjykatës Kushtetuese”, shprehet Krasniqi.

Për Gashin e PDK-së, sfidë është edhe përbërja e plotë e KQZ-së, “përkatësisht mungesa e edhe një anëtari nga opozita”.

“Gjithashtu, përpjekjet për ndërhyrje nga pushteti dhe mbajtja e anës nga kryesuesi, në mënyrë të verbër në favor të kërkesave të pushtetit, përbëjnë shqetësim. Për fat të keq, edhe disa anëtarë të tjerë, në pamundësi për të ushtruar rolin për të cilin janë deleguar, veprojnë në shërbim të pushtetit, me ose pa vetëdije”, thotë ai.

Nëntë anëtarë të KQZ-së u betuan para tani ish-presidentes, Vjosa Osmani, më 27 mars. Për emërimin e anëtarit të dhjetë, ajo iu drejtua Gjykatës Kushtetuese, pasi LVV-ja pretendoi se i takonin tre anëtarë, në bazë të rezultatit zgjedhor. Edhe pas vendimit të Kushtetueses, që e shpalli të papranueshme kërkesën e Osmanit, boshllëku në KQZ nuk u mbyll.

Pas përfundimit të mandatit presidencial të Osmanit, çështja ka mbetur në duart e ushtrueses së detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu.

Ambasadori amerikan në NATO, Matthew Whitaker, është takuar me udhëheqës të lartë shtetërorë në Kosovë, dhe me atë të misionit të KFOR-it, me të cilët ka biseduar për situatën e sigurisë.

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, ka biseduar me zyrtarin e lartë amerikan për mbështetjen e SHBA-së për vendin dhe për bashkëpunimin me Forcën e Sigurisë së Kosovës, përmes trajnimeve dhe edukimeve, si dhe “rritjen e kapaciteteve mbrojtëse”.

“Duke folur për situatën e sigurisë në Ballkanin Perëndimor, kryeministri tha se ajo mbetet e brishtë për shkak se Serbia, e mbështetur nga Rusia dhe Kina, vazhdon të ndjekë politikë hegjemoniste rajonale. Ai foli edhe për armatosjen e fqinjit verior, me theks blerjet e fundit nga Rusia dhe Kina, si kërcënime për stabilitetin afatgjatë rajonal dhe fqinjësinë e mirë në Ballkan”, u tha në njoftimin e lëshuar nga Qeveria e Kosovës.

Së voni, Serbia ka thënë se do të blejë pajisje të reja ushtarake, me presidentin serb, Aleksandar Vuçiq, që ka thënë se situata e sigurisë është komplekse për shkak të “aleancës ushtarake të Prishtinës, Tiranës dhe Zagrebit”.

Kosova, Shqipëria dhe Kroacia kanë nënshkruar vitin e kaluar një deklaratë për thellim të bashkëpunimit në fushën e mbrojtjes dhe sigurisë, që Serbia e sheh si “aleancë kundër serbëve dhe Serbisë”. Të tri shtetet kanë hedhur poshtë vazhdimisht këtë pretendim të Beogradit.

Më herët gjatë së martës, ambasadori Whitaker është takuar me ushtruesen e detyrës së presidentit, Albulena Haxhiu.

Pas takimit në Presidencën e Kosovës, përmes një njoftimi u tha se Whitaker dhe Haxhiu biseduan për zhvillimet politike, sigurinë në rajon dhe rëndësinë e “bashkërendimit të ngushtë mes aleatëve” për t’u përballur me sfidat e kohës.

“Shpreha mirënjohjen time për mbështetjen e palëkundur që Shtetet e Bashkuara i kanë dhënë Kosovës ndër vite, si dhe vlerësimin për angazhimin e ambasadorit Whitaker në forcimin e partneritetit tonë strategjik dhe sigurisë në rajon”, tha Haxhiu.

Ambasada amerikane në Prishtinë tha se vizita e zyrtarit amerikan është mundësi për të diskutuar për interesat e përbashkët në fushën e sigurisë.

“Vizita e tij paraqet një mundësi për të diskutuar interesat e përbashkëta të sigurisë dhe rolin e vazhdueshëm të Kosovës në kontributin ndaj prioriteteve rajonale dhe globale të sigurisë së SHBA-së”, shkroi Ambasada amerikane në rrjetet sociale.

Ndërkaq, përfaqësuesi i përhershëm i Shteteve të Bashkuara në NATO, ambasadori Matthew Whitaker, në nisje të vizitës u takua me komandantin e misionit paqeruajtës të aleancës në Kosovë, KFOR, gjeneralmajorin Ozgan Ulutash.

Sipas njoftimit, Ulutash e njoftoi ambasadorin amerikan me situatën e sigurisë në rajon, duke vënë në pah rolin e KFOR-it për “ruajtjen e një mjedisi të sigurt” për të gjithë njerëzit në Kosovë.

“Në këtë drejtim, gjeneralmajori Ulutash shprehu mirënjohjen për kontributin e kamotshëm dhe të çmuar të SHBA-së në misionin e KFOR-it”, tha misioni përmes një njoftimi.

Kosova synon të bëhet pjesë e aleancës ushtarake perëndimore të NATO-s, por në këtë aleancë janë katër shtete që ende nuk e njohin pavarësinë e Kosovës, teksa Uashingtoni përkrah aspiratën e Kosovës për anëtarësim në aleancë.

Kosova e konsideron si qenësore aleancën me Shtetet e Bashkuara, vend që ka kontribuar në pavarësinë dhe shtetndërtimin e Kosovës.

Aktualisht, Forca e Sigurisë së Kosovës është në proces të shndërrimit në ushtri të plotë, që pritet të përmbyllet më 2028.

SHBA-ja e ka mbështetur nga fillimi shndërrimin e FSK-së në ushtri, por jo edhe NATO-ja, e cila ngul këmbë që FSK-ja t’u përmbahet detyrave të saj fillestare, si: reagimi ndaj krizave apo mbrojtja civile.

Prishtina, gjatë procesit të transformimit të FSK-së në ushtri, po ashtu po pajiset me armatime të reja, përfshirë ato të prodhuara në SHBA. Vendi po ashtu është mikpritës i bazës më të madhe amerikane në Ballkan, Bondsteel.

Po ashtu, Kosova po ashtu do të jetë pjesë e Forcës Ndërkombëtare Stabilizuese për Gazën.

Forca Ndërkombëtare Stabilizuese është një mekanizëm i krijuar si pjesë e nismës së Bordit të Paqes, i propozuar nga presidenti amerikan, Donald Trump, për arritjen e paqes në botë.

Kosova është në mesin e pesë shteteve të para – së bashku me Indonezinë, Marokun, Kazakistanin dhe Shqipërinë – që janë zotuar për angazhim në këtë mision, me qëllim ofrimin e sigurisë dhe mbikëqyrjen e armëpushimit në Rripin e Gazës.

Para vizitës në Kosovë, ambasadori Whitaker qëndroi në Maqedoni të Veriut dhe Kroaci.

Gjykata Themelore në Prishtinë i ka dënuar të martën me burgim të përjetshëm Naim Murselin dhe Granit Plavën, ndërsa Kushtrim Kokallën me 30 vjet burgim, për vrasjen e Liridona Ademajt më 29 nëntor të vitit 2023.

Naim Murseli, bashkëshorti i Liridonës, dhe Granit Plava u shpallën fajtorë për vrasje të rëndë.

Plava u shpall fajtor edhe për armëmbajtje pa leje, ndërsa Kushtrim Kokalla u shpall fajtor për ndihmë në kryerjen e vrasjes së rëndë.

Kokalla u lirua nga akuza për moslajmërim të veprave penale apo kryerësve të tyre, pasi prokurorja kishte hequr dorë nga akuza.

Të pandehurit nuk ishin të pranishëm në sallë kur u shpall aktgjykimi, ndërsa familjarë të së ndjerës po.

Avokati i familjes së Liridona Ademajt ka paralajmëruar se do ushtrojë ankesë lidhur me lartësinë e dënimit ndaj Kokallës, ndonëse atë e cilësoi “kuazi-dënim me burgim të përjetshëm”, pavarësisht se diçka e tillë nuk parashihet në Kodin Penal.

Vëllai i Liridonës, Leonard Ademaj, u ka thënë mediave se vendimi duhet të jetë mësim për të gjitha ata që mundohen, apo krijojnë mundësi, që të kryhet një krim i tillë.

“Vendimi sot nuk shkon vetëm për ne, shkon për Liridonën, për fëmijët e saj, që s’do ta shohin më nënën e tyre”.

Shpallja e aktgjykimit për të akuzuarit erdhi pas përfundimit të shqyrtimit gjyqësor dhe fjalëve përfundimtare të palëve, ku Prokuroria kishte kërkuar burgim të përjetshëm për ta, duke argumentuar se vrasja e 30-vjeçares ishte kryer në mënyrë të planifikuar.

Duke kundërshtuar akuzat e Prokurorisë, avokatët e të akuzuarve kishin thënë se nuk kishte prova të drejtpërdrejta se Murseli, Plava dhe Kokalla kishin kryer veprat penale.

Çfarë thanë para gjyqit Naim Murseli dhe të tjerët?

Në të dy deklarimet për akuzat që e ngarkojnë, Murseli ka mohuar fajësinë për vrasjen e Ademajt, duke thënë se nuk ka paguar, porositur apo ndihmuar në vrasjen e bashkëshortes së tij.

Ai pretendon se natën kritike familja ishte përballur me një grabitje, dhe se ai nuk ka qenë në veturë në momentin e vrasjes, duke e quajtur çdo akuzë ndaj tij si të pavërtetë.

Ndërsa Plava nuk ka pranuar të deklarohet rreth fajësisë, por gjatë dëshmisë së tij ai ka thënë se veprimet i kishte bërë sipas marrëveshjes me Murselin, që ky vetëm ta merrte përgjegjësinë për rastin.

Ai pretendon se në momentin kritik vetëm dëgjoi krismën, dhe më pas iu tha të largohej nga vendi i ngjarjes, bashkë me armën që ishte kryer vrasja, duke pohuar se më pas kishte ikur me shpejtësi.

Kurse Kokalla, që fillimisht s’kishte pranuar të deklarohej, më vonë gjatë shqyrtimit ishte deklaruar i pafajshëm për rastin.

Gjatë dëshmisë së tij, ai ka mohuar përfshirjen në krim, duke theksuar se për ngjarjen kishte mësuar fillimisht nga mediat.

Si dyshohet se ndodhi vrasja?

Mbrëmjen e 29 nëntorit të 2023-ës, Liridona Ademaj u vra në një rrugë në fshatin Bërnicë të Prishtinës, teksa ishte në veturë bashkë me bashkëshortin Naim Murselin dhe dy fëmijët e tyre.

Aktakuza e ngarkon Murselin se kishte planifikuar vrasjen e saj, me qëllim që të përfitonte nga sigurimi i saj jetësor në Suedi, në vlerë prej rreth 260 mijë eurosh.

Kokalla akuzohet se e kishte njoftuar Murselin me Plavën, i cili akuzohet se ishte dorasi.

Plava akuzohet se kishte vrarë Ademajn me armë zjarri, duke e qëlluar në kokë, sipas ekspertit mjekoligjor, në një largësi prej 2 deri në 5 centimetra.

Sipas Prokurorisë, ai kishte kryer vrasjen në këmbim të 30 mijë eurove nga Murseli.

Mirëpo, gjatë gjyqit, Kokalla ka deklaruar se marrëveshja me Murselin, për ta marrë përgjegjësinë e vrasjes, ishte për 250 mijë euro, por që të mos përmendeshin shuma të mëdha ishin dakorduar që në Polici të përmendeshin vetëm 30 mijë euro.

Ndërkaq, prokurorja e rastit, Javorka Përlinçeviq, ka deklaruar gjatë shqyrtimit gjyqësor se Murseli e kishte mbajtur për krahu bashkëshorten e tij, që të mos i shpëtonte plumbit.

“…Naimi, në mënyrë dinake, me dorën e tij të djathtë, e ka mbajtur Liridonën për krahun e dorës së saj të majtë, me qëllim që ajo të mos i shmangej plumbit, pas çka, Naimi, me fëmijët, ka dalë nga vetura, dhe është larguar nga vendi i ngjarjes”, ka thënë prokurorja në nisje të procesit gjyqësor, më 31 janar 2025.

Pistoletën, me të cilën ishte kryer vrasja, Murseli akuzohet se e kishte blerë nga Tom Dodaj për 280 euro, në ditën e ngjarjes tragjike.

Ky i fundit ka pranuar fajësinë në fillim të procesit gjyqësor, ndërsa në shkurt të 2025-tës u dënua me pesë vjet burgim dhe pesë mijë euro gjobë për veprën penale “Importi, eksporti, furnizimi, transportimi, prodhimi, këmbimi, ndërmjetësimi ose shitja e paautorizuar e armëve apo materieve plasëse”.

Mirëpo, pas rreth një viti, Gjykata e Apelit ia uli dënimi Dodajt në tre vjet burgim dhe 3 mijë euro gjobë, duke përmendur si faktorë pranimin e fajësisë, kërkimfaljen ndaj familjes së viktimës, dhe faktin që “nuk kishte qenë në dijeni se për çfarë do të përdorej arma që kishte shitur”.

Reagimet për krimin

Vrasja e Ademajt nxiti reagim publik, sidomos kur u ngritën dyshimet se ishte porositur nga bashkëshorti i saj, i cili mori pjesë në ceremoninë e varrimit të saj.

Familja, më pas, kërkoi zhvarrosjen e trupit të saj, për ta rivarrosur në varrezat e familjes Ademaj.

Pak ditë pas vrasjes, në Prishtinë u mbajt marsh protestues, teksa protestë në numër më të vogël të njerëzve u zhvillua edhe në kryeqytetin e Shqipërisë, Tiranë.

Rreth 60 gra janë vrarë në Kosovë që nga viti 2010 – në të shumtën e rasteve, autorë të vrasjeve kanë qenë bashkëshortët, pastaj baballarët dhe djemtë.

Më 12 prill 2024, Erona Cokli, 21-vjeçare, u vra nga bashkëshorti i saj në Qendrën për Punë Sociale në Ferizaj.

Katër ditë më vonë, më 16 prill, po nga bashkëshorti u vra edhe 43-vjeçarja Gjyljeta Ukella, në Pejë.

Më 21 janar 2026 një grua tjetër u vra – dorasi i krimit në Dragash dyshohet të jetë i biri i saj.

Partia në pushtet Lëvizja Vetëvendosje (LVV) dhe partia opozitare Lidhja Demokratike (LDK) kanë dështuar të arrijnë marrëveshje për ta zgjedhur presidentin e ri të Kosovës gjatë një takimi të hënën, dhe palët paralajmëruan se ky ishte takimi i fundit mes tyre.

Duke folur për media pas takimit, lideri i LVV-së, kryeministri Albin Kurti, tha se kryetari i LDK-së, Lumir Abdixhiku, nuk i pranoi ofertat e tij për një marrëveshje dhe tregoi se ai tashmë i ka shkruar liderit të partisë kryesore opozitare, Bedri Hamzës së Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), për një takim të mundshëm.

“Më duhet të them se bisedimet ishin të pasuksesshme sepse asnjëra nga ofertat tona nuk u pranua nga kreu i LDK-së”, tha Kurti duke paralajmëruar se vendi rrezikon të shkojë përsëri në zgjedhje të parakohshme, nëse presidenti i ri nuk zgjidhet deri më 28 prill.

Ai tha se ia ofroi LDK-së, në bashkëqeverisje me partnerët e tjerë, ta ketë zëvendëskryeministrin, Ministrinë e Punëve të Jashtme dhe tri Ministri të tjera.

Në një ofertë tjetër, Kurti tha se ia ofroi LDK-së postin e kryetarit të Kuvendit të Kosovës.

“Unë kam preferuar që zëvendës i imi të bëhet pikërisht Abdixhiku, dhe në këtë mënyrë të fillojmë kapitull të ri bashkëpunimi mes LDK-së dhe LVV-së”, theksoi Kurti.

Ndërkohë, Abdixhiku theksoi se nuk do të takohet më me Kurtin pas dështimit të bisedimeve.

“U përpoqa, provova, nuk arrita, fatkeqësisht. Tani do t’i kthehem LDK-së dhe do t’i kthehem misionit të madh të bashkimit të së djathtës brenda LDK-së”, ka thënë Abdixhiku pas takimit, duke përsëritur qëndrimin e partisë së tij, që një parti nuk mund t’i udhëheqë tre institucionet kryesore në vend: Kuvendin, Qeverinë dhe Presidencën.

Sipas tij, kryeministri Kurti ka insistuar që pozita e presidentit t’i mbetej partisë së tij.

Kurti, në anën tjetër, nguli këmbë se nuk dëshiron që partia e tij t’i udhëheqë tri institucionet kryesore të vendit.

Ndërkohë, i pyetur nëse ka një përafrim mes LDK-së dhe ish-presidentes Vjosa Osmani, të cilës i skadoi mandati më 4 prill, Abdixhiku ka deklaruar se diçka e tillë do të ishte lajm i mirë edhe për Kosovën edhe për LDK-në.

“Është qëllimi im dhe do të punoj për këtë qëllim deri në ditën e fundit”.

Takimi Kurti-Abdixhiku vjen teksa afati kushtetues për zgjedhjen e presidentit do të skadojë më 28 prill, dhe nëse nuk përmbushet, atëherë vendi do të shkojë në zgjedhje të reja.

Takimi i mundshëm Kurti-Hamza

Ndërkoh, Kurti tha se i ka shkruar kryetarit të PDK-së, për një takim të mundshëm.

“Unë i dërgova mesazh kryetarit të PDK-së, Bedri Hamzës, dhe të shohim se si është e mundur të ecim përpara”, tha Kurti.

I pyetur nëse do t’i bënte ndonjë ofertë të ngjashme edhe PDK-së, Kurti nuk deshi të tregojë, por shtoi se “oferta për bashkëqeverisje që u ofrua për LDK-në ka qenë ekskluzive për LDK-në”.

Zyrtarë të PDK-së kanë thënë rishtazi se po presin shkresë zyrtare nga kryeministri për takim.

Kurti e ka kritikuar PDK-në se në bisedimet e mëparshme kishte kërkuar që dikush nga partia opozitare të zgjidhej president pa treguar emrin e kandidatit të mundshëm.

Ai e përsëriti këtë edhe të hënën, duke thënë: “PDK-ja ka kërkuar nga unë që të bëjë marrëveshje politike blanko ku ata i propozojnë dy kandidatët e ne ua votojmë”.

Presidenti i Kosovës zgjidhet me dy të tretat e votave në dy rundet e para apo me 61 vota në rundin e tretë, por nevojiten 80 deputetë në sallë që seanca të mundë të mbahet.

Prandaj, nevojitet një marrëveshje mes partive parlamentare për këtë çështje, duke qenë se asnjëra parti – madje as ajo në pushtet e Kurtit, Lëvizja Vetëvendosje me 57 deputetë – nuk e ka një numër kaq të madh deputetësh në Kuvendin me 120 vende.

Pasi Vjosa Osmanit i mbaroi mandati në fillim të muajit dhe vendi nuk arriti ta emërojë zëvendësuesin e saj, kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, u emërua ushtruese e detyrës së presidentit më 4 prill.

Edhe vetë Haxhiu u bëri thirrje të dielën partive për arritjen e një konsensusi për zgjedhjen e presidentit, duke theksuar se vendi nuk duhet të shkojë në zgjedhje të jashtëzakonshme.

Lumir Abdixhiku, kryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK), parti në opozitë, ka bërë të ditur të hënën se nuk ka arritur asnjë marrëveshje me kryeministrin e Kosovës, Albin Kurtin, për çështjen e presidentit të Kosovës.

“U përpoqa, provova, nuk arrita, fatkeqësisht. Tani do t’i kthehem LDK-së dhe do t’i kthehem misionit të madh të bashkimit të së djathtës brenda LDK-së”, ka thënë Abdixhiku pas takimit, duke përsëritur qëndrimin e partisë së tij, që një parti nuk mund t’i udhëheqë tre institucionet kryesore në vend: Kuvendin, Qeverinë dhe Presidencën.

Sipas tij, kryeministri Kurti ka insistuar që pozita e presidentit t’i mbetej LVV-së.

Takimi mes tyre vjen teksa një afat kushtetues për zgjedhjen e presidentit do të skadojë më 28 prill, i cili nëse nuk përmbushet, bën që vendi të shkojë në zgjedhje të reja.

Pak orë para takimit, Kurti tha se vendi nuk duhet të shkojë në zgjedhje të reja parlamentare dhe bëri thirrje për kompromis.

“Zgjedhja e presidentit është detyrë kushtetuese e të zgjedhurve të popullit, dhe kjo kërkon vullnet për zgjidhje, gatishmëri për kompromis e vendime jo të lehta”, tha Kurti gjatë mbledhjes së kabinetit të tij.

Ky është takimi i dytë mes Kurtit dhe Abdixhikut, pas atij të fillimuajit që përfundoi pa ndonjë marrëveshje.

Në fund të marsit, Gjykata Kushtetuese u dha kohë ligjvënësve deri më 28 prill për ta zgjedhur një president të ri.

Që prej atëherë, ka pasur pak lëvizje në drejtim të një marrëveshjeje të mundshme dhe Kurti nuk e ka zhvilluar asnjë takim deri tani me partinë kryesore opozitare, Partinë Demokratike të Kosovës (PDK), e cila thotë se po pret shkresë zyrtare nga kryeministri për takim.

Kurti e ka kritikuar PDK-në se në bisedimet e mëparshme kishte kërkuar që dikush nga partia opozitare të zgjidhej president pa treguar emrin e kandidatit të mundshëm.

Edhe ministrja e Tregtisë, Mimoza Kusari-Lila, tha se partitë opozitare nuk kanë propozuar emra për president në takimet e deritanishme me kryeministrin.

“Në asnjë rast deri tani, nga LDK-ja apo PDK-ja nuk ka pasur propozime apo nismë për të zgjidhur çështjen e presidentit apo për të propozuar emra”, tha ministrja e Kurtit në një konferencë për media të hënën.

Javën e kaluar, Abdixhiku – partia e të cilit i ka 15 vende në Kuvend – i hodhi poshtë thashethemet se ai do të vetëpropozohej për president.

Duke folur më 11 prill për takimin e atëhershëm me Kurtin, ai e pranoi se nuk ka propozuar asnjë emër nga partia e tij.

Presidenti i Kosovës zgjidhet me dy të tretat e votave në dy rundet e para apo me 61 vota në rundin e tretë, por nevojiten 80 deputetë në sallë që seanca të mundë të mbahet.

Prandaj, nevojitet një marrëveshje mes partive parlamentare për këtë çështje, duke qenë se asnjëra parti – madje as ajo në pushtet e Kurtit, Lëvizja Vetëvendosje me 57 deputetë – nuk e ka një numër kaq të madh deputetësh në Kuvendin me 120 vende.

Pasi Vjosa Osmanit i mbaroi mandati në fillim të muajit dhe vendi nuk arriti ta emërojë zëvendësuesin e saj, kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, u emërua ushtruese e detyrës së presidentit më 4 prill.

Edhe vetë Haxhiu u bëri thirrje të dielën partive për arritjen e një konsensusi për zgjedhjen e presidentit, duke theksuar se vendi nuk duhet të shkojë në zgjedhje të jashtëzakonshme.

Qeveria e Kosovës e ka shpallur si organizatë terroriste Korpusin e Gardës Revolucionare Islamike të Iranit (IRGC), gjatë një mbledhjeje të hënën në Prishtinë.

Kryeministri Albin Kurti tha se “përmes këtij vendimi, Kosova e forcon qëndrimin e saj në mbrojtjen e sigurisë ndërkombëtare, vlerave demokratike dhe të drejtave të njeriut”.

“Ky është rreshtim i qartë i Kosovës përkrah aleatëve të vet strategjikë në luftën e përbashkët kundër terrorizmit”, theksoi Kurti.

Ai e përshkroi IRGC-në si “strukturë që e përdor terrorizmin dhe dhunën e organizuar si instrument të politikës së jashtme, duke kontribuuar në destabilizimin rajonal dhe global”.

Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike të Iranit është krahu ideologjik i ushtrisë së Teheranit dhe u krijua pas revolucionit të vitit 1979 për ta mbrojtur udhëheqjen klerikale.

Garda kontrollon ose zotëron kompani në gjithë ekonominë iraniane, përfshirë sektorë strategjikë kryesorë.

Disa vende tashmë e kanë shpallur organizatë terroriste IRGC-në, përfshirë Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Rishtazi, Bashkimi Evropian e shpalli atë si terroriste pasi Teherani i shtypi në mënyrë brutale protestat antiqeveritare në fillim të këtij viti.

Organizatat për të drejtat e njeriut kanë thënë se mbi 6.000 njerëz u vranë gjatë protestave në Iran.

Sipas tyre, protestuesit u vranë nga forcat e sigurisë, përfshirë Gardën Revolucionare, të cilat qëlluan drejtpërdrejt mbi protestues.

Irani, me një popullsi prej mbi 91 milionë banorësh, nuk e njeh Kosovën si shtet dhe nuk ka marrëdhënie diplomatike zyrtare me vendin.

Futja e një grupi apo organizate në listën e zezë nënkupton zakonisht ngrirje asetesh së saj në atë vend dhe regjim vizash për udhëheqësit dhe zyrtarët e saj.

Nga një fshat i Gostivarit drejt një prej projekteve më ambicioze në historinë e eksplorimit hapësinor – historia e Albon Rexhepit është një dëshmi e qartë se përkushtimi dhe dija nuk njohin kufij.

Sot, ai është pjesë e misionit Artemis II të NASA, një projekt që synon rikthimin e njeriut në Hënë pas dekadash.

Me një rol drejtues në kompaninë DEWETRON në Shtetet e Bashkuara, Rexhepi kontribuon në teknologjinë e testimit dhe matjes – një komponent thelbësor për sigurinë dhe suksesin e misionit.

rugëtimi i tij profesional nisi pas studimeve në Universitetin e Evropës Juglindore në Tetovë, ndërsa përvoja e parë në SHBA e çoi në kompani të njohura si Pfizer dhe më pas Legrand, ku ndërtoi një karrierë të qëndrueshme përpara se t’i bashkohej DEWETRON-it në vitin 2022.

“Produktet tona përdoren në fazën e zhvillimit dhe prodhimit të komponentëve për Artemis II. Testimet janë thelbësore që projekti të mos ketë asnjë dështim”, është shprehur Rexhepi, duke theksuar rëndësinë kritike të punës së ekipit të tij.

Ai nënvizon se përgjegjësia në projekte të tilla është e jashtëzakonshme, pasi çdo detaj lidhet drejtpërdrejt me jetën e astronautëve.

“Në projekte të tilla duhet të jesh jashtëzakonisht i përpiktë, sepse këtu në pyetje janë siguria dhe jeta e astronautëve. Nuk ka hapësirë për gabime”, ka thënë ai për Portalb.mk.

Megjithatë, përtej suksesit profesional, Rexhepi e sheh historinë e tij edhe si një mesazh frymëzues për të rinjtë shqiptarë.

“Punoni dhe mësoni. Askush nuk mund t’ju mposhtë nëse keni një qëllim në jetë. Punoni fort dhe do t’ia dilni”, është thirrja e tij për brezat e rinj.

Ndërsa misionet e ardhshme pritet të hedhin më shumë dritë mbi planet për krijimin e një baze në Hënë, kontributi i profesionistëve si Albon Rexhepi mbetet një gur themeli në këtë kapitull të ri të njerëzimit në hapësirë – dhe një arsye krenarie për gjithë shqiptarët./Ina

Kjo protestë nuk duhej të ndodhte kurrë.
Nuk duhej (as mendohej) që në vitin 2026
studentët të dilnin në rrugë për gjuhën e tyre.
Por ja ku jemi.
Por para se të jemi studentë, para se të jemi profesionistë,
ne jemi shqiptarë.
Dhe kur preket gjuha,
preket vetë themeli ynë.
Gjuha shqipe nuk është veç mënyra si flasim.
Është mënyra si ekzistojmë.
Është mënyra si kemi mbijetuar, si kemi qëndruar, si kemi ardhur deri këtu.
Siç thoshte Gjergj Fishta:
“Gjuha shqype, sa e mirë!
Sa e ambël, sa e dlirë!”
Kjo është gjuha jonë.
Ky është identiteti ynë.
Dhe Shqipja kurrsesi nuk negociohet.
Ne jemi studentë të drejtësisë.
Ne jemi ata që nesër do të mbrojmë ligjin.
Por sot jemi detyruar të dalim këtu për të kërkuar diçka që ligji tashmë e njeh.
Të drejtën për të përdorur gjuhën tonë.
A është kjo shumë?
A është kjo kërkesë e tepruar?
Ky është minimumi.
Kjo është baza.
Është dinjitet.
Sepse një shtet që nuk zbaton të drejtat që vetë i ka shkruar,
nuk është i fortë — është i brishtë.
Sot nuk kërkojmë privilegje.
Nuk kërkojmë favore.
Kërkojmë barazi.
Dhe le të jetë e qartë për të gjithë:
Ne nuk jemi këtu kundër askujt.
Ne jemi këtu për veten tonë.
Për gjuhën tonë.
Për të ardhmen tonë.
Nelson Mandela thoshte:
“Të flasësh me dikë në gjuhën e tij, do të thotë t’i flasësh në zemër.”
Sot ne kërkojmë që shteti të na flasë në zemër.
Në gjuhën tonë.
Në shqip.
Sepse gjuha:
Është histori.
Është gjak.
Është kujtesë.
Dhe një popull që detyrohet të kërkojë gjuhën e vet,
nuk ka problem gjuhe — ka problem drejtësie.
Sot jemi këtu të qetë.
Të vendosur.
Të bashkuar.
Por le të mos ngatërrohet qetësia jonë me dobësi.
Sepse kjo është një gjeneratë që nuk tërhiqet.
Ne nuk kemi ardhur për të bërë zhurmë.
Kemi ardhur për të bërë histori.

“Të flasësh një gjuhë do të thotë të marrësh mbi vete një botë.”
Dhe ne nuk do të lejojmë që bota jonë të zvogëlohet.
Nuk do të lejojmë që shqipja të trajtohet si opsion.
Sepse shqipja nuk është opsion.
Shqipja është identitet.
Sot, nga ky shesh, nga ky zë i përbashkët,
ne po themi një gjë shumë të thjeshtë:
Nuk ka shtet të së drejtës pa respekt për gjuhën.
Nuk ka barazi pa shqipen.
Nuk ka të ardhme pa dinjitet.
Dhe ne jemi këtu për këtë.
Jo për sot.
Por për nesër.
Për të gjithë ata që do të vijnë pas nesh.
Sepse ne jemi brezi që nuk hesht.
Ne jemi brezi që nuk dorëzohet.
Ne jemi brezi që e mbron shqipen — me zë, me mendje me dinjitet, me zemër e me gjithcka që sjell nevoja.
kjo nuk është vetëm beteja jonë.
Është amaneti i atyre para nesh,
dhe përgjegjësia ndaj atyre që vijnë pas nesh.
Le ta dëgjojnë të gjithë:
Ne nuk do të tërhiqemi.
Ne nuk do të lodhemi.
Ne nuk do të ndalemi.
Derisa e drejta të bëhet realitet.
Shqipja nuk negociohet!

*Autori është një nga drejtuesit e nismës dhe protestës për kërkesën për provimin e jurisprudencës në shqip

Gazetari Naser Pajaziti ka vlerësuar lart guximin dhe masovitetin e rinisë studentore shqiptare sot në Shkup, duke theksuar se mbrojtja e gjuhës është mbrojtje e dinjitetit kombëtar dhe të drejtës së tyre akademike.

Ja mesazhi i plotë:

Zemra mal me këtë rini që nuk përkulet!

Sot studentët shqiptarë na kujtuan se kush është forca e vërtetë e këtij vendi. Në një marsh dinjitoz dhe masiv, ata u rreshtuan në mbrojtje të asaj që është më e shenjtë: dinjitetit dhe gjuhës sonë amtare.

Kur integriteti takon guximin, politikanët e “stivuar” në karriget e tyre e kuptojnë se llogaritë i kanë bërë gabim. Kërkesa e studentëve nuk është lëshime politike, por kërkesë për drejtësi – dhënia e provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe është e drejtë e garantuar me Kushtetutë, e cila nuk mund të mbetet peng i burokracive apo vullneteve të mbrapshta politike.
Nuk ka pushtet që mposht dritën e rinisë. Ata që tentuan t’i nënçmojnë apo t’i heshtin, sot morën leksionin më të mirë: Vendin jua treguan aty ku e keni – jashtë vullnetit të popullit dhe larg realitetit të kësaj rinie që nuk bën kompromis me të drejtat e saj.
Zëri i tyre sot ishte kumbues: Gjuha shqipe në provimet juridike nuk është dëshirë, është ligj!(INA)

Protestë e përbashkët e studentëve: Kërkohet drejtësi, barazi dhe zbatim i ligjit

“Fillkov dorëheqje” dhe “Gjuha shqipe nuk negociohet” ishin mesazhet kryesore që dominuan protestën e studentëve shqiptarë sot në Shkup raporton INA.

Në këtë protestë u bashkuan studentët shqiptarë nga tre universitete – Universiteti i Tetovës, Universiteti i Evropës Juglindore dhe Universiteti Nënë Tereza – të cilët kërkojnë që provimi i jurisprudencës të mbahet edhe në gjuhën shqipe, si e drejtë e garantuar me ligj.

Protestuesit kërkuan dorëheqjen e ministrit të Drejtësisë, Igor Fillkov, pas deklaratave të tij se nuk do të lejojë zhvillimin e provimit në gjuhën shqipe. Studentët theksuan se kërkesa e tyre është e qartë: zbatimi i plotë i Ligjit për përdorimin e gjuhëve.

Njëri nga zërat kryesorë të protestës, studenti Mevlan Ademi, u shpreh se kjo protestë është pasojë e një padrejtësie që nuk duhej të ekzistonte në vitin 2026.

“Kjo protestë duhej të ndodhte dikur. Nuk duhej të mendohej që në vitin 2026 studentët të dilnin në rrugë për gjuhën e tyre. Para se të jemi studentë e profesionistë, ne jemi shqiptarë. Gjuha shqipe nuk është vetëm mënyra si flasim, por mënyra si kemi ekzistuar dhe kemi ardhur deri këtu. Gjuha shqipe nuk negociohet. Ne jemi studentë të drejtësisë – nesër do të mbrojmë ligjin, por sot kërkojmë të drejtën tonë për gjuhën amtare. Një shtet që nuk zbaton të drejtat e veta, nuk mund të ekzistojë”, deklaroi Ademi.

Ndërkohë, studenti Besar Sejdiu theksoi se kërkesa e tyre është minimale dhe plotësisht ligjore.

“Kërkesa jonë është e thjeshtë: respektojeni Kushtetutën dhe ligjin – as më shumë, as më pak. Kolegët tanë kanë të drejtë ta japin provimin e jurisprudencës në gjuhën shqipe. Çdo zvarritje është përpjekje për ta mohuar këtë të drejtë”, deklaroi ai.

Në përfundim të protestës, studentët dërguan një mesazh të qartë paralajmërues për institucionet: “Do të kthehemi përsëri”, nëse nuk zgjidhet çështja e provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe.(INA)

Njëri nga organizatorët e protestës, Mevlan Ademi, para protestuesve parashtroi kërkesat e studentëve, duke theksuar se një situatë e tillë nuk do të duhej të ndodhte në vitin 2026. Sipas tij, është e papranueshme që studentët të detyrohen të dalin në rrugë për të mbrojtur gjuhën e tyre, raporton INA.

“Po ja ku jemi. Para se të jemi studentë apo profesionistë, ne jemi shqiptarë. Dhe kur preket gjuha, preket vetë themeli ynë. Gjuha shqipe është mënyra se si jetojmë, si flasim dhe si kemi ardhur deri këtu”, deklaroi Ademi.

Ai nënvizoi se përdorimi i gjuhës shqipe është një e drejtë e garantuar me ligj dhe nuk mund të vihet në diskutim.

“Shqipja assesi nuk negociohet. Kjo është minimumi i dinjitetit. Nuk kërkojmë favore, kërkojmë barazi. Nuk jemi kundër askujt – jemi këtu për veten tonë, për gjuhën tonë dhe për të ardhmen tonë”, u shpreh ai.

Në fjalën e tij, Ademi shtoi se studentët nuk do të lejojnë që gjuha shqipe të trajtohet si opsion, por si pjesë e pandashme e identitetit.

“Ne po themi qartë: nuk ka shtet të së drejtës pa barazi gjuhësore. Jemi brezi që nuk hesht, nuk dorëzohet – brezi që mbron dhe flet shqip”, deklaroi ai mes duartrokitjeve të protestuesve.

Sanimi i rrëshqitjeve të dheut, mbrojtja nga shembjet në shpate përmes pyllëzimit, vendosja e rrjetave dhe spërkatjes me beton, janë disa prej hapave që po merren aktualisht në terren në autostradën Kërçovë – Ohër. Kjo autostradë kushton pothuajse 600 milionë euro, ndërsa pjesa më e madhe e mjeteve tashmë janë paguar. Mesatarisht, shteti paguan 9.7 milionë euro për një kilometër autostradë.

Pothuajse e gjithë shuma e projektuar së fundmi për autostradën Kërçovë–Ohër është paguar. Të dhënat tregojnë se deri më tani janë ndarë rreth 560 milionë euro për këtë segment.

E nisur zyrtarisht për ndërtim në vitin 2014, disa muaj pasi në nëntor 2013 u nënshkrua kontrata, autostrada edhe pas 12 vjetësh nuk është përfunduar.

“Deri në këtë moment janë realizuar 557.985.782,11 euro ose 93.3 për qind e shumës së paraparë për ndërtimin e autostradës Kërçovë–Ohër”, thuhet në të dhënat e fundit që nga Ndërmarrja Publike për Rrugë Shtetërore (NPRSH) i janë ndarë Radios Evropa e Lirë.

Nëse shuma e paguar deri më tani përbën 93.3 për qind të totalit të paraparë, atëherë vlera përfundimtare, sipas projeksioneve aktuale, do të arrijë në 598.055.500 euro. Kjo është mbi 200 milionë euro më shumë se 374 milionë eurot e projektuara fillimisht, të bëra publike më shumë se një dekadë më parë.

Segmenti është i gjatë rreth 57 kilometra, që do të thotë se një kilometër i kësaj arterie të rëndësishme rrugore për Maqedoninë e Veriut do të kushtojë rreth 9.7 milionë euro.

Çfarë po punohet në terren?

Nga NPRSH bëjnë të ditur se aktualisht “ndërtimi është në fazë të avancuar”.

“Po punohet në sanimin e rrëshqitjeve të reja të dheut, si dhe në përgatitjen e masave mbrojtëse në shpate, përmes pyllëzimit, vendosjes së rrjetës gjeokompozite dhe spërkatjes me beton. Më pas, në disa shpate po zbatohet zgjidhja me të ashtuquajturat galeri”, thonë nga Ndërmarrja Publike.

Qëllimi është që sa më shumë pjesë të segmentit të bëhen funksionale, për të lehtësuar “udhëtimin drejt qendrës turistike në Ohër”.

Qyteti i Ohrit, i vendosur në bregun e Liqenit të Ohrit, në pjesën jugperëndimore të Maqedonisë së Veriut, ka mbi 50 mijë banorë. Ai është edhe destinacioni më i njohur turistik në vend, ku sipas raporteve të Komunës, në vitet 2023 dhe 2024 janë regjistruar mbi 1.1 milionë netëqëndrime turistike për secilin vit.

Nga problemet me projektin dhe mungesa e punëtorëve te përplasjet politike

Sipas informacioneve të fundit në dispozicion për autostradën, e cila pritet të lehtësojë udhëtimin në këtë rajon, deri më tani janë përfunduar rreth 40 kilometra nga gjithsej 57.

Autostrada po ndërtohet nga kompania kineze Sinohydro, ndërsa Enti Shtetëror i Revizionit, në një nga raportet e tij për Ndërmarrjen Publike për Rrugë Shtetërore, e ka cilësuar atë si “investimi më i madh infrastrukturor me ndërtim shumëvjeçar”.

Që në vitin 2022, revizorët konstatuan se vlera e projektit ishte rritur për të paktën 45 për qind, si dhe se kjo autostradë kishte zgjatjen më të madhe të afatit të ndërtimit. Ajo duhej të përfundonte për katër vjet.

Arsyetimet që autoritetet i kanë dhënë për zvarritjen janë evidentuar edhe nga revizorët, të cilët kanë vërejtur se ndër shkaqet kryesore për dinamikën e ngadalësuar përmenden: mangësi në projekt, shpronësime të vonuara, marrëdhënie të pazgjidhura pronësore-juridike, dislokim objektesh, mungesë e stafit teknik, mekanizimit dhe pajisjeve.

Përveç këtyre problemeve, aktorët politikë prej vitesh kanë akuzuar njëri-tjetrin për ngecjen e projektit. Kur në qershor 2025 u hapën 20 kilometrat e parë, zëvendëskryeministri dhe ministri i Transportit, Aleksandar Nikolloski nga VMRO-DPMNE, paralajmëroi se segmenti duhet të përfundojë plotësisht deri në fund të vitit 2026, duke akuzuar se projekti më herët ishte shndërruar në “simbol të ngecjes” dhe “pasqyrë të turpshme të një shteti që numëron në vend”.

Nga ana tjetër, opozitarja LSDM, në qeverisjen e së cilës aludoi zëvendëskryeministri, pretendon se kur mori pushtetin në vitin 2017, në terren gjeti vetëm 30 për qind progres të punimeve, pa shpronësime, pa projekte kyç të përfunduara, dhe me një sërë problemesh, por se arriti të realizojë 83 për qind të projektit.

Projektin e kanë shoqëruar edhe kontestime që përfunduan me aktakuzë nga ish-Prokuroria Speciale Publike (PSP) në lëndën “Trajektorja”, për shkak të dyshimeve për dëmtim të buxhetit të shtetit në vlerë mbi 150 milionë euro. Të akuzuar ishin ish-kryeministri Nikolla Gruevski, ish-zëvendëskryeministri Vladimir Peshevski, ish-ministri i Transportit dhe Lidhjeve, Mile Janakieski, dhe ish-drejtori i NPRSH-së, Ljupço Georgievski. Proces gjyqësor pati, por nuk u arrit vendim i formës së prerë, pasi lënda u parashkrua.

Pjesë e kësaj aktakuze ishte edhe kontrata për autostradën Miladinovci–Shtip, e arritur në të njëjtën periudhë me atë për Kërçovë–Ohër. Megjithatë, kjo autostradë prej 47 kilometrash u përfundua dhe u lëshua në përdorim në qershor 2019. Sipas NPRSH-së, në të janë investuar 177 milionë euro, ose mesatarisht 3,8 milionë euro për kilometër.

Komisionarja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, ka paralajmëruar me shkrim gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor se rrezikojnë që deri në mesin e këtij viti të humbasin kolektivisht mbi 700 milionë euro nga Plani i Rritjes, për shkak të moszbatimit të reformave, mëson Radio Evropa e Lirë (REL) nga burime në Komisionin Evropian (KE).

Sipas informacioneve jozyrtare, komisionarja Kos e ka dërguar këtë letër më 17 prill në të gjitha kryeqytetet e rajonit.

Burimet e REL-it kanë konfirmuar se me këtë letër, komisionarja Kos u ka kërkuar të gjithëve vendeve të përshpejtojnë reformat e parashikuara në Planin e Rritjes, në mënyrë që të shfrytëzojnë plotësisht potencialin e kësaj pakoje financiare.

Në fakt, mjetet financiare nga Plani i Rritjes janë të kufizuara në kohë. Për çdo hap reformues është paraparë një afat përfundimtar për zbatim dhe është ndarë një shumë e caktuar parash.

KE-ja ka paraparë edhe të ashtuquajturën “periudhë grejs”, e cila mundëson shtyrjen e zbatimit për një periudhë të caktuar kohore. Për hapat që duhej të përmbusheshin në mesin e vitit 2025, afati përfundimtar skadon më 30 qershor të këtij viti, ndërsa për hapat që duhej të realizoheshin në fund të vitit 2024, ky afat përfundon gjatë vitit 2026.

“Nëse nuk përmbushen, partnerët rrezikojnë të humbasin kolektivisht mbi 700 milionë euro”, konfirmoi për REL një zyrtar i KE-së.

Ndryshe, këstin e parë ose disa mjete nga Plani i Rritjes i kanë marrë pesë shtete të rajonit, me përjashtim të Bosnjë e Hercegovinës, e cila është vonuar me miratimin e agjendës reformuese.

Fundi i qershorit të këtij viti përbën momentin kur secili vend hyn në të ashtuquajturin moment të humbjes së përhershme, nëse nuk i përmbush reformat e dakorduara më herët.

Sipas burimeve në Bruksel, humbjet e mundshme sipas shteteve, në rast se nuk ndërmerren të gjitha reformat, janë si vijon:

• Kosova: 68.8 milionë euro
• Shqipëria: 67.7 milionë euro
• Bosnja dhe Hercegovina: 373.9 milionë euro
• Mali i Zi: 15.1 milionë euro
• Maqedonia e Veriut: 49.2 milionë euro
• Serbia: ndërmjet 108.7 dhe 135.9 milionë euro

Bazuar në shumën maksimale, në total mund të humben 710.6 milionë euro, që përfaqëson 11.84 për qind të financimit të përgjithshëm nga Plani i Rritjes.

Pakoja e BE-së për Ballkanin Perëndimor – për periudhën 2024-2027 – është në vlerë të 6 miliardë eurove. Nëse analizohen ndarjet buxhetore, Kosovës i takojnë rreth 882 milionë euro – 253 milionë si grante dhe 629 milionë euro në formë të kredisë – që do të thotë se përfiton më së shumti fonde në rajon për kokë banori.

Më 16 prill, Kosova mori 61.8 milionë euro parafinancim, pasi vendi dorëzoi dokumentet e nevojshme në KE dhe ratifikoi marrëveshjet e lidhura me këtë plan.

Ky plan, ndër të tjera, synon të dyfishojë ekonomitë e këtyre vendeve gjatë dhjetë viteve të ardhshme.

Qeveria në të cilën Tiszaa do të ketë shumicën do të hetojë përpjekjen e supozuar për të sulmuar gazsjellësin pranë Kanjizhës, tha fituesi i zgjedhjeve të djeshme në Hungari dhe udhëheqësi i Tisza-s, Peter Magyar.

Duke iu përgjigjur një pyetjeje nga mediat serbe, ai tha se është e rëndësishme për të që marrëdhëniet midis Serbisë dhe Hungarisë të mbeten të mira, kryesisht për shkak të hungarezëve në Vojvodinë, megjithëse supozoi se kush janë “kumbarët” e miqësisë së madhe midis Aleksandar Vuçiq dhe Viktor Orban, por edhe Robert Fico.

Ai shtoi se nuk dëshiron të ndërhyjë në punët e brendshme të Serbisë, por se mund t’i thotë popullit serb të “nxjerrë forcë nga zgjedhjet e djeshme në Hungari”, transmeton Telegrafi.

Gjatë fushatës zgjedhore, ndodhi një veprim që i ngjante një të ashtuquajturi operacioni “flamur i rremë”, të dielën e Pashkëve, kur ishte planifikuar një përpjekje e supozuar për të sulmuar gazsjellësin, për të cilin kryeministri Viktor Orban kishte folur tashmë një javë më parë, duke njoftuar se diçka e tillë do të ndodhte, kujtoi Peter Magyar.

“Pra, mund të them se u bë mjaft ngadalë dhe ishte e qartë se organizatorët u tërhoqën prej saj dhe nuk shkuan aq larg sa prisnin eprorët e tyre në Rusi dhe Viktor Orban. Mendoj se ata bënë gjënë e duhur, sepse qeveria e Tiszës do të hetojë se çfarë ndodhi saktësisht, nëse kishte një rrezik të vërtetë – sepse është e mundur që të kishte. Por nëse kishte një rrezik të vërtetë, atëherë kryeministri duhet të drejtojë vendin dhe jo të luajë një rol në një shfaqje si Viktor Orban të dielën e Pashkëve, i cili fluturoi me helikopter dhe mblodhi të gjithë propagandën hungareze me helmeta dhe uniforma për t’u ‘frikësuar’ së bashku”, tha ai.

Në një situatë të tillë, kryeministri duhet të garantojë sigurinë e vendit, shtoi hungarezi.

“Qytetarët e Hungarisë, si qytetarët e Serbisë, me të drejtë presin që udhëheqja e tyre të sigurojë siguri, zhvillim dhe paqe. Nën qeverinë e Tiszës, do të ketë rend, paqe, siguri dhe zhvillim në Hungari – kjo është ajo që mund të them”, tha ai.

Ai do të ishte shumë i lumtur të takohej me udhëheqjen serbe, shtoi Peter Magyar.

“Unë e di saktësisht se çfarë po ndodh në Serbi dhe e di se çfarë lloj lidhjesh ka pasur, ka dhe mund të ketë midis qeverisë së Orbanit dhe Serbisë së udhëhequr nga (Aleksandar) Vuçiq, ashtu siç e di se çfarë lloj lidhjesh ka midis Sllovakisë së Robert Ficos dhe Viktor Orbanit dhe e di përafërsisht se kush qëndron pas këtyre marrëdhënieve, kush është ‘kumbari’ i këtyre miqësive të mëdha”, shtoi ai.

Megjithatë, për hir të hungarezëve që jetojnë në Serbi, është shumë e rëndësishme për Budapestin që marrëdhëniet midis Serbisë dhe Hungarisë, të cilat aktualisht mund të konsiderohen të mira, të mbeten të tilla dhe të mos varen nga individët, tha Magyar.

“Unë besoj se kjo është në interesin si të udhëheqjes aktuale serbe ashtu edhe të hungarezëve që jetojnë në Serbi, si dhe të interesit tonë. Jam i hapur për bashkëpunim, pavarësisht faktit se ne ndoshta mendojmë ndryshe për botën në shumë mënyra sesa presidenti Vuçiq ose udhëheqja serbe. Megjithatë, miqësia e popujve tanë dhe marrëdhëniet e mira ekzistuese janë shumë të rëndësishme për ne. Mund të them se nuk do të ndërhyjmë në punët e brendshme të vendeve të tjera. E shoh vetë se si janë protestat dhe si i trajtojnë autoritetet ato”, tha ai.

Ai vuri në dukje se, siç tha ai, “ngjashëm me Hungarinë, mediat e pavarura në Serbi janë në një situatë shumë të vështirë”.

“Ajo që mund t’i them popullit serb, pa ndërhyrë në punët e tyre të brendshme, është se ata duhet të nxjerrin forcë nga zgjedhjet e djeshme në Hungari. Këtë ua them edhe shumë vendeve të tjera ku njerëzit janë në një situatë të vështirë, ku ekziston një regjim i ashtuquajtur hibrid, domethënë ku nuk ka sundim të plotë të ligjit: është e mundur, është vërtet e mundur nëse njerëzit bashkohen. Ne hungarezët e kemi përjetuar këtë shumë herë gjatë historisë. Nëse bashkohemi, mund të përparojmë edhe në rrethanat më të vështira dhe të arrijmë sukses. Dje ishte pikërisht kjo – treguam se pavarësisht të gjitha pengesave dhe mbështetjes ndërkombëtare që kishte Viktor Orbán, nga praktikisht e gjithë elita politike globale – presidenti rus, presidenti amerikan, presidenti kinez, presidenti turk, kryeministri izraelit, si dhe shumë udhëheqës të tjerë si Vuçiq dhe Robert Fico – populli hungarez tha se historia e Hungarisë është shkruar nga hungarezët në Hungari dhe populli hungarez fitoi”, tha hungarezi.

Pavarësisht të gjithave, thotë ai, është i lumtur të takohet dhe të flasë, të jetë i pranishëm dhe të bashkëpunojë, shtoi ai.

“Dhe do të bëj të njëjtën gjë me Aleancën e Hungarezëve të Vojvodinës, pavarësisht faktit se ata e mbështetën plotësisht fushatën e Viktor Orbanit, në kundërshtim me pikëpamjet e shumë hungarezëve të Vojvodinës të cilët thanë se donin të vendosnin vetë se për kë të votonin. I falënderojmë të gjithë hungarezët e Vojvodinës që votuan për ne, por mund t’u them të gjithë hungarezëve, përfshirë ata jashtë vendit, se mund të mbështeten te qeveria Tisza. Ata do të marrin të njëjtën mbështetje si më parë, do të ruajnë shtetësinë e dyfishtë dhe të drejtën e votës, por paratë që morën nuk do të përvetësohen më kryesisht nga njerëz të afërt me Viktor Orbanin, por në fakt do të arrijnë te hungarezët – qoftë në Vojvodinë, Transilvani apo Rumani”, i tha ai diasporës. /Telegrafi/

Udhëheqësi i partisë, Tisza, Peter Magyar, ka fituar zgjedhjet parlamentare në Hungari, teksa kryeministri aktual, Viktor Orban, e ka uruar për fitoren në votimet e së dielës.

Orban ka udhëhequr me Hungarinë për 16 vjet dhe në zgjedhjet e 12 prillit garoi për mandatin e gjashtë radhazi.

Në një prononcim për media, Orban tha se rezultati i zgjedhjeve “është i qartë” dhe “i dhimbshëm” për partinë e tij, por u zotua se do t’i shërbejë Hungarisë nga opozita.

Ndërkaq, Magyar në një postim në Facebook falënderoi hungarezët për besimin e dhënë.

Kush është Peter Magyar, fituesi i zgjedhjeve në Hungari?

Kur Magyar ishte fëmijë, ai kishte të vendosur në dhomën e tij fotografinë e Orbanit, atëbotë një antikomunist i flaktë.

Dekada më vonë, ai e rrëzoi Orbanin nga pushteti.

I lindur më 1981 në një familje avokatësh, Magyar po ashtu studioi për drejtësi. Ai iu bashkua trupit diplomatik të Hungarisë dhe punoi në legjislacionin e Bashkimit Evropian në Bruksel. Pasi u kthye në Hungari, punoi në bankën shtetërore dhe më pas udhëhoqi një agjenci për kredi për studentët.

Magyar, mbiemri i të cilit në shqip përkthehet në “hungarez”, hyri në skenën politike të Hungarisë dy vjet më parë.

Kjo ndodhi pasi ish-bashkëshortja e tij, njëherësh ish-ministrja e Drejtësisë në Qeverinë e Orbanit, u tërhoq nga të gjitha rolet politike pasi falja që i bëri një të burgosuri të dënuar për abuzim seksual nxiti zemërim në publik.

Magyar u distancua menjëherë nga partia qeverisëse në shkurt të vitit 2024, duke e akuzuar atë për korrupsion.

Më pas, ai mori udhëheqjen e partisë së qendrës së djathtë, pro Bashkimit Evropian, Tisza, që në zgjedhjet evropiane të qershorit të vitit 2024 fitoi 30 për qind të votave, duke dalë e dyta pas Fideszit të Orbanit.

Rezultatet paraprake

Teksa Orban ka pranuar humbjen, autoritetet zgjedhore hungareze po vazhdojnë publikimin e rezultatave paraprake.

Me 81.49 për qind të votave të numëruara, partia Tisza e Magyar pritet të fitojë 137 vende në Parlamentin prej 199 deputetësh. Koalicioni i kryeministrit aktual, Viktor Orban, Fidesz dhe KDNP, sipas rezultateve të deritanishme pritet të fitojë 55 deputetë.

Hungaria ka një sistem të përzier zgjedhor. Votuesit hungarezë në votime kishin të drejtë të zgjidhin një parti dhe një kandidat lokal.

Vota për partinë përcakton 93 ulëse në mënyrë proporcionale, ndërkaq 106 vende në parlament vijnë nga qarqet individuale dhe rëndomë ato janë vendimtare.

Po ashtu, pas përfundimit të votimeve, u publikuan disa sondazhe, dy nga të cilat parashikuan fitoren e Magyarit, ndërkaq një atë të Orbanit.

Qendrat e votimit u mbyllën në orën 19:00 dhe dalja ishte 77.8 për qind, gjysmë ore para përfundimit të procesit. Kjo shifër shënon rekord të ri, pasi dalja më e lartë më herët ishte regjistruar më 2002 kur kishin votuar 70.5 për qind e votuesve.

Zgjedhjet hungareze janë vëzhguar me kujdes nga Kievi dhe Moska, si dhe nga Bashkimi Evropian, teksa presidenti amerikan, Donald Trump, kishte ofruar mbështetje për Orbanin, i cili ka mbajtur lidhje të ngushta me Rusinë, edhe pasi Moska nisi pushtimin e Ukrainës më 2022.

Të dyja kampet kanë bërë akuza për ndërhyrje të jashtme gjatë fushatës në Hungari, që ka 9.5 milionë banorë.

Në garë morën pjesë vetëm pesë parti – më së paku parti pjesëmarrëse në zgjedhje që nga demokratizimi i Hungarisë më 1990 – pasi disa parti u tërhoqën nga gara për të rritur shanset e fitores të partisë Tisza.

Orban, 62 vjeç, synonte mandatin e gjashtë radhazi. Si anëtar i BE-së, ai ka arritur të bllokojë apo zbusë shumë vendime të BE-së për sanksionet ndaj Rusisë, pasi Moska nisi pushtimin në shkallë të plotë të Ukrainës më 2022. Po ashtu ka penguar disa vendime për mbështetjen e BE-së për Ukrainën.

Magyar, 45 vjeç, hyri në skenën politike dy vjet më parë, duke fituar mbështetje në mes të stagnimit ekonomik.

Udhëheqësi i partisë Tisza, Peter Magyar, gjatë fushatës zgjedhore u kishte bërë thirrje hungarezëve “që të rimarrin atdheun” për të konfirmuar vendin e Hungarisë në BE si dhe ka premtuar se do të luftojë korrupsionin dhe do të ofrojë shërbime më të mira për qytetarët.

Orban në tubimet zgjedhore kishte paralajmëruar “që të mos vihet gjithçka në rrezik”, duke bërë thirrje që të “mbrohet ajo çfarë kemi arritur.

Kryeministri hungarez e kishte bërë Ukrainën temë kyç të fushatës së tij, duke e paraqitur këtë shtet fqinj, që po lufton kundër pushtimit të nisur nga Rusia, si shtet “armiqësor” ndaj Hungarisë.

Ai po ashtu ishte zotuar se do të vazhdojë shtypjen ndaj “organizata të rreme të shoqërisë civile, gazetarëve të blerë, gjykatësve dhe politikanëve”.

Sipas organizatës Amnesty Iternational, Hungaria, së bashku me Bullgarinë, janë shtetet më të korruptuara të BE-së.

Një ligjvënës i lartë republikan ka ngritur shqetësime për vazhdimin e shfaqjes së komponentëve me origjinë amerikane në sistemet e armëve ruse, mes raportimeve nga Ukraina se sulmet e fundit me dronë tregojnë prova të mikroelektronikës perëndimore të prodhuar deri në vitin 2025.

Përfaqësuesi Joe Wilson nga Karolina e Jugut i tha Radios Evropa e Lirë në një intervistë më 16 prill se raportimet për teknologji amerikane të gjetur në dronë rusë dhe të lidhur me Iranin “duhet të adresohen”, mes rritjes së shqyrtimit mbi efektivitetin e kontrolleve të eksportit të dizajnuara për të ndërprerë qasjen e Moskës në komponentë të ndjeshëm.

Komentet e Wilsonit vijnë në një kontekst paralajmërimesh të vazhdueshme nga Ukraina se dronët e tipit Shahed të përdorur nga forcat ruse ende përmbajnë mikroelektronikë të prodhuar në Perëndim, pavarësisht sanksioneve të gjera të vendosura pas pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës nga Moska.

Ai tha se prania e vazhdueshme e këtyre komponentëve nxjerr në pah vështirësinë me të cilën përballen qeveritë perëndimore në zbatimin e kufizimeve në zinxhirë globalë furnizimi kompleksë dhe të fragmentuar.

Çështja fitoi urgjencë shtesë pas një sulmi në shkallë të gjerë me dronë dhe raketa nga Rusia herët më 16 prill, për të cilin zyrtarët ukrainas thanë se vrau të paktën 19 persona, përfshirë një fëmijë, dhe plagosi më shumë se 100 të tjerë.

I pyetur nga korrespondenti i Radios Evropa e Lirë për sulmet, presidenti amerikan, Donald Trump, tha: “Mendoj se është e tmerrshme”.

Kryeministrja e Ukrainës viziton Uashingtonin

Në Capitol Hill, ligjvënës nga të dyja partitë u takuan me kryeministren e Ukrainës, Yulia Svyrydenko, më 16 prill, një ditë pas asaj që senatorët e përshkruan si një nga sulmet më vdekjeprurëse të Rusisë këtë vit.

Anëtarja më e lartë demokrate në Komitetin për Marrëdhënie me Jashtë e Senatit, Jeanne Shaheen nga New Hampshire, zëvendëskryetari demokrat i Senatit Dick Durbin nga Illinois, dhe bashkëkryetari i Grupit për Ukrainën në Senat, Roger Wicker nga Mississippi, ishin ndër të pranishmit në takimin dypartiak, së bashku me republikanin Lindsey Graham dhe senatorët demokratë Michael Bennet, Ruben Gallego, Richard Blumenthal, Amy Klobuchar, Jacky Rosen dhe Sheldon Whitehouse.

Shaheen tha se koha e takimit theksonte “urgjencën e këtij momenti për popullin e Ukrainës”, duke shtuar se Uashingtoni duhet të rrisë presionin ndaj Moskës.

Durbin tha se sulmi i fundit i Rusisë tregoi se “e keqja e Vladimir Putinit nuk njeh kufij”, ndërsa Wicker theksoi se Shtetet e Bashkuara duhet të mbeten të palëkundura në mbështetjen për Ukrainën dhe të vazhdojnë si ndihmën ushtarake ashtu edhe zgjerimin e sanksioneve.

Vladyslav Vlasiuk, komisioner i presidentit ukrainas, Volodymyr Zelensky, për politikën e sanksioneve, i tha Radios Evropa e Lirë në Uashington një ditë më parë se forcat ukrainase kanë rikuperuar dronë Shahed që përmbajnë mikroelektronikë të prodhuar deri në vitin 2025, përfshirë pjesë të lidhura me kompani të mëdha amerikane të gjysmëpërçuesve si Advanced Micro Devices dhe Texas Instruments.

Ai tha se Ukraina ka dokumentuar vazhdimisht komponentë të prodhuar në Perëndim brenda dronëve të dizajnuar nga Irani dhe të përdorur nga Rusia, duke argumentuar se problemi qëndron jo vetëm te kufizimet formale të eksportit, por edhe te rrugët indirekte të furnizimit që mbeten të vështira për t’u ndërprerë plotësisht.

“Pika kyçe është disponueshmëria, jo vetëm të ardhurat”, tha Vlasiuk, duke shtuar se sasi relativisht të vogla çipash të specializuar janë të mjaftueshme për të mbajtur prodhimin në shkallë të gjerë të dronëve.

Ai vuri në dukje se ndërsa disa komponentë mund të jenë të falsifikuar, shumë prej tyre duken autentikë, duke treguar devijim të vazhdueshëm përmes tregjeve ndërmjetëse dhe rrjeteve të rieksportit.

Probleme të thella në zinxhirin e furnizimit

Vlasiuk shtoi se hetimet e përbashkëta me partnerët amerikanë dhe evropianë janë në vazhdim, por tha se zbatimi mbetet sfidues sepse rrjetet e prokurimit janë shumë të adaptueshme dhe të vështira për t’u çmontuar.

Analistët thonë se shfaqja e vazhdueshme e komponentëve perëndimorë në sistemet e armëve ruse pasqyron dobësi strukturore në zbatimin e sanksioneve, dhe jo mungesë kufizimesh.

George Barros, drejtor i inovacionit dhe metodologjisë me burime të hapura në Institutin për Studimin e Luftës, i tha Radios Evropa e Lirë më 16 prill se Zyra për Kontrollin e Pasurive të Huaja (OFAC) në Departamentin amerikan të Thesarit duhet të ndërmarrë veprime më të forta kundër ndërmjetësve dhe kompanive guaskë që lehtësojnë shmangien e sanksioneve.

“Rusët janë shumë kreativë në depërtimin në tregje”, tha Barros. “Derisa OFAC të fillojë të vendosë ndëshkime serioze ndaj kompanive që mbështesin zinxhirin e furnizimit për shmangien e sanksioneve, mallrat amerikane do të vazhdojnë të gjejnë blerës ndërkombëtarë që janë të gatshëm t’i rieksportojnë ato në Rusi”.

Ai tha se zbatimi duhet të synojë “të gjithë zinxhirin e shmangies”, përfshirë nyjet tranzite dhe vendet e treta që vazhdojnë të mbajnë lidhje tregtare me Rusinë.

Barros paralajmëroi se pa presion të qëndrueshëm ndaj ndërmjetësuesve, komponentët me origjinë perëndimore do të vazhdojnë të arrijnë në prodhimin mbrojtës rus pavarësisht kontrolleve formale të eksportit.

Wilson tha se çështja pasqyron sfida më të gjera në përballjen me përpjekjen luftarake të Rusisë dhe varësinë e saj nga zinxhirët e jashtëm të furnizimit.

“Në të vërtetë, me Ukrainën, populli amerikan ka qenë shumë i qartë në mbështetjen për sovranitetin dhe lirinë. Duhet bërë çdo përpjekje për të ndalur atë që po bën Vladimir Putini — ai po sulmon objektiva civile dhe po përdor një numër masiv dronësh dhe raketash”, i tha Wilson Radios Evropa e Lirë.

“Kur shohim kompani amerikane të përmendura në këto sisteme, është diçka që duhet adresuar, dhe çfarëdo informacioni që mund të marrim, duhet të veprojmë mbi të”.

Ai shtoi se e sheh luftën e Rusisë si pjesë të një përpjekjeje më të gjerë gjeopolitike nga Kremlini për të rivendosur ndikimin nëpër shtetet ish-sovjetike dhe për të minuar qeveritë demokratike në rajon.

Për Kievin, përfundimi mbetet i qartë: ndërprerja e qasjes në komponentët kyç do të dobësonte ndjeshëm aftësinë e Rusisë për të prodhuar dronë Shahed dhe sisteme të tjera goditëse.

Në Uashington, megjithatë, ligjvënësit dhe zyrtarët po pranojnë gjithnjë e më shumë se sfida qëndron jo vetëm te hartimi i sanksioneve, por edhe te zbatimi i tyre në zinxhirë globalë të fragmentuar të furnizimit dhe rrjete rieksporti — një boshllëk që disa zyrtarë e përshkruajnë si problemi i “miljes së fundit”, në politikën e sanksioneve.

Mali i Zi ka shënuar një hap të rëndësishëm në rrugën drejt Bashkimit Europian, duke hyrë në një fazë të avancuar të procesit të anëtarësimit. Ndërkohë, ky zhvillim vjen në një moment kur Shqipëria ka ngecur në marrjen e “kartës” IBAR dhe anëtarësimi duket shumë larg.

Teksa kryeministri Edi Rama na tregon ‘barsoleta me BE’ dhe bën propagandë duke thënë që jemi shumë pranë Integrimit në Union, e vërteta është krejt ndryshe. Hapja e raportit IBAR për vendin tonë ka ngecur prej muajsh dhe disa vende na e kanë “përplasur derën” në fytyrë.

Ndërkohë vendi fqinj me Shqipërinë, Mali i Zi ka hyrë në fazën përfundimtare të anëtarësimit në Bashkimin Europian. Paralelizëm ky që tregon ky vend ka arritur rezultate konkrete, teksa Rama vijon të mos pranojë dështimin dhe të bëjë ‘show’.

Kjo është një goditje shumë e madhe për Edi Ramës, pasi sa herë pyetet mbi bllokadën, e shet si dëshirë e vendeve anëtarë për të na bllokuar dhe jo si fakt që jemi shumë larg arritjeve pozitive në proces

Ambasadorët e vendeve anëtare të Unionit kanë miratuar sot krijimin e një grupi pune që do të përgatisë marrëveshjen e anëtarësimit për Malin e Zi.

Vendimi është marrë në Bruksel nga Komiteti i Përfaqësuesve të Përhershëm (COREPER), ndërsa lajmi është konfirmuar nga Presidenca qipriote e Këshillit të BE-së.

“Sot, ambasadorët e Komitetit të Përfaqësuesve të Përhershëm (COREPER) miratuan krijimin e një grupi pune ad hoc për përgatitjen e Marrëveshjes së Anëtarësimit të Malit të Zi. Presidenca qipriote ka punuar fort që ky grup të ngrihet sa më shpejt, sidomos duke pasur parasysh punën e gjatë teknike që duhet përfunduar para se të nisë hartimi konkret i marrëveshjes. Jemi të bindur se kjo do të japë një mesazh të qartë se anëtarësimi është brenda mundësive për vendet partnere të zgjerimit,” u shpreh një zëdhënës i Presidencës qipriote.

Sipas deklaratave zyrtare, ky grup do të merret me përgatitjen teknike dhe ligjore të traktatit të anëtarësimit, një hap i domosdoshëm para finalizimit të procesit.

Ministrja e Çështjeve Evropiane e Malit të Zi, Maida Gorčević, e ka cilësuar këtë zhvillim si moment historik.

“Kjo është faza e fundit drejt anëtarësimit të plotë në BE”, është shprehur ajo, duke shtuar se synimi mbetet që Mali i Zi të bëhet anëtari i 28-të i unionit deri në vitin 2028.

Nga ana tjetër, Komisionerja për Zgjerimin, Marta Kos, ka paralajmëruar se marrëveshja e Malit të Zi do të përfshijë mekanizma të rinj sigurie, duke reflektuar një qasje më të kujdesshme të BE-së ndaj zgjerimit.

“Klauzolat mbrojtëse nuk janë asgjë e re, por kjo do të jetë e re. Dhe kjo tani lidhet me rishikimet e politikave para zgjerimit. BE-ja duhet të përgatitet institucionalisht, politikisht dhe financiarisht”, tha Kos.

Grupi i ri i punës do të koordinojë detajet finale të traktatit, përfshirë periudhat kalimtare dhe mekanizmat mbrojtës, për të siguruar një integrim gradual të vendit në strukturat e BE-së.

Megjithatë, procesi nuk është mbyllur ende. Marrëveshja përfundimtare mund të finalizohet vetëm pasi Mali i Zi të mbyllë të gjitha kapitujt e negociatave dhe të harmonizojë plotësisht legjislacionin me atë të BE-së. Deri tani, Podgorica ka mbyllur 14 nga 33 kapitujt e negociatave.

Ky pritet të jetë traktati i parë i zgjerimit pas më shumë se një dekade, çka e bën edhe një model potencial për vendet e tjera të rajonit që synojnë anëtarësimin në Bashkimin Evropian./ Pamfleti