TË DUASH TË TJERËT – poezi nga BORIS LEONIDOVIČ PASTERNAK, NOBELISTI XVI 1958 – Përktheu FASLLI HALITI
Fundmars, 2026
Trishtimi i ruses T.
(Mbi makthet e Kremlinit dhe jetën e pagëzim…)
Saherë mërgimtarët kthehen nga atdheu, pas një qëndrimi disakohësh, kanë një ndriçim tjetër në vështrimin e tyre.
Dhe, veçanërisht ata, si do thoshte Markez, anonimët e shquar…
Por, mes fjalësh që rrëfejnë çmallje dhe elan të ri, ndonjë psherëtimë e beftë i kthen ngadalë në mantelin e të huajit. Lulet e zemërprehjes përballojnë një kohë, derisa mbi to të bie ngadalë bryma e tretdheut…
Por rusja T. ishte më ndryshe. Një natyrë e çiltër siç është, e lumtur vente në Moskë e pokështu kthehej në Berlin. Orët mërgimtare nuk e thyenin dot atë vullnesë ndjesie. Ishte e paprekshme në thellësinë e natyrës së saj.
Por një ditë kësojave, erdhi pak e heshtur në punë. Përshëndetja e zjarrtë ishte tretur. Ç’të ketë vallë, mendova dhe, njëkohësisht, thashë me vete: të jetë fyer nga ndonjë fjalë e pahir?
Gjendja në Moskë është një katastrofë, shpjegonte më pas. Mbretëron frikë, pasiguri, deshpërim kolektiv, heshtje morti. Ekonomia e luftës ka varfëruar gjithçka. Interneti është i mbyllur. Dhe njerëzit ndihen të izoluar nga bota si në vitet e Pasternakut.
Mbeta i habitur. Isha në dijeni për degradimin e jetës ruse nën autokracinë dhe luftën e gjatë që kthen çdo ditë djem të vrarë nga fushat e Ukrainës.
Por luftë, në fakt, kishte dhe vitin e kaluar. Mirëpo ajo, rusja e bukur T., fliste ndryshe pas kthimit nga atdheu i saj. Plot gjallëri dhe entuziazëm. Jo për luftën, natyrisht. Në prapavijë, si rr’fente, kishte një jetë të qetë e gjithë shpërfillje të rinisë për makthet e Putinit. Madje, kish dëgjuar se, pasi Trump shkelte pragun e Zyrës ovale, mund të bënte ç’të dojë në Ukrajinë e gjetiu botës.
Ndërkaq tani ishte trishtuar. Sërish, jo për rrëzomat e Kremlinit. E njoh sa të besoj që nuk e vuan atë brëngë. Ishte për ikjen e gëzimit nga sytë e rusëve të saj. Një rini dhe popull i nënshtruar që bjerrë çdo ditë shpresë e qytetërim në “botën e iluzore ruse”…
Ndërkaq mua do t’më rezultonte qysh herët një mendim i tillë. Por tani konsolidohej, disi, përfundimisht.
Saga e mikut Trump doli një blof. Një truk i agjencive të mashtrimit. Dhe kujtova kancelarin e madh Bismarck tek thotë: asnjëherë nuk ndodh të ketë më shumë gënjeshtra se sa në stinë zgjedhjesh, gjatë luftës dhe pas gjahut.
Rusia është e thyer: Në ekonomi, fushëluftë ku nuk triumfon dot (Ukraina ende kontrollon afro njëzet përqind të Donbasit), në moralin kombëtar, ëndrrën neoimperiale që tretet si retë pas shiut dhe, mjerisht, në psikologjinë e rezistencës së pamundur…
Burime lajmesh flasin se, përballë ngecjes në kthetrat e një lufte të pafituar, Putin matet të bëj një marrëzi: të provojë fatin ushtarak me Nato-n.
Dhe Baltiku përrallor piketohet si një provë e parë. Veçse po i hyri aventurës, kjo do të ishte poashtu disfata e parë dhe prova e tij e fundit!
Dhe rusja T. ku do të ishte atëherë me harenë e, më pas, me pikëllimin e saj?!
Fatet alternohen shpejt, nga mëngjesi në darkë, mëson Libri i vjetër…
R.
Fundmars, 2026
Sovraniteti i kufizuar i Europës…
(Mbi një mërgatë që hisedon)
1.
Skllevërit që s’janë
“Askush, si gjermanët, nuk e ka mprehur tehun e
vetëzhbërjes si Gjermania”!
Kështu shkruante vite më parë kultshkrimtari francez M. Houllebecq. I njohur tash sa kohë nga përsiatjet e tij mbi këtë temë. Madje romani “Nënshtrimi” ka pikërisht kryemotiv të rrëfimit të bukur letrar: vendësit që tkurren dhe emigrantët që shpërthejnë vullkanërisht.
Ishin motet e vështira kur kancelarja Merkel hiqte tavanin gjerman për pranimin e refugjatëve sirianë. E, ata erdhën dhe u sistemuan plot një milionë brenda një stine, viti 2015, që do të ndryshonte hartografinë etnike të këtij Landi europe me kompleksin e fajit të përjetshëm.
Por Marie Le Pen, desh t’a shpjegonte ndryshe arsyen e tavanit merkeljan. Gjermanët, thoshte ajo, kanë nevojë për skllevër!
Madje Albert Kamy, sikur t’a frymëzonte që herët, në “Letra mikut gjerman” shkruan se ne vijmë nga larg, nga një lashtësi qytetníe dhe nuk i dhuruan kurrë skllevër botës. Aluzioni ishte i qartë: ashtu siç bëni ju, gjermanët e Rajhut!
Por ishte krejt e pasaktë, natyrisht.
Sepse, thjeshtë, kush pati histori më të gjatë kolonializmi e skllavërie sesa frëngjët e tyre? Të zonjës Le Pen dhe, për çudi, të autorit famoz të “Letrave…” ?
2.
“Lufta e huaj”…
Ndërkaq, një kancelar tjetër, poashtu i djathtë (Merz, në bisedë me Sharaa-në), përqaset të korrigjojë diçka. Një shifër makthi. Një prishje ëndrre. Dhe një goditje natyre për civilizimin e lodhur.
Ndaj flet të rikthejë sirianët në atdhe. Që atje të kërkojnë fatin, duke ndërtuar vendin e tyre të jetimëruar!
Por është një mision i pamundur!
Nga 900 mijë të ngulur prej tyre, shumica tashmë kanë status shtetësie ose përhershmërie në tokën gjermane. Mirëpo athua janë akoma motivet e hershme që përnxisin një planveprim të tillë, gati imagjinar?
Jo, aspak!
Me gjasë, përveç strukturës nacionale që shfytyrohet, mandej tregu i punës, sistemi social e shëndetësor që ngarkohet, tash së voni shfaqet në arenë dhe një faktor tjetër tronditës.
I menduar qyshkur, por i mbetur pasiv e në pritje Ore!
Ishte lufta e Iranit që i bëri një shpalesë dhe tani beh revanshi i tij fatal.
Spanja fillimisht, pastaj Britët, tani Franca e ndjekur nga Meloni, Zvicërra dhe gjermanët e heshtur asnjanës, refuzojnë shërbesën e territoreve të tyre për fluturimin e avionëve amerikanë të luftës!
Arsyeja?
Paskësh kosto, mandej, fundja, nuk është lufta e jonë, Nato nuk ishte e agresuar – ishin disa nga shpjegimet e habitshme të tyre. Po a nuk shprishi këto fije indiferente Xhon Bolton tek tha: as Ukrajina nuk ishte lufta e Amerikës dhe Rusia s’kishte sulmuar një anëtar të Natos. Por do të bëhej gati palë lufte që në plasje të saj!
Përtej këtyre fjalëve kote, europianët duhet të kenë një dert tjetër që peshon rëndë: mërgatën islamike!
Dhe aderimi në një luftë të tillë do të aktivizonte terrorin a, thjeshtë, rebelimin e pafjetur të grupeve të saj për të destabilizuar në kufi përplasjesh (ose lufte civile, si pohonte Houellbecq) Europën e thembër-akilit mondan.
3.
Sovraniteti i kufizuar
Dhe ja, koha e re. E pritshmja që erdhi shpejt me një faturë në dorë. E ligë dhe e pagojë si asnjë tjetër.
Deri tani sovranitetet i kufizonin fuqitë hegjemone, blloqet ushtarake dhe varshmëria e të vegjëlve ndaj dalëzotësve të tyre.
Ndonjëherë dhe shpërfillja morale e së drejtës ndërkombëtare. Me shkronjën e saj, ajo do të mbronte shpesh tiranë të ndryshëm që shtypnin popujt e tyre apo etni të tjera në “burgun” e sajesave shumënacionale.
Sovjetët dhe jugosllavët ishin prova e përgjakur e historisë.
Por kësokohe shohim një formë tjetër të sovranitetit të kufizuar. Në fakt, është më shumë një vetëkufizim i mnershëm, një rrudhje, gati një ndarje e tij me vendet e origjinës së qytetarëve të tyre islamikë.
E pra, nuk mjafton kujdesi i kadiftë për të drejtat e tyre, promovimi i kulturës, madje tolerimi i “shoqërive paralele” që jetojnë në një milje tjetër ku ndiqen rregulla e kode të veçanta, krejt ndesh me Leitkulturën e vendit strehimtar.
Kërkohet më shumë, tepër më shumë. Duhet t’i
konsiderojnë përulshëm interesat strategjikë të vendeve prejardhëse. Pavarësisht përmasës dhe natyrës së tyre.
Ndryshe, fitili i shpërthimit ka afër, sa koha e një gjethi që bie, shkrepsën e zjarrit…
Eh, Europa e gjorë!
Dhe nuk janë fare të gatshëm të japim shtetin nacional në Themelet e patundshme unitare, por akoma vetëm disa atribute të pakta të shtetit klasik.
Së, fundmi, a mund të themi, si Otto von Habsburg tek shkelte rishtar e i flatruar, vitet 70-të, pragun e Parlamentit të Europës?
E pra: Një perandori e rinuar “romake”, e lirë dhe demokratike – është Rilindja e vetme e saj!
R.
Mësuesi ynë i talentuar i histories, Vasil Danga ishte edhe arkeolog.
Kjo puna e studimeve dhe e arkeologjisë thoshin, se e koishte lënë edhe pa u martuar.
Në shkollë, veç mësimdhënies kishte pasion edhe kabinetin e historisë dhe gjeografisë. Kur fliste për lufëtrat , veç ta dëgjoje! Pale kur niste për arkeologjinë- një palë vesh dhe një palë sy nuk të mjaftonin.
Ishte i thinjur, por kravata në qafë kurrë nuk i mungonte. Kostumet e tij ngjyrë preshi dhe palltoja ngjyrë kamilje, ishin të pandara në imazhet tona si nxënës të tetëvjeçares.
Pasion i tij ishte edhe ndonje shkrim në gazetën lokale dhe sidomos, ndonjë kumtesë shkencore për arkeologjinë apo heroizmin e popullit tonë ndër shekuj, në referimet në pallatin e kultures të qytetit, ku shokët e udhëheqësisë vendore, në vendet e lozhës, neve nxënësve na dukeshin çdo herë si të derdhur në allçi.
Ato ditë, klasa jonë si maturë kishte shkuar në një ekskursion triditor në Korçë, në qytetoin e shkollës së parë shqipe dhe të Themistokliut, kur morëm vesh thagmën* (mrekulli, çudi ) që i ndodhi profesor Vasil Dangës në Tiranë.
Më pas mësuam se ëndrra e tij për t’u bërë i njohur në botën shkencore dhe akademike, kishte marrë shenjën e parë nga një telefonatë prej kooperativës bujqësore të Mogilave buzë lumit.
Traktori duke hapur toka të reja me punime të thella, kishte ndeshur në një objekt arkeologjik. Një pllakë e madhe mermeri sa një portë shtëpie, ishte lëvizur nga maja metalike e plugut.
U ndërprenë punimet. U njoftua profesor Vasili. Pasi mori leje nga shkolla u nis me taksinë e Kamberit drejt vendit të gjetjes. Siç konstatoi, gjetja e fshtarëve ishte nje sarkofag antik prej mermeri. Poshtë kapakut të varrit profesor Vasil Danga zbuloi i ngazëllyer, mbetje mortore antike: një skelet njeriu dhe një iventar të pasur me sende.
“Sihariq!-u tha ai traktoristit dhe disa fshatarëve që pushonin nën hijen e një gorrice.
Ata e panë të habitur teksa vendoste në një thes prej zhake sendet e sarkofagut duke nisur nga kokallat e lashta. Herë pas here mbante edhe shënime.
“Gjete florinj?- e kish pyetur i shpuar nga kërshëria njeri prej tyre te gorrica.
“Ç’florinj, mor shokë! Jo florinj, po gjëra më të çmuara keni zbuluar: eshtra antike dhe sende të rralla.…-ua ktheu entuziast.
“Ahaaaa…!” -bënë burrat me njeri-tjetrin duke bërë në ajër me dorën pranë kokës atë sinjalistikën e stërnjohur popullore: “Qënka i lojtur prefesori i ngratë! I shkarë! Gjynah!”
***
Afër mendsh që do të njoftonte me telefon që të nesërmen Institutin Arkeologjik të Tiranës, po se po, po edhe Akademinë e Shkencave. Aso kohe, bashkëpunëtorët shkencorë vlerësoheshin goxha dhe merreshin me seriozitetin e duhur.
Të ndodhur në prag të një Konference Kombëtare të Arkeologjisë, shokët e Tiranës e përgëzuan për raportimin dhe profesor Danga ishte i mirëpritur një orë e më parë në zyrat e institucionit. Ai nisi të qëndisë një ditë pas zbulimit raportin mbi gjetjet arkeologjike në Mogila:
Përmbledhje:
Një sarkofag (varr).Mendoj se mund të jetë i një princi të pasur ilir me rol të rëndësishëm në shoqëri. Koha: shek. IV–III para Erës sonë* (para Krishtit)
Çfarë është gjetur konkretisht:
U bë gati për kryeqytet. Bleu enkas një valixhe inkeliti ngjyrë lejla për të futur pjesët më të rëndësishme të gjetjeve dhe sigurisht kokallat *(eshtrat) e princit të supozuar. I vendosi brenda një këllëfi me akllas portokalli në madhësinë e një nënkrese mesatare.
“ Pikërisht eshtrat, mendoi ai, do t’i hap të parat në tryezën e zyrës së drejtorit në kryeqytet. Princin ilir! Zbulimin befasues, pse jo të krejt konferencës së pritshme kombëtare?.
Dhe ja tani do të dëgjojmë raportimet dhe njoftimet që vijnë nga treva jugore dhe posaçërisht nga gjetjet më të fundit pranë tumave të Mogilave.
Kryetari i Akademisë së Shkencave, profesor Aleksi heq syzet e trasha optike nga balli prej bronxi dhe hedh vështrimin sa te salla, edhe te radha ku qëndronte mësuesi Vasil Danga:“ Ju lumtë shoku Vasil ! Një zbulim i madh që hedh dritë falë përkushtimit të një gjurmuesi të palodhur të terrenit, një mësues i thjeshtë historie por me pasion të madh shkencor dhe kërkimor!
Urdhëroni te podiumi i nderit!-iu bë se dëgjoi ëndërrimtar Kryetarin e Akademisë së Shkencave tek e thërriste për të folur,duke i shtangur të gjithë të pranishmit në sallë me zbulimin e fundit.
Në sallën plot e përplot, tani po dëgjohej një mërmërimë e zgjatur që përfshiu edhe radhët e të ftuarve nga jashtë shtetit: akademikë, albanologë, etnologë, etj,. Pak më sipër te lozhat ballore dhe anësore të sallës, udhëheqja e lartë e Partisë dhe qeverisë, i kishte ngulur sytë prej sfinksi Vasil Dangës që po i afrohej i ndrojtur podiumit të foltores. Ndjeu se u bë prush në fytyrë.
***
Në stacionin e trenit në Ballsh preu biletën dhe me hap të nxituar hyri në vagon tok me dhjetra te tjerë që shtyheshin për të kapur një vend për t’u ulur. Arriti të rehatohej në një vend pranë dritares siç dëshironte por valixhen e mbante fillimisht mbi gjunj.
Kur fishkëllima e trenit dha sinjalin e nisjes në vagon ia behën një grup me pesë-gjashtë persona. Profesori i ndiqte pa vëmendje të sapombërriturit. Një grua e re e këtij grupi mbante në dorë një valixhe të ngjashme, prej inkeliti në po atë ngjyrë me valixhen që profesor Danga mbante mbi gjunjë. Ata zunë vendet dhe gruaja e sistemoi valixhen në vendin e bagazheve pingul mbi ndenjëset e tyre dhe ngjitur me profesorin.
Ende pa mbërritur në stacionin e Fierit, ai u njoh me bashkudhëtarët. Ata ishin krushq që shkonin për të këmbyer nishanet* (dhurata simbolike para dasmës.) me palën e nuses diku pranë kryeqytetit.
“Mos e mbaj valixhen mbi gjunjë se ka vend sipër,-iu drejtua dikush nga dasmorët profesorit. Me një ngurim të dukshëm ai e vendosi sipër te bagazhet.
“Kush do ia marrë i pari këngës te shtëpia e nuses?:-pyeti më i moshuari prej krushqve dhe i hodhi sytë nga tri e gratë e lyera me një tualet të rëndë.
“Hajde, Sofika,!- u dëgjua dhe pas pak zhurma e trenit u përzie me zërin e bukur të gruas që quhej Sofika
“O moj nuse, dritë në dritare,
erdhe me gëzim në shtëpi të madhe….
U mbushën sokakët me këngë e hare,
Lumë kush të solli në portën e re.”
Këngët popullore në vagonin e profesorit vijuan derisa treni iu afrua stacionit të fundit dhe njerëzit, si të nxitur nga një komandë alarmi, u sulën te dyert, kush e kush të dilte i pari, a thua do ikte Tirana. Gjithkush rrëmbente çanta ose valixhe dhe turrej jashtë. I fundit nga vagoni, doli profesor Vasili.
Zgjati dorën te bagazhet, tërhoqi çantën e lëkurtë prej inkeliti lejla dhe zbriti qetë- qetë duke ndjerë në fytyrë ajrin e lagësht e të freskët të Tiranës. Pas pak e pa veten në bulevardin Dëshmorët e Kombit dhe këmbët e çuan në hotel.
***
Të nesërmen, kur ora shënoi nëntë pa pesëmbëdhjetë, profesori trokiti në zyrën e drejtorit të Institutit.
Pas mirëseardhjes së përzemërt drejtori prof.Dhimosteni, ftoi në zyrë edhe tre-katër kolegë, ku Vasil Danga do të prezantonte mbi tavolinë gjetjet e shumëpritura arkeolgjike të sarkofagut të Mogilave.
“Paske ardhur me këmbë të mbarë shoku Vaso, pasi pasnesër çel siparin edhe konferenca kombëtare e arkeologjisë. Urdhëro!-tha ai dhe u ul ne karrigen e tij me sytë nga valixhja lejla mbi tryzën e madhe të punës.
“Përpiqemi,shoku Drejtor-tha Vasil Danga duke falënderuar për fjalët e mira në adresë të tij.
Kapaku i valixhes u zbërthye pas lëvizjes 180 gradë të zinxhirit dhe në zyrë u përhap një arome e rëndë parfumi që të shponte hundët. Profesor Vaso dukej i shastisur. Hoqi nje copë akllasi të bardhë dhe ne valixhe u duk nje fustan, një palë sandale të bardha grash,….tre shishe parfumi, të kuq buzësh, këmishë nate grash, një palë mbathje akllasi………
“Oohh nëna ime ! “-tha profesor Vasili. Balli iu mbush me bulëza djerse dhe sakaq u shakullos mbi karrige, në gjendje të fikëti.
“Një gotë me ujë!-tha dikush. Atë çast, shoferi i institucionit u afrua dhe i zbërtheu nga gryka kravaten e kuqe njeriut të alivanosur.
“Ç’po ndodh?-tha drejtori.-A jeni mirë?Ku janë eshtrat e sarkofagut?…
“Oohh nëna ime ! Pse më linde?-belbëzoi me pamjen e një të ndërkryeri “Krushqit, kryshqit e trenit !..tha ai i çoroditur në fytyrë.
“Valixhja është e tyre! Ata kanë marrë timen tok me gjetjet dhe eshtrat e sarkofagut dhe i kanë shpurë te nusja!..
Të gjithë ishin ngritur në këmbë me sytë nga valixhja lejla e çuditshme ndërsa ai vazhdimisht thërriste si në kllapi:
“Oh nëna ime ! Pse ma bëtë këtë?..///
–o0o–

-Intervistë me ambasadorin e Republikës së Shqipërisë në Kosovë, z. Petrit Malaj-
PASAPORTA:
Shtetësia: Shqiptare
Ditëlindja: 12.12.1961
Eksperienca
Titulli akademik
1999 Titulli akademik – Profesor i Asociuar
2004 Titulli Akademik – Profesor
2020 Titulli nga Presidenti i Republikës së Shqipërisë – Mjeshtër i Madh
Çmimet
1986: Çmimi i dytë për aktorë, akorduar në Festivalin e Shtatë te Filmit Shqiptar.
1982: Medalioni i Festivalit të Pestë të Filmit Shqiptar.
1979: Medalje “Naim Frashëri” – akorduar nga Kuvendi i Shqipërisë
SPECIALIZIME:
Gjate viteve 1995-2000 ndjek specializimet dhe stazhet profesionale në Shkollën Ndërkombëtare të Teatrit “Jacques Lecoq”, Paris (France), në Shkollën e Teatrit Murcia (Spanjë), në Departamentin e Shtetit Amerikan për Administrim-Menaxhim të Teatrit dhe të shkollave teatrore, si dhe organizimin dhe funksionimin e shkollave dhe kompanive teatrore, etj.
PJESËMARRJE:
Prof. Petrit Malaj është pjesëmarrës në shumë aktivitete periodike Evropiane dhe rajonale si festivale teatrore e filmike, konferenca e seminare, masterclass-e, workshope te ndryshme i angazhuar me cilësinë e pjesëmarresit, lektorit apo drejtuesit te sesioneve teoriko-profesionale (Lisbone, Shkup, Prishtine, Udine, Sofie, Sibiu, Badajoz, Lecce, L’Aquila, Pescara, etj).
PYETJE: Të fillojmë me rrënjët dhe historinë tuaj personale.Vlora dhe Tropoja në fëmininë tuaj, cila është pesha e kujtimeve në formimin tuaj si karakter , si ka ndikuar kultura dhe mjedisi i tyre në mënyrën e zgjedhjes së profesionit apo në qasjen tënde kah puna diplomatike?
PËRGJIGJE: Fëmijëria ime është e ndërtuar mbi dy realitete të forta shpirtërore: Vlora dhe Tropoja. Vlora më ka dhënë hapjen, frymën detare, një sens lirie dhe komunikimi me botën. Ndërsa Tropoja më ka dhënë rrënjët, qëndrueshmërinë, ndjenjën e nderit dhe besnikërisë ndaj fjalës së dhënë.
Këto dy dimensione nuk janë thjesht kujtime, por pjesë e identitetit tim. Ato më kanë mësuar të jem njëkohësisht i hapur dhe i qëndrueshëm, i hapur ndaj përshtatjes por i palëkundur në parime. Në diplomaci, kjo është thelbësore: të dish të dëgjosh, por edhe të qëndrosh fort kur duhet.
Profesionin tim e kam nisur me aktrimin, një përvojë që më ka ndihmuar të kuptoj më mirë njeriun, emocionet dhe mënyrat e komunikimit përtej fjalëve. Më pas, angazhimi im në pedagogji dhe në drejtimin universitar më ka dhënë mundësinë të punoj me të rinjtë, të ndërtoj ide, të menaxhoj institucione dhe të zhvilloj një qasje më të strukturuar dhe strategjike ndaj përgjegjësive publike.
Të gjitha këto përvoja, të marra së bashku, më kanë sjellë natyrshëm në diplomaci. Sepse në thelb, diplomacia është një kombinim i ndjeshmërisë njerëzore, komunikimit të kujdesshëm dhe përgjegjësisë institucionale, elementë që i kam ndërtuar hap pas hapi gjatë gjithë rrugëtimit tim.
PYETJE: Si ja dolët të kaloni nga një vend i vogël si Tropoja drejt një karriere diplomatike nderkombëtare?
PËRGJIGJE: Nuk besoj se vendi nga vjen e përcakton kufirin e mundësive të tua. Tropoja mund të jetë e vogël në hartë, por është e madhe në karakter dhe në vlera.
Rruga ime ka qenë një kombinim i punës së vazhdueshme, përkushtimit dhe besimit se mund të kontribuoj për vendin tim. Asgjë nuk vjen menjëherë. Janë vite studimi, përvoje, sfidash dhe, mbi të gjitha, një dëshirë e fortë për të bërë diçka për vendin tënd, si në art ashtu edhe për të përfaqësuar dinjitetshëm Shqipërinë.Ajo që më ka ndihmuar më shumë është të mos harroj kurrë nga vij,sepse kjo të jep drejtimin se ku duhet të shkosh.
PYETJE: Si i vlerësoni marrëdhëniet aktuale mes Shqipërisë dhe Kosovës në këtë kohë, çfarë sfidash dhe mundësish shihni në bashkëpunimin mes dy vendeve, cilat janë prioritetet tuaja si ambasador për të forcuar më tej këto marrëdhënie?
PYETJE: Si i vlerësoni marrëdhëniet aktuale mes Shqipërisë dhe Kosovës në këtë kohë, çfarë sfidash dhe mundësish shihni në bashkëpunimin mes dy vendeve, cilat janë prioritetet tuaja si ambassador për të forcuar më tej këto marrëdhënie?
PËRGJIGJE: Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Kosovës janë sot më të forta dhe më të natyrshme se kurrë më parë. Ato nuk janë vetëm marrëdhënie shtetërore, por mbi të gjitha marrëdhënie mes njerëzve, familjeve, kulturave dhe historive të përbashkëta.
Sigurisht, ka ende sfida ,sidomos në koordinimin institucional, në harmonizimin e politikave dhe në ritmin e zbatimit të projekteve të përbashkëta. Por mundësitë janë shumë më të mëdha: ekonomi e integruar, treg i përbashkët, shkëmbime arsimore dhe kulturore më të thelluara.
Prioriteti im si ambasador është ta bëj këtë marrëdhënie edhe më funksionale: më konkrete, më të prekshme për qytetarët, duke kaluar nga simbolika tek rezultatet reale.
PYETJE: A besoni se kultura, marrëdhëniet e përbashkëta kulturore, veprimtaritë dhe projektet e një kalendari të njesuar kulturor forcojnë lidhjen mes shqiptarëve në Shqipëri dhe Kosovë, cilat tradita apo element kulturorë nga Malësia e Gjakovës/Tropoja do të dëshironit ti ndanit me qytetarët e Kosovës?
PËRGJIGJE: Pa asnjë dyshim. Kultura është ura më e fortë që lidh njerëzit ,më e qëndrueshme se çdo marrëveshje politike. Një kalendar i përbashkët kulturor nuk është thjesht organizim aktivitetesh, por një mënyrë për të jetuar së bashku identitetin tonë.
Nga Malësia e Gjakovës do të sillja frymën e mikpritjes, kcimin e Tropojës, këtë pasuri tonën kombëtare,lahutën si simbol të kujtesës historike, këngët epike, poezinë e poetëve tropojanë që për mua kanë lë një gjurmë shumë interesante në letërsinë shqipe, dhe traditën e kuvendit. Ato mbartin një filozofi të tërë jetese: respektin për tjetrin, nderin dhe lidhjen me rrënjët.Këto elemente nuk janë folklor, por pjesë e identitetit tonë të përbashkët.
PYETJE: A ka aktualisht inisiativa konkrete për të nxitur bizneset e vogla dhe të mesme në bashkëpunim në optikën e projekteve strategjike në sfidën e integrimit evropian si dhe të programit ndershtetëror, sidomos në rrafshin gjeografik të malësë së Gjakovës dhe të Dukagjinit?
PËRGJIGJE: Po, ka një vëmendje në rritje ndaj bashkëpunimit ekonomik ndërkufitar, sidomos për bizneset e vogla dhe të mesme. Këto zona kanë potencial të madh në turizëm malor, bujqësi, blegtori dhe produkte tradicionale.
Sfida mbetet në krijimin e mekanizmave më efikasë mbështetës mes bashkive e komunave dhe biznesit kufitar, qoftë përmes lehtësimit të procedurave, financimit apo rrjeteve të përbashkëta të tregut.Qasja jonë është që këto zona të mos shihen si periferike, por si ura lidhëse zhvillimi mes dy vendeve.
PYETJE: Çfarë mund të mësojmë nga njeri tjetri sot në fushën e arsimit dhe kulturës si dhe të krijimit të hapësirave të zhvillimit dhe integrimit të të rinjve në të gjitha fushat e jetës. Si mundet që nxitja e artit dhe të kultures të forcojë identitetin tonë kombëtar ?
PËRGJIGJE: Ne kemi shumë për të mësuar nga njëri-tjetri , jo sepse jemi të ndryshëm, por sepse kemi zhvilluar përvoja të ndryshme.Në arsim, mund të thellojmë bashkëpunimin në programe të përbashkëta, shkëmbime studentore dhe standarde cilësie.
Në kulturë, mund të krijojmë më shumë hapësira për artistët e rinj që të bashkëpunojnë përtej kufijve administrativë.Arti dhe kultura janë thelbësore për identitetin tonë kombëtar. Ato jo vetëm e ruajnë atë, por e zhvillojnë dhe e bëjnë të kuptueshëm për brezat e rinj.
PYETJE:Cili është mësimi më i rëndësishëm që keni nxjerrë deri tani gjatë karrierës diplomatike?
PËRGJIGJE: Është një mësim i përbashkët për aktorin dhe diplomatin. E ky mësim i rëndësishëm është se si në aktrim ashtu edhe në diplomaci para së gjithash duhet të dish të dëgjosh. Pra mësimi kryesor, para së gjithash, është arti i dëgjimit.
Shpesh mendohet se diplomati duhet të flasë mirë, por në të vërtetë, ai duhet të dëgjojë edhe më mirë. Të kuptosh tjetrin, edhe kur nuk bie dakord me të, është çelësi për të ndërtuar ura dhe për të shmangur konflikte të panevojshme.
PYETJE: Me një përformancë të ndjeshme si aktor dhe artist, si mendoni se ka ndikuar arti në stilin tuaj diplomatik si dhe në komunikimin tuaj me publikun dhe institucionet? A ju ka ndihmuar përvoja juaj si aktor të kuptoni më mirë ndjeshmëritë komplekse njerëzore?
PËRGJIGJE: Arti më ka dhënë një ndjeshmëri më të thellë ndaj njerëzve dhe situatave. Si aktor, mëson të hysh në këndvështrimin e tjetrit, të kuptosh emocionet dhe motivet që nuk shprehen gjithmonë drejtpërdrejt.Kjo është jashtëzakonisht e vlefshme në diplomaci. Komunikimi nuk është vetëm çfarë thuhet, por edhe si thuhet dhe çfarë qëndron pas fjalëve.
Në këtë kuptim, arti më ka ndihmuar të jem më empatik, më i kujdesshëm dhe më i saktë në komunikim.
PYETJE: Mesazhi juaj për revistën tonë periodike dhe kulturore ‘’URAT’’ si një organ që promovon dhe vlerëson krijimtarinë letrare dhe kontributin intelektual të krijuesve nga të gjitha trevat shqiptare.
PËRGJIGJE: “URAT” për mua është një emër domethënës sepse pikërisht ura janë ato që na duhen më shumë sot: ura mes njerëzve, ideve dhe trevave shqiptare.
Mesazhi im është të vazhdoni të ndërtoni këto ura përmes fjalës, kulturës dhe mendimit kritik. Sepse aty ku ka dialog dhe krijimtari, ka edhe shpresë për një shoqëri më të mirë.
Kur një popull guxon të ndryshojë, (kupto: qeverinë më shumë…), di ta përjetojë epokën gjithmonë si të re dhe të dobishme, po mendoja…
Pasi lexova për zgjedhjet në Hungari,
që pas 16 vjetësh humb Viktor Orbán dhe fiton opozita me Péter Magyar, desha të thosha diçka për dy shkrimtarët nobelistë hungarezë, por po e nis me pyetjen politike:
PSE FITON DHE PSE HUMB?
Po pse fitoi katër herë rresht Viktor Orbán dhe pse i humbi?
Ai vërtet është një nga figurat më dominuese në politikën evropiane të dekadave të fundit. Ai i premtoi Hungarisë stabilitet dhe rregull, sovranitet dhe identitet, subvencione për familjet, ulje taksash dhe mbështetje për klasën e mesme. Dhe i bëri, lexoj sërish.
Orban mbajti një qëndrim shumë të ashpër kundër emigracionit. Rriti kontrollin ndaj institucioneve dhe ndikimin ndaj drejtësisë, etj, etj. U fut në konflikt me Bashkimin Europian, gjë që dha ndikim negativ në ekonomi. Po kështu dhe qendrimet e tij ndaj Rusisë dhe luftës në Ukrainë, etj, etj.
Dhe vjen lodhja nga pushteti i gjatë, konsumimi, thonë opinionistët dhe mbështetësit fillojnë të kërkojnë ndryshim. Opozita bashkohet…
Fituesi Péter Magyar vjen nga brenda sistemit, konservator i Qendrës së Djathtë dhe prandaj dhe u bë dhe më i besueshëm. Ai nuk kërkoi thjesht ndërrim qeverie, por pothuaj “ndryshim regjimi”. Hetime për mënyrën si janë përdorur fondet publike, krijime strukturash për rikthimin e pasurive të abuzuara.
Luftë serioze korrupsionit. Rikthim i demokracisë institucionale.
Pavarësi më e madhe për gjyqësorin
Fund kontrollit politik mbi mediat.
Ai premton një Hungari të lirë, europiane.
Çështje që i duhen shumë dhe Shqipërisë tonë.
16 vjetë në pushtet. Nuk duhej të ishte dhe aq e zakonshme për kohën tonë pas shembjes së Murit të Berlinit dhe rënies së perandorisë komuniste.
Lidershipi duhet ndërruar, se dhe idetë dhe projektet e së mirës pasurohen… etj, etj, e mund të vazhdoja të flisja kështu si në një fushatë ekektorake…
Hungaria deshi ndryshimin sërish, Hungaria që i flet botës dhe me zërat guximtarê tê shkrimtarëve të saj. Prandaj…
Dhe desha të flas dhe unë për dy nobelistë të letërsisë moderne hungareze. Ka të bëjë me çështjen, si jo?
DY SHKRIMTARËT NOBELISTË
Imre Kertész
dhe
László Krasznahorkai.
Njëri erdhi nga burgjet dhe kampet e holokaustit, nga përvoja e vuajtjes dhe dhimbjes ekstreme të shekullit,
ndërsa tjetri nga ankthi metafizik i botës bashkëkohore tani.
Të dy kanë njeriun përballë sistemit të frikës dhe shkatërrimit të kuptimit.
Dhe ndoshta ndryshimi rinis, kur një popull guxon të rishikojë vetveten pa iluzione sërish. Dhe letërsia rilind kur njeriu nuk pranon të heshtë, kështu po thosha me vete.
Po ç’sollën këta dy shkrimtarë në Hungarinë e tyre? Folën për politikë a patriotizëm? Jo. A ishin pjesë e pushtetit? Përkundrazi. Dhe as nuk janë. Përzjehen me fushatat elektorale?…
Është më e madhe ajo që kanë bërë dhe bëjnë, më e vyer dhe më e rëndësishme përherë. Do desha të përmbledh diçka, sa mundem këtu:
1.
Imre Kertész
(1929 – 2016)
Nobel 2002
…tregoi Aushwitz dhe Buchenwald, jo me patos, por ftohtë, pothuajse si të ishte “normale” për të na thënë se absurdi dhe tmerri mund të bëhen pjesë e përditshmërisë dhe mund ta humbësh lirinë dhe identitetin në mënyrë të padukshme.
Në totalitarizëm (nazizëm dhe komunizëm), njeriu në kushte çnjerëzore, a mundet të mbetet njeri?
Kur unë shkruaja për letërsinë e burgjeve, në librin “Kartela të Realizmit të Dënuar dhe Panteoni i Nëndheshëm”, kam marrë në ndihmë dhe Imre Kertész. Sipas tij Holokausti është një përvojë universale… që nuk ndan, përkundrazi bashkon – dhe thekson se – “holokausti ka krijuar një kulturë” dhe letërsia e kësaj kulture ka nisur shumë më herët, ajo madje mundi të frymëzojë dhe Shkrimet e Shenjta, dhe tragjedinë greke – dy kolonat e kulturës evropiane – në mënyrë që realiteti i pafalshëm të mund të linde faljen ose katarsisin.
“Evropa nuk eshtë vetëm treg i perbashkët dhe bashkim doganor, por dhe frymë dhe spiritualitet i përbashkët. Cilido që kërkon të bëhet pjesë e këtij shpirti, duhet të tejkalojë, midis shumë provave, dhe atë të përballimit moral dhe ekzistencial me holokaustin” (Imre Kertész “Il secolo infelice”, – librin e kisha gjetur italisht. Shën. imi.)
2.
László Krasznahorkai
(1953)
Nobel 2025
…tregon se pushteti absolut ushqehet me heshtjen. Dhe heshtja, nëse vazhdon për një kohë të gjatë, duket si rend… Pushteti ka nevojë për heshtjen. Njeriu, jo.
Qytetari e kupton se bindja nuk e shpëton, vetëm se e zbraz.
Dhe vjen një ditë kur frika lodhet më shumë se liria.
Asnjë flamur nuk e pastron më gjakun, dhe asnjë fjalë nuk e mbulon të vërtetën.
Atëherë errësira fillon të çahet, si nga drita që vjen nga lart, dhe nga zëri që ngrihet nga poshtë.
Çfarë zërash! I dua… – MbiOpozitë – madhore.
E kam takuar László Krasznahorkai në Slloveni në një festival poezie, e kam treguar empatinë e tij për ata që vuajtën dhe shkruajtën burgjeve…
Sipas tij asnjë pushtet nuk është më i fortë se e vërteta që përpiqet ta fshehë dhe asnjë luftë nuk mund ta zhdukë plotësisht atë.
Në kohë terrori dhe rrënimi, arti mbetet i vetmi vend ku njeriu mund të shpëtojë nga gënjeshtra e pushtetit.
(Arti përballë – Terrorit apokaliptik).
Letërsia ekziston përtej çdo presioni dhe pritjeje dhe ruan shpresën… se bukuria dhe dinjiteti ende ekzistojnë.
Si shpirti. Po dhe me guximin e përditshëm për përmirësim…
* * *
A thua është dashur një letërsi tjetër që të sjellë dhe ndryshimin tjetër apo ndryshimi tjetër sjell dhe një letërsi tjetër? – po pyesja veten.
Shqipëria e postdiktaturës nuk shfaqi empati të vërtetë ndaj të përndjekurve, vuajtjes njerëzore, po edhe ndaj letërsisë që erdhi nga burgjet dhe internimet, e dënoi prapë me harresë, sidomos pushteti çaktual, i zgjatur dhe i korruptuar i bijve të Bllokut të diktaturës. Kur duhej të dënonin të kaluarën e rëndë që na lanë etërit…
A thua ka faj letërsia, që është dhe ndërgjegje dhe kujtesë? Te ne kishte faj, as nuk diskutohet më. Realizmi Socislist, kërcëllijnë dhëmbët…
Po një popull që nuk lexon? Patjetër që ka faj. Se nis me veten, me çdo vetvete. Këtu po ndal. Ndryshimi është kulturë e përbashkët.
Kjo është e sotme: e gjithë e djeshmja bie rrëmujshëm
Brenda gishtit të dritës dhe syve të ëndërrës
E nesërmja do të vijë me hapa të gjelbër:
Askush nuk e ndal dot lumin e agimit.
Askush nuk e ndal dot lumin e duarve të tua,
Të syve të ëndërrave të tua të dashuruara,
Je drithërima e kohës që përshkon
Dritën vertikale dhe diellin e errët,
Dhe qielli mbyllet mbi flatrat e tij
Duke të sjellë në krahët e mi
Me saktësi, me mirëpritje misterioze.
Prandaj unë këndoj për ditën dhe hënën,
Për detin, për kohën, për të gjitha planetet,
Për zërin tënd prej dite dhe trupin tënd prej nate.
22.03.2011
Ç’është ky lajm që më tronditi?
Ka ndërruar jetë,LUAN ÇIPI!!!
LUANI;zemëroqeani!
Oh,ta dish,sa më dhëmb xhani!
Luani me zemër fëmije
Dhe në moshë pleqërie.
Luani që për miq e shokë
T’i ndihmonte,bëhej copë.
Qe njeri me shumë virtute
Shpirti i tij mbushur “resurse”
Janë”resurse” me shumë vlera
Jo me fjalë,po me vepra.
Shquhej qysh në rini
Si njeri me shumë aftësi.
U diplomua si ekonomist
Muzikant dhe sportist.
Qe njeri me shumë merita
Dhe botoi mbi 20-libra
Qe shkrimtar e qe poet,
Eseist-ekselent!
Mbi të gjitha qe NJERI;
Qe NJERI zemërflori!
Tek po shkruaj,nuk ndihem mirë
S’i them dot:-Lamtumirë!
E ndaj dhimbjen me HANËMEN! *
SE KJO e ka të madhe dhëmbjen
Dhe me çupat e me djalin
Të rrojnë e ta kujtojnë LUANIN.
Këto vargje si ngushëllim,
Nga miku i tij,PËRPARIM!
* bashkëshortja.
-Më dhemb koka, po më plas, po më çahet…-Qe besa, kjo është mbarësi e shkuar mbarësisë. Një kokë që dhemb e çahet ka farë e mend, diç prej kambane, diç prej rrezeje dhe … acari. Jo kambanë bosh.-Oh, ç’poetikë, oh,…-Çfarë ke, u plagose? Po të lëndon AJRI, po të plagos cifla e gurit, t’i dogji sytë vet’tima, t’i… Hajde dalin shpejt nga kjo gjys’ përrallë e shkojmë nga bregu tjetër.-Mua njësoj më duken të gjitha brigjet : përralla, legjenda, heronj, dekorata, kuvende me foltore zjarri e grushtash.-Oooo, shiko, shiko, paska dal era me stetoskop, paska dal Dielli me kufje në vesh, paska çel agu me trandafil në buzë, por si…si s’i pa askush ? As unë as ti, as tjetri, as tjetra.As AJRI ?!!
Kërceva përpjetë. M’u trallis gjumi, m’u llaftaris.
Edhe frika u hodh përpjetë.
( Hidhi tutje!- tha buzëthati. )
-Ku t’i hedh ?
-Shtiji ku të duash, gremisi !.
Ç’të gremis? S’është gjë e rëndë, një grusht
dhe do përsipër.
I rëndë, i lehtë, në të s’ëmës – tha buzëthati.
Nuk sheh ç’bëhet, o qorr? Mund të na shohin, të na ndjekin
Unë paksa nuk shihja mirë, por qorr…
– ia preva mendimin shkurt vetes.
Tjetri, i vdekun s’gremiset- mendova.
Edhe vdekja ka gjumin e vet, edhe
ajo zgjohet.
Ç’the ?- më pyeti ftohtë buzëtrashi.
(Dëgjoi ndonjë fjalë, fola me vete.?)
Edhe vdekja meriton të nderohet –
i thashë prerazi buzëtrashit..
(Ai u tromaks. )
– Ç’the ? Po pse vdekje
është kjo e këtyre të humburve ?.
Ndryshkur dhjetë vjet – belbët fola.
Dhjetë vjet ndryshkur pse i mbanim,
pse i fshihnim, ç’na duheshin …
Përse po flisnim ne të dy me natën
në mes? Na ngatërroheshin keq
ngjarjet. Herë mua më dukej sikur
kudo që shkoja mbaja një trastë
të madhe me vete mbushur me …
(me se ?), herë më dukej sikur
tërhiqja një rrjetë peshku … në
kodër. Në kodër? Ç’tringëllonte
rreth meje, rreth tjetrit, përqark ?
Lajthitur ngasjet e ngjarjet
dhe ne të lajthitur.
Ç’kishim me vete?
Mua më rëndonte gjithçka. Pastaj
gjithçka më bëhej pendëz.
Po fle në këmbë ? – e ngacmova shokun.
-Kush po fle? Ti po fle?- kërceu ai përpjetë.
M’u duk sikur tjetrit iu holluan buzët,
iu leqendisën këmbët, zëri iu hollua.
-M’u shpif më keq – tha buzëholli.-
m’u bë gjëmë e stërgjëmë kjo e
përpjetë sonte.
Përplasi fort pëllëmbët sikur donte
t’i thoshte gjithçkaje përreth të shporrej.
Më hëngri frika. Gremise ! – tha buzëholli.
(Kë të gremisja ?)
Po fliste për këlyshin, ndoshta.
Bukën e tjerëve hamë edhe ne –
mendova në të qetë.
Ç’të gremisja.?
Një lepur ? S’ishte as lepur as bushtër.
Ishin prangat e një të burgosuri.
Po i burgosuri pa pranga ku ishte ?
S’ishte as njera as tjetra…
Gjysma lajthitur unë tani ?
Hilja, frika, grushti krruspull ishin aty?
Pështyma, pështirosja?
Shkelmi, thika, satëri?
Po lajthis, më duket …
(Dikur shkruaja ose bëja sikur shkruaja.
Edhe tani nuk përmbahem dot nga
frymëzimi thurrshthurr e nuk di
ku jam, ç’kujtoj, ç’flas.
Jam dhe s’jam me veten, me tjetrin.)
O, dreq dreqnish, ç’të gremis tutje?
Gremisëm ç’ishte për t’u gremisur.
Gremisëm edhe veten. Shkonim nga
shkonim dhe para syve na dilnin ata.
Cilët ata, thuama?
Të gremisurit tanë, pra. Të afërmit tuaj
gremisur prej nesh.
Në ç’kohë ndodhi kjo ? – më pyet ti.
– Po ku kishte kohë ahere, o njeri ? Koha ishte vdekje lepuri. Ngordhje lepuri. Vdekja ishte shurrë që lante fytyrën e kujtdo.
(Mos e tepëro, o njeri, mos…Nuk
mund të flasësh kështu. Mos shkruaj
asgjë nga këto – sikur i thoshja vetes.)
Vdekja ishte pjesë. Pjesë e secilit,
mysafir dite, po më shumë nate.
Vdekja nuk është poeti, o dështak –
shava veten ndër dhëmbë.
(Groposi thellë, thellë e më thellë –
sikur më tha atëhere buzëholli.)
Buzëholli a buzëtrashi?
Po ngatërrohesha me veten.
(T’u dhimbska një lepur ?-
zë nga hollëtrashi.
Ç’lepur ?- iu gjegja.)
Si iku ajo natë, ajo gjëmë as Zoti nuk e di.
Zoti nuk i di të gjitha. As fati s’e di ngahera
shtegun e vet. Pse e di nata kur do të gdhihet ? E di njeriu se kur do të vdes?
Përcolla pështymën e helmatisur
tëposhtë grykës. Grykës si fyell.
M’u trallis gjumi, m’u tromaks. Dhjetë vite
copa-copa gjumi im. Rrahëm rojen e bankës, nuk na jepte çelësat, ia rrëmbyem, tërhiq e tërhiq, thua ia shqyem këmbët.
Hëngri e hëngrëm grushte, përplas nofullat, çelësat ia vodhëm.
(Atëhere jetoja të njëzetat unë. S’e doja
shkollën, më rrëmbeu rruga… )
Do prisnim një natë qameti e do shkonim
prapë tek banka. As vet s’e dinim pse do
shkonim. Zakon hajduti. Brava do ishte tjetër. Do shkonim atje. Na duhej një kafshatë bukë për të jetuar.Do lypnim ndonjë qindarkë nga njerëzit që hynin e dilnin nga porta e madhe rrëshqitëse e bankës në ora 8 të mëngjesit.
Shkuam njëdizaj… Njerëzit, në bankë, hynin
me çanta, me qese, me-e-e- (m’u mbajt goja,) por dilnin nga banka me duar bosh duke rrëshqitur (???!!!) sa na afroheshin.
Çudi e madhe.! I nxirrnin të hollat nga ndonjë portë tjetër?
U përmenda. Më doli gjithë gjumi. Sikur m’i
shkundi edhe veshët.
I gropose, o dreq nate ? – më pyeti buzua.
– Po, jo, po – iu gjegja përçart. Tani, ne sikur
s’merrnim frymë. Frymë merrte përçartja jonë.
A i vërvita atë natë a më ranë tek këmbët
çelësat s’e mbaj mend. U pëshjellova keq
me veten. Groposa çelësa, groposa lepur,
(njeri asnjëherë), nuk mbaj mend asgjë.
Ne, lypësat s’para të vrasim, tek e shumta
të grabisim. Ne, hajdutët, tani u bëmë
lypësa. Lypësa jemi, hajdutë të vegjël.
…Sot e përdita e përnatë sa herë i afrohem
bankës tek rruga e portit në hapa më bëhet
sikur tringëllijnë çelësa. Mund të ishin edhe
pranga, mos o Zot, po ta kishim vrarë atë
natë rojen. Po prangat vihen në duar.
Unë vet i prangos ndonjëherë duart,
nuk i prangos, i çpoj me pirunj.
– Ku do dalim të lypim nesër ?
Nesër është nesër, por çdo
hamë sonte ?- sikur më tha
buzëthati, buzëtrashi
e buzëholli njëherazi.
Ju çdo lypni, o njerëz.?
Ne përditë e përnatë
ia lypim e ia hypim
njeri – tjetrit.
“Mos u largo nga familja”, amaneti i Abaz Kupit më 1944 për djalin para arratisjes! Dy arrestimet e Fatbardh Kupit
“Jam i dehur nga urrejtja”, dëshmia e Mehmet Shehut për vrasjen e 80 nacionalistëve! Masakra në Lushnje më 1943
YLLI MEÇAJ I VLORËS – ARTIST KOMBËTAR SHUMËPLANËSH- Nga Albert HABAZAJ
NGATËRRESË NË TRENIN BALLSH-TIRANË-Tregim nga Shkëlqim HAJNO
PREJ 800 JAVËSH ME GAZETËN LETRARE DHE KULTURORE “NACIONAL” Nga dr. Mujë BUÇPAPAJ
KJO ËSHTË E SOTME- Poezi nga PABLO NERUDA – Shqipëroi: ELIDA BUÇPAPAJ
Irani mbyll sërish Ngushticën e Hormuzit
UGSHPD: Apel NATO-s, BE-së dhe organizmave të gazetarëve IFJ, RSF, EFJ etj të ndikojnë që në Shqipëri të ndalet dhuna e egër policore kundër opozitës e gazetarëve
Kosovë- Pasuria e zyrtarëve publikë: Kush do ta verifikojë dhe a ka rrezik për ndikim politik?
Këta janë anëtarët e grupit kriminal të drejtuar nga Jetimir Pepa! Dyshohet se trafikuan mbi 7 tonë kokainë
Punëtorë indianë drejt Shqipërisë- Ambasadori i Indisë nga Pogradeci: Gati marrëveshja për emigracionin e rregullt, prioritet turizimi
‘Gazetari Aulon Kalaja u godit kafshërisht’/ Berisha nga Trauma: Policia përdori spraj ariu vdekjeprurës!
Botues:
Elida Buçpapaj dhe Skënder Buçpapaj
Moto:
Mbroje të vërtetën - Defend the Truth
Copyright © 2022
Komentet