Një ligjvënës i lartë republikan ka ngritur shqetësime për vazhdimin e shfaqjes së komponentëve me origjinë amerikane në sistemet e armëve ruse, mes raportimeve nga Ukraina se sulmet e fundit me dronë tregojnë prova të mikroelektronikës perëndimore të prodhuar deri në vitin 2025.

Përfaqësuesi Joe Wilson nga Karolina e Jugut i tha Radios Evropa e Lirë në një intervistë më 16 prill se raportimet për teknologji amerikane të gjetur në dronë rusë dhe të lidhur me Iranin “duhet të adresohen”, mes rritjes së shqyrtimit mbi efektivitetin e kontrolleve të eksportit të dizajnuara për të ndërprerë qasjen e Moskës në komponentë të ndjeshëm.

Komentet e Wilsonit vijnë në një kontekst paralajmërimesh të vazhdueshme nga Ukraina se dronët e tipit Shahed të përdorur nga forcat ruse ende përmbajnë mikroelektronikë të prodhuar në Perëndim, pavarësisht sanksioneve të gjera të vendosura pas pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës nga Moska.

Ai tha se prania e vazhdueshme e këtyre komponentëve nxjerr në pah vështirësinë me të cilën përballen qeveritë perëndimore në zbatimin e kufizimeve në zinxhirë globalë furnizimi kompleksë dhe të fragmentuar.

Çështja fitoi urgjencë shtesë pas një sulmi në shkallë të gjerë me dronë dhe raketa nga Rusia herët më 16 prill, për të cilin zyrtarët ukrainas thanë se vrau të paktën 19 persona, përfshirë një fëmijë, dhe plagosi më shumë se 100 të tjerë.

I pyetur nga korrespondenti i Radios Evropa e Lirë për sulmet, presidenti amerikan, Donald Trump, tha: “Mendoj se është e tmerrshme”.

Kryeministrja e Ukrainës viziton Uashingtonin

Në Capitol Hill, ligjvënës nga të dyja partitë u takuan me kryeministren e Ukrainës, Yulia Svyrydenko, më 16 prill, një ditë pas asaj që senatorët e përshkruan si një nga sulmet më vdekjeprurëse të Rusisë këtë vit.

Anëtarja më e lartë demokrate në Komitetin për Marrëdhënie me Jashtë e Senatit, Jeanne Shaheen nga New Hampshire, zëvendëskryetari demokrat i Senatit Dick Durbin nga Illinois, dhe bashkëkryetari i Grupit për Ukrainën në Senat, Roger Wicker nga Mississippi, ishin ndër të pranishmit në takimin dypartiak, së bashku me republikanin Lindsey Graham dhe senatorët demokratë Michael Bennet, Ruben Gallego, Richard Blumenthal, Amy Klobuchar, Jacky Rosen dhe Sheldon Whitehouse.

Shaheen tha se koha e takimit theksonte “urgjencën e këtij momenti për popullin e Ukrainës”, duke shtuar se Uashingtoni duhet të rrisë presionin ndaj Moskës.

Durbin tha se sulmi i fundit i Rusisë tregoi se “e keqja e Vladimir Putinit nuk njeh kufij”, ndërsa Wicker theksoi se Shtetet e Bashkuara duhet të mbeten të palëkundura në mbështetjen për Ukrainën dhe të vazhdojnë si ndihmën ushtarake ashtu edhe zgjerimin e sanksioneve.

Vladyslav Vlasiuk, komisioner i presidentit ukrainas, Volodymyr Zelensky, për politikën e sanksioneve, i tha Radios Evropa e Lirë në Uashington një ditë më parë se forcat ukrainase kanë rikuperuar dronë Shahed që përmbajnë mikroelektronikë të prodhuar deri në vitin 2025, përfshirë pjesë të lidhura me kompani të mëdha amerikane të gjysmëpërçuesve si Advanced Micro Devices dhe Texas Instruments.

Ai tha se Ukraina ka dokumentuar vazhdimisht komponentë të prodhuar në Perëndim brenda dronëve të dizajnuar nga Irani dhe të përdorur nga Rusia, duke argumentuar se problemi qëndron jo vetëm te kufizimet formale të eksportit, por edhe te rrugët indirekte të furnizimit që mbeten të vështira për t’u ndërprerë plotësisht.

“Pika kyçe është disponueshmëria, jo vetëm të ardhurat”, tha Vlasiuk, duke shtuar se sasi relativisht të vogla çipash të specializuar janë të mjaftueshme për të mbajtur prodhimin në shkallë të gjerë të dronëve.

Ai vuri në dukje se ndërsa disa komponentë mund të jenë të falsifikuar, shumë prej tyre duken autentikë, duke treguar devijim të vazhdueshëm përmes tregjeve ndërmjetëse dhe rrjeteve të rieksportit.

Probleme të thella në zinxhirin e furnizimit

Vlasiuk shtoi se hetimet e përbashkëta me partnerët amerikanë dhe evropianë janë në vazhdim, por tha se zbatimi mbetet sfidues sepse rrjetet e prokurimit janë shumë të adaptueshme dhe të vështira për t’u çmontuar.

Analistët thonë se shfaqja e vazhdueshme e komponentëve perëndimorë në sistemet e armëve ruse pasqyron dobësi strukturore në zbatimin e sanksioneve, dhe jo mungesë kufizimesh.

George Barros, drejtor i inovacionit dhe metodologjisë me burime të hapura në Institutin për Studimin e Luftës, i tha Radios Evropa e Lirë më 16 prill se Zyra për Kontrollin e Pasurive të Huaja (OFAC) në Departamentin amerikan të Thesarit duhet të ndërmarrë veprime më të forta kundër ndërmjetësve dhe kompanive guaskë që lehtësojnë shmangien e sanksioneve.

“Rusët janë shumë kreativë në depërtimin në tregje”, tha Barros. “Derisa OFAC të fillojë të vendosë ndëshkime serioze ndaj kompanive që mbështesin zinxhirin e furnizimit për shmangien e sanksioneve, mallrat amerikane do të vazhdojnë të gjejnë blerës ndërkombëtarë që janë të gatshëm t’i rieksportojnë ato në Rusi”.

Ai tha se zbatimi duhet të synojë “të gjithë zinxhirin e shmangies”, përfshirë nyjet tranzite dhe vendet e treta që vazhdojnë të mbajnë lidhje tregtare me Rusinë.

Barros paralajmëroi se pa presion të qëndrueshëm ndaj ndërmjetësuesve, komponentët me origjinë perëndimore do të vazhdojnë të arrijnë në prodhimin mbrojtës rus pavarësisht kontrolleve formale të eksportit.

Wilson tha se çështja pasqyron sfida më të gjera në përballjen me përpjekjen luftarake të Rusisë dhe varësinë e saj nga zinxhirët e jashtëm të furnizimit.

“Në të vërtetë, me Ukrainën, populli amerikan ka qenë shumë i qartë në mbështetjen për sovranitetin dhe lirinë. Duhet bërë çdo përpjekje për të ndalur atë që po bën Vladimir Putini — ai po sulmon objektiva civile dhe po përdor një numër masiv dronësh dhe raketash”, i tha Wilson Radios Evropa e Lirë.

“Kur shohim kompani amerikane të përmendura në këto sisteme, është diçka që duhet adresuar, dhe çfarëdo informacioni që mund të marrim, duhet të veprojmë mbi të”.

Ai shtoi se e sheh luftën e Rusisë si pjesë të një përpjekjeje më të gjerë gjeopolitike nga Kremlini për të rivendosur ndikimin nëpër shtetet ish-sovjetike dhe për të minuar qeveritë demokratike në rajon.

Për Kievin, përfundimi mbetet i qartë: ndërprerja e qasjes në komponentët kyç do të dobësonte ndjeshëm aftësinë e Rusisë për të prodhuar dronë Shahed dhe sisteme të tjera goditëse.

Në Uashington, megjithatë, ligjvënësit dhe zyrtarët po pranojnë gjithnjë e më shumë se sfida qëndron jo vetëm te hartimi i sanksioneve, por edhe te zbatimi i tyre në zinxhirë globalë të fragmentuar të furnizimit dhe rrjete rieksporti — një boshllëk që disa zyrtarë e përshkruajnë si problemi i “miljes së fundit”, në politikën e sanksioneve.