VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Piktori i njohur Avni Delvina fshikullon si zakonisht: Kësaj here rreth memorialit turk në mes të Tiranës!

By | August 11, 2019
1 Comments
  • author avatar
    Anonymous 7 days ago Reply

    Ushtarin e pa njohur nuk e ka veq Shqiperija, aji gjindet ne te gjithe Europen e ne shum vende te Azise dhe Afrikes pa llogoritue ShBA ne.

Komentet

LEKË PERVIZI – Pluku, punishtja e një artisti në internim

Fatmira Nikolli



I pashë fotot e Plukut. Ish-banesa është paraqitur mirë me gjithë rrugën, siç ishte, por jo e shtruar. Pavarësisht se kishte shtesa e rregullime. Ndërsa në atë punishten kam punuar një vit e pak, sepse me hoqën nga ajo punë e me çuen në bujqësi”. Ky është një ndër emailet që Ardita Repishti nga Autoriteti i Dosjeve shkëmben me Lek Pervizin, artistin që shkoi jetën në kampet komuniste në internimit. Konferencat shkencore që përgatiten kanë nevojë për bazën e rrëfimeve të atyre që i jetuan ato kohë, duke njohur Shqipërinë tjetër, atë burgun e ashpër të burgut të madh. Mes shumë rrëfimtarëve, Lek Pervizi, dallon për ravijëzimet që u shton rrëfimeve, ai i lustron për të sjellë imazhet që nuk i pamë e nuk i ditëm, të vendeve e kampeve që sot, janë shkatërruar. Ai sjell dëshmitë e ngjarjeve që pa të nuk do t’ua njihnin skenat. “Punishtja e vjetër ishte si barakë e rrethuar me llamarina, mbuluar me katrama. Aty kam punuar rreth 15 vjet. Ajo mund të quhet punishtja ime. Po çoj një skicë të shpejtë që të formohet ideja, në ç’kushte punoja, ku për ndihmës kisha Prof. Dr. Lazër Radin, që pastaj e hoqën e më sollën një djalë nga Pluku, që më vonë më zëvendësoi, (në punishten e fotos) kur më çuan në bujqësi, më 1979 e deri kur dola në pension më 1983”, shkruan Pervizi. Ai thotë se imazhet e mbërritura, e bënë të kthehej prapa në ato vite, “kur jeta jonë ishte e kufizuar në punë të detyruar, në kushte të këqija e të trajtuar si armiq, pavarësisht se ma kishin nevojën, sepse punës që bëja unë s’i dilte zot askush, e s’bënte dot njeri”. Ai kujton se edhe kur e hoqën dhe e çuan në bujqësi, u detyruan ta merrnin për punë ku s’vinte dorë askush. “Kur dola në pension, refuzova çdo lloj pune që kërkonin të me ngarkonin, deri më 1990 kur u larguam në Belgjike. T’i tregova këto, për të formuar idenë lidhur me fotot që më çove”, thotë Pervizi, duke nisur edhe një skicë të shpejte e punishtes së vërtetë  me kondita primitive.

Në kuadër të 23 gushtit, Ditës Europiane të Viktimave të Regjimeve Totalitare dhe 30 gushtit, Ditës Ndërkombëtare të të Zhdukurve, Autoriteti për Informim mbi Dokumentet e ish-Sigurimit të Shtetit, në bashkëpunim me Bashkinë e Lushnjës, Institutin për Integrimin e të Përndjekurve, Shoqatën Antikomuniste e të Përndjekurve Politikë dhe Kujto.al, të mbijetuar, institucione dhe shoqëri civile aktive, kthejnë vëmendjen në ish-kampet dhe vendet e internimit në Lushnjë, me aktivitetet “Dinjiteti përballë totalitarizmit, gusht 2019”. Me ç’rast, sjellim në kujtesë dëshmi të të mbijetuarve në kampe.

FAMILJA PERVIZI

Fisi i vjetër e fisnik i Pervizit të Skurajve të Kurbinit, ishte një fis i njohur e shumë i rëndësishëm. Rrënjët e tij dallohen qartë që nga koha e qëndresës heroike kundër pushtuesit turk, në periudhën e Gjergj Kastriotit, të cilit i ndejti përkrah gjithë kohën e luftërave. Gjeneral Prenk Pervizi kreu shkollën e mesme në Shkodër më 1914, dhe Akademinë Ushtarake në Vjenë më 1918, dhe hyri në shërbim të ushtrisë shqiptare si komandant operacionesh për dëbimin e serbëve dhe qetësimin e vendit nga bandat grabitëse dhe rebelizmi politik. Dallohet në të gjitha detyrat e ngarkuara. Përkrahu Zogun, me të cilin kishte lidhë miqësi qysh në Vjenë, dhe i qëndroi Mbretit Zog pranë që nga fillimi deri në fund të Mbretërisë. Kur sulmoi Italia fashiste, i pa njoftuar nga askush veç nga radiot e huaja, vendosi të organizojë luftën popullore. Por i doli detyrë të mbrojë e të përcjellë Mbretin në Greqi, e me urdhër të cilit u rikthye në Shqipëri. Në kohën e pushtimit qëndroi në dispozicion. Kur ushtria shqiptare u përfshi në Luftën Italo- Greke, mori qëndrim dhe urdhëroi braktisjen e frontit nga ushtria shqiptare, nga i cili veprim italianët pësuan një disfatë të madhe, dhe më pas, nga frika e incidentëve të tjerë më të rrezikshme, e hoqën ushtrinë shqiptare nga fronti, kurse Prenk Pervizin e izoluan në Pukë. U gradua gjeneral me qëllim të zbutjes së acarimit për shkak të frontit grek, gradim formal pa rol komandues. Nuk e njohu lëvizjen e ashtuquajtur nacional-çlirimtare, duke e ditur se udhëhiqej nga komunistë të lidhur me politikën e jugosllave e ruse. Në shtator 1946, u arratis në Greqi. Pjesëtarë të familjes që u dënuan me burgje e internime, ku disa vdiqën dhe të tjerët e kaluan gjithë jetën në dënime. Shuma e përgjithshme e dënimeve, për gjithë familjen dhe fisin e Gjeneral Prenk Pervizit arrin në 750 vjet, shtatë shekuj e gjysmë!

Lek Pervizi, djali i vogël i Gjeneral Prenk Pervizit, i mbijetuar, sot 89 vjeç, në kuadrin e njohjes së krimeve të komunizmit dhe krimet e bëra mbi familjet e mëdha të Shqipërisë, ndër të cilat ajo e Pervizit është ndër më të masakruarat.

Lek Pervizi është nga dëshmitarët e rrallë, është piktori që vuajti internimin në kampin e Tepelenës dhe që me talentin e tij, skicoi planimetrinë e kampit të Tepelenës, tablo-skica të mjedisit të brendshëm të kampit dhe të të internuarve, disa tablo për ngjarjet e rënda të ndodhura në kamp realizuar drejtpërdrejt aty, duke i kthyer ato në një instrument të së vërtetës së hidhur të krimit komunist të mbuluar për vite e vite në Tepelenë. Ky fakt, që piktori ka qenë i pranishëm, pra, bashkëvuajtës dhe që skicat-tablo janë realizuar drejtpërdrejtë kur ka ndodhur ngjarja, ka vlerë të jashtëzakonshme, sepse ato luajnë rolin e fotografisë së kronikës apo filmimit që nuk mund të ishin të pranishëm. Tablotë -skica të piktorit Lek Previzi janë një dokument unikal në shkallë kombëtare e ndërkombëtare, që nxorën në dritë kampin e tmerrshëm të Tepelenës. Pasi përfundoi mbylljen në kampe, ai vijoi internimin në fushat e Myzeqesë, në Pluk të Lushnjës, ku u martua, në 1965, me një vajzë gjithashtu të internuar, Gjuliana Malaj, nga Vermoshi, ish fëmijë- foshnje e kampit të Tepelenës, të cilën, për faktin se shpëtoi për mrekulli nga vdekja, e mbiquajtën dhe vazhduan ta thërresin Beba,- ndër të rrallat bebe që i shpëtoi vdekjes që kositi njëherësh shumë foshnje të tjera. Të gjitha këto shënime janë marrë nga rrëfimi që ka dhënë Lek Pervizi, për botimin “Kampi i Tepelenës. Dëshmitë e të mbijetuarve”.

Lek Pervizi, 40 vjet burg internim, djali i vogël i Preng Pervizit, mbaruar shkollën fillore e të mesme në Romë në periudhën 1936-1944; i dëbuar më 1945-50. Internuar në Porto Palermo, Tepelenë, Lushnje, 1950-1954; izoluar në Shtyllas të Fierit e Kuç të Vlorës, 1954-1958; internuar në Gradishtë e Pluk të Lushnjës, 1958-1990. I përfshirë që në moshën 15 vjeçare në valën e terrorit komunist, fillimisht mbeti në Tiranë. I përjashtuar nga të gjitha shkollat, me prishjen me Jugosllavinë, arriti të futet me konkurs në Liceun artistik, më 1948, ku menjëherë u dallua për talentin e tij të spikatur. Por, kështu nuk mendonte as partia e as qeveria dhe më 1950 arrestohet, e pasi kalon birucat e sigurimit degdiset e mbyllet me gjithë vëllanë e madh, Valentinin, në burgun-kala të Porto Palermos. Pastaj në kampin e Tepelenës dhe në Kuç të Kurveleshit, ku ishin izoluar elita e mbetur gjallë e intelektualëve të fundit shqiptarë të para luftës. Kaloi gjithë jetën në internim deri më 1990, duke u shquar për qëndresë, dallohet, ndonëse i dënuar, si piktor e poet i ndaluar.

Grafisti i shquar Avni Delvina fokusohet kësaj here tek Bujar Kapexhiu dhe Kreshnik Çollaku ne shkollen e kercimit oriental!

Grafisti i shquar Avni Delvina fokusohet kësaj here tek Bujar Kapexhiu dhe Kreshnik Çollaku, që ishin të pranishëm në inaugurimin e memorialit turk në mes të Tiranës!

Delvina shkruan: “Grafike nga cikli “Te qeshim nje cike” Bujari dhe Kreshniku ne shkollen e kercimit oriental.

Liria në barrikada – kryevepra e piktorit francez Eugène Delacroix

Liria në barrikada  

Liria që udhëheq njerëzit (La Liberté guidant le peuple) është një pikturë vaji në kanavacë (260×325 cm) nga piktori francez Eugène Delacroix (Euzhen Delakrua), e bërë në vitin 1830 dhe e ruajtur në muzeun e Luvrit në Paris.

Më 1829 mbreti i Francës, Charles X i Bourbon – pasardhësi i Louis XVIII – thirri në pushtet Jules de Polignac, kreun e Kongregacionit, duke i besuar udhëheqjen e një qeverie kleriko-reaksionare. Kjo qeveri e re miratoi një politikë të qartë autoritare, duke nxjerrë një seri masash legjislative me të cilat u rivendos censura, Dhoma u shpërbë dhe një ligj i ri zgjedhor u miratua në favor të aristokracisë së tokës. Këto disponime shkaktuan zemërimin e parizianëve që, nga 27 deri më 29 korrik 1830 (të ashtuquajturat “Tre ditë të lavdishme”) u rebeluan kundër autoritetit mbretëror dhe ngritën barrikadat në rrugët e Parisit: me triumfin e kryengritjes, Carlo X u detyrua të shkarkojë ministrat e tij, të revokojë ordinancat e lëshuara dhe – më në fund – të ikë dhe të strehohet në Angli.

Ky ishte pikërisht episodi që Eugène Delacroix dëshironte të pavdekonte në pikturën e tij, të quajtur La Liberté guida le peuple [Liria që udhëheq popullin] dhe përfundoi në vjeshtën e 1830.

“Fillova një temë moderne, një barrikadë … dhe, nëse nuk do të luftoja për vendin tim, të paktën do të pikturoja për të …”
(Eugène Delacroix në një letër drejtuar vëllait të tij duke iu referuar La Libertà që i drejton njerëzit [2])

Kanavacë, e ekspozuar në Sallonin e 1831, u ble për shumën e gjobë prej 3 000 franga nga qeveria franceze, e cila dëshironte ta shfaqte atë në dhomën e fronit të pallatit Luksemburg, si një paralajmërim për “Mbretin Borgjez” Louis Philippe, i cili u ngjit në fronin francez pas arratisjes së Charles X. Puna, sidoqoftë, u konsiderua tepër e rrezikshme dhe “revolucionare” dhe, për këtë arsye, ajo u mbyll në një papafingo, duke u zhytur në harresë. Nga ai vit e tutje ajo u ekspozua vetëm më 1848, me rastin e Revolucionit (por vetëm për disa javë), dhe më 1855 në Ekspozitën Universale në Paris, me lejen e perandorit të ri Napoleon III. Megjithatë që nga viti 1874, vepra është pjesë e koleksioneve të muzeut të Luvrit, ku është ende e ekspozuar.

 

Liria që udhëheq njerëzit përfaqëson të gjitha klasat shoqërore të bashkuara në luftë kundër shtypësit, të udhëhequr nga personifikimi i Francës, Marianne, e cila në këtë punë ngrihet si një simbol i Lirisë. Marianne është kapur në momentin kur përparon me siguri në barrikadë, duke tundur trengjyrëshin francez me dorën e djathtë (duke kujtuar me dëshmi vlerat e revolucionit të vitit 1789) dhe duke mbajtur një pushkë me bajonetë me dorën e saj të majtë, duke sugjeruar pjesëmarrjen e saj të drejtpërdrejtë në betejë. Ai vesh rroba bashkëkohore dhe madje edhe një kapak Phrygian, të marrë si një simbol të idesë republikane nga revolucionarët qysh në vitin 1789, ajo ka gjinj dhe këmbë të zhveshura dhe është realiste deri në momentin e flokëve, një detaj që nuk u vlerësua nga bashkëkohësit. Në pozën e saj monumentale dhe impulsive, Liria i nxit njerëzit të ndjekin atë dhe të rebelohen kundër politikës reaksionare të Charles X.

Liria rrethohet nga një turmë tronditëse, ku Delacroix ka mbledhur njerëz të të gjitha moshave dhe klasave shoqërore. Në të djathtë të gruas gjejmë një djalë të armatosur me pistoleta, një simbol i guximit dhe luftës së të rinjve kundër padrejtësisë së monarkisë absolute. Në të majtë, në vend të kësaj, një intelektual borgjez është i dukshëm me një cilindër elegant në kokë dhe një armë zjarri me dy shufra në dorë (tradicionalisht konsiderohej një autoportret i artistit, por ndoshta është një portret i mikut të tij të fëmijërisë, Félix Guillemardet) . Në rrëzë të Libertà, në vend të kësaj, ne gjejmë një punëtor të ri me një platformë lëkure, e cila shikon vajzën plot shpresë, sikur të ishte e vetmja e aftë për të rikthyer dinjitetin e kombit francez.

Pas këtyre personazheve ikonikë shpaloset një masë e pacaktuar njerëzish, armë dhe shpata: beteja, ndër të tjera, nuk është pa viktimat e saj. Në bazë të pikturës, në të vërtetë, qëndrojnë tre kufoma: në të majtë ka një kryengritës nga trupi gjysmë i zhveshur, me makabrin e veçantë të çorapit të zbrazur, ndërsa në të djathtë gjejmë një cuirassier dhe një roje zvicerane, që i përkiste rojes mbretërore që luftoi revolucionin e atyre ditë. Pas tymit të zjarreve dhe të shtënave dhe batanijes së pluhurit të ngritur nga revolucionarët, për më tepër, mund të shihen kullat binjake të katedrales së Notre-Dame, të cilat sugjerojnë vendndodhjen e saktë gjeografike të episodit, përkatësisht Parisin.

Liria që drejton popullin, “kuadri i parë politik në historinë e pikturës moderne” sipas Arganit, ka patur menjëherë një jehonë të madhe për shkak të përmbajtjes së saj akut simbolike dhe festive të lirisë, atdhetarizmit dhe qendrës së popullit në ndërtimi i fatit të një kombi. Sipas Delacroix, në të vërtetë, njerëzit janë në gjendje të mishërojnë një ideal suprem dhe të bëhen protagonist të historisë: është në këtë mënyrë që piktura nuk është më e populluar ekskluzivisht nga figura mitologjike, heroike ose alegorike, por edhe nga punëtorë, punëtorë, artizanë , fëmijë dhe “mashtrues”, siç tha një komentues i veprës në lidhje me djalin me dy pistoletat.

Thuhet se Victor Hugo, në përshkrimin e figurës së Gavroche në Les Miserables, u frymëzua pikërisht nga piktura e Delacroix, pikërisht nga çunaku që shfaqet në të djathtë të Lirisë: edhe Auguste Bartholdi është thellësisht borxh ndaj Lirisë që prin njerëzit për tek Statuja e Lirisë.

Imazhi i Lirisë, në veçanti, është bërë gradualisht një simbol i të drejtave të njeriut. Më 1944, pas çlirimit të Francës nga zgjedha naziste, ai u shfaq në posterat që festonin kthimin e vendit në liri. Charles de Gaulle bëri një përdorim thjesht politik të tij, duke e përfshirë atë në fletëpalosjet e tij për të shtyrë elektoratin për të votuar, ashtu si François Mitterrand, i cili e përdori atë në 1981 për të festuar zgjedhjet e tij si President i Republikës. Liria që drejton njerëzit, në çdo rast, është e rrënjosur thellë në imagjinatën kolektive, aq sa shfaqet në kopertinën e një albumi Coldplay (Viva la vida ose Vdekja dhe të gjithë miqtë e tij), në kartëmonedhën 100 franga, dhe nga të zgjidhet si një imazh simbolik i protestës studentore franceze të vitit 1968, e lëvizjes së të drejtave të grave dhe e fraksionit republikan gjatë luftës civile spanjolle./VOAL/Wikipedia

Më 13 gusht 1863 u nda nga jeta piktori i shquar francez Eugène Delacroix

VOAL – Ferdinand Victor Eugène Delacroix, artist dhe piktor francez, lindi në 26 Prill 1798 në Charenton-Saint-Maurice, Francë, në departamentin e Luginës së Marne, jo larg nga Parisi. Ai mbaroi studimet e para, duke u bërë i dashur për klasikët e leximit, në shkollën e mesme Louis-le-Grand, ndërsa në 1815 filloi mësimin e tij me Pierre-Narcisse Guérin, duke admiruar Zhak-Louis David dhe stilin e tij neoklasik.

Më 1819 atij  iu porosit një pikturë me temë fetare, “Virgjëresha e Mesisë”, në të cilën mund të shihet një ndikim rafaelian, ndërsa nja dy vjet më vonë daton “Virgjëresha e Zemrës së Shenjtë”. I interesuar për stilin shumëngjyrësh dhe të hijshëm të Pieter Paul Rubens, ai është shumë i mahnitur nga “Rrapi i Meduzës” nga miku i tij Théodore Géricault, i cili e çon atë të bëjë “Varka e Dantes”, veprën e tij të parë të shkëlqyeshme që do të pranohet, më 1822, në Sallonin e Parisit: piktura Delacroix bën bujë dhe nuk vlerësohet nga bota akademike, pavarësisht se është blerë nga Galeria e Luksemburgut.

Më 1825 Eugène Delacroix bëri një udhëtim në Britaninë e Madhe, ku ai ishte në gjendje të vizitonte Richard Bonington dhe Thomas Lawrence: gjatë kësaj përvoje ai zbuloi me kuriozitet përdorimin e ngjyrës tipike të artit britanik të asaj periudhe, që e çoi atë të hartojë dhe përfundojë “Portretin e Louis-Auguste Schwiter”, portreti i vetëm i dimensioneve imponuese të jetës së tij.

Ndërkohë, ai iu përkushtua edhe bërjes së litografive që përshkruanin vepra nga William Shakespeare dhe vizatimin frymëzues nga “Faust” i Goethe; temat e dhunshme dhe sensuale shfaqen në “Lufta e Gjaurit dhe Hasanit” dhe në “Gruaja me papagall”, përfunduar në mes 1826 dhe 1827. Menjëherë pas kësaj, piktura “Vdekja e Sardanapalus” portretizon mbretin e famshëm të rrethuar Asir, ndërsa ai vëzhgon ushtarët që vrasin konkubinat e tij dhe shërbëtorët e tij.

Më 1829 Eugène Delacroix pikturoi “Vrasja e Peshkopit të Liège”, një përqëndrim i temave romantike të frymëzuara nga Walter Scott në të cilin përfaqësohet vrasja e Louis of Bourbon.

 

Piktura më e famshme nga Eugène Delacroix

Një vit tjetër, në vend të kësaj, ai përfundon atë që do të konsiderohet njëzëri, puna e tij më e rëndësishme, përkatësisht “Liria që udhëheq popullin”; në pikturën e tij më të famshme, parizianët shihen në krah ndërsa marshojnë duke mbajtur flamurin francez trengjyrësh: në plan të parë shtrihen kufomat e ushtarëve që veprojnë si kundërpeshë ndaj gruas që përfaqëson pavarësinë dhe lirinë.

Piktura është blerë nga qeveria franceze, megjithëse konsiderohet tepër revolucionare nga disa zyrtarë që, rrjedhimisht, parandalojnë shfaqjen e saj publike.

Udhëtimi për në Afrikën e Veriut

Më 1832 Delacroix, pas pushtimit francez të Algjerisë, shkoi në Afrikën e Veriut pasi kishte kaluar nga Spanja, duke qenë pjesë e një misioni diplomatik në Marok: këtu ai nuk iu përkushtua shumë studimit të artit vendor, por më thjeshtë, ai ka mundësinë që të shkëputet nga mjedisi shtypës parizian, ndërsa gëzon mundësinë për të rënë në kontakt me një kulturë të lashtë.

I frymëzuar dhe i lirë, gjatë këtij udhëtimi ai përfundon më shumë se njëqind vizatime dhe piktura të ndikuara nga popullsia vendase, prej nga ai mbetet i futur. Në Algjer, për shembull, ai portretizon disa gra pa u zbuluar (është piktura “Gratë e Algjerisë në banesat e tyre”), por padyshim se ai duhet të merret me vështirësitë në gjetjen e grave myslimane në dispozicion për t’u shfaqur. Në Tangier, në vend të kësaj, ai krijon disa skica të qytetit.

Kthimi në Paris

Nga viti 1833 e tutje artisti francez ishte marrësi i një numri të madh projektesh që synonin të dekoronin ndërtesa të ndryshme publike në qytetin e Parisit: në atë kohë ai filloi të punojë në Dhomën e Deputetëve të Palazzo Borbone, në Salon du Roi, dhe më vonë ai gjithashtu merret me afreskimin e bibliotekës së Palazzo del Lussemburgo dhe atë të Palazzo Borbone.

Më 1834 ai përshëndeti Jeanne-Marie le Guillou, qeveria e cila do të kujdeset për të për pjesën tjetër të ditëve të tij, duke kontribuar në mbrojtjen e intimitetit të tij me respekt dhe përkushtim. Më 1838 ai ekspozoi në Sallonin “Furia e Medeas”, duke shkaktuar një ndjesi të thellë: të përfaqësohesh është një skenë e marrë nga mitologjia Greke, në të cilën njeriu e sheh Medejën në aktin e grabitjes së fëmijëve të saj për t’i vrarë ata me një kamë që është e pangopur dhe duke marrë hak, në këtë mënyrë, ndaj braktisjes së Jasonit.

Gjithashtu kjo pikturë është blerë nga Shteti, që më pas do të dërgohet në Lille, në Muzeun e Arteve të Bukura (megjithëse Eugène Delacroix do të preferonte që ajo të ekspozohej, së bashku me “Masakrën e Scio” dhe “Varkën e Dantes”) në Galerinë e Luksemburg).

Dekori i Kishës së Saint-Denis del Santo Sacramento daton që nga 1843, duke përfshirë një “Mëshira” të madhe; në fund të viteve 1940 Delacroix punoi në tavanin e galerisë Apollo në Louvre: ndërkohë, përveç shtëpisë së tij pariziane, piktori kishte filluar të frekuentonte një vilë në fshatin Champrsay, ku mund të pushonte larg nga mundi i qytetit.

Vitet e fundit

Duke filluar nga 1857 ai është i përkushtuar për Kapelën e Agnes në Saint-Sulpice. Në ndërkohë, ai duhet të përballet me gjedjen shëndetësore, të përkeqësuar nga angazhimi i rëndë që sjell kjo lloj pune. Më 1862 Delacroix merr pjesë në krijimin e Société Nationale des Beaux-Arts, nga të cilat bëhet mik i tij Théophile Gautier: në komitet ka edhe Puvis de Chavannes dhe Carrier-Belleuse, ndërsa lista e ekspozuesve përfshin, ndër të tjera, Gustave Doré dhe Léon Bonnat.

Eugène Delacroix vdiq më 13 gusht 1863 në Paris: trupi i tij u varros në varrezat Père Lachaise.

Piktori i njohur Avni Delvina fshikullon si zakonisht: Kësaj here rreth memorialit turk në mes të Tiranës!

Ja si shkruan piktori i shquar Avni Delvina rreth grafikës së tij të rradhës:

“Lexova shume kritika e verejtje per memorialin e viktimave te grushtit te shtetit ne Turqi te vendosur ne Tirane….

Ky veprim eshte thjesht nje qoke mirnjohje ndaj miqve tane turq, te cilet kane vene Monumentin e Partizanit te Panjohur ne nje nder parqet me te bukura te Stambollit”

 

Përparim Kabo: Arben Bajo ky mjeshter i skulptures e ka sjellë te gjalle Vaçen tonë

Artisti Arben Bajo sapo ka përfunduar skulpturën e të madhes Vaçe Zela. Vepra duket e mrekullueshme.

Ka reaguar menjëherë filozofi Përparim Kabo që shkruan si më poshtë:

“Arben Bajo ky mjeshter i skulptures e ka sjellë te gjalle Vaçen tonë…sa monumentale aq edhe fine e delikate…Kjo grua ka ndertuar shume nga historite tona sepse na hynte ne shpirt si liria…Arben Bajo ju jeni nje mjeshter qe e ribëni metalin në trajten e butë të shpirtit njerezor. Mirënjohje…!
pkabo 11 gusht 2019”

I urojmë Artistit punime të tilla të shkëlqyera!

 

 

Më 10 gusht 1793 Maximilian Robespierre përuroi Muzeun e Luvrit

Nga Simona Crucioli

Mauzoleumi i kultit të gjallë të artit, Louvre ua tregon shpirtin e botës atyre që vendosin të ecin në sallat e tij të mëdha që, metër me metër, e ekspozojnë vizitorin në një ndjenjë artistike të vjetër mijëra vjeç, por në të njëjtën kohë të re dhe të pavdekshme.


Në një udhëtim shumëvjeçar kohor, muzeu ju lejon të vlerësoni më të mirën e gjenisë njerëzore dhe madhështinë e krijuesve të tij, në një itinerar që lidh epokat dhe artistët dhe që nuk anashkalon lidhjen e fortë që bashkon historinë e muzeut me historinë e Francës: që nga shekulli i gjashtëmbëdhjetë e tutje, misioni për të zgjeruar muzeun parizian nuk ka përfunduar kurrë, thesaret e tij janë zgjeruar dhe teknikat e mbrojtjes dhe konservimit janë optimizuar.



Një foto e fundit e Luvrit, një nga muzetë më të famshëm në botë

Një modernitet në lashtësi dhe antikitet në modernitet, në një dialog të vazhdueshëm me botën, ku Luvri nuk merr formë vetëm si një institucion i qetë dhe i mbyllur brenda kufijve të kufijve të vet, por i hapet botës duke pranuar nevojën për një art të ri dhe lëvizës, si në rastin e Lens Louvre dhe Louvre Abu Dhabi.

 

Nga kala në pallat

Mbreti i Francës, Philip Augustus (1165 – 1223), përpara se të niste kryqëzatën e tretë kundër myslimanëve, siguroi epërsinë e Parisit duke ndërtuar një universitet prestigjioz në Sorbonne dhe duke ndërtuar një kështjellë mbrojtëse jashtë mureve të qytetit. Kalaja ishte e pajisur me një mur, kullat rrethore dhe një burg pesëmbëdhjetë metra.
Ishte falë Francesco I di Valois (1494 – 1547) që, në shekullin XVI, kalaja u bë një rezidencë mbretërore: veprat e rindërtimit të kalasë iu besuan arkitektit Pierre Lescot (1500/1515 – 1578) dhe skulptorit Jean Goujon (1510 – 1568).

Pallati u rivendos në një stil tërësisht të Rilindjes: elementët arkitekturorë klasikë të Romës antike të harmonizuara me shijen moderne të dritareve të mëdha dhe kulmeve të larta.
Pallati ishte i banuar gjatë shekullit nga mbreti i Francës Henry II i Valois (1519 -1559) dhe nga bashkëshortja e tij Catherine de Medici (1519 – 1589) e cila, në 1564, kishte një kopsht dhe ndërtesën e famshme të ndërtuar përpara pallatit Tuileries tribuna e karyatids e Jean Goujon i cili, i frymëzuar nga Erechtheum i Akropolit të Athinës.

Në shekullin e 16-të, Henry IV i Bourbon (1553 – 1610), me qëllim lidhjen e pallatit mbretëror me kopshtet Tuileries, aneksoi një “Grande Gallerie” në pallat.
“Puna vazhdoi nën Louis XIII dhe më pas me Mbretin e Diellit, i cili, megjithëse e solli në gjykatë dhe jetën e Versajës, amplinë dhe e bëri atë selinë e administratës, si dhe vendbanimin e detyrimit për shumicën e fisnikërisë së zbutur pas Fronde “(Davenport).

   «Unë e urrej Versajën sepse çdo njeri duket i parëndësishëm. Unë e dua Parisin sepse e bën të rëndësishëm çdo njeri. “(Montesquieu)

Me transferimin e vendbanimit mbretëror në Versajë, “dëshmia e dukshme e projektit të tij ambicioz absolut (Luigi XIV)”, pallati mbretëror u bë selia e akademive të shkencave, arkitekturës, skulpturës dhe pikturës, duke e përshkruar veten si një bërthamë të rëndësishme artistike.
Palais du Luxemburg, porositur nga Maria de Medici (1575 – 1642) për djalin Louis XIII të Bourbon (1601 – 1643), vendosur në 1723 më shumë se njëqind prej veprave që i përkisnin koleksioneve mbretërore të cilat u ekspozuan së bashku me ciklin e pikturave nga Pieter Paul Rubens (1577 – 1640) në Galleria de Medici, deri në restaurimin e pallatit ndaj vëllait të mbretit, kur koleksionet u çmontuan.

Më 1725 u inagurua “Salon Carré”, në të cilën u ekspozuan pikturat që i përkisnin Akademisë Mbretërore të pikturës dhe skulpturës.
Pas Revolucionit Francez, Louvre u kthye për të zënë një vend të spikatur midis aristokracisë: në 1793 sallat e pallatit, të pasura jashtëzakonisht të pasuruara pas konfiskimeve Napoleonike, u hapën për herë të parë për publikun.

Nga pallat në muze

Me vdekjen e Louis XVI “Louvre u inagurua nga vetë Robespierre (1758 – 1794) si një muze i hapur për citojens, saktësisht një vit pas depozitimit, 10 gusht 1793” (DAVERIO).

I detyrohemi Charles Claude Flahaut të La Billarderie (1730 – 1809), numëroni d’Angiviller, mbikëqyrësi i fundit i fabrikave të mbretit, shumë nga rinovimet që e bënë Louvre të shkëlqyeshme: duke bashkuar në Grande Gallerie koleksionet mbretërore të ndara midis rezidencave të ndryshme të Luigjit XVI, llogaritja, u kujdes për shpërndarjen e tyre dhe ekspozimin e tyre sipas parimeve racionale dhe konsistente.

Maximilien de Robespierre përuroi Luvrin më 10 gusht 1793

Më 10 gusht 1793 Louvre u përurua me emrin “Musée Français”, muzeu i parë i Republikës, ku më shumë se gjashtëqind vepra u kthyen në mënyrë simbolike te njerëzit.

Muzeu i ri kombëtar paraqiti shumë aspekte novatore: çdo vepër u shoqërua me një kartë që tregonte titullin dhe autorin, dhe gjithashtu ishte e mundur të përdorte udhëzimin e një eksperti dhe një katalogu me çmime të ulëta.

Më 1796 fluksi i madh i vizitorëve e bëri të domosdoshëm të kryejë punë të gjera restaurimi në “Grande Gallerie”, një sjellje që përfshinte ndryshimin e emrit nga “Musée Français” në “Musée central des art”.

Muzeu u pasurua shumë shpejt me kryevepra të mëdha evropiane, shumë prej të cilave ishin kërkesa në kombet e pushtuara nga ushtria franceze, siç është “Polipych i qengjit mistik” nga Jan van Eyck (1390 – 1441) në Gent, “Laocoon” dhe “Apollo del Belvedere” nga koleksionet papale.

Shkalla e konsiderueshme e punimeve detyroi kuratorët e muzeut të riorganizonin ekspozitën.
Pas restaurimit të shekullit XIX muzeu mori emrin “Musée Napoleon”, në 1802.

Në fillim të shekullit XX u inagurua “Grand Louvre” i cili, i porositur nga François Mitterrand, shoqëroi ekzekutimin e piramidës së qelqit të vlerësuar nga Ming Pei, në 1989.


Louvre – Piramida
Paris, Muzeu Louvre: piramida e qelqit u ndërtua në vitin 1989 nga arkitekti kinez Ieoh Ming Pei. Në vitet më të fundit ajo pati një shikueshmëri të madhe falë filmit të Ron Howard “Kodi Da Vinci” (2006) bazuar në romanin më të shitur nga Dan Brown, në të cilin komploti rrotullohet rreth Luvrit, piramidës, simboleve dhe veprave të tij art.

Në vitin 2012 departamenti i arteve islamike u përurua në “Cour Visconti”, i projektuar nga arkitekti milanez Mario Bellini dhe nga francezi Rudy Ricciotti.

 

Luvri i ri

Lens Louvre është një seksion i shkëputur i muzeut, i cili, 200 km në veri të kryeqytetit, revolucionarizoi vetë konceptin e përvojës muze me një seri ekspozitash, kurrë të përhershme, të veprave që i përkasin periudhave të ndryshme.

Një shembull tjetër interesant i shkeljes së muzeut përfaqësohet nga Louvre Abu Dhabi, krijuar nga arkitekti Jean Nouvel, pas një marrëveshjeje tridhjetë vjeçare midis emirateve arabe dhe qeverisë franceze, mbledh punimet e dymbëdhjetë muzeve kryesore franceze, duke dëshmuar, në fakt, maksimumin dialogu midis artit perëndimor dhe lindor.

 

Dominique Vivant Denon ishte drejtori i parë i Luvrit, dhe një diplomat, shkrimtar i shquar, arkeolog, hartues dhe koleksionist i shkëlqyeshëm. Karriera e tij diplomatike u zhvillua nën sovranitetin e Louis XV dhe Louis XVI, për këtë arsye ai u hoq nga të gjitha pronat e tij pas revolucionit të 1789.

Falë miqësisë së tij me Zhak-Louis David (1748 – 1825) ai arriti të hyjë në oborrin e Robespierre dhe të hyjë në hiret e Giuseppina di Beauharnais (1763 – 1814), i cili e futi në Napoleon (1769 – 1821).

Në 1798 ai ndoqi Bonaparte në fushatën egjiptiane, duke krijuar reportazhin e famshëm të njohur si “Basse et haunte Egypte” dhe duke kontribuar në fushatën propagandistike në favor të perandorit, Vivant, i cili shërbeu si këshilltar për zgjedhjen e kryeveprave që do të kërkoheshin. në fushat e betejës, duke detyruar përfshirjen e veprave të artit në klauzolat e traktatit të paqes.

Dominique Vivant Denon favorizoi “piktorët primitivë” si Giotto dhe Masaccio: më 25 korrik 1814 ai ngriti koleksionin e parë të “primitive”, një pjesë e të cilit u kthye në vendet origjinale, përveç Dukatit të Madh të Toscana, i cili pas një marrëveshje i dha kryeveprat e tij në Luvër.

Koleksioni i Luvrit

Antikitetet orientale përbëjnë bërthamën e parë të një koleksioni të gjerë, duke mbledhur të gjitha ato gjetje arkeologjike që vijnë nga Lindja e Afërt dhe Lindja e Mesme, për një hark të kohës që shkon nga 10000 para Krishtit. deri në ardhjen e Islamit. Koleksioni përmban ekspozita të nivelit më të lartë, të tilla si relievet e pallatit të Sargon II të Khorsabad ose dekorimet e pallatit të Akaemenids të Suzës.

Më 1826 u krijua koleksioni antik i antikiteteve Egjiptiane i cili, duke siguruar një pamje shumë të plotë të civilizimeve nilotike midis 4000 para Krishtit deri në epokën e krishterë, ajo ruan shumë nga gjetjet e gjetura në gërmimet e Abu Roach, Assiut, Bawit, Medamud dhe Deir el Medina, së bashku me koleksionet e Clot, Tyszkiwics, Delaporte, Curtis.

Antikitetet Greke, Etruske dhe Romake janë njësoj të dukshme: dëshmi e manifestimeve të para artistike të botës helene të lidhura me mjedisin izolues të Cikladave dhe Kretës, ata mburren me ekzemplarë si thesari i Boscoreale, një grup copash argjendi dhe stoli nga një cisternë Roman.

Koleksioni i pikturave italiane daton në kohërat e Francis I i cili “ra në dashuri me artin italian, bleu vepra nga Michelangelo dhe Raphael dhe ftoi Leonardo dhe artistë të tjerë të punojnë me të”: përveç “Gioconda”, simbol i muzeut, është e mundur admironi kryeveprat e Giotto, Mantegna, Botticelli, Tiziano, Caravaggio.

Seksioni kushtuar pikturës franceze është padyshim më thelbësore, me një përparim të kryeveprave nga origjina mesjetare në Delacroix.

Pas revolucionit të vitit 1789 u ndërtua Musée du Luxemburg, muzeu i parë i vërtetë i artit bashkëkohor; pas rritjes së numrit të pikturave franceze, u krijua Musée d’Orsay, ku, në vitin 1986, veprat para vitit 1848 u transferuan.

Piktura Evropiane gjen hapësirë ​​të bollshme brenda koleksionit, përfshirë vepra spanjolle, flamane, holandeze, gjermane dhe angleze, me piktorë si Bartolomé Esteban Pérez Murillo (1618 – 1682), Jan Vermeer (1632 – 1675), Rembrandt Harmenszoon van Rijn ( 1606 – 1669), Lucas Cranach (1472 – 1553) dhe William Turner (1775 – 1851).

 


Dashuria dhe Psika


Ndër skulpturat e pranishme në muzeun e Luvrit, “Amore e Psiche” nga Antonio Canova është një nga më të famshmet dhe të admiruarit

Departamenti kushtuar skulpturës ekspozon vepra që datojnë nga periudha mesjetare deri në shekullin XIX, duke mbledhur vepra arti italiane, gjermane dhe angleze. Skulptura italiane ka ndër përfaqësuesit e saj më të mëdhenj veprat e Donatello (1386 – 1466), Michelangelo Buonarroti (1475 – 1564), Benvenuto Cellini (1500 – 1571), Gian Lorenzo Bernini (1598 – 1680) dhe Antonio Canova (1757 – 1822) . Veçanërisht të përmendshëm janë skulpturat e “Skllavit që po vdes dhe skllevër” nga Michelangelo, “Ninfa” nga Cellini, “Bust of Cardinal Richelieu” nga Bernini dhe “Amore e Psiche” nga Canova./VOAL

 

 

Më 6 gusht 1928 lindi Andy Warhol, një nga gjenitë më të mëdhenj artistikë të shekullit XX

VOAL – Andy Warhol, i konsideruar si një nga gjenitë më të mëdhenj artistikë të shekullit të tij, lindi në Pittsburgh (Pensilvani) më 6 gusht 1928: djali i emigrantëve sllovakë të etnisë Rutena, emri i tij i vërtetë është Andrew Warhola. Midis 1945 dhe 1949 ai studioi në Institutin e Teknologjisë Carnegie në qytetin e tij. Ai më pas u transferua në New York, ku punoi si stilist grafik për disa revista: “Vogue”, “Harper’s Bazar”, “Glamour”. Ai gjithashtu punon si një dollap me dritare dhe bën reklamat e tij të para për fabrikën e këpucëve I. Miller.


Ekspozitat e para

Në vitin 1952 ai hapi ekspozitën e tij të parë personale në Galerinë Hugo në New York. Ai gjithashtu harton skenografi. Më 1956 ai ekspozoi disa vizatime në Bodley Gallery dhe prezantoi Këpucët e tij të Arta në Madison Avenue. Ai më pas udhëton në Evropë dhe Azi.

Vitet ’60

Rreth vitit 1960 Warhol filloi të bënte pikturat e para bazuar në komiksa dhe imazhe reklamuese. Punimet e tij përfshijnë Dick Tracy, Popeye, Superman dhe shishet e para të Coca Cola.

Ai filloi të përdorë teknikën e shtypjes të përdorur në serigrafi në vitin 1962, duke e kthyer vëmendjen e tij në riprodhimin e imazheve të zakonshme, të denja për titullin e “ikonave simbolike” të kohës së tij, përfshirë kanaçe supash. Ajo gjithashtu merret me tema të ngarkuara nga tensioni, të tilla si Car Crash (Incidenti automobilistik) e Electric Chair (karrikja elektrike). Nga stili i tij “neutral” dhe banal lindi i ashtuquajturi Pop-art.

Në vitet në vijim ai vendosi të përqafojë një projekt më të madh, duke e propozuar veten si një sipërmarrës të avangardës masive krijuese. Për këtë ai themeloi “Fabrika”, e cila mund të konsiderohet një lloj dyqani i punës kolektive. Fillojnë marrëdhëniet e punës me Leo Castelli.

Në vitin 1963 ai filloi t’i përkushtohej kinemasë dhe prodhoi dy filma artistikë: “Gjumi” dhe “Perandoria” (1964). Në vitin 1964 ai ekspozoi në Galerie Sonnabend në Paris dhe nga Leo Castelli në New York. Ai bëri Thirteen Most Wanted Men (trembëdhjetë burrat më të kërkuar) për pavijonin amerikan në Panairin e Nju Jorkut. Një vit më pas ai ekspozoi në Institutin e Artit Bashkëkohor në Filadelfia.

Bashkëpunimet artistike

Përpjekja për të gjetur një grup muzikor me La Monte Young dhe Walter de Maria (dy nga kompozitorët më të famshëm avangardë të periudhës) dështoi, në vitin 1967 ai u bashkua me grupin rok Velvet Underground (nga Lou Reed), nga i cili ai financoi të parin disk. Gjithashtu mbulesa e shënimit të diskut, një banane e thjeshtë e verdhë në një sfond të bardhë, është e tij.

Atentati

Në vitin 1968 rreziku i vdekjes, brenda Fabrikës, për shkak të sulmit të një personi të pabalancuar, Valerie Solanas, anëtar i vetëm i S.C.U.M. (kompani që synon të eleminojë burrat). Ai ekspozoi në Muzeun Moderna në Stokholm. Ai boton romanin “A: një roman” dhe prodhon filmin e parë në bashkëpunim me Paul Morissey. Bëhet fjalë për “Flash”, i ndjekur nga “Trash”, në 1970, dhe “Heat”, në 1972.

Vitet ’70

Në vitin 1969 ai themeloi revistën “Intervistë”, e cila nga një instrument reflektimi i kinemasë shtron temat e saj në modë, art, kulturë dhe jetën shoqërore. Duke filluar nga kjo datë, deri në vitin 1972, ai kreu portrete, në komision dhe jo. Ai gjithashtu shkruan një libër: “Filozofia e Andy Warhol (Nga A në B dhe mbrapa)”, botuar në 1975. Një vit më pas ai ekspozoi në Stuttgart, Dyseldorf, Mynih, Berlin dhe Vjenë. Më 1978 në Zyrih. Më 1979 Muzeu Whitney i New York organizoi një ekspozitë me portrete të Warhol, me titull “Andy Warhol: Portrete të viteve 70”.

Vitet ’80

Më 1980 ai u bë producent i TV Andy Warhol. Më 1982 ai ndoqi Documenta 5 në Kassel. Në vitin 1983 ai ekspozoi në Muzeun e Historisë Natyrore në Cleveland dhe u porosit me një poster përkujtimor për njëqindvjetorin e Urës së Bruklinit. Në vitin 1986 ai iu përkushtua portreteve të Leninit dhe disa vetë-portreteve. Vitet e fundit ai është marrë me rishikimin e veprave nga mjeshtrit e mëdhenj të Rilindjes: Paolo Uccello, Piero della Francesca, dhe mbi të gjitha Leonardo da Vinci, nga i cili ai tërhoqi ciklin “Darka e Fundit”. Ai bëri edhe disa vepra me shumë duar me Francesco Clemente dhe Jean-Michel Basquiat, “të mallkuarit” e skenës së artit në New York.

Vdekja

Andy Warhol vdiq në New York më 22 shkurt 1987 gjatë një operacioni të thjeshtë kirurgjikal.

Në pranverën e vitit 1988, 10000 objekte që ai zotëronte u shitën në ankand në Sotheby për të financuar fondacionin Andy Warhol për Artet Pamore. Në vitin 1989 Muzeu i Artit Modern në New York i kushtoi një retrospektivë madhështore.

Punimet e Andy Warhol

Më poshtë janë disa nga veprat më domethënëse të karrierës së artistit amerikan, të cilat ne i kemi eksploruar individualisht me artikuj të dedikuar.

  • Gold Marilyn Monroe (1962)
  • Diptik për Marilyn (Marilyn Diptych, 1962)
  • Do It Yourself (Landscape) (1962)
  • 192 One Dollar Bills (1962)
  • Big Campbell’s Soup Can, 19 cents (1962)
  • 100 Cans (1962)
  • Triple Elvis (1962)
  • Liz (1963)
  • Marilyn (1967)

 

Piktori i shquar Avni Delvina fshikullon aktualitetin shqiptar: Grafikë nga cikli për Teatrin Kombëtar “Shpirtërat ju ndjekin deri në fund”

Piktori i shquar Avni Delvina fshikëllon aktualitetin shqiptar: Grafike nga cikli për Teatrin Kombëtar “Shpirterat ju ndjekin deri ne fund”

Sa nervoz behen e tallen rilindasit kur ju kujton se ne kete Teater eshte denuar dhe nje pjese e ajkes se kombit…Teatri pervec tradites dhe kultures, eshte dhe nje deshmi e memorial i Olokaustos shqiptare te bere nga antishqiptaret….Ne grafike jane shpirterat e atyre qe u varen dhe u vrane, se bashku me memorialin e Olokaustos ne Berlin…

Avni Delvina: Grafike nga cikli “Falcone, Borsellino, dhe Soreca”

Piktori i njohur Avni Delvina me grafikën e rradhës që e titullon: “Falcone, Borsellino, dhe Soreca” dhe më poshtë citon Falconen:

“Midis restaurimit te Teatrit dhe ndertimit te kullave, qeveria zgjedh ndertimin e kullave. Kjo eshte Mafia !
——–Giovanni Falcone”

Piktori i njohur Avni Delvina: LIRINE NUK JU A SOLLA UNE !….ATE E GJETA TEK TEATRI

Grafike me nje thenie te fameshme te heroit tone kombetar : LIRINE NUK JU A SOLLA UNE !….ATE E GJETA TEK TEATRI!

Piktori i njohur duke sjellë grafikën e rradhës në mbrojtje të Teatrit Kombëtar perifrazon Skënderbeun, kur thotë se “lirinë nuk ua solla unë, por e gjeta tek ju”

 

 

Albumi i Piktorit – AVNI DELVINA: Një grafikë me shumë simpati ndaj shqiptarit Ramush Haradinaj

VOAL – “Një grafikë me shumë simpati ndaj shqiptarit Ramush Haradinaj” e quan piktori i shquar Avni Delvina grafikën e tij të re kushtuar heroit tonë Ramush Haradinaj, një maratonomak që lajmëron fitoren. Në sfond janë vargjet e famshme të poezisë së Nolit “Rent or marathonomak”.