VOAL

VOAL

Foto histori: Gurakuqi, Fishta, Mjeda Nga Leonora Laçi

November 29, 2022
1 Comments
  • author avatar
    Fritz Radovani 2 years ago Reply

    Nje material me vlera historike si gjithnje.
    Ju falnderoj!

Komentet

Katër presidentë amerikanë janë vrarë, të tjerë janë plagosur dhe sulmuar gjatë historisë

VOA/Marrë nga Associated Press

Përpara atentatit të së shtunës ndaj ish presidentit Donald Trump, ka pasur raste të shumta të dhunës politike që synonin presidentët amerikanë, ish-presidentët dhe kandidatët presidencialë të partive kryesore.

Një vështrim mbi disa nga atentatet dhe përpjekjet për vrasje që kanë ndodhur që nga themelimi i kombit në vitin 1776.

ABRAHAM LINCOLN, presidenti i 16-të

Abraham Lincoln ishte presidenti i parë që u vra, i qëlluar nga John Wilkes Booth më 14 prill 1865, ndërsa ai dhe gruaja e tij, Mary Todd Lincoln, po ndiqnin një shfaqje të komedisë “Kushëriri ynë amerikan” në teatrin Ford në Uashington.

Ai u dërgua në një shtëpi përballë teatrit për trajtim mjekësor pasi u qëllua në pjesën e pasme të kokës. Ai vdiq të nesërmen në mëngjes. Mbështetja e tij për të drejtat e zezakëve është përmendur si një motiv për vrasjen e tij.

Abraham Lincoln u pasua nga zëvendëspresidenti Andrew Johnson.

Atentatori Booth u qëllua dhe u vra më 26 prill 1865, pasi u gjet i fshehur në një hambar pranë Bowling Green të Virxhinias.

JAMES GARFIELD, presidenti i 20-të

James Garfield ishte presidenti i dytë që u vra, gjashtë muaj pas mori detyrën. Ai po ecte nëpër një stacion treni në Uashington më 2 korrik të vitit 1881, për të kapur një tren për në New England, kur u qëllua nga atentatori Charles Guiteau.

Alexander Graham Bell, shpikësi i telefonit, u përpoq pa sukses të gjejë plumbin në gjoksin e presidentit Garfield duke përdorur një pajisje që ai e kishte projektuar posaçërisht për presidentin. I plagosur për vdekje presidenti Garfiel qëndroi i shtrirë në Shtëpinë e Bardhë për disa javë, por vdiq në shtator, pasi u dërgua në bregun e Nju Xhersit.

Ai u pasua nga nënpresidenti Chester Arthur.

Atentatori Guiteau u shpall fajtor dhe u ekzekutua në qershor të vitit 1882.

WILLIAM McKINLEY, presidenti i 25-të

William McKinley u qëllua pasi mbajti një fjalim në Buffalo tw Nju Jorkut, me 6 shtator të vitit 1901. Ai po shtrëngonte duart me njerëzit kur një burrë e qëlloi dy herë në gjoks nga afërsia. Mjekët kishin pritur që presidenti McKinley të shërohej, por më pas u shfaq gangrena rreth plagëve.

Presidenti McKinley vdiq më 14 shtator të vitit 1901, gjashtë muaj pas fillimit të mandatit të tij të dytë.

Ai u pasua nga nënpresidenti Theodore Roosevelt.

Leon F. Czolgosz, një i papunë, 28-vjeçar, banor i Detroitit, pranoi se kishte kryer sulmin. Ai u shpall fajtor në gjyq dhe u dënua me vdekje në karrigen elektrike më 29 tetor të vitit 1901.

FRANKLIN D. ROOSEVELT, presidenti i 32-të

Franklin D. Roosevelt, në atë kohë president i zgjedhur, sapo kishte përfunduar një fjalim në Miami nga pjesa e pasme e një makine të hapur, kur u dëgjuan të shtëna me armë zjarri.

Ai nuk u plagos nga të shtënat në shkurt tw vitit 1933 që vranë kryebashkiakun e Çikagos, Anton Cermak.

Guiseppe Zangara u shpall fajtor për sulmin dhe u dënua me vdekje.

HARRY S. TRUMAN, presidenti i 33-të

Harry Truman po qëndronte në Blair House, përballë Shtëpisë së Bardhë, në nëntor të vitit 1950, kur dy persona të armatosur hynë brenda.

Presidenti Truman nuk u plagos, por një polic i Shtëpisë së Bardhë dhe një nga sulmuesit u vranë në një shkëmbim zjarri. Dy policë të tjerë të Shtëpisë së Bardhë u plagosën.

Oscar Callazo u arrestua dhe u dënua me vdekje. Në vitin 1952, presidenti Truman e ndryshoi dënimin me burgim të përjetshëm. Ai u lirua nga burgu në vitin 1979 nga presidenti Jimmy Carter.

JOHN F. KENNEDY, presidenti i 35-të

John Kennedy u qëllua për vdekje nga një vrasës i fshehur i armatosur me një pushkë teksa vizitoi Dallasin në nëntor të vitit 1963 me zonjën e parë Jacqueline Kennedy. Të shtënat shpërthyen teksa autokolona e presidentit kaloi nëpër Dealey Plaza në qendër të Dallasit.

John Kennedy u dërgua me urgjencë në Spitalin Memorial Parkland, ku vdiq pas pak.

Ai u pasua nga zëvendëspresidenti Lyndon B. Johnson, i cili u betua në një sallë konferencash në bordin e Air Force One. Ai është i vetmi president që bëri betimin në avion.

Disa orë pas atentatit, policia arrestoi Lee Harvey Oswaldin, i cili dy ditë më vonë ndwrsa po dërgohej nga selia e policisë në burgun e qarkut, u qëllua për vdekje nga pronari i një klubi të natës në Dallas, Jack Ruby.

GERALD FORD, presidenti i 38-të

Gerald Ford u përball me dy tentativa për vrasje brenda javësh në vitin 1975, por kaloi pa dëme.

Në përpjekjen e parë, presidenti Ford ishte rrugës për në një takim me guvernatorin e Kalifornisë në Sacramento, kur dishepulli i Charles Manson, Lynette “Squeaky” Fromme, çau mes një turme në rrugë, nxori një pistoletë gjysmë automatike dhe ia drejtoi presidentit. Arma nuk shkrepi.

Fromme u dënua me burg dhe u lirua në vitin 2009.

Vetëm 17 ditë më vonë një grua tjetër, Sara Jane Moore, u përball me presidentin Ford jashtë një hoteli në San Francisko. Ajo qëlloi me armë dhe dështoi të qëllonte presidentin. Një kalimtar rasti e zuri nga krahu teksa po përpiqej të qëllonte sërish.

Sara Jane Moore u dërgua me burgim dhe u lirua në vitin 2007.

RONALD REAGAN, presidenti i 40-të

Ronald Reagan po largohej nga një fjalim në Uashington, po ecte drejt autokolonës së tij kur u qëllua nga John Hinckley Jr., i cili ishte në turmë.

Presidenti Reagan u shërua nga plagët e pësuara në marsin e vitit 1981. Tre persona të tjerë u qëlluan, përfshirë sekretarin e tij të shtypit, James Brady, i cili ishte pjesërisht i paralizuar si pasojë e plagëve.

John Hinckley u arrestua dhe u mbyll në një spital psikiatrik pasi një juri e shpalli atë të pafajshëm për shkak të gjendjes mendore. Në vitin 2022, Hinckley u lirua nga mbikëqyrja pasi një gjykatës përcaktoi se ai “nuk ishte më një rrezik për veten ose të tjerët”.

GEORGE W. BUSH, presidenti i 43-të

George W. Bush po merrte pjesë në një tubim në Tbilisi në vitin 2005 me presidentin gjeorgjian Mikhail Saakashvili, kur një granatë dore u hodh drejt tij.

Të dy burrat ishin pas një mburoje antiplumb kur granata, e mbështjellë me leckë, ra rreth 30 metra larg tyre. Granata nuk shpërtheu.

Vladimir Arutyunian u shpall fajtor dhe u dënua me burgim të përjetshëm.

THEODORE ROOSEVELT, kandidat për president

Ish presidenti u qëllua në Milwaukee në vitin 1912 gjatë fushatës për t’u kthyer në Shtëpinë e Bardhë, ku kishte shërbyer më parë për dy mandate si president.

Letrat e palosura dhe një këllëf metalik i syzeve në xhepin e z. Roosevelt me sa duket e dobësuan goditjen e plumbit dhe ai nuk u plagos rëndë.

John Schrank u arrestua dhe e kaloi pjesën e mbetur të jetës së tij në spitalet e shëndetit mendor.

ROBERT F. KENNEDY, kandidat për president

Robert Kennedy po synonte emërimin e Demokratëve kur u vra në një hotel në Los Anxhelos, pak kohë pasi mbajti fjalimin e tij të fitores në zgjedhjet paraprake në Kaliforni të vitit 1968.

Kennedy ishte një senator amerikan nga Nju Jorku dhe vëllai i presidentit John F. Kennedy, i cili u vra pesë vjet më herët.

Pesë persona të tjerë u plagosën nga të shtënat.

Sirhan Sirhan u dënua për vrasje të shkallës së parë dhe u dënua me vdekje. Kjo u ndryshua në burgim të përjetshëm.

GEORGE C. WALLACE, kandidat për president

George Wallace po synonte emërimin si kandidat presidencial nga demokratët kur u qëllua gjatë një ndalese fushate në Maryland në vitin 1972, një incident që e la atë të paralizuar nga beli e poshtë.

Zoti Wallace, guvernator i Alabamës, ishte i njohur për pikëpamjet e tij segregacioniste, nga të cilat më vonë hoqi dorë.

Arthur Bremer u dënua me burgim pas sulmit dhe u lirua në vitin 2007.

Nga Truman e Kennedy te Reagan e Trump, atentatet më të bujshme në politikën amerikane- Ç’na tregon historia

Sulmi me armë ndaj Donald Trump gjatë një mitingu në Pensilvani është konsideruar nga shërbimet sekrete si atentati më serioz ndaj një Presidenti apo ish-Presidenti amerikan që nga viti 1981.

Më 30 mars 1981, Presidenti Ronald Reagan u qëllua jashtë hotelit Hilton në Washington, D.C., nga John Hinckley Jr. Ky sulm ndodhi vetëm disa muaj pasi Reagan kishte marrë detyrën si President i SHBA-së, dhe u bë një nga ngjarjet më të rëndësishme dhe të tronditshme të dekadës.

Reagan u plagos rëndë, por mbijetoi. Tre persona të tjerë u plagosën: James Brady (sekretari i shtypit i Shtëpisë së Bardhë), Thomas Delahanty (oficer policie), dhe Timothy McCarthy (agjent i Shërbimit Sekret). Ngjarja përforcoi imazhin e Reagan si një lider i fortë dhe ndihmoi në rritjen e popullaritetit të tij. Sulmi gjithashtu çoi në ndryshime në ligjet e sigurisë dhe përforcimin e masave mbrojtëse për presidentin.

Sulmi me armë që ndodhi ndaj Donald Trump është i fundit në një seri sulmesh që kanë ndodhur përgjatë dekadave ndaj figurave politike në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Në janar të 2011 u sulmua me armë anëtarja e Dhomës Përfaqësuese, Gabriell Gifords. Sulmi ndodhi në qytetin Takson, në shtetin jugperëndimor Arizona të Shteteve të Bashkuara. Ajo sapo kishte përfunduar bisedën e saj me banorët lokalë, si pjesë e një nisme të re të Partisë Demokratike e quajtur “Kongresi në këndin tuaj”, kur një person i armatosur e kishte shkrepur armën kundër saj në kokë. Ajo u plagos në gjendje kritike.

Nga ky sulm u vranë gjashtë persona, disa të tjerë u plagosën, ndërsa Amerika u shokua. Policia e ka arrestuar të armatosurin e dyshuar. Anëtari i fundit i Kongresit ishte vrarë para 30 vjetësh.

Ishte 18 nëntori i vitit 1978, kur anëtari i Dhomës Përfaqësuese të Kongresit të SHBA-ve, Leo Rajan, demokrat nga Kalifornia, ishte në mes të udhëtimit të tij për në Guajana, shtet në pjesën veriore të Afrikës së Jugut.

Ai dhe stafi i tij po zhvillonin hetime për raportet se kulti amerikan, i quajtur Tempulli i Popullit, fillimisht me prejardhje nga rajoni i distriktit kongresional të Rajanit në San Francisko, ishte rivendosur në këtë hapësirë dhe po i mbante njerëzit kundër vullnetit të tyre.

Ai u tha anëtarëve të kultit se ishin të lirë të ktheheshin në Shtetet e Bashkuara së bashku me të.

Por, Leo Rajan dhe përcjellësit e tij ishin sulmuar nga anëtarët e Tempullit të Popullit, afër vendit Xhonstaun.

Capture1
Capture1

Atentatet

Leo Rajan dhe katër persona të tjerë u vranë. Më vonë, më se 900 pjesëtarë të Tempullit të Popullit bënë vetëvrasje masive, në ngjarjen e njohur me emrin “Masakra Xhonstaun”.

Para atentatit kundër zotit Rajan, anëtari i fundit i Kongresit që ishte vrarë në atë kohë, ishte senatori Robert Kenedi, që po synonte nominimin presidencial në Partinë Demokratike, në vitin 1968.

Pasi kishte arritur një fitore madhore në Kaliforni, më 6 qershor të vitit 1968, Kenedi mbajti një fjalim të paluhatshëm dhe u vra disa momente më vonë nga Sirhan Sirhan, një palestinezo-amerikan, i cili pati thënë se ishte i motivuar nga zemërimi i tij për politikën e Kenedit ndaj Lindjes së Mesme.

Më tepër se tri dekada para vrasjes së Robert Kenedit, një tjetër senator me ambicie presidenciale, Huej Long, nga Luiziana, ishte vrarë. Atë e kishte vrarë nipi i kundërshtarit të tij të ashpër politik.

Xhejms Hinds, që e kishte përfaqësuar Arkanzasin menjëherë pas Luftës Civile Amerikane, ishte vrarë nga një anëtar i Ku Klux Klan, gjatë një ngjarjeje publike në vitin 1868.

Pak minuta para vrasjes së presidentit Xhon F. Kenedi, 22 nëntor 1963.

Vrasjet e presidentëve janë më tepër të njohura, e veçanërisht vrasja e ish-presidentit Xhon F. Kenedi, i cili ishte vrarë në Dallas të shtetit Teksas, në nëntor të vitit 1963.

Në atë kohë, televizionet e kishin ndërprerë programin e tyre të rregullt për ta dhënë lajmin e vrasjes.

Ja se si u bë kjo në rrjetin CBS, kur u ndërpre një program argëtues:

“Në Dallas të Teksasit, tri herë u qëllua konvoji i veturave të presidentit Kenedi, në qendër të Dallasit. Raportet e para thonë se presidenti Kenedi është plagosur seriozisht nga këto të shtëna”, pati raportuar CBS, në nëntor të vitit 1963.

Vrasja e Xhon Kenedit pati ndikim të gjatë në shumë amerikanë. Njerëzit qanin hapur nëpër rrugë, shkollat ishin mbyllur, ndërsa tubime përkujtimi të menjëhershme ishin mbajtur në shumë qytete.

Tre presidentë të tjerë po ashtu janë vrarë: Abraham Linkoln në vitin 1865, Uilliam Mekinli më 1901 dhe Xhejms Garfild në vitin 1881.

Disa presidentë të tjerë u shpëtuan atentateve. Kjo i ka ndodhur dhe ish-presidentit Ronald Reagan, i cili ishte qëlluar në qafë, më 30 mars, 1981, pas vetëm 69 ditësh në presidencë. Zoti Regan i kishte shpëtuar atentatit, edhe pse kishte humbur gjysmën e gjakut të tij.

Në vitin 1975, kundër ish-presidentit Gerard Ford ishin ndërmarrë dy sulme me armë gjatë një muaji.

Në vitin 1950, dy nacionalistë portorikanë ishin përpjekur të vrisnin presidentin Heri Truman. U shkëmbye zjarr me sigurinë e zotit Truman, por nuk ia dolën ta qëllojnë presidentin. bw

MARY EDITH  DURHAM E  SHKODRA  EUROPJANE- Nga Fritz EADOVANI: PJESA E PARË

MARY EDITH DURHAM

(1863 – 1944)

 

Kështu e thirri Edith Durham Shkodren në 1901: “Shkodra Europjane!”

Mary Edith Arthur DURHAM ishte vajza e madhe prej tetë fëmijve që kishte një mjek kirurg i njohun në Londer Arthuro Durham. Në moshë të vogel u çfaqën tek kjo vajzë prirjet per art. Talenti i saj i dha drejtim që në moshë të vogel drejtë Akademisë së njoftun Mretnore t’ Arteve.

Vdekja e Babës Arthur i hapi probleme mbasi kishte edhe nanen e smurë dhe i duhej kujdes i madh per ate. E kjo nuk ishte punë ditësh po vitesh.

Kur Edith ishte në moshen 37 vjeçare, mjekët e këshilluene që do t’ ishte mirë me ba një pushim jashta  Londres, që të qetsohej. E ashtu bani!

U nis fillimisht në Triestë e prej aty me një anije të Austrisë, pronarit të njoftun Llojd, udhtoi drejtë Kotorrit e në Cetinë të Malit të Zi. Ishte muej Gusht i vitit 1900, kur Edith shkruen: “Kur xuna përherë të parë një fill të lamshit ballkanik, pa kuptue se sa thellë do të ngatërroheshe ma vonë dhe, aq ma pak, se si ky lamsh do të mplekste ma në fund gjithë botën”.

VIZITA E PARË E MARY EDITH DURHAM NË SHQIPNI

 

Mbas një qendrimi disamujor në Mal të Zi, u nis per vizitë në Shqipni.

Ishte viti 1901 kur Edith Durham viziton perherë të parë Shqipninë dhe u vendos në qytetin e Shkodres, per të cilin Ajo ka shkrue: ‘U mahnita nga energjia dhe origjinaliteti i popullit Shqiptar… “Shkodra më bani për vete. Kishte ngjyrë, jetë, art. Banorët ishin miqësorë dhe të aftë dhe, nuk e kalonin kohën tue pi raki apo tue u sorollatë poshtë e përpjetë rrugave, si në Cetinë. Kishte mbi vete diçka të njerëzishme”.

Mendoj se:“Miss Edith DURHAM asht personi ma i Nderuem jo Shqiptar, që ka vizitue Shkodren në Shek. XX, dhe ka vlersue tej mase qytetarët e atij Qyteti Hero si asnjë i huej, që ka shkelë aso kohe në kalldramet e rrugave të Shkodres së nderueme të Ilirisë së vjeter pranë Rozafës!”

Në Shkoder Ajo u vendos në shtëpinë e Mark Shantojës, i cili ma vonë u ba shoqnuesi i saj në udhëtimet e viseve të Veriut Shqiptar. Gjatë këtyne udhëtimeve ajo mblodhi dhe shënoi ngjarje e histori si dhe fotografoi afër pothuaj çdo aspekt të jetës së fshatëve malore, tue grumbullue një arkiv të pasun nga trashigimia kulturore shekullore e qytetit të vjeter.

Mary Edith Durham që në momentet e para të ardhjes në Shqipni tregon se Ajo asht shumë e perkushtueme per çështjen Shqiptare.

Mbas Luftës së Parë Botnore Edith Durham u kthye në Londer dhe në vitin 1918, ishte sekretare e Shoqatës Angli – Shqipni që u themelue nga Aubrey Herbert në Londer, per mbrojtjen e të drejtave të Shqiptarve.

Edith Durham u perpoq per njohjen e Shqipnisë në Lidhje të Kombeve.

U angazhue kryesisht në vitin 1920 si Mike e Shqiptarve, dhe qendroi pa u shkëputë asnjëherë nga mbrojtja e të drejtave të tyne deri në vdekje.

Në vitin 1939 Ajo ishte 76 vjeç dhe doli me pankartë në rrugët e Londres, të shkrueme anglisht: “Larg duertë prej Shqipnisë!”. Ishte dishka krejt’ e paparashikueshme nga londinezët një qendrim i këtillë i Saj!

Edit Durham në moshen 81 vjeçare, me 15 Nandor 1944, u nda kso jete!

Po, Emni i Saj mbeti i Perjetshem në Zemrat e Shqiptarve me Veprat që Edith Durham i ka lanë të shkrueme Popullit Shqiptar aq të dashtun me disa episode të panjoftuna po të perjetëshme në zhvillimet e Tij historike.

Në 25 vjetë Ajo i la Popullit Anglez dhe Shqiptar këto Vepra që kurr nuk do të shlyhen nga kujtesa historike dhe publiçistike e Shekullit XX:

“Nëpër tokat e serbëve” (1904). “Brenga e Ballkanit” (1905), “Shqipnia e Epërme” (1909), “Lufta për Shkodren” (1914), “Njëzet vjet ngatërresa Ballkanike” (1920) dhe “Për fiset, ligjet e zakonet e ballkanasve” (1928), pa shenue këtu publiçistiken e shkelqyeshme të Miss Mary Edth Durham.

Asht shumë interesante që Edith Durham erdhi krejt rastësisht tek ne në Shqipni dhe në një kohë aq të shkurtë ka shpreh kur ishte këtu si dhe në librat e Saja, mendime të vlefshme per kulturen tonë dhe trashigiminë e saj e, posaçerisht per Shqipninë e Veriut dhe malsorët e Alpeve tona.

Ajo jo vetem jep mendime të vlefshme per krahinat tona të Veriut po, ajo që ka një randësi të madhe per ne, asht se shqiptarët dhe të huejt do të mësojnë nga Ajo disa të vërteta nga historia e tyne, dhe shumë të dhana për kombin, për trashëgiminë tonë kulturore, për qëndrimet e sjelljet e fqinjëve dhe të Fuqive të Mëdha në fillim të shek. XX, si dhe në vazhdim kundrejt Shqipnisë, tokave té saja dhe qeverisjes sonë. Referencat e Saja janë udhzime të vlefshme per studjuesit tonë të ardhëshem në të gjitha fushat e ndryshme shkencore dhe kryesisht ato historike e gjuhësore.

Edith Durham u njoh me popullin tonë e Ajo u ba, jo vetëm dashamirse e  shpirtit dhe e kulturës së tij, jo vetëm një përshkruese dhe studjuese e traditave dhe e ngjarjeve të tij, jo vetëm një flamurtare e flaktë e të drejtave të Popullit Shqiptar, por edhe pjesëmarrëse e drejtpërdrejtë e pershkrimit saktë të disa ngjarjeve si kroniste besnike e tyne, me një fjalë, Ajo ishte një luftëtare e dejë dhe e zjarrtë e çështjes Shqiptare.
Me qëllime të caktueme  nënvleftësuese të krijimtarisë së Saj ka shumë pseudoshkencëtarë që e cilsojnë Atë nder shkrimet e veta si shqiptarofile dhe me epitete të tjera, nga i vetmi qellim që asht një “mëkat” që Ajo e kishte, sepse ushqente simpati e ndjenja të sinqerta ndaj popullit Shqiptar, tue vue vedin perballë në mbrojtje të së vërtetës historike dhe të çeshtjës Shqiptare.

Ajo ishte me të vërtetë një e huej proshqiptare por asnjëherë nuk ishte armiqësore me popujt serb e atë malazez, por ishte kundër politikës së tyne gjithnjë pushtuese ndaj trojeve Shqiptare. Sa ishte gjallë, epiteteve të këtilla që i venin të huejtë kurr nuk ju asht pergjegjë, përkundrazi, miqësinë me Popullin Shqiptar e konsideronte një fat të madh, që Ate e bante edhe ma krenare dhe të lumtun në jeten e Saj. Edith Durham ishte rast i rrallë me një përkushtimi të këtillë ndaj fateve të një populli mik.

Ndoshta ndikonte edhe ajo që pernatyrë kje intelektuale e guximshme.
Edith Durham ishte parimore e mbi të gjitha guximtare. Ajo nuk kishte paragjykime ndaj popujve të tjerë ballkanikë, por i gjykonte çështjet me drejtësi. Ajo tue veshtrue popujt e Ballkanit, i cili popullohej nga sllavët dhe shqiptarët arriti të kuptonte shumë mirë intrigat, mbrapaskenat dhe veprimet djallëzore të serbëve dhe malazezëve ndaj Popullit Shqiptar.

E ato ngjarje dalin të sakta nga pershkrimet e historianit Nail Draga, i cili shpjegon sesi Mit’hat Frashëri, që në vitin 1914 në gazetën “Liri e Shqipërisë” shkruente: “Miss Durhamit, shkrimtares angleze, duhet t’i shprehim mirënjohjen më të madhe dhe t’i blejmë një penë të florinjtë për të mirat që ka bërë ndaj Shqipërisë”.

***
Mbas ramies së diktaturës dhe miratimit të pluralizmit në Shqipni nga viti 1992 e ma vonë, kanë fillue të botohen veprat e Edit Durham, të plota pa çensurë. Duhet cilsue puna plot pasion e profesionalizëm e shtëpive botuese si ARGETA –LMG, Camaj-Pipaj, Arbëria, Dituria etj., në botimin e veprave të Edith Durham të plota  dhe të përkthyeme në shqip.

Veprimtaria e saj hulumtuese e botuese ka kenë nxitje nga autoritete të ndryshme shkencore e kulturore, ku i janë kushtue artikuj, studime e botime të veçanta. Në gamën e këtyre botimeve bajnë pjesë: Afrim Q.Karagjozi, Mary Edith Durham,Tiranë, 2012, Medina Çoba, Mary Edith Durham dhe Shqiptarët, Tetovë, 2014,Marcus Tanner, Mbretëresha e Malësisë-Edith Durham dhe Ballkani, Prishtinë, 2017 etj.

Tue analizue jetën dhe veprimtarinë e Edith Durham, del se Ajo ishte grue e fortë, me kurajo, energjike, e dhanun mbas historisë, të shkruemit e saktë të saj dhe pikturës. Pra, ishte një grue ndryshe nga të tjerat.

Në vend të jetës së qetë dhe angazhimeve artistike Durham zgjodhi të kundërten, sepse jeta e saj nga koha kur la Anglinë, mori tjetër kthesë. Për 20 vjet Ajo jetoi në Ballkan. Punoi tue mbledhë materiale historike, tue i shkrue nder librat e saja e tue pikturue nder revista të kohes vepra me vlerë dhe të perjetëshme nder Shekuj.

Mblodhi folklorin dhe trashëgiminë kulturore të zonave ku qëndroi. Ajo ju përkushtue shpirtnisht çështjes Shqiptare. Aty ku i shkeli kamba e ku qëndroi në viset Shqiptare u mirëprit nga Malsorët Shqiptarë.

Sot dokumentat e saja mbahen në Muzeun e Njerëzimit (Museum of Mankind). Instituti Mbretëror Antropologjik (The Royal Anthropological Institute) në Londër ruen shumë prej tyne, ndërsa koleksioni i madh me bizhuteri të grumbullueme në Ballkan ndodhet në Muzeun e Oksfordit e atë të Halifaksit. Po ashtu dhe Muzeu Banfield ka një mostër prezentuese rreth jetës dhe veprimtarisë së saj të plotë.

Në Ulqin ka një rrugë me emnin e saj. Ajo ishte e pranishme edhe në Ulqin, ku në shkrimet e saj disaherë e ka trajtue Ulqinin, e madje ka pikturue edhe një rrugë në këtë qytet në drejtim të Ranës e Kalasë, gja që ka kenë motiv i mjaftueshëm që një rrugë të emërtohet me emnin e saj,

Edith DURHAM për shqiptarët:

Gjithnjë Ajo thonte dhe shkruente se:

“Ai asht zakonisht artizan i shkathët dhe punon në mënyrë industriale. Gati e tanë prodhimtaria e qëndistarisë së bukur nga ari e Ballkanit asht vepër shqiptare. Kostumi madhështor i Oborrit të Mretit Malit të Zi ishte krijimtari e rrobaqepsave Shqiptarë.

Shumica e argjendarëve të Ballkanit, gjithashtu, janë Shqiptarë apo me prejardhje shqiptare. Dhe, mjaft e çuditshme – siç thotë Mis Durhami – shumica e formësimeve artistike që prap bahen nga ata u përngjajnë ornamenteve të gjetuna në varrezat e tyne parahistorike, sa që sëbashku shkathtësia dhe stolia duket se janë trashëgue nga Ilirët e lashtë.

Pastërtia shtëpiake e Shqiptarit mund të jetë një shembull për shumë të tjerë.” Asht shumë interesant mënyra e vezhgimit t’ Edith Durham. Ajo ka sy të mprehtë e të jep pershtypjen se “asgja nuk i shpeton synit Saj”!

Jeta dhe veprat e Edith Durham janë të doemosdoshme që medoemos sot të studjohen nga rinia Shqiptare dhe të vehen në jetë nga Shqiptarët!

Edith DURHAM asht e vetmja shkrimtare në Botë, që e ka vlersue dhe, që e ka cilsue në shkrimet e Saja “Shkodren Europjane” si asnjëtjeter!

Vlera e veprave qendron se Edith DURHAM asnjëherë nuk ka gabue!

            Vazhdon Pjesa e Dytë.

            Melbourne, 13 Korrik 2024.

 

“Doktor vëllai yt iku nga kjo jetë, me gropën që i la në trup çizmja e Bedri Spahiut në qelitë e burgut të Tiranës…”- Dëshmia e rrallë e ish-policit

17 shtatori i vitit 1947 do të ishte dita e fundit e jetës së juristit Ferit Hysenbegasi, i përfshirë në procesin e dytë të ashtuquajturit “Gjyqit të deputetëve”. Pas afro nëntë muajsh tortura të tmerrshme në hetuesi, ai kishte mbyllur sytë, pikërisht atë ditë, kur në gjoks, kishte marrë një goditje të fortë me çizme, nga Bedri Spahiu, i cili kishte shfryrë gjithë inatin e një procesi që nuk po shkonte, siç regjimi donte dhe kish parashikuar. Pas asaj goditjeje, Ferit Hysenbegasi, kishte mbyllur sytë përgjithmonë.

Në shtëpinë e tij në Tiranë, bashkëshortja Qanie me katër djemtë Ylviun, Fatosin, Bardhylin dhe Tanushin, nuk dinin asgjë për fundin e tij tragjik. Ata shpresonin se gjithçka do të sqarohej dhe Feriti do të kthehej në shtëpi, pasi ai kurrë nuk ishte përfshirë politikisht, në asnjë periudhë të karrierës së tij si jurist.

Por ai nuk u kthye më kurrë në familje, as i gjallë dhe as i vdekur. Sot e gjithë ditën familjarët kërkojnë të zbardhin misterin e aktit tragjik e të zbulojnë varrin e fshehtë ku regjimi e degdisi për të zhdukur çdo gjurmë.

Siç ka shpjeguar i biri, Bardhyli, në një rrëfim publik të tij në media, sinjalin e parë për rrethanat e vdekjes së babait e kishin marrë vetëm në fillim të viteve ’70-të, rreth 25 vjet pas vdekjes së tij nën tortura.

Bardhyli tregon: “Aty nga fillimi i viteve ’70-të, një burrë nga një fshat i Korçës, me një fëmijë të vogël të sëmurë për dore, nipin e tij, merr rrugën drejt Vlorës dhe troket në shtëpinë e doktor Isufit (vëllai i juristit Ferit Hysenbegasi). Im ungj, human i pakursyer, siç e njohën të gjithë, e viziton djalin me kujdes, teksa fshatarit po i rridhnin lot nga sytë.

E pyet; “Ç‘ke, pse qan, mos u shqetëso, do të ta shëroj djalin” dhe ai i thotë se në vërtetë, qante për një peng të vjetër. Në ‘47-ën ai kishte qenë polic dhe kishte qenë dëshmitar pikërisht në vdekjen e Ferit Hysenbegasit. Rrëfimi i tij për doktor Isufin ishte ky: “Isha polic në Tiranë në ‘47-ën, te burgu ku mbanin të arrestuarit në dhomat e paraburgimit. Atje ishte edhe vëllai yt, Feriti. E torturonin vazhdimisht.

Një ditë hetuesi po e merrte në pyetje e po e torturonte egërsisht, të varur me kokë poshtë. Kur hetuesi del nga qelia, Bedri Spahiu që po priste jashtë i thotë: ‘Hë mo, nxori gjë’?! ‘Jo’, i përgjigjet ai. Atëhere Bedriu i tërbuar, hyri vet në qeli dhe, duke bërtitur e sharë: ‘Po fol, mor qen’, dhe e godet në gjoks, me majën e çizmes, fort…! Për vdekje. Kështu doktor, ti nuk e di, por vëllai yt, iku nga kjo jetë me gropën që i la në trup, çizmja e Bedri Spahiut”.

Më tej, pas hetimeve të tjera të familjes, Bardhyli kujton, se si kishte marrë vesh edhe mënyrën e tjetërsimit dhe fshehjes së aktit të vrasjes në hetuesi, duke e kamufluar si “atak kardiak” përmes një raporti mjekësor.

Bardhyli tregon se në vitin ‘91, në kuadër të rehabilitimit të të përndjekurve politikë, ndërsa përpiqej të gjente dokumente për statusin e të atit, dhe pas zhgënjimit që haste në të gjithë zyrat e shtetit, sipas informacioneve të zbuluara në rrugë private, ai kishte gjetur emrin e një mjeku në Tiranë, doktor Petraq Progri, i cili kishte nënshkruar raportin mjekësor.

“Ky zotni burrë, i moshuar, kur mori vesh se i biri i kujt isha, më futi në shtëpi. I thashë se më duhej të vërtetoja që im atë, kishte vdekur në burg e, s‘po gjeja dokumente dhe se ‘kam dijeni që ju keni lëshuar një raport mjekësor’, më tha: ‘Dëgjo, mor bir, është e vërtetë. Në atë kohë unë isha mjek ushtarak.

Një mbas dite më thërret Mihallaq Ziçishti nga Ministria e Brendshme, e më thotë se kishin në burg një të burgosur të sëmurë, që duhej ta vizitoja. Vete atje, hyj në qeli dhe ç‘të shoh? Feriti i vdekur, i degraduar nga torturat. Më detyruan të lëshoj një raport mjekësor, ku të shënoja se ai kishte vdekur nga zemra”.

Ferit Hysenbegasin e arrestuan në prag të vitit të ri 1947, dy ditë pasi i kishin hedhur prangat të vëllait të tij, mjekut Isuf Hysenbegasi. Pas muajve të gjatë e me tortura nga kjo hetuesi, do të dilte i gjallë vetëm Isufi, i cili kaloi kalvarin e tij të gjatë të vuajtjeve dhe torturave, në kampet e tmerrshme të të burgosurve politikë.

Ndërkaq, familja nuk ishte lajmëruar për vdekjen e juristit Ferit Hysenbegasi. Të vërtetën do ta zbulonin pjesërisht, një ditë, kur rastësisht bashkëshortja e tij Qania, pasi kishte shkuar për t’i çuar ndërresa dhe ushqim në birucat e hetuesisë, kupton se atij i kishte ndodhur diçka.

I thanë se ai nuk ndodhej më aty. Pasi u bind për vdekjen e tij, ajo këmbëngul zyrë më zyrë, duke u përpjekur, që të merrte të paktën trupin e të shoqit, por Qania, me gjithë përpjekjet që bëri, nuk pati asnjë rezultat. Trupin e kishin zhdukur me qëllim, për të fshehur edhe krimin që kishte ndodhur në dhomën e hetuesisë.

Ferit Hysenbegasi ende sot rezulton pa varr. Ai lindi në Pogradec më 1911. Mbaroi studimet e larta për drejtësi në Beograd në vitin 1933 dhe ushtroi profesionin e gjykatësit në disa rrethe të vendit, si gjatë viteve të mbretërisë ashtu edhe gjatë viteve të Luftës. U arrestua në ditët e fundit të dhjetorit 1946 dhe, pas afro 9 muajve hetuesi, vdiq nën tortura pasi ishte qëlluar fort në gjoks nga Bedri Spahiu. Zyrtarisht vdekja e tij u raportua si atak kardiak, ndërsa trupi, pavarësisht kërkesave dhe insistimit të familjes, nuk iu kthye kurrë.

Të dhënat e këtij shkrimi, i referohen rrëfimeve të Bardhyl Hysenbegasit, djalit të juristit, Ferit Hysenbegasi./ Memorie.al

Dosja ‘Gjikoka’ çon në SPAK edhe Tan Lamen- Ish-kreu i ASHK me mbi 15 prona, shtëpinë pa leje në Qerret e legalizoi vetë

Një apartament i regjistruar në emër të Artan Lames, që ndodhet në një godinë 3 katëshe, e cila është ndërtuar pa lejë në zonën e Qerretit të Kavajës, është bërë shkak i depozitimit të një dosje voluminoze në prokurorinë e posaçme SPAK.

Çështja kundër Lames, është futur brenda zyrave të BKH në një periudhë kur SPAK ka vënë përpara me hetime konkrete tre bashkiakë të Himarës, si Alfred Belerin, Jorgo Goron dhe se fundmi Arqile Bollanon.

Sipas raportimeve të mediave është mësuar nga burime pranë SPAK, se ish-kreu i Agjencisë Shtetërore të Kadastrës, Artan Lame, është kallëzuar për 5 akuza, duke filluar nga “Shpërdorimi i detyrës”, “korrupsioni pasiv i funksionarit të lartë shtetëror”, “Pastrim i produkteve të veprës penale”, “Refuzimi për deklarimin e pasurisë” dhe “Ndërtimi pa lejë”.

Denoncimi është bërë nga 76-vjeçaria nga Dhërmiu, Androniqi Koka, e cila katër ditë më parë ju drejtua zyrave të SPAK, me një kallëzim kundër Artan Lames dhe disa zyrtarëve të tjerë të ALUIZNI-t dhe ASHK-së në Vlorë, duke pretenduar se personat e denoncuar kanë vepruar si “Grup i strukturuar kriminal” dhe “Kryerja e veprave nga grupi i strukturuar kriminal”.

Përmes këtij kallëzimi kërkohet që SPAK të verifikojë përgjegjësisë i një sërë veprimesh të kryera nga prokurorë dhe gjyqtarë të Vlorës, të cilët kanë mbyllur çështjen.

Lames i janë zbuluar mbi 15 pasuri të ndryshme në Tiranë dhe zona bregdetare, të cilat janë Troje, Llogari bankare, Automjet dhe apartamente në Tiranë dhe zona bregdetare.

Mes 15 pasurive, që tashmë do merren në verifikim nga SPAK, në njërën prej tyre është një apartament me sipërfaqe totale prej 108.94 m2, i cili rezulton të jetë ndërtuar pa lejë në kohën kur Lame ka qenë drejtor legalizimeve dhe është legalizuar prej tij në konflikt të pastër interesi.

Leja e legalizimit e datës 3 shkurt 2015 mban Nr.700261 dhe në lidhje me këtë fakt në kallëzim, i kërkohet SPAK që përveçse të hetojnë faktin se si është krijuar kjo pasuri, me çfarë të ardhurash financiare, por të hetohet edhe fakti penal i ndërtimit pa leje.

“…Artan Lame ka ndërtuar pa leje në tokën “SHTET” dhe më pas e ka legalizuar po vetë, në vitin 2015 e vërtetuar kjo plotësisht me kartelën e pasurisë në emër të këtij shtetasi. Fakti i ndërtimit pa lejë përbën vepër e kryer nga funksionari i lartë shtetëror dhe si e tillë duhet të hetohet nga SPAK…”-thuhet në dosjen voluminoze.

Ndër të tjera në kallëzim evidentohet fakti se Lame ka “Shpërdoruar detyrën” dhe ka konsumuar veprën penale të “Korrupsionit pasiv i funksionarëve të lartë shtetërorë ose i të zgjedhurve vendor” në kohën kur ka qenë drejtor i përgjithshëm i ASHK-së.

Në dosje thuhet se Lame është i implikuar në mënyrë të drejtpërdrejt në tjetërsimin e një hoteli në Dhërmi të Himarës. Artan Lame ka qenë aktor kryesor në tjetërsimin e 12 objekteve, mbi këtë sipërfaqe toke.

Përveç ish-kreut të kadastrës Artan Lame të kallëzuar për “Grup të strukturuar kriminal” dhe “Kryerja e veprave nga Grupi i Strukturuar Kriminal” janë kallëzuar Ardian Musta, ish-kreu i ALUIZNI Në Vlorë, Adiseldo Rrapaj punonjës i ALUIZNI-t në Vlorë, Helidon Gjikoka përfituesi i paligjshëm i pronës dhe 12 objekteve në kompleksin e ndërtuar në Dhërmi.

Ariton Kasaj me detyrë jurist, Enida Bukuroshi, Jonida Hallvaxhiu, Denis Metaj, Erdet Mandi, Arbër Jaupaj, Mimoza Rushani, Krupskaja Gjika, Andi Haxhiaj, Ermal Mahilaj, Vezir Gjikoka, Polikson Halilaj me detyrë IT- pranë ASHK Vlorë, Mandi Jaho specialist pranë ASHK Vlorë, Klesta Koçi, Erion Zoto në cilësinë e drejtorit të auditit ASHK Vlorë dhe Klajdi Celiku, kanë vepruar si grup kriminal duke kryer veprime të njëpasnjëshme në dëm të kallëzueses Androniqi Koka, të cilës i kanë tjetërsuar pronën.

Sipas provave të paraqitura në SPAK thuhet se provohet që i personat e kallëzuar të kenë kryer veprime në kuadër të Grupi i strukturuar kriminal” dhe “Kryerja e veprave nga grupi i strukturuar kriminal”.

Pasi ata kanë pasur njohje me njëri-tjetrin, e provuar njohja midis Adiseldo Rrapaj, Helidon Gjikoka dhe Ariton Kasaj me deklarimet e dhëna nga Ariton Kasaj në video-përgjim, ku provohet se Adiseldo Rrapaj thotë se: ”…e kemi me dokumente moj gocë hidhu pupthi ti nuk ke se çfarë na bënë…”. Kjo video është regjistruar në pronën që është vjedhur.

Lindin dyshime se Adiseldo Rrapaj është përfitues faktik i kësaj prone e marrë nëpërmjet mashtrimit, kjo për faktin se ai thotë se:“…e kemi me dokumente…” që do të thotë se dhe ai ka pjesë takuese në këtë kompleks dhe përderisa ai ka përfituar nga ky kompleks pasuri dhe nga ana tjetër ka legalizuar praktikën me dokumente të falsifikuar, padyshim që kemi të bëjmë me dyshime të arsyeshme për veprën penale të korrupsionit.

Këta shtetas kanë në mënyrë të organizuar dhe me role të posaçme. Dhe organiziatori i veprës penale është shetasi Adiseldo Rrapaj, përfitues në mënyrë faktike të pronës në bashkpunim me Helidon Gjikoka.

Lista e pasurive të Artan Lames:

1.            Lloji i Pasurisë: TRUALL , Nr. i Pasurisi: 141/3 , Sipirfaqja Totale 692 m2, (Nga të Cilat Truall 692 m2; Ndërtesë 107 m2).

2.            Lloji i Pasurisë: APARTAMENT , Sipërfaqja Totale 108.94 m2, kjo pasuri është ndërtuar pa leje në kohën kur Lame ka qënë drejtor legalsizimesh dhe është legalizuar prej tij në konflikt të pastër interesi me  Leje legalizimi , Nr. 700261 , DatÎ: 03/02/2015.

3.            TRUALL , Nr. i Pasurisë: 102/45 , Sipërfaqja Totale 1477 m2, (Nga të Cilat Truall 1477 m2; Ndërtesë1064.2 m2)

4.            Lloji i Pasurisë ARE , Nr. i Pasurisë: 141/2 , Sipërfaqja Totale 392 m2, Zona Kadastrale Nr. 3128

5.            Lloji i Pasurisë: TRUALL , Nr. i Pasurisë 141/1 , Sipërfaqja Totale 300 m2, (Nga të Cilat Truall 300 m2; Ndërtesë 107 m2), kjo pasuri është përfituar me kontratë shitje Nr. 1434Rep 414Kol.

6.            Lloji i Pasurisë: NJESI , Nr. i Pasurisë: 6/486-N1 , Sipërfaqja Totale 54.8 m2.

7.            Lloji i Pasurisë: BODRUM , Nr. i Pasurisë: 6/486-B1 , Sipërfaqja Totale 38.91 m2. Pasuria në  Zonën Kadastrale Nr. 8380

8.            Lloji i Pasurisë: TRUALL , Nr. i Pasurisë: 6/462 , Sipërfaqja Totale 96 m2, në këtë pasuri ka përshkrimin se ka  ndërtim pa leje (pallat i ri).

9.            Lloji i Pasurisë: TRUALL Nr. i Pasurisë: 137 , Sipërfaqja Totale 300 m2, (Nga të Cilat Truall 300 m2; Ndërtesë 111 m2). Pasuria e ndodhur në zona Kadastrale Nr. 8160

10.          Lloji i Pasurisë: APARTAMENT , Nr. i Pasurisë: 4/785+1-46 , Sipërfaqja Totale 100.17 m2. Pasuria e ndodhur në Zonën Kadastrale Nr. 8518

11.          Lloji i Pasurisë: APARTAMENT , Nr. i Pasurisë: 58/67+1-10 , Sipërfaqja Totale 60 m2 e ndodhur në plazh Durrës pasuria e ndodhur në Zona Kadastrale Nr. 3101.

12.          Lloji i Pasurisë: TRUALL , Nr. i Pasurisë: 102/24 , Sipërfaqja Totale 2081 m2, (Nga të Cilat Truall 2081 m2; Ndërtesë 437.5 m2.

13.          Lloji i Pasurisë: TRUALL , Nr. i Pasurisë: 137 , Sipërfaqja Totale 300 m2, (Nga të Cilat Truall 300 m2; Ndërtesë 111 m2) kjo pasuri është blerë me Kontratë shitje , Nr. 3067REP 1631KOL, Datë: 01/07/2021./ OraNews/

Portretet e 300 fëmijëve që vdiqën në kampin e Tepelenës Teksti dhe vizatimet nga Lek Pervizi

Mater Dolorosa

Porrtetet e 300 fëmijëve që vdiqën në kampin mizor të Tepelenës mbetën pa varr dhe paemër. NJë nismë që kemi marrë që të mbeten të paharruar. Punë e vështirë për moshën tonë, por do t’ia dalim në krye me ndihmën e Zotit

Klikoni titullin poshtë për më tepër:

Holokausti i 300 Fëmijëve në Kampin e Tepelenës +

(Marrë nga revista Kuq e Zi)

Il Popolo Romano (1920) “Përforcimi i marrëdhënieve shqiptaro-italiane” Deklarata e Mehmet Bej Konicës, ministrit të Punëve të Jashtme të Shqipërisë, në Romë

Mehmet Bej Konica (1881 – 1948)

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 29 Qershor 2024

“Il Popolo Romano” ka botuar, të mërkurën e 10 nëntorit 1920, në ballinë, deklaratën e Mehmet Bej Konicës, ministrit të Punëve të Jashtme të Shqipërisë dhe kreut të delegacionit shqiptar në Romë, në lidhje me përforcimin e marrëdhënieve shqiptaro-italiane, të cilën, Aurenc Bebja, nëpërmjet blogut të tij “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

Deklarata e kreut të delegacionit shqiptar në Romë

Burimi : Il Popolo Romano, e mërkurë, 10 nëntor 1920, ballinë

Shkëlqesia e Tij Mehmet bej Konica, ministër i Punëve të Jashtme të Shqipërisë dhe kryetar i delegacionit shqiptar që mbërriti në Romë për të lidhur një marrëveshje përfundimtare me Italinë, pati mirësinë të më priste dhe të më bënte fjalë për fjalë deklaratën e mëposhtme :

Delegacioni shqiptar ka kënaqësinë të sjellë përshëndetjet e përzemërta të popullit shqiptar për popullin e madh të Italisë. Shqipëria i është mirënjohëse Italisë për dashamirësinë e treguar ndaj saj për veprën e burrit të shquar të shtetit, Kryeministrit z. Giolitti, kreu i denjë i qeverisë së një vendi të madh, pohimi i lartë i të cilit për integritetin dhe pavarësinë e Shqipërisë ka fituar shpirtin e popullit tonë. Lidhjet historike dhe tradicionale mes Italisë dhe Shqipërisë, të cilat keqkuptimet e fundit as nuk mund të na bëjnë t’i harrojmë dhe as t’i dobësojnë, janë të destinuara të bëhen më të ngushta ndërsa simpatitë e trashëguara forcohen me shqyrtimin praktik të interesave të përbashkëta. Italia, djepi i rilindjes së qytetërimit modern, do të jetë një fener ndriçues për kombin shqiptar drejt përparimit dhe kulturës.

Pushtimi turk i Shqipërisë në shekullin e pesëmbëdhjetë fatkeqësisht e pengoi vendin tonë të merrte pjesë në zgjimin e përgjithshëm të botës perëndimore. Ky përfitim i vonuar na u rezervua në shekullin e njëzetë dhe do ta marrim nga të njëjtat duar që në kohë të tjera ia dhanë pjesës tjetër të Evropës.

Delegacioni shqiptar, i cili sapo kishte ardhur, kishte vetëm kohë për të shkëmbyer disa vizita kortezie. Ne do të fillojmë menjëherë bisedat dhe, nisur nga dispozitat e të dyja palëve, jemi të bindur se së shpejti do të arrijmë në rezultate të kënaqshme për të gjithë dhe të destinuara për të qenë pikënisja e një epoke të re në marrëdhëniet e Shqipërisë me fqinjin e saj të madh.

Këto deklarata të rëndësishme do të priten shumë mirë nga publiku italian, i cili ka qenë në pritje të tyre.

Ato vendosin vijën e natyrshme të politikës së re shqiptare, të vetmen nga e cila përfiton realisht Shqipëria.

Prandaj, ne presim me besim rezultatin e këtyre negociatave, të cilat përkojnë gjithashtu me ato të Santa Margherita Ligure.

F. Argondizza

ASKUSH   s’  ASHT  E  BUKUR  SA  TI,     O   ROZAFA  EME !- Nga Fritz RADOVANI

 

 

KALAJA “ROZAFAT” SHKODER

 

 

Atéditë kur s’ parit të pashë më mbeti n’ sy pamja e një nuses së bukur!

E bardhë, e dritëshme, e bukur, e naltë, plot gzim, e buzqeshun dhe me një ambelsi që shkelqente prej tallazeve t’ujnave bilur rreth teje Rozafë!

Silleshin përsilleshin e perplaseshin per shkambijët tuej plot rreze drite!

Vezullonin gurt’ e tu,bash si t’ishin diamante që era e freskët shperndanë në të kater anët e rruzullit toksor, bash si t’ ishin në njëditë feste, kur i madh e i vogel vraponte tek Dera yte e hapun per të gjithë Shkodranët.

Po, po, shka merr prej grykës së Bunës e deri shka syni perfshinë andej shkambit t’ Raznës, brij lumit Kir’ e deri në të derdhun t’ Drinit, nder ato zallishtat tua o e bukra Rozafë, vezullojnë e shperthejnë vetem shkelqim!

Unazat e arta t’ atyne urave që shndrisin edhe naten rreth teje o e bukra eme, vetem ndriçojnë gjarpnimet e rrugve tua, o shkamb i  pathyeshem!

E nder Shekuj gjithmonë kryenaltë dhe e nderueme per veprat tua! Ti kurr nuk dijte kujt i thonë “vransinë robnije”, se s’ njofte asnjëherë në të gjithë jeten tande thundren e huej, apo t’ atij pushtuesi barbar që vetem naten tinzisht u mundonte me të there me shpatë n’pabesi mbas shpine!

Mundohej me pabesinë e hasmit me të xanë befas, po harronte se muret e saja gjithë vrima janë të mbushuna plot me dallndysha e trumcakë, që as natë e as ditë gjumin e dekës këso jete s’ e njofin! Janë plot’ e çohen të trembun kur kjoftë edhe një lesker murit lot vendit murrlani i Shkodres!

Pak kush e kupton cicrimen e tyne kur edhe një kokerr ranë i zgjon ato!

Veç kur kushtrimin lëshojnë në roje të perjetëshme të çerdhes së tyne!

Perjetësisht aty ruejnë vezët e tyne të freskëta, me të cilat ata me një roje të madhe mendojnë per t’ ardhmen e asaj Kështjelle të Lirë dhe t’bukur!

Dy fjalë perjetësisht të paprekëshme n’ Atë Kështjellë Heroike!

 

 

Prandej, kemi edhe pse të krenohemi me rrugët tua gjarpnusha dhe të pasterta si biluri, mbi ata shkambij që nder Shekuj nuk i njoftën as patkojt’ e as thundrat e bishave tyne t’ pabesa, që gjithnjë veshtrojshin si gjarpij me sytë e tyne tinzarë e të djallzuem ashtusi kishin edhe shpirtin.

E, n’ se dishroni me njoftë pastertinë e atij ajri freskues si fllad pranvere, jo larg, do të shifni si valvitet Ajo cohë e Kuqe që sjellë pranveren aty. Po, po, atje tek rrfanat e murosuna  të atyne që humnin edhe jeten per Liri!

E kur Teuta yte zamadhe i qendroi Beses ashtusi Shkodrani e kishte zakon, u trand edhe Taraboshi i thinjun  buzë atij liqeni që s’ lante turp! E nder Shekuj mbushej e shprazej simbas zakonit të vjeter tue ua lmue ato koka të shkelqyeshme t’atyne peshqëve t’ argjentë që, me një bukuri të pashoqe notojnë nder thellsitë tua o liqeni i bukur i Shkodres! Po bukuria e dallgëve tua o liqe i Shkodres nuk ka asnjëherë fund, kurr të sosun perderisa deri atje larg në zallishtat tua vezullojnë rrezet e diellit deri vonë, deri në të sosun të atyne rrezeve të prarueme të asaj dite që tash sa qinda vite nuk njohin errsinë. E pa u kujtue ndryshojnë Shekujt !

Rrukullisen e zhduken si mos t’ ishin kenë nder gropat e thella t’ robnisë, që kurr persa e sa vite nuk ju nda atyne humnerave të pafund e errsine. Dhe, në të dalun të dritës lajmojnë të parët gurt’ e Rozafës atje naltë! Qe, erdhëm prap me shkelqye gurt tuej o Bija eme! E jeta fillon persëri atje!

Dikund aty afer nder kaçuba ferrmandash shperthejnë të bukrat vjollca e, era e kandshme e tyne gjallnon edhe shkrepat e tua o Rozafa eme! Jeta nder ato kthesa asht aqsa e bukur edhe plot dritë e kënaqësi pranverore.

Ajo nuk çilë si lulet, po shperthen si t’ ishte një vullkan i vertetë që laven me plot aromë ua veshë mureve tua o Rozafa eme e bukur, plot jetë!E aty, qendron madhështia e pastertisë s’ ate shpirtnore o Rozafa ynë e bukur!

Me vite të tana më sillte pa e kuptue atje tek Ti ajo rruga e bukur e Urës së pulave e, pa u kujtue fillojshe me ju ngjitë perpjetës s’ate të gurtë dhe aq sa të vjeter sa fiset tona Ilire, deri në naltësi të pafund të atyne mureve tua o Rozafa e ynë e moçme, sa gurt’ e pathyeshem të pleqnisë sate trime.

E mos u çudit aspak kur nder thellsitë e ujnave perrreth teje të prekesh me duert tua ata gur të daltuem nga Trimat e pasosun të atyne viseve që persa të jetë jeta janë të paharrueshem, të perjetshem e të pavdekshem!

 

Po, po, Rozafa eme!

Edhe sot nder shpatullat e tyne janë xhurmët e gurve tuej o Rozafa eme! Ato gjurmë nuk fshihen asnjëherë se janë daltue me bajoneta çeliku atje thellë nder eshtnat tua, o trim i asaj Ilirisë së gjakosun nga t’pa ten Zotët!

Pikrisht si sot mbas XXI shekujsh vuejtje, mjerim, e der n’ pafundsi të një robnija të panjoftun nder sa shekuj të shkuem o Shkambijt’ e mij! E bash në mësheftësinë tande, thellë në tokë, asht tuneli i shpresës së jetës që t’ duket se humbë nder zgavrrat tua të mëshefta ku shpnesa rilindë atë jetë të këputun, po gjithmonë të sigurt perballë hasmit vrastar’ e gjaksor.

Aty poshtë pranë Urës së Bunës veç kur shef buzqeshjen e shpetimtarve!

E lundra çanë dallgët rrembyse t’ ujit të freskët që Shpirtin të gjallnon!

Asht një Bot’ e tanë që vrret me të gjithë forcen e Shpirtit “Liri”!! E Bota sot flenë në dafinat e saja bash si dikur kur i Madhi Gjergj Kastrioti, ishte i shtrimë n’ atë shtrat prej cilit nuk u ngrit kurrma! Asnjëherë kso jete!

E një hije pa asnjë shenjë drite e shkelqimi ra edhe mbi ty o Rozafa eme!

Vetoi qielli e nuk mbeti një gur i yti o Rozafa eme, pa rrjellë lot vaji! Deri poshtë ujnat e Drinit, Bunës dhe t’ Kirit u turbulluene e dallgët e tyne ku ato permbyten brigjet tua Rozafa eme, rroposën e llomitën muret tua prej Guri të skalitun me aq mjeshtri sa asnjë vend rreth Rrozullimit, as nuk i njofti e as nuk ka nder sarajet e veta, ku dielli hynë e s’ din me dalë!

E një heshtje Rrëmaji e pushtoi Shkodren tande o Rozafa eme plot jetë! 

Një za u ndigjue dikund atje nder shpella shumë larg pertej Zallit Kirit:

“O Zot, hiqi mallkimin Tand Popullit Shqiptar !!” Ishte atje Nanë Tereza!

Sa madhështi ruejnë permbrenda ata Gur të Rozafës s’ Yte, o Nana eme!

Ata janë brilantët Tuej të çmueshem o Rozafa e Shkodres sonë heroike!

Ti rrnofsh e kjofsh sa Fiset tua fisnike e Malet e nalta t’Tuat kreshnike, O e bukra Rozafa eme e pashoqe, O Zambaku faqebardhë i gjithë Europës!!

O shkamb i pathyeshem Guri pranë Alpeve tona të bukra si drita e diellit!

Rrnofshi sa Gurt e atij themeli të palëkundun i Nanës së Këshillit të Mirë, E perjetëshme n’ ata Troje shkambi t’ pathyeshme, o e bukra Rozafa eme shum’ e nderueme nder Shekuj! Rrnofsh..!       

            Melbourne, 29 Qershor 2024.

 

U nda nga jeta prej kancerit- Dëshmia tronditëse e Ina Kasimatit për kushtet në Spitalin Onkologjik

Mësuesja dhe aktivistja Ina Kasimati u nda nga jeta para disa kohësh për shkak të kancerit.

Por përpara se të ndërronte jetë, ajo publikoi një letër akuzë të rëndë për gjendjen në Spitalin Onkologjik.

Letra e saj është bërë virale këto ditë, kur ka shpërthyer skandali i Spitalit Onkologjik.

INA KASIMATI – LETRA AKUZË (gusht 2023)

(Mësuese Ina u nda nga jeta në 23.03.2024)

Unë kur u diagnostikova me kancer gjiri para 4 vitesh, operacionin e bëra te Spitali Onkologjik në QSUT. Jam operuar (unë dhe shumë pacientë) në një krevat me tre këmbë dhe m’u hoqën të gjitha limfonodulat pasi kështu ishte aparatura.

Më pas shefja e terapisë, Dr.Dhurata nuk më dha terapinë sipas protokollit dhe vetëm kur shkova në Itali për vizitë, e mësova këtë gjë. Kur u ktheva dhe ia thashë Dr.Dhuratës, ajo më tregoi listën e pacientëve që prisnin prej disa muajsh të merrnin Zoladexin. I shkruajta atëherë Drejtorit të përgjithshëm z.Enkelejd Joti. Asnjë përgjigje.

I shkruajta ministres, znj.Manastirliu. Asnjë përgjigje. Pastaj një shoqe më sugjeroi t’i shkruaja kryeministrit. M’u duk absurde, por e bëra. Dhe për gjysmë ore drejtori i spitalit më shkruajti një sms (të lante gojën) Znj.Kasimati, ju e keni marré ilaçin në farmacinë e spitalit… (qesharake)

E kundërshtova dhe i shkruajta që nuk e kam marrë ilaçin dhe as që e dija ku ishte farmacia e spitalit. Pas disa ditësh më telefonuan dhe u futa në listë për ilaçin. Pas tre vitesh (d.m.th vitin e kaluar) kur m’u përsërit sëmundja dhe u bë publike thirrja për të më ndihmuar financiarisht të ikja jashtë dhe qindra shqiptarë filluan të më mbështesnin, më mori në telefon ministrja znj.Manastirliu dhe më pyeti për shëndetin.

I thashë dua të iki në një spital jashtë, pasi Spitali Onkologjik për mua ishte kthyer në një tmerr që tek dera e hyrjes ku të shtynte polici dhe koordinatori. Ndërsa në dhomën e vogël të onkologes ku shkoja çdo tre muaj për ironi pas Covid-it ishin dy mjekë, që thjesht mbushnin kartelën dhe ikja bëja terapinë.

Asnjë krevat në dhomë, as stetoskop, as privatësi të komunikoje me doktorin, tek dera prisje në këmbë në radhë…

Nuk e di nëse keni shkuar në Spitalin Onkologjik, në katin e parë ku janë vendosur foto nga Shqipëria turistike me një diçiturë në anglisht të një firme farmaceutike: Bëje tani, atë që pacienti ka nevojë më pas.

Aty ishte edhe një fotografi nga një kishë në Voskopojë ku në oborr ishte një varr… Kur e kam parë jam tmerruar. I bëra foto. Ia dërgova drejtorit, e postova edhe në faqen time në FB dhe më pas u hoq …

Para se të nisesha në Francë, falë mbështetjes së shqiptarëve dhe jo të shtetit, unë prisja përgjigjen e biopsisë, por nuk e mora pasi në spital mungonin kitet …

Ndërkohë në ato korridore spitali kam takuar familjarë të pacientëve aty, të shqetësuar për mungesë të ilaçeve, kimioterapisë… Për të mos folur për skanerin që ngelet si një gjë e rrallë që të bëhet dhe jo si një procedurë rutinë për të të ndjekur në ecurinë e trajtimit mjekësor apo analizat, ilaçet… Një pacient që derdh sigurimet shëndetësore nuk ka pse t’i shkruajë drejtorit, ministrit, kryeministrit…

Është turp!

Në cilin vend të Europës ndodh kjo? Shërbimi shëndetësor duhet të jetë një normalitet nëse trajtohesh/ operohesh në spitalin publik dhe nëse nuk bëhet aty, skena e sigurimeve shëndetësore e merr përsipër mbështetjen e pagesës për pacientin…

Pse pasi bëhesh publik dhe kërkon ndihmë, ministrja të merr në telefon dhe ”lan moralin” që shteti e dha ndihmën… Jam kurioze të di në rastin e aktorit Fuga çfarë mbështetje i ka dhënë shteti, kur ai është një pagues i sigurimit shëndetësor? Po Pr.Petrela çfarë ka bërë konkretisht kur ai është doktor në spitalin publik dhe neurokirurgu më i mirë? sn

‘Kur kemi hy në grevë, e kemi vendosë edhe me vdekë’ – Rrëfimi i minatorëve të Trepçës për grevën e 1989-ës

Pas 35 vitesh nga greva e tyre revolucionare për historinë e Kosovës, disa nga minatorët e nëntokës së pasur të Trepçës janë rikthyer në kohë – duke kujtuar me nostalgji përjetimet e tyre – në një marsh që i bashkoi ekspozita “Reporting House” në Prishtinë.

“O pash Zotin tha ‘mos hyni në Prishtinë se asnjo të gjallë s’keni me hy’. Thashë ‘pasha Zotin kena me hy, ja të gjallë ja të vdekur’” – ishin fjalët e shkëmbyera midis Remzi Kolgecit dhe minatorit Isuf Boletini, duke kujtuar grevën e vitit 1989, teksa po udhëtonin nga Mitrovica drejt Prishtinës më 20.06.2024, për të marrë pjesë në marshin e thirrur në kryeqytet drejt ekspozitës “Reporting House”, aty ku shfaqet një fotografi e minatorëve nga zhvillimet e 89-ës.

Me helmeta në kokë, minatorë të Trepçëss u nisën nga hoteli “Grand” në qendër të Prishtinës, deri te ekspozita Reporting House, [Shtëpia e Gazetarëve] në objektin e ish-Germisë. Ky marsh u organizua  me qëllim të përkrahjes dhe sensibilizimit të opinionit për rëndësinë e grevës së minatorëve të vitit 1989.

Pjesë e marshit ishte edhe Isuf Boletini, i cili shihet në njërën prej fotografive të ekspozitës nga tubimi i minatorëve në Pallatin e Rinisë në Prishtinë, në shkurt të vitit 1988 dhe Jeta Xharra, drejtoresha e Rrjetit Ballkanit për Gazetari Hulumtuese në Kosovë (BIRN), që ka prodhuar ekspozitën bashkë me Bienalen e Prishtinës dhe Paper Gallery.

Fotografinë duke e bërtitur, Boletini e përshkruan si “mburojë për mbrojtje”.

“’Tito Partija’ kemi bërtitë këtu, Titën e kemi pasë me depërtu, ka qenë nji mbulesë, nuk kemi mujtë na me depërtu me ardhë në Prishtinë. Siç thashë në Milloshevë, na kanë dalë Remzi Kolgeci (kryetari i kryesisë së Kosovës) na ka dalë përpara më nji palltë të bardhë dhe mundohej me na ndalë”- rrëfeu Boletini.

Me sy të skuqur, e me plot emocion minatori Rrustem Rrahmani gjatë rrugës nga Mitrovica në Prishtinë, rrëfen vështirësitë që hasi gjatë rrugës asokohe e madje nuk i bëhej vonë për këmbën e tij të dëmtuar.

“Po qesaj udhe kemi shku në Prishtinë në kambë. Qatje ma nalt, kur na kanë dalë policia e kemi thye dhe kemi hy në Prishtinë. Një rast kur më kujtohet e kam në kokë, kah shkoj te Obiliqi nalt në përpejëze aty, daja jem Azem Rexha mu drejtu a je budall, a të kanë lanë mendtë?, thashë çka u ba, çka kom ba bre dajë, tha a e din qysh e ki kamën, se e kam kambën e thyme llom. Të plastikës e kam, kur e zbulova kamën, brumë e ajt (ënjtur)”- tha Rrahmani.

E shprehja e fytyrës së minatorit ndryshoi kur tregoi se gjatë rrugës bashkangjiteshin qytetarë, e me të mbërrirë tek “Pallati i Rinisë” iu bashkangjiten edhe minatorët e minerave të tjera.

“Kur mbërrijtëm në Boro Ramiz (Pallati i Rinisë), me Hajvali, me të Kishnicës krejt Kosova  na erdh përmas, na u kanë bashkangjit. D.m.th të gjitha shtresat iu kanë bashku, me qytetarë me fshatarë, me intelektualë, me nxansa. Na kem shku në Prishtinë, kena hy në sallën “Boro Ramizi” e tash pallati i sportit që është, na kanë dalë përpara Azem Vllasi, Kaqusha Jashari, këta funksionarët, na kena dashtë më i mbrojtë. Edhe pika u kanë që kena dashtë me i mbrojtë, të njëjtit që mos me na hekë prej pushteti”.

Për minatorin Gani Osmani çdo marsh, grevë e demostratë është për çështje sociale e për të drejta të punëtorëve, mirëpo sipas tij  kjo ka qenë ndryshe dhe nuk e përshkruan aspak si të lehtë.

“Kjo ka qenë për herë të parë, marrshi i parë edhe greva e parë që kanë qenë politike. Ka qenë për mbrojtjen e kushtetutës të vitit 1974, mbrojtjen e intelektualëve, profesorëve shqiptarë, mësuesve, mbrojtjen e shkollave shqipe. Të gjitha këto. Ardhja në Prishtinë nuk u kon e lehtë. Na e dijna regjimin çfare ka qenë atëherë, nuk u kon aspak e lehtë, ka qenë shumë e vështirë, na e kem ditë që kemi policinë serbe në rrugë, kem vështirësi, mirëpo është edhe vullneti edhe pakënaqësua na ka shty”- u shpreh Osmani.

Minatori Gani Beqiri ishte kthyer nga puna në shtëpi pas përfundimit të ndërrimit të tretë. Derisa ai ishte në gjumë nuk ishte fare në dijeni për marshimin e shokëve të tij.

“Kur më ka thirr shoqja kah ora 12, tha mule (ngutu) se plot minatorë po shkojnë për Prishtinë, çu, e jom çu. Deri diku jena ardhë në kambë, dikun me autubusa”- kujtoi Beqiri.

Gjatë rrugës nga Mitrovica në Prishtinë, minatorët rrëfenin për grevën në të cilën ishin bërë pjesë 1,300 minatorë, gjithashtu edhe sakrificat e paharrueshme që ata kishin kaluar.

“Kur unë mendoj, që 8 ditë e 8 netë jemi kanë qaty, shoku dojke me dekë qaty e nuk pranojke me dalë jashtë. Thojke qetu keni me më varros në punishte, Rrustem Voca  nuk pranojke me dalë. Kish minatorë që dilshin përjashtë e merrshin ndihmën e parë edhe apet u kthejshin vijshin te na aty”- kujtoi minatori Rrustem Rrahmani.

“Qeta (helmetën) e kam pasë jastak, qit setër e kam pasë mbulojë se s’kemi pasë tjetër sen kurrgjë”- tha minatori Gani Beqiri.

Pa u pastruar për tetë ditë rresht, të ndenjurit në të ftoftë e pluhur nuk i ndalte  minatorët ta ndiqnin parullën e tyre “Të gjithë për një dhe një për të gjithë”.

Kthimin në shtëpi pas tetë ditësh, minatori Beqiri e përshkruante si sfidën më më madhe sepse ai ishte i aftë për punë.

“Na kur kemi hy në grevë, na e kemi vendos edhe me vdekë. Kur të hyn në grevë, vendimi më i vështiri është kur një minator vendos me hy në grevë edhe vendos me vdekë”, kështu e përshkruan ish sindikalisti Gani Osmani vendimin për të hyrë në grevë.

Gjysmën e jetës në terr, e gjysmën tjetër në dritë ai e pasyqron me ngjyrat e flamurit të Trepçës – gjelbër e zi.

“Minatorët punojnë nën tokë, d.m.th kanë dallim sipërfaqja sikur terri dhe drita. Na jem në terr, këta janë në dritë. 1/3 e minatorit i shkon në terr. Se tetë orë punon, tetë orë është pushim, tetë orë i ka gjumë.  Na edhe flamurin e kem me dy ngjyra, e kem të zezën dhe të gjelbertën. D.m.th gjysa e jetës shkon pa shpresa në terr, gjysa e jetës me shprea se do të dalim në sipërfaqe që do të kemi një jetë ma të mire”- përfundoi Osmani. sn

TEK  KAFJA  E  MADHE N’  SHKODER- Nga Fritz RADOVANI

 KAFJA  E  MADHE

 

A Ju kujtohet kjo kafe në qender të qytetit t’ Shkodres ? – Sigurisht, po!

Ju drejtova këte pyetje per me pa se a jeni Shkodranë apo jo?

Sa shumë kujtime ruejnë këto pllaka derisa mërrinë tek njena tavolinë!

E cilin me kujtue ma perpara?! Sejcila dritare të ndriçon një Portret…

E sa mandej, vazhdojnë rrugen e tyne nen blij në Fushen e Çelës?!

Por, jo pa i sjellë sytë ndoshta edhe krejtë pa u kujtue nga Kafja e Madhe!

E nder kujtimet e një oborri të rrethuem me dy rrypa betoni, ku lakojnë mbi to disa hekura të lidhun njenimetjetrin, mendja fluturon tek dera nen balkonin që fton: ”Eja, urdhnoni, bujrum per një kafe Tarrnake!”

E pa u kujtue njeriu merr drejtimin kah dera nen mustakët e Idromenos.

Atëherë, tingujt’ e bukur të muzikës së orkestres së Kafes, të joshin me rikujtue nder ata çaste portretet e muzikantave Palok Kurti, Frano Ndoja e deri tek breznitë e reja që, me veglat e tyne muzikore kanë lanë n’ ato kande e skuta t’ atyne mureve notat e perjetëshme të muzikës Shkodrane që, asnjëherë nuk harrohen as prej kalimtarve t’ asaj Pjace shekullore…

E asnjeni as nuk di me diftue se prej kah vazhdojnë me i ardhë ata tinguj!

E bukuria sapo ka fillue perballë rrumbullaksisë s’ atij banaku që asnjë Shkodranë nuk e harron asnjëherë gjithë jeten e vet: ”Kur u patme ulë aty me pi kafe apo, një gotë konjak Korçe, me një prej miqve të mij..?”

E vitet ecin sikur dikush po i merr mrapa pa u kujtue se edhe ata ikun !

Ikun e zhduken vetem tue gervishtë trunin e sejcilit që aty ka pi një kafe!

E atëditë, ndoshta, as unë e as Prenkë Jakova, nuk e kemi mendue këte?!

Jo, jo, aspak! U zhytëm nder biseda pa e kuptue aspak fundin… E mbas pak orësh u çuem e dulme sikur të nesermen do të shkojshim prap.

E pra, kjo asht jeta e të gjithve: ”Shpresojmë se neser shihemi prap!”…

Asht e vertetë se Kafja e Madhe aty asht prap! Po, as Prenka e, as unë nuk jemi askund aty afer… Por, dikund larg e aqsa nuk gjehet as me mend…

Shpesh e shikoj deren e asaj Kafe… Po, asnjëherë nuk e shof të hapun…

E ndoshta, asnjë prej Miqve të vjeter nuk shkon ma aty me pi një kafe?!

Çka mungon aty? Kafja jo! Muzika jo! Tavolinat e karrigat jo! Atëherë?!

Mungojnë vetem brrylat që dikur mështeteshin nder ato tavolina… E, dy sytë e perhershëm t’ asaj drite aq të paster që deperton thellë deri në zemer të sejcilit Shkodranë, që i uron Mikut vet: Gzim e t’mira n’Familje!

Çfarë kujtimesh dalton në trunin e çdo Shkodrani ajo daltë dashamirse!

Ah e bukra Shkoder, sa shumë të deshta gjithë jeten time!!

A çohemi tashti? – Si të duesh Mik i dashtun !! – Po çohemi Mik!

Mir’ u pafshim!..

            Melbourne, 25 Qerrshor 2024.

 

Gazzetta di Venezia (1931) Përshtypjet veneciane të mbretit të Shqipërisë — Intervista ekskluzive e Giannino Omero Gallo me Ahmet Zogun

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 22 Qershor 2024

“Gazzetta di Venezia” ka botuar, të premten e 20 marsit 1931, në ballinë, intervistën e shkrimtarit dhe gazetarit italian Giannino Omero Gallo me Mbretin Zog në Venezia, të cilën, Aurenc Bebja, nëpërmjet blogut të tij “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar:

Përshtypjet veneciane të mbretit të Shqipërisë

(Intervista jonë me Shkëlqesinë e Tij Mbretin Zog)

Në bordin e anijes italiane “Quarto”, e ankoruar në ujërat e San Marcos, midis Riva degli Schiavoni dhe Kishës së San Giorgio Maggiore – shalli i mrekullueshëm i pallateve, kishave, obelisqeve, paramashëve, velave të vonuara, në pasqyrën e lëngshme dhe të kthjellët të kanalit mbi të cilin dielli hedh shtëllunga floriri dhe gurë të çmuar të ylbertë – pak pas shtatë të mëngjesit vjen njoftimi se Madhëria e Tij Mbreti i Shqipërisë do të largohet para mesditës, megjithëse lajmet e motit që vijnë nga Adriatiku i poshtëm nuk janë të mira dhe mbi qytet fryn erë jugperëndimore.

Në orën tetë, Grand Hotel ku Mbreti zbriti pesë ditë më parë është i mbushur me njerëz; Enturazhi i Mbretit, disa diplomatë italianë, disa autoritete.

Konsulli doktor Cortesi dhe Adjutanti i Parë i Mbretit, koloneli Sereggi, më njoftojnë se Madhëria e Tij do të më presë në dhjetë e gjysmë në sallën e madhe të katit të parë.

Midis Grand Hotel dhe Campo della Salute, nga Santa Maria del Giglio në Punta della Dogana, ka një tufë të pandërprerë gondolash, skafesh dhe varkash shpëtimi. Dikush ka ardhur për atë, vetëm për atë; për të parë më nga afër mbretin e ri që erdhi ditën tjetër në San Marco. Disa, megjithatë, janë të kënaqur me më pak; nga trageti Gregorio vendoset me kamerën e tij tre orë më parë. Për të kaluar kohën, ai shkrep Kodakun pa pushim dhe merr në thjerrë atë që i kalon përpara; dy, tre oficerë shqiptarë nga shoqëria, diplomatë italianë që shikonin nga veranda, një shëtitje e vetmuar karabinierësh përgjatë parmakut, një zotëri i vjetër që mban në krahë një tufë me karafila, arka, kuti, valixhe…

Pastaj më shumë valixhe, kuti, arka të kuqe, jeshile, blu…

Lartmadhëria e tij kishte thënë, me të mbërritur në Venecia, se ai do të largohej vetëm me kohë me diell.

Ai largohet nga qyteti i mbështjellë tërësisht në një diademë vezulluese mes melodisë së gëzueshme të këmbanave, nga San Vitale në San Vio, nga Santo Stefano në San Marco, një koncert që duket se është frymëzuar nga qielli, i rënë në ujë, me një mijë jehona të kota të betejave të vogla sekrete brenda një kambane xhami të mrekullueshme.

Madhëria e tij Mbreti i Shqipërisë duket se ende nuk është shëruar nga një sëmundje.

Ndalon për një moment para “verones” së hotelit, më tregon me një dorë horizontin e mrekullueshëm, kishën e Salutes, abacinë e San Gregorio-s, tragetin, serinë e ndërtesave, më tej shtëpinë “që përkulet nën peshën e bizhuterive të saj” në njërën anë, dhe nga ana tjetër profili i ishullit në të cilin uji derdhet nën forcën e rrymës dhe erës. Ai nuk do që unë ta falënderoj për nderin e madh që më bën.

Fol shpejt, me një gjest të shkurtër dhe të qetë.

— Më vjen shumë keq që largohem nga ky qytet i dashur që e dua aq shumë, historinë e tij të lidhur kaq ngushtë me atë të popullit tim dhe të tokës sime, jetën e tij të kaluar, hijeshinë dhe magjinë e rrugëve të tij, kanaleve, urave të tij, thesari i mrekullueshëm dhe misterioz i fuqisë dhe shkëlqimit të tij, kishat e tij – të gjitha kishat – monumentet e përjetshme që janë shenjë e lavdisë së tij, një lavdi e madhe, puro italiane.

Ai ndalon për një çast, mbledh mendimet e tij, ndjen një nga dëshirat e mia, paraprin një kërkesë timen.

— Para se të shkoja në Vjenë, tani, por edhe dhjetë vjet më parë, kam qenë në Venecia; epo, sa herë kam një përshtypje të re, pak, pak të asaj që besoja plotësisht… dhe krejtësisht të papajtueshme, … me imagjinatën time, një lloj ëndrre që befas bëhet realitet; besohej se ishte një kimerë, për zemrat tona dhe nuk ishte e vërtetë; Venecia është më e madhe se vetë imagjinata!

— A po e lë Madhëria Juaj me një keqardhje kaq të madhe ?

— Me pikëllim të sinqertë, sepse, edhe gjatë një qëndrimi të shkurtër, kisha shijuar të gjitha bukuritë e saj delikate, klimën e saj, njerëzit e saj, heshtjen e rrugëve të saj…

— Sigurisht që Vjena…

— Në Vjenë nuk munda, nuk pushova dot. Zhurma e jetës së saj më lodhi shumë, nuk më dha prehje. Venecia është me të vërtetë një dashamirëse e madhe, edhe për këtë arsye, sepse pak nga të mirat e saj, pak nga lumturia e saj – atë që ka është e tëra e saj – u ofron me gëzim njerëzve që pret, njerëzve nga e gjithë bota. Kush nuk do të donte ta shihte këtë sharm hyjnor ?

Madhëria e Tij shikon nga dritaret e mëdha Kanalin e Madh. Ai dëshiron të marrë me vete magjinë që mblidhet në spektaklin që i ofrohet syve.

— Nuk e shihni ? Gjithçka është e ngjashme me një gur të çmuar. Shqipëria e vogël e do Italinë e madhe sinqerisht, me përkushtim, me besnikëri. Unë dua t’ju them se çfarë mendoj; se e dua këtë qytet. Është e vërtetë. Mbaj brenda meje, në sytë dhe në shpirtin tim, vizionin madhështor të asaj që kam parë, pedimentin heroik të Pallatit të Dukës dhe hijen e qetë të S. Markos, me mrekullitë e tij të shquara; Kam admiruar Tintoretton, Veronesen, Tiepolon, Carpaccion, por ka diçka që nuk mund të shprehet me art, ose vetëm me art, e njëjta harmoni përhapet, si një dhuratë qiellore, midis gurëve dhe ujërave, braktisjeve të qeta dhe zgjimeve të rënda të mermerëve mbi të cilët duket e shkruar fitorja e lavdishme e një prejardhjeje që kishte një shkëlqim të jashtëzakonshëm në botë.

Flet pa u lodhur dhe balli i shkëlqen mbi harkun bjond të qerpikëve.

Kur ngrihet e kuptoj që nuk më ka thënë gjithçka që donte.

Më shoqëron dhe më mban. Unë i them Madhërisë së Tij :

— Jam i sigurt se do të ktheheni, ndoshta më shpejt se sa beson Madhëria juaj sot. Kur ky qytet të pushton, nuk të lëshon kurrë. Ai është jashtëzakonisht këmbëngulës…

— Do të kthehem, do të kthehem, për të rishikuar atë pak që pashë me sytë e mi të verbuar nga një pasuri kaq krenare, për të parë gjithçka që nuk arrita të kapja në kaq pak kohë. Duhej të kisha qëndruar mes jush për një muaj, ose më shumë, por atëherë si do të isha larguar, si do të kisha dashur të largohesha? Megjithatë, dua t’ju them se nëse e dua me përkushtim Venecian, i dua edhe njerëzit e saj. U thoni këtyre njerëzve se i falënderoj për demonstratat e simpatisë që kishin ndaj meje. Ndjeva se ata ishin spontan në thjeshtësinë e tyre, ndonjëherë – edhe dje – në përulësinë e tyre. Dhe ju falënderoj veçanërisht që më dhatë mundësinë të bisedoj, edhe sot, para se të largohem nga ky qytet i adhurueshëm.

Ai mbledh disa kartolina dhe ia kalon adjutantit kolonel Sereggi.

Mbreti i Shqipërisë është shumë shtatlartë, i dobët, por i fortë, shumë elegant.

Kur flet të shikon në sy. Sytë e tij janë të ngushtë, të mprehtë, të folurit e tij të lirë, i matur, zëri i tij i qartë, me tone kalimtare të ulëta.

— Do të vini në Shqipëri? Unë e di që ju shkruani romane. Toka ime është shumë interesante për një shkrimtar. Ejani…

Nga poshtë, zhurma e motobarkave që zbarkojnë në breg arrin në katin e parë, duke sjellë autoritetet e qytetit që vijnë për t’i bërë nderimet e tyre Mbretit që po largohej.

Në prag të derës, Lartmadhëria e Tij Mbreti rifillon fjalimin e tij të mëparshëm.

— Do të kthehem…

Giannino Omero Gallo


Send this to a friend