Kapacitetet hapësinore janë rritur ndjeshëm në vitet e fundit, me misionin Artemis II të NASA-s që çoi në Hënë astronautët Reid Wiseman, Christina Koch, Victor Glover dhe Jeremy Hansen në misionin e parë hënor në më shumë se 50 vjet.

Tani, agjencia hapësinore amerikane po synon një qëllim edhe më ambicioz: të vendosë reaktorë bërthamorë në Hënë deri në vitin 2030 përmes Projektit të saj të Energjisë Sipërfaqësore Fission, me plane për të lëshuar në orbitë një reaktor me fuqi mesatare deri në vitin 2028.

Për këtë detyrë të vështirë, NASA do të duhet të bashkojë forcat me Departamentin e Energjisë të SHBA-së dhe Departamentin e Mbrojtjes.

Zyra e Shkencës dhe Teknologjisë e Shtëpisë së Bardhë (OSTP) ka ndarë tashmë udhëzime të reja për agjencitë federale për të zhvilluar një plan veprimi për teknologjinë bërthamore hapësinore.

“Energjia bërthamore në hapësirë ​​do të na japë energjinë elektrike, ngrohjen dhe shtytjen e qëndrueshme, thelbësore për një prani të përhershme në Hënë, Mars dhe më gjerë”, tha OSTP në një postim në X.

Pse energjia diellore është e kufizuar në hapësirë

Ky ndryshim ndodh kryesisht sepse energjia diellore dhe burimet e tjera tradicionale të energjisë nuk do të jenë të mjaftueshme për të mbështetur në mënyrë të besueshme vendbanimet njerëzore afatgjata në Hënë ose në planetë të tjerë, siç është Marsi.

Nata hënore është një arsye kryesore për këtë, pasi një natë e vetme në Hënë zgjat rreth 14 ditë në Tokë. Gjatë kësaj kohe, panelet diellore nuk mund të përdoren dhe bateritë nuk kanë kapacitet të mjaftueshëm për të mbështetur një bazë të tërë gjatë periudhave të ftohta dhe të errëta.

Mbështetja vetëm në energjinë diellore e bën gjithashtu më të vështirë për programe si Artemis të eksplorojnë rajone të errëta përgjithmonë, siç është poli jugor hënor, i cili nuk sheh kurrë rrezet e diellit, por përmban akull uji të vlefshëm.

Në të kundërt, reaktorët bërthamorë ofrojnë kryesisht energji të vazhdueshme dhe të bollshme për vite me radhë përmes ndarjes bërthamore, pavarësisht nga moti, rrezet e diellit apo vendndodhja. Shtytja elektrike bërthamore mund të ndihmojë gjithashtu anijet kozmike të kryejnë misione komplekse dhe afatgjata pa rrezikuar shterimin e karburantit .

“Ka ardhur koha që Amerika të fillojë me energjinë bërthamore në hapësirë”, shkroi administratori i NASA-s, Jared Isaacman, në X.

Projekti i Energjisë Sipërfaqësore Fission pritet të ketë një kapacitet projektimi prej 40-100 kilovat energji elektrike, i cili duhet të jetë i mjaftueshëm për të mbështetur një habitat të vogël hënor me laboratorë shkencorë dhe pajisje për nxjerrjen e burimeve për disa vite.

Ky projekt pritet të ndihmojë SHBA-në të forcojë pozicionin e saj në teknologjinë hapësinore në krahasim me Kinën dhe Rusinë, ndërkohë që ofron një platformë testimi hënor për të avancuar teknologjitë për misionet e ardhshme me ekuipazh në Mars.

Sistemi pritet të funksionojë në mënyrë autonome me mirëmbajtje minimale të kërkuar nga astronautët, duke mbetur i shkallëzueshëm dhe modular. Do të duhet të marrë parasysh aplikimet që mund të mbështesin si shtytjen hapësinore ashtu edhe jetën e ardhshme në Hënë.bw