VOAL

VOAL

Aktori Sojli: Rama dhe Tahiri përgjegjës për dramën që kaluan fëmijët e mi (fotot)

December 29, 2015
blank
6 Comments
  • author avatar
    Lin Kola 6 years ago Reply

    Eshte i thjesht fare z Sojli çdo Shqiptare i ndershem duhet ti bashkohet çdo kauze te çdo Shqiptarit tjeter me qellim qe kur behen keto padrejtesi njerit prej nesh te reagoj mbare Shoqeria Shqiptare sepse vetem atehere mund te themi qe jemi ne rrugen e mbare te mbeshtetjes pa rezerva te njeri tjetrit ne si Shqiptare qe jemi .
    Ndersa persa i perket edvin drames dhe sajmir shyqyrit une kam mendimin tim personal qe persona te rrezikshem dhe aventurier te pa skrupullt si keta dhe mbare banda e madhe e klases politike Shqiptare u duhet treguar vendi ai i jashte çdo politike dhe vendim marrje mbi korrizin e Shqiptarve dhe derisa te mos kuptojm rendesin e ketyre fjalve te thjeshta por te qarta Shqiptare nuk do reshtin terroret shtetrore ndaj Shqiptarve siç eshte edhe rasti i dhimbshem i vajzave tuaja te ndara ne piken e kufirit Shqiptare keta bejlere duhet ulur nga kali e kapadajllekut qe kane hipur sa nuk vone eshte kaq e lehte per çdo njeri ne bote te kuptohet qe populli eshte Sovrani dhe politikani sherbetori nese zgjedh ate rruge ne Shqiperi ndodhe e kunderta Sovrani (populli) vuhet ne sherbim te politikes madje gjunjezohet per te kerkuar te drejtat e veta ndaj duhet Ndryshim rrenjesore dhe total i politikes Shqiptare.

Komentet

blank

BILD: Augusto Pinochet, modeli i Putinit! Si ndoqi vizionin e tij për ta kthyer Rusinë në një diktaturë ushtarake!

Gazeta gjermane Bild në një artikull të fundit është ndaluar tek presidenti rus Vladimir Putin teksa shkruan për modelin që ndiqte Putini.

Ishte viti 1993 kur Putini deklaroi se admironte diktatorin kilian Augusto Pinochet, i cili mbretëroi nga 1973 deri në 1990.

Bild sjell në vëmendje një moment të vitit 1993 kur Putini me një këmishë të hollë nuk binte shumë në sy. Komunisti Vladimir Putin atëherë nënkryetar Bashkisë së qytetit të Shën Petersburgut, sot 70-vjeç një lider i Kremlinit që tashmë i ka të lyer duart në gjak.

Putini kishte një vizion për Rusinë, një diktaturë ushtarake si në Kili nën diktatorin Augusto Pinochet. Pinocheti njihej për brutalitetin e tij dhe se sipas interpretimit të Putinit ishte një ekonomist i suksesshëm.

Në atë kohë Putini, shprehej se dhuna është e nevojshme nëse shërben për të interesat ekonomike private.

Gjithashtu gjatë asaj periudhe Putini kishte hetimet e para të korrupsionit nën brezin e tij në Shën Petersburg. Ai themeloi një komunitet biznesi dhe dacha me shokë të vjetër nga ditët e shërbimit sekret sovjetik KGB. Më vonë, Putini dhe miqtë e tij njëkatëshe pushtuan të gjithë vendin.

Në atë kohë, Putin deklaroi se nuk do të ishte gabim që presidenti i atëhershëm Boris Yeltsin të përgatitej për vendosjen e një diktature ushtarake në kohë të vështira.

Jelcin ia doli deri në fund të vitit 1999, kur Putini, i cili ndërkohë ishte ngritur për t’u bërë kryeministër i Rusisë, “vuri një armë në gjoks”. Jelcin ia dorëzoi Putinit natën e Vitit të Ri.

Në vitin 1973, gjenerali kilian Pinochet, me ndihmën ushtarake dhe amerikane, organizoi një grusht shteti kundër socialistit Salvador Allende dhe e pushkatoi atë.

Modeli i Putinit, Pinochet, kishte pothuajse 4000 kundërshtarë të torturuar dhe vrarë vetëm në stadiumin e Santiagos gjatë grushtit të shtetit.

Të paktën 40,000 kilianë thuhet se janë vrarë gjatë sundimit të tij.

Putini ka pasur përfitime të rëndësishme: Të gjithë liderët e opozitës ose janë vrarë ose janë në mërgim. Dhe në vetëm një vit të fushatës së tij kundër Ukrainës, shumë rusë vdiqën në front.

blank

45 VJET MË PARË – MË 25 JANAR 1978 LINDI VOLODYMYR ZELENSKY, PRESIDENTI I UKRAINËS

VOAL- Volodymyr Zelensky lindi në Ukrainë më 25 janar 1978, në qytetin e Kryvyj Rih. Në vendin e tij fama vjen fillimisht si aktor dhe humorist. Në vitin 2019, fama e tij u bë ndërkombëtare, pasi fitoi zgjedhjet politike që e çuan në Presidencën e Ukrainës. Në shkurt 2022, fytyra e tij hyri në të gjitha shtëpitë e botës, falë televizioneve, pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia e Vladimir Putinit.

Le të zbulojmë në këtë biografi të shkurtër karrierën dhe mendimin politik të Volodymyr Zelensky.

Formimi dhe studimet

Ai lindi dhe u rrit në një familje me origjinë hebreje, rusisht folës amtare. Ai u diplomua në Universitetin Ekonomik Kombëtar të Kievit me një diplomë juridike, më pas ndoqi një karrierë aktrimi.

Ai themeloi kompaninë e tij të prodhimit (Kvartal 95), e cila prodhon filma, filma vizatimorë dhe seriale televizive. Ndër serialet më të njohura është Shërbëtori i Popullit: në të vetë Zelensky luan një profesor të shkollës së mesme, i cili zgjidhet papritur president i Ukrainës. Një pjesë e skenarit, siç e dimë, do të realizohet.

Në mars 2018, disa punonjës të kompanisë së prodhimit themeluan një parti politike, emri i së cilës përputhet me atë të serialit Servant of the People; Zgjedhja e emrit me sa duket dëshiron të kalojë valën e popullaritetit për qëllime elektorale.

Në ditën e fundit të vitit 2018, Zelensky shpall kandidaturën e tij për zgjedhjet presidenciale.

Kjo na çon në mars 2019. Fushata elektorale e Zelenskyt – i cili nuk ka përvojë të mëparshme politike – bazohet në dy shtylla:

popullariteti i tij si komedian;
qëndrimet e tij politike kundër korrupsionit.

Në raundin e parë është kandidati me më shumë vota; në balotazh, më 21 prill 2019, ai mundi presidentin në largim Petro Poroshenko. Me 73% të votave, Volodymyr Zelensky bëhet Presidenti i 7-të i Ukrainës (komb i pavarur që nga viti 1991).

Qeveria dhe idetë politike

Zelensky identifikohet si një populist; qëndrimet e saj janë në favor të Evropës.

 

Menjëherë pas zgjedhjeve, siç e kërkon ligji i vendit, shpërndan parlamentin dhe shpall zgjedhje të reja. Në korrik 2019, siç parashikohej, partia e tij fiton zgjedhjet me një diferencë të madhe.

Si president, ai fokusohet në dixhitalizimin e administratës; ndër objektivat sociale dhe politike është pajtimi midis zonave rusishtfolëse të vendit dhe atyre me shumicë ukrainase.
Jeta private

Në vitin 2003, ai u martua me Olena Kiyashko, moshatare e tij (lindur më 6 shkurt 1978). Pas martesës emri i saj renditet si Olena Zelenska. Arkitekt dhe shkrimtare, ajo kujdeset për imazhin e bashkëshortit të saj president. Çifti u njohën në vitet e shkollës së mesme; Olena ishte ndër autorët e skicave të Volodymyr gjatë viteve të profesionit të tij si komedian.

 

Çiftit i lindën dy fëmijë: Aleksandra (15 korrik 2004) dhe Kiril (lindur në 2013).

Vitet 2020

Gjatë administratës së tij, Zelensky përballet me dy çështje të mëdha:

Pandemia e COVID-19 me krizën ekonomike pasuese;

kriza midis Ukrainës dhe Rusisë, e cila filloi në vitin 2013.

Pas zgjedhjeve, Zelensky nga njëra anë përpiqet të vendosë marrëdhënie diplomatike me presidentin rus Putin, dhe nga ana tjetër synon që kombi i tij të anëtarësohet në NATO. Pozicioni i fundit është i papajtueshëm me synimet politike të “carit” rus.

Në vitin 2021 tensionet përshkallëzohen deri në atë pikë sa në shkurt 2022 Rusia me ushtrinë e saj masive pushton territorin ukrainas në një shkallë të gjerë; ngjarjet e lënë botën të tronditur dhe të shqetësuar nga hipoteza e një Lufte të Tretë Botërore./Elida Buçpapaj

 

blank

Personi i dytë që shkeli në Hënë. Astronauti Buzz Aldrin martohet me të dashurën e tij në ditëlindjen e tij të 93-të

Astronauti Edwin “Buzz” Aldrin është martuar me të dashurën e tij në një ceremoni të vogël në Los Angeles.

Media e huaj CNN bën me dije se personi i dytë që shkeli në Hënë në vitin 1969, pas shokut të ekuipazhit Neil Armstrong, u martua me “dashurinë e tij” në ditëlindjen e tij të 93-të.

Ish-astronauti njoftoi martesën e tij në Twitter.

“Në ditëlindjen time të 93-të dhe ditën që do të nderohem gjithashtu nga Living Legends of Aviation, kam kënaqësinë të njoftoj se dashuria ime shumëvjeçare Dr. Anca Faur dhe unë u martuam,” shkroi Aldrin. “Ne u bashkuam në martesën e shenjtë në një ceremoni të vogël private në Los Anxhelos dhe jemi po aq të emocionuar sa adoleshentët që po ikin.”

Aldin gjithashtu falënderoi fansat për urimet e tyre për ditëlindjen në një tjetër postim në Twitter .

“Kjo do të thotë shumë dhe shpresoj të vazhdoj t’i shërbej një kauze më të madhe për shumë revolucione të tjera rreth diellit,” shkroi ai.

Në korrik 1969, komandanti i misionit Armstrong, piloti i modulit hënor Buzz Aldrin dhe piloti i modulit komandues Michael Collins u shpërthyen në Apollo 11 në një udhëtim gati 250,000 milje drejt Hënës. U deshën katër ditë për të arritur në destinacionin e tyre.

Neil Armstrong dhe Edwin ‘Buzz’ Aldrin u bënë burrat e parë që ecën në Hënë 51 vjet më parë.

Armstrong ishte në sipërfaqen e Hënës për dy orë e 32 minuta dhe Aldrin, i cili e ndoqi atë, shpenzoi rreth 15 minuta më pak se kaq.

Dy astronautët vendosën një flamur amerikan, morën shkëmbinjtë e hënës dhe kryen eksperimente shkencore përpara se të ktheheshin në anijen kozmike.gsh

blank

Më 22 janar 1973 u nda nga jeta Lyndon Johnson, Presidenti i 36 i SHBA

VOAL- Lyndon Baines Johnson, politikan amerikan dhe Presidenti i 36 i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, lindi në një familje fermere; ai është me origjinë nga Johnson City, një qytet i vogël i quajtur pas gjyshit të tij, një kauboj me përvojë. Data e lindjes së Lyndon Johnson është 27 gusht 1908. Përpara se të hidhet me kokë dhe me sukses në jetën politike, ai kryen shumë punë të ndryshme për të mbajtur veten: kujdestar, murator, pastrues dyshemeje.

Ndërsa studionte në Shkollën Juridike të Universitetit Georgetown, Johnson pranon rolin e sekretarit nga një ligjvënës i Teksasit. Në të njëjtën periudhë, atij iu ofrua mundësia të takonte Franklin Delano Roosevelt dhe të bashkohej me të në programin e tij politik, “New Deal”. Lyndon Johnson hyri në Dhomën e Përfaqësuesve në vitin 1937 dhe më vonë u zgjodh edhe në Senat. Ndërkohë merr pjesë në Luftën e Dytë Botërore si Oficer i Marinës.

Duke filluar nga viti 1953 ai drejton Partinë Demokratike dhe e ruan këtë rol derisa John Fitzgerald Kennedy të jetë kandidat për President: duket se aktiviteti i Johnson ishte vendimtar për presidencën e Kenedit. Kur ai vdes, i vrarë në një sulm dramatik në Dallas më 22 nëntor 1963, i takon Johnson-it të marrë frenat e Shtëpisë së Bardhë.

Pasi u zgjodh President, Lyndon Johnson zgjidh me mjeshtëri shumë probleme të mbetura të pazgjidhura nga paraardhësi i tij. Kur i mbaroi mandati në vitin 1964, ai kandidoi përsëri dhe fitoi përsëri. Gjatë Presidencës Johnson zbaton një sërë reformash të rëndësishme: ai ndërhyn për të përmirësuar shërbimet shkollore, forcon sistemin shëndetësor, kontribuon në integrimin efektiv të emigrantëve afrikanë në Amerikë, duke plotësuar ligjin e të drejtave civile tashmë të filluar, “Akti i të Drejtave Civile të vitit 1964”.

Gjatë mandatit të Johnson, lufta sociale është mjaft e ashpër dhe është e përqendruar kryesisht në protestën e të rinjve kundër luftës së vazhdueshme të Vietnamit. Në politikën e jashtme, presidenti Johnson tërheq folenë e polemikave, sepse ai konsiderohet si ithtar i armiqësisë kundër Vietnamit të Veriut. Ai gjithashtu ndërhyn me forcë për të zgjidhur konfliktet në Botën e Tretë (Santo Domingo dhe Kongo).

Opinioni publik nuk ka shumë besim tek ai dhe në fakt Johnson përpiqet ta kompensojë këtë me bisedimet e mëvonshme të paqes, të cilat megjithatë dështojnë mjerisht. Përfaqësuesit e Vietnamit të Jugut nuk thirren në Paris dhe për këtë arsye marrëveshja nuk mund të arrihet. Pavarësisht gjithçkaje, me këtë President Amerika po përjeton një periudhë lulëzimi ekonomik, për shkak të luftës dhe rritjes së shpenzimeve publike.

Menjëherë pasi Johnson vendos të tërhiqet nga jeta politike, ai shkon të jetojë në një fermë në Teksas dhe këtu, San Antonio, vdes më 22 janar 1973, nga një atak në zemër në moshën 64-vjeçare.

Johnson largohet nga vendi në një fazë mjaft delikate, të karakterizuar nga konflikte racore. Në këtë periudhë humbën jetën Martin Luther King dhe Robert Kennedy, të vrarë brutalisht për arsye politike. Xhonsonit i takon merita për vazhdimin e punës së lënë të ndërprerë nga Kenedi, për krijimin e “Shoqërisë së Madhe”./Elida Buçpapaj

blank

Ndërron jetë drejtuesi i Volkswagen

Carl Hahn, njeriu që qëndroi për dhjetë vjet të plota në krye të Volkswagen, duke udhëhequr krijimin e gjigantit të sotëm, ka ndërruar jetë në moshën 96-vjeçare.

Një nga njerëzit më të rëndësishëm në historinë moderne të Grupit Volkswagen, Carl Hahn lindi në Gjermani në vitin 1926 dhe studioi administrim biznesi dhe ekonomi, duke fituar titullin profesor universitar nga Universiteti i Bernës.

Filloi të punojë në Volkswagen në vitin 1954 dhe 28 vjet më vonë ishte drejtuesi i kompanisë gjermane. Nën drejtimin e tij, Volkswagen bleu Seat, Skoda dhe ndërtoi njësitë e para të prodhimit në Kinë.

“Deri atëherë ne ishim shumë të fokusuar në Gjermani, ishim një kompani kombëtare. Përveç amerikanëve, nuk kishte marka globale,” tha Carl Hahn në një intervistë të vitit 2020 me botimin gjerman Automobilwoche të Automotive News Group, duke shtuar: ” Ne filluam me Seat dhe ne arritëm ta nxjerrim Volkswagen nga një krizë kur po humbnim para në fabrikat tona në Gjermani .’

Megjithatë, globalizimi i Volkswagen dhe krijimi i një grupi të fuqishëm nuk ishte e vetmja arritje e gjermanit. Ishte Carl Hahn ai që ishte pionieri i ndryshimit të drejtimit të Audi dhe shfaqjes së një profili premium, ndërkohë që ishte edhe pas suksesit të Volkswagen Beetle të mirënjohur në tregun amerikan.

Në vitet 1960, Carl Hahn mori postin e kreut të Volkswagen në SHBA. duke e kthyer Beetle në një ikonë pop dhe duke hedhur themelet për një sukses të papritur tregtar.

Mirëpo, mosmarrëveshjet që pati me drejtuesit e industrisë gjermane të makinave për çështje strategjike e detyruan të jepte dorëheqjen. Carl Hahn punoi në Continental por 10 vjet më vonë u kthye në Volkswagen, ku qendroi deri sa doli në pension. syri.net

blank

IDEALI DHE PARIMËSIA – ISHIN UNIKE NË JETËN E KADRI MANIT – Nga IDRIZ ZEQIRAJ

Në 10-vjetorin e amëshimit të Kadri Manit
         
       Familja, vëllazëria, miqësia, shokët dhe dashamirët, përkujtojnë, me dashuri e nderim të thellë, qendresëtarin dhe luftëtarin e përkushtuar të çështjes kombëtare, Kadri (Os)Manin. Pothuajse, të gjithë ne, e kemi njohur veprimtarinë e gjithmonshme, të larmishme: arsimore, krijuese, publicistike, botuese e, mbi të gjitha, atdhetare.
     Për jetën, veprën dhe kujtimet e begata, që ruaj për mikun tim të rinisë dhe të pleqërisë, i kam shpalosur në Akademinë Përkujtimore, kushtuar Kadri Manit, të organizuar në Shtutgart të Gjermanisë, me rastin e shuarjes fizike të tij. Pastaj, për veprimtarinë jetësore dhe kujtimet e kohës, për bacën Kadri, i kam thënë edhe në Akademinë Përkujtimore, me rastin e një-vjetorit, të organizuar në Prishtinë. Andaj, sot, mendoj të ju kursej në kohë, duke respektuar auditorin dhe folësit tjerë.
 
             Jeta dhe veprimtaria e Kadri Manit, mund të përkufizohet në katër kohë:
      1)Kadri Mani, pishtar i arsimit;
      2) Qëndresëtar në tre gjykime, i dënuar me 25 vjetë burg të rëndë, prej tyre 17 vjetë të vuajtura në burgjet: Prishtinë, Mitrovicë, Pejë,                 Beograd, Pozharevc, Nish, Leskovc, Maribor, Zagreb, pothuajse, në të gjithë gjeografinë ish-jugosllave;
     3) Mërgimtar në Shqipëri dhe Zvicër;
    4) Rikthimi në Kosovën e lirë. Burgjet e gjata dhe mërgimi kishin ndërprerë studimet post-diplomike. Për rrjedhojë, në moshën 70 vjeçare magjistroi dhe 5 (pesë) vjetë më vonë bëri përgaditjet e duhura, për mbrojtjen e doktoraturës. Por, pikërisht, në moshën 75 vjeçare, pushoi së rrahuri zemra e madhe e Kadri Manit. Duke lënë një veprimtari krijuese prej 10 librash, tashmë, të botuara, si dhe materialin e dosuar edhe për 10 libra të tjerë, që presin botimin, duke rrumbullaksuar shifrën në 20 libra, krijimtari letrare dhe publicistike.
 
                     Bashkëjetesa në arsim dhe në veprimtarinë ilegale
     Kadri Manin, e njoha në vitet `60-a, kur ai erdhi në Gjimnazin dhe Normalen e Pejës, nga Revista letrare “Jeta e Re”, ku ai punonte, për të abonuar shkollarët e mesem, me këtë revistë letrare. Hyri në klasë, i shoqëruar nga Prof. Sylë Dreshaj. Na solli të falat e Dr. Esad Mekulit dhe prosinë e tij, “për lexim e studim. Ai vazhdoi, duke thënë se leximi letrar, është alfa dhe omega e mësuesëve. Si nxënës, keni edhe lehtësira pajtuese”. Disa nga ne aprovuam menjëherë, por, abonenti i parë ishte Ibrahim Rugova.
     Dy vjet më vonë Kadri Manin e takova në Shkollën 8-vjeçare “Rilindja” në Keçekollë, përkatësisht, Kolaj. Kemi ndarë dhomën dhe ushqimin. Ndonëse një 10 vjeçarë më madh në moshë, më trajtonte si vëlla dhe shok. I përkushtuar për arsimin dhe fort i pasionuar pas librit dhe shtypit. Mungonte biblioteka dhe gjithëçka tjetër, përveç librave shkollorë. Me porosi të bacës Kadri, trokita në të gjitha redaksitë e Prishtinës, përfshi edhe magazinën e Librit Shkollor. Prej andej, në redaksinë e “Nova Makedonia”, në Shkup, ke xhaxhi shkrimtar, Mehmedali Hoxha, drejtor i botimeve në gjuhën shqipe, përfshi revistat “Pionieri” dhe “Gëzimi”.
Në përgjithësi, pritje fisnike, por, në një rast, në Prishinë, edhe burokratik.
Ne ishim modest në kërkesa: abonime me gjysmë-çmimi, për revistat dhe librat falas, të mbetura stoqe, për dobësi menaxhimi në shitje, për 10 shkollat e zonës. Siç thotë urtësia: “Lypja të koritë, por, nuk të lënë pa gjë”
     Veprimtaria ilegale me Kadri Manin, është një kapitull në vete. E veçanta është se ishte një letër e Kadriut, me shokë, që u bë shkak i prangosjes të njëkohshme, edhe pse në dy shtete: Kadriu në Jugosllavi, ndërsa unë në Shqipëri!
 
            Kadri Mani – një jetë për Atdhe
     Për drejtëpeshimin dhe drejtorientimin kombëtar, Kadri Mani, u referohej të burgosurëve politikë familjarë: “Vëllait Ramiz Osmani, i dënuar me 18 vjetë burg politik, me kushërinjtë: Shefki Osmani, Nuhi Osmani, Musli Osmani dhe fshatari ynë, Zylfi Musliu, të cilët kanë merita burgu, të orientimit të drejtë politik, si pjesëtarë të NDSH-së, në vazhdën e Mulla Idriz Gjilanit dhe të Gjon Sereçit”.
     Kadri Mani konsiderohet si rreze e shqiptarizmës, i cili, me fjalën e shkruar dhe veprimin e provuar, frymëzoi brezat shqiptarë, qoftë si mësues; qoftë në gjyqe e burgje; qoftë në veprimtarinë aktive në Mërgatën shqiptare.
Pararendës mentorë, si frymëzim jetësor, kishte politikanët luftarakë, Hasan Prishtinën dhe Ymer Berishën, me brezin e tyre idealistë; rilindasin Sami Frashëri dhe urtësinë unike të Ibrahim Rugovës.
     Me botimin e revistës, “Shqipëria Etnike”, nga Kadri Mani, lëndëzohet, qartazi dhe pa ekuivoke, djathtizmi i trashëguar familjar i tij. Fati më ka buzëqeshur, të jem kryeredaktor i kësaj reviste politike, shoqërore dhe letrare, me redaktorët, djalin e zgjuar tropojan, të zbritur në Tiranë, krijuesin e talentuar, Zeqir Lushaj dhe rapsodin Agim Gashi, me shokë, me dhimbje – deri në lot, të dytë të shuar kësaj bote. Revista në fjalë, ishte botim i veçantë, por botohej edhe në Portalin e hershëm shqiptar “Zemra Shqiptare.net”, të menaxhuar nga mjeshtri i letrave, atdhetar i devotshëm, zadrimori lezhjan, Shqipëri, Gëzim Marku.
     Politika redaktuese, dinjitoze e profesionale, me tematikë, thellësisht, atdhetare, të Portalit “Zemra Shqiptare.net”, me qendër në Londër, që mbulon gjithë Etnikumin shqiptar dhe Diasporën shqiptare, bëri emër të mirë. Lexuesit e bollshëm e motivuan edhe më shumë vullnetin botues të bacës Kadri. Nderimi që botuesi -par exelance- , Gëzim Marku, i bënte Kadri Manit, qoftë në gjallje, qoftë edhe pas shuarjes fizike të tij, është proverbial, që dinë ta bëjë vetëm intlektuali për intelektualin, fisniku për fisnikun. 
 
           Zhgënjimi i skajshëm dhe pengu i madh i bacës Kadri
     Kadri Mani kishte guximin intelektual, si rrallë kush. Kurrë dhe asnjëherë nuk e joshi lakmia materiale dhe aq më pak ndjenja e karrierizmit. Fat jetësor e pati martesën me nusen Shukrije Bunjaku-Osmani, e cila, me përkujdesjen të pashoqe, për rritjen, edukimin dhe shkollimin e fëmijëve: Hidajetës, Rabitit dhe Ylberit, ia lehtësoi dhe mundësoi bashkëshortit Kadri, t`i përkushtohet, tërësisht dhe jetësisht, çështjes kobmëtare. Si bashkëshorte dhe nënë ideale, asnjëherë nuk është dëgjuar të ankohet për mungesën e babait të fëmijëve në shtëpi, duke akceptuar dhe arsyetuar objektivisht burgun, sa të gjatë, aq edhe të rëndë, duke dëshmuar atë thënien lapidare se “gruaja është shtylla e shtëpisë!”
      Kadri Mani dhe brezi ynë, ndjenjën e idealizmit e kishim shumë të zhvilluar. Mendonim, më saktë, ëndërronim se në Atdheun e lirë – Kosovë, shqiptarët do jenë në punë dhe, pas saj, në  bibliotekë publike apo në atë të shtëpisë. Sepse qëllimi i bacës Kadri, me shokë, ishte begatimi dhe prosperimi i Kosovës. Por, zhgënjimi ishte i skajshëm. 
 
      Edhe pse lufta kishte mbaruar, lirinë e sollën fluturaket e NATO-paktit, me hedhjen e bombave të tyre, kundër pushtuesëve serbo-sllavë, disa “komandantë”, me uniformën e UÇK-së, të instruktuar enkas, nga UDB-a e Serbisë dhe SHISH-i enverist i Shqipërisë, vrisnin shqiptarët, kryesisht, ushtarakët luftëbërës të FARK-ut të Ibrahim Rugovës, veprimtarët e LDK-së dhe kuadrot e hershëm të LPK-së, thjeshtë, për motive politike, për pushtet e para.
      Këto krime të ngeshme, paraprakisht, të amnistuara, ishin zhgënjyese, dëshpruese madje tmerruese, për Kadri Manin. Rrjedhimisht, Baca ynë zemrak e luftarak, sa i përkushtuar, aq edhe i përvuajtur, për ta bërë Atdheun të lirë, iku kësaj bote, me pengun e madh të pasigurisë, iku me buzëqeshjen e ngrirë, sepse kriminelët bredhin të lirë.
       Përkujtimi adhurues, për jetën dhe veprën e Kadri Manit, do të rrojë ndër breza.
                        Përjetësisht Lavdi!
blank

Alkool, muzikë dhe… seks, detaje të reja për festat e shfrenuara në ‘shtëpinë’ e Johnson

Alkool, muzikë dhe.. seks. Nuk është titulli i ndonjë kënge apo slogani, por janë detaje të reja që dalin në dritë lidhur me festën e organizuar në Downing Street më 16 prill të vitit 2021, një ditë përpara funeralit të Princit Filip në Londër.

Kështu “Partygate” rikthehet të përndjekë sërish ish kryeministrin britanik, Boris Johnson, skandal i cili e detyroi të dorëhiqej nga drejtimi i qeverisë. Televizioni i njohur në Mbretërinë e Bashkuar, ITV, raporton se në festën e organizuar në selinë kryeministrore nga bashkëpunëtorët e kryeministrit të atëhershëm nuk ka pasur vetëm shumë alkool dhe muzikë me zë të lartë gjatë gjithë natës deri në agim dhe shkeljes flagrante të rregullave për luftimin e pandemisë koronavirus, por edhe raporte intime të shfrenuara.

Të paktën 2 çifte janë spikatur në intimitet, njëri në një zyrë pa drita dhe tjetri fillimisht në kuzhinë dhe më pas në një zyrë, larg nga sytë e të pranishmëve. Për eventin e ndaluar janë vendosur disa gjoba nga policia e Londrës, për shkak të shkeljes së masave anti-covid. Vetë Boris Johnson nuk ka qenë i pranishëm në festën e shfrenuar, pasi ishte jashtë kryeqytetit, por kishte kërkuar ndjesë publike përballë Mbretëreshës Elizabet, e cila në atë kohë drejtonte fronin britanik dhe vuante humbjen e bashkëshortit Filip, për mungesën e respektimin të zisë kombëtare.syri.net

blank

Tri kohët e publicistikës së Aleksandër Xhuvanit- Nga Prof. Hamit Boriçi

 

I.

Profesor Aleksandër Xhuvani, personalitet i shquar i kulturës dhe i shkencës shqiptare, “Mësues i Popullit”, dijetar e publicist, veprimtar politik e shoqëror, lindi me 14 mars të vitit 1880 në një familje të varfër qytetare elbasanase. Mësimet fillore dhe ato qytetëse i kreu në shkollat greke të qytetlindje. Studimet e mesme i vijoi në gjimnazin grek të Cotilit në Maqedoni. Gjatë viteve 1902 -1906 vijoi studimet e larta në Fakultetin Filologjik të Athinës. Kualifikimin  pasuniversitar e kreu në Kolegjin Arbëresh “Shën Dhimitër Korona” për letërsinë shqipe te arbëreshëve. Ndërkohë u muar me studime shkencore në fushën e gjuhësisë shqipe.

Në fundvitin 1908 u kthye në atdhe Kalabria egji arbëresh i  Kalabrisë “Shën Dimitër Korona” në vitin 1908. Iu përkushtue çështjes së gjuhës shqipe. Është një ndër mësimdhënësit e gjuhës shqipe në Shkollën Normale që hapi dyert në dhjetor të vitit 1909 në qytetin e Elbasanit. Në verën e vitit 1910 Xhuvani shkon në Kairo ku, së bashku me Mihal Turtullin, Filip Shirokën dhe Andon  Zako Çajupin themelojnë shoqërinë shqiptare Bashkimi. Rikthehet në Shqipëri në vitin 1913, drejtor i Shkollës Normale. Më 1916 punoi në Komisinë Letrare të Shkodrës.

Gjatë viteve l946-l951 emërohet  drejtues i Seksionit të  Gjuhës e të Letërsisë në Instituti e Studimeve në Tiranë (më vonë i quajtur Institut i Shkencave (janar l947-shtator l953), ku merret me organizimin e jetës shkencore e pedagogjike në vendin tonë.

U nda nga jeta në vitin 1961.

II.

Veprimtarinë publicistike e zhvilloi në tri kohë. E para shtrihet në vitet 1905 – 1908. Hapat në këtë udhë i hodhi qëkur ishte me statusin e kërkuesit shkencor në kolegjin arbëresh. Gjatë dy viteve të jetës pasuniversitare shkroi e botoi artikuj për gjuhën shqipe dhe lëvizjen kombëtare shqiptare. Emri i tij, më së shumti me pseudonime, gjendet në të përkohshmet: “Albania” të Konicës, “Dielli” (Boston,Sh.B.A), “Drita” e Sofies, (1901-1908), drejtuar nga  Shahin Kolonja; “Shqipëria ” e Milo Duçit në Egjipt (1906-1907);, “Shpnesa e Shcypeniis” (1905-1908), që Nikolla Ivanaj  botoi rradhas në Raguzë, në Trieste dhe në  Romë, etj.

Përmes këtyre fletoreve Aleksandër Xhuvanit ishte bërë i njohur edhe tej Shqipërisë edhe botës arbëreshe në Itali, por edhe në ngulime e komunitete shqiptare në Ballkan e në Europë, përfshirë edhe mërgatën shqiptare të Egjiptit. Milo Duçi  ( Milo Duçi ishte një nga djemt e Korçës që emigruan në Egjipt në dhjetëvjeçarin e fundshekullit XIX. I përkushtuar çështjes kombëtare, një nga themeluest e Shoqërisë “Vëllazëria” edhe kryetar i saj, botoi disa gazeta e revista, si “Toska” (1901-1902), “Besa-Besë”, më 1904 “Besa” (në bashkëpunim me veteranin e shtypit shqiptar Thoma Abramin), “Shqipëria” ( 1906-1907), etj) e ftoi të bashkëpunonte me gazetën “Shqipëria”.

Gazeta “Shqipëria” ishte e vetmja e përkohshme shqiptare në Kairo deri më 1 mars 1977 kur doli në qarkullim “Pellazgu” jetëshkurtër i Sami Kullës dhe simotrës “Shkopi” të Jani Vruhos”, që doli më 20 mars 1907. Milo Duçi, në konsultime edhe me Aleksandër Xhuvanin, përpunoi platformën e fletores, thënë ndryshe, politikën editoriale. Në editorialin e numrit të dytë, me titull “Në vënt të programit”, paraqitet misioni,“…Qëllimi i “Shqipërisë” është të mpronjë të drejtat e kombit, të lëvdonjë ata mëmedhetarë që janë për të lëvduar, të qërtonjë ata që janë për të qërtuar për punë kombësie”…“Në punë të veçanta nuk trazonemi”…’Letrat dhe artikullat i presim me gëzim të madh nga kushdo që të jenë, nuk jemi detyrakë të botojmë dhe ato që janë kundër qellimit tonë…”. (Gazeta “Shqipëria”, Kairo (Egjipt), nr. 2,  dt.11 tetor 1906 )

Xhuvani kryeredaktor shkroi e botoi edhe artikuj me tema e probleme të kohës, por vëmendje të veçantë i kushtoi ndërgjegjësimit për njohjen dhe mësimin e gjuhës shqipe si faktor identiteti kombëtar e domosdoshmëri për zhvillimin kulturor e qytetar të shqiptarëve.

Ai merrej me çështje të alfabetit e të shkollës shqipe. Në dy artikuj me të njëjtin titull “”Dy fjalë për abe-në”, me pseudonimin “Dok Sula”, paraqet pikëpamjet e redaksisë për një alfabet të përbashkët latin. Në shkrimin e parë arsyeton:  “Çashtja e Abe-së që duam të zgjedhim sot, nuk asht aq e randë, sa ajo e përlindjes shqiptare, tek e cila ma tepër lypset me i kushtue fuqiat e mendimeve tona”. Ndërsa në të dytin shkrim publikohen disa pikëpamje që gjallonin asokohe për abe-të, të Shkodrës e të Stambollit.

Fletorja ishte për një shqyrtim të përgjithshëm kombëtar të çështjes së abe-së me një mbledhje të madhe “të përfundjesë (definitive)”, e cila  “do të marrë vepër-shkrimet e gjithë shoqërive, t’i vërtetojë (verifier)… dhe “të ketë zërat e përfundisisë”, vendimin  për një alfabet kombëtar”.

* * *

Koha e dytë është ajo e pasviteve 1910-në Kairo me Milo Duçin etj kontribuoi u muar me gazetari për çështjen kombtare, duke mbrojtur me zellë e patriotizëm të flaktë të drejtat e popullit shqiptar. Kjo është edhe periudha e mirëfilltë e veprimtarisë publicistike e Xhuvanit, gazetar e publicist aktiv si autor i shumë shkrimeve në disa fletore të mërgatës shqiptare, por edhe si drejtues mediash dhe redactor-kryeredaktor.

Ai iu përkrah shkrimtarëve e publicistëve atdhetarë si Spiro Dine, Çajupi,, Filip Shiroka, Milo Duçi, Thanas Tashko,  Jani Vruho etj, që ruajtën  e përcollën  brezni të gjuhës, të traditave kombëtare. Ndaj iu besua detyra e redaktorit (kryeredaktorit) të përjavshmes “Shkreptima”. (“ Fletorja “Shkreptima”, gazetë politike , shoqërore, ulturore, pedagogjike, letrare etj në gjuhën shqipe (g) dhe pjesërisht frëngjisht, turqisht e greqisht. Drejtohej n ga F. Toptani, Redaktor A. Xhuvani, Garant  )

Editorialët, në të shumtën e herës shkruheshin nga redaktori, duke filluar nga paraqitja e platformës. Në te shpjegonte: “Emnin gazetës ia vumë “Shkrepetima”. Me këtë fjalë nuk duam të thomi se asht ajo shkreptimë që sjell bubullimat e rrufetë, që djeg e tretë, por asht ajo shkreptimë e butë që në errësirën e madhe ndriçon një copë herë udhën e udhëtarit,që mos të pengohet nëpër gurët, që mos të zhytet në ujnat e në baltë”. Dhe shpreh dëshirën që “Shkreptima”:..”…të na hapë sytë e mendjes e të njohim mirë, po fare mirë, si kemi qenë, si jemi sot dhe si lypset të jemi nesër. ( Gazeta “Shkreptima”, Kairo –Egjipt, l2 të vjeshtës së parë 1910  )

“Qëllimi i fletës sonë , shkruan në rtikullin promovues, asht  që të gjejmë pse Shqipnia ka mbetun e ka ngelun në errësirë kur kombe të tjerë që janë rreth e qark u ndriçune e morën udhën e mbarë ?…Pse kombi shqiptar, që i thuhet trim e i squet dhe i zoti, mbeti i paditur, si kau në zgjedhët”.

Shkrimet e Xhuvanit, me firmë, pseudonim apo pa firmë ,shquhen nga gjuha e njëtrajtshme e gazetës, gegë elbasanase që ai praktikon, por qartë kuptueshëm edhe për lexuersin toskë.

Ai shtron probleme qenësore për Shqipërinë dhe kombin shqiptar, duke filluar nga bashkimi i shqiptarve e zbuluar shkaqet që bëhen pengesë për një lidhje e bashkëpunim shoqëror e qytetar; kritikon ndikimin e ndasive fetare kur shkruan: “puna e fevet edhe tue qenë të gjithë djem të atij Atdheu,  na kanë da e na kanë shti helmin e mnijen e shoqi-shoqit”; sugjeron që këtë bashkim ta bëjmë ”në seicilin fshat ku s’duhet te shikojmë ma ndryshime fenash, por të themelojmë gjithçka lidhet me kombin dhe pa frikë me kërkue të drejtat tona”; kritikon fenomenin e  vëllavrasjes, “hakmarrjen e gjakmarrjen”-

“Papunësia asht nana e të gjitha të ligave “- shkruan Xhuvani në artikullin me titull “Duhet” dhe shfaq mendimin se: ‘Duhet të organizohemi,,të harrojmë të ligat e lajthimet e bame prej ndokujt, këtë vetëm për të mirën e pergjithëshme të kombit dhe kjo do të fitohet me bashkim, vëllaznim, organizim. (Gazeta “Shkreptima”, Kairo –Egjipt, viti 1910, nr. 9  ) Dhe ngulmom: “Ka ardhur koha t’i mblidhemi pra  kësaj mame, të bashkohemi ndën krahët e saj, ne duam të fitojmë dashuri dhe nderime, të mos e lëjmë porsi klloçka qe i ka zogjët e saj të shpërndamë…”.

Në shkrimin  “Kush janë fajtorët” u drejtohet lexuesvet: ” A e dini ju këndonjës të dashtun cilët janë ata shqiptarë “fajtorë”, që ndiqen, zihen, rrihen, burgosen e çatdhesohen prej Qeverisë  Konstitucionale të Turqise ?” Dhe  vetë përgjigjet:..”janë gjithë  ata atdhetarë të flaktë, njerëz të ndershëm që kanë përkrahun dhe i kanë ndihmue me çdo mnyrë  në hapjen e dritës të qytetetnimit në vendin tonë,… me një fjalë, “fajtorë qënkan  të gjithë ata shhqiptarë që kanë diftu dashuni për kombin e për gjuhën e tyne”.

Gazeta ndjek ngjarjet e zhvillimet në Shqipëri dhe përmes  kronikave e lameve nga bashkëpunëtorët ua përcjell lexuesëvet, duke mbajtur qëndrim. Rëndësi i jepet pasqyrimit të kryengritjeve të viteve 1910 -1911, veçanërisht kryengritjes së e malsisë së Shkodrës. Xhuvani kritikon barbarizmat e ushtrisë osmane dhe qëndrimet dhe veprimet shoviniste të shteteve fqinjë. Me këtë rast në faqet e “Shkreptimës” publikohet edhe “Memorandumi i shqiptarëvet qi kanë dalun malevet”, duke kërkuar liri të plotë për të gjithë shqiptarët si dhe hapjen e shkollavet. …”. (Gazeta “Shkreptima”, Kairo –Egjipt, nr. 11 )

Çështjet e gjuhësisë, të letërsisë, të kulturës dhe të diturisë zinin vend të dukshëm. Përveç shkrimeve të mësuesit profesionist Aleksandër Xhuvani, bashkëpunëtorë si Jakin Shkodra (Luigj Gurakuqi), Geg Postripa (Filip Shiroka) e Jani Vruho e pasuronin fletoren “Shkreptima” me artikuj të vlertë të këtyre fushave të jetës.

Nën titullin “Na duhen libra”, autori ngrinte zërin: “Nuk duhet harruar se, ma parë e ma dalë, kemi nevojë për libra shkollorë e për libra mjeshtërish, për me përhapur dritën e qytetnimit, njiherit edhe mësimin e gjuhës shqipe ‘për me vu themelet e një kulture të vërtetë”, pasi, siç shprehej Xhuvani, “Ditunia asht syni i trunit”.

“Shkrepetima” botonte rubrika të ndryshme si për gjuhësinë, letësinë, tregime-rrefenja, për dije kulturore e shkencore, për kuriozitete etj, por gjithmonë me përmbajtje edukative. Një nga rubrikat që mirëpritej nga opinioni publik për emancipimin e shoqërisë ishte “Shtylla e grave”.

Duhet vënë në dukje se kjo e përdyjavshme në rrafshin politik trajtonte edhe probleme të marrëdhënieve me jashtë, siç ishte rasti i qëndrimit ndaJ politikës zyrtare të Italisë së atyre kohëve, duke shprehur mendimin se “..shqiptarët nuk janë të marrë dhe  i kuptojnë te gjitha ato djallzi”. (Gazeta “Shkreptima”, Kairo –Egjipt, nr. 19.  )

Dijetari i shquar, profesor Holger Pedersen shkruente nga Kopenhagen: “Me shumë gaz mora fletën “Shkreptima”. Tungjatjeta!; ndërkohë që censura turke reagonte nëpërmjet postës së saj, duke ndaluar “Shkreptimën” të hyjë në Shqipëri dhe e kthente në Egjipt në  adresë të botuesit.

Aleksandër Xhuvani punën intensive misionare si redaktor (kryeredaktor), me modesti e quante si “…një xixë e vogël  përpara yjeve që i kanë ndritun e janë tue ndriçue në Shqipni për gjithanë e nga shumë kohë”.

* * *

Koha e tretë, e pasvitit 1912,karakterizohet nga aktivizimi i Aleksandër Xhuvanit si bashkëpunëtor i shtypit me artikuj problemorë e studimorë nga fusha e arsimit,  edukimit e shkencës si drejtues i arsimit dhe të shkencës edhe në institucione kërkimore shkencore në Tiranë. Emri i tij gjëndet në koleksionet e revistave arsimore e kërkimore shkencore, por  edhe në ato politike e shoqërore, duke filluar me gazetën e qeverisë së Vlorës “Përlindj’e Shqipeniës” ( 1913- 1914) dhe  vijuar me të përditshmet e Tiranës si gazeta “Besa” (1931-1936).

Gjatë atyre kohëve ai kontribuoi edhe në krijimin e mediave të ndryshme të profilit pedagogjik, letrar e shkencor.. Aleksandër Xhuvani themeloi e drejtoi revistën “Kopshti letrar”. (E përmuajshme, organ i “Qarkut letrar” Elbasan revistë letrare pedagogjike, gjuhësore, kulturale, folkloristike etj. në gjuhën shqipe (g) prej 16 faqesh. Numri i pare doli në gusht 1918 Vijoi edhe më 1919 ? – Shih  Revista “Studime historike”, Tiranë, 171. Nr. 4, f. 223 )

Një nga përkujdesjet e tij ishte  edhe botimi i një reviste të Shkollës Normale të Elbasanit për çka nxiti dhe frymëzoi nxënësit nismëtarë që projektuan dhe nxorën në dritë revistën e tyre  “Normalisti”, e përmuajshme e nxënësve të Shkollës Normale të Elbasanit, që përgatitej dhe drejtohej nga vetë ata në gjuhen sgqipe. Numri i parë në mars të vitit 1929 dhe u botua deri më 1937.

blank

LATO GOSTIVARI- Nga ATDHE GECI

Veprimtari i çështjes kombëtare, Lato Gostivari ( Latif Zeqiri ) u lind me 14. 04.1972 në Gostivar. Ai u lind nga pridërit, Zuhdi Zeqiri dhe nëna, Magbule Zeqiri nga fshati Simnicë e Gostivarit. Në jetën e tyre prindërve të Latos u lindën 6 fëmijë, katër motra dhe dy vëllëzër.
blank
Jeta e shqiptarëve në Maqedoni në kohën e prindërve të Lato Gostivarit nuk ishte e lehtë. Mungesa e arsimimit të duhur, pamundësia për punësim qenë hallka që nuk kaloheshin me fjalë. Zuhdiu dhe nëna Magbule rrëfen djali i tyre Latifi, ishin prindër me formim qytetar dhe të aftë për t´i rritur me dinjitet gjashtë fëmijët e tyre; katër motrat, Arzien, Qefseren, Flamuren, Florijën, si dhe dy djemtë e Zuhdiut dhe Magbules, si dhe vëllëzërit, Florini dhe Latifi.
Erërat e Kosovës fryenin edhe në Gostivar. Vlimet e mëdha kombëtare në Kosovë, Preshevë dhe Maqedoni po i përjetonin ndjeshëm familja e Zuhdi Zeqirit. Babai i tyre Zuhdiu për t´i përballuar shpenzimet e larta të jetës vete në mërgim në Austri, për punëtor krahu. Çmimi i jetës dhe i lirisë çdoherë do të jetë i shtrenjtë. Mirëpo, jeta shkruan romane. Mungesa e lirisë dhe zhvillimit nëpër fshatrat shqiptare në Maqedoni hetohej rëndshëm. Është interesant të thuhet se e tërë familja e Lato Gostivarit jeton në mërgim. Në mërgim Lato i ka 4 motrat si dhe dy vëllëzërit.
Latifi, pas mohimit të së drejtës për regjistrim në Gjimnazin e Gostivarit, atij iu desh fillimisht të mërgohet në Kroaci ( Zagreb ). Në Zagreb ai do të bëjë përvojë për të fituar bukën e ekzistencës. Inkuadrimi i tij kamarier në një restoran në Zagreb i dha mundësi të njihej me veprimtarin e çështjes kombëtare Xhezair Miftarin, Femi e Xhevë Lladrovcin, si dhe shumë veprimtarë e intelektualë shqiptarë që jetonin dhe punonin në Zagreb e që ishin të kyqur në Lëvizjen Kombëtare.
Latifi kishte edukatë të fortë kombëtare të trashëguar nga Oda e burrave në shtëpinë e tij. Familja e Lato Gostivarit familjarisht ishin të lidhur me patriotin kombëtar, Xhemë Gostivarin. Luftën e UÇK-së në Maqedoni tregon Latifi e kam përkrahur dhe ndihmuar me aq sa kam patur mundësi. Unë më thotë Latifi kam qenë anëtar i Brigadës 116 „Xhemë Gostivari“. Me rënien e heroit kombëtar Tahir Sinanit, Brigada jonë u quajt, Brigada 116 „Tahir Sinani“.
Zoti Atdhe, jeta në mërgim nuk është e lehtë. Mirëpo, mua dhe shoqes sime Habibes, pas të gjitha arritjeve në jetë, na ka ndodhë një gjëmë nga më të rëndat. Në moshën 20 vjeçare, djali ynë i vetëm Zuhdiu, e humbi jetën në një aksident trafiku në Gostivar. Pra, që nga 17 marsi i vitit 2019 unë, bashkëshortja dhe ime vajzë Laura, s´di si me ta spjegu dhimbjen që e ndjejë, kemi një varr në kraharor. Djali ynë Zuhdiu ishte i fejuar dhe, për pak muaj do e bënim edhe dasmën e shumë pritur dhe gjëra të tjera.
Në kohën e luftës në Kosovë diku në odat e Kosovës e kam dëgjuar një thënie për dhimbjen njerëzore; I rashë lisit e preva, i rashë gurit e çava, i rashë njeriut e duroi. Me këtë dua të them njeriu qenka më i fortë se dhimbja.
Mirëpo, përkundër fatkeqësisë që na ka ndodhë, ne po e jetojmë jetën e dhënë nga zoti. Ime vajzë Laurën, tani e kam edhe vajzë edhe djalë. Laura do ta rrënjëzon familjen tonë. Unë e di shprehet Lato Gostivari, se familja është qeliza e kombit. Pa këtë qelizë atdheu është i zbehet dhe i zvogëluar.
Xha Atdhe, në sofrën tonë ( që nga vdekja e djalit të vetëm, Zudiut ) në familjen tonë çdoherë është një karrige e zbrazët. Unë uroj që askujt në jetë të mos i ndodhë një dhimbje dhe një trishtim si ky i yni. Shëndet e gëzime të gjithë atyre që na lexojnë!
Atdhe Geci – Dortmund, 10. 01. 2023
blank

Pas 20 vitesh, lirohet nga burgu spiunia e ‘Luftës së Ftohtë’

Ana Montes, një nga të dënuarat si spiune e Luftës së Ftohtë prej rreth 20-vitesh është liruar nga burgu.

Ndërsa punonte si analiste në Agjencinë e Inteligjencës së Mbrojtjes të SHBA-së, analistja 65-vjeçare spiunoi për Kubën prej më shumë se dy dekatash.

Pas arrestimit të saj në vitin 2001, administrata amerikane deklaroi se ajo i kishte zbuluar Havanës pothuajse të gjitha operacionet e inteligjencës amerikane në ishull dhe për këtë arsye konsiderohej një nga “spiunet më të dëmshme” për sigurinë amerikane.

Michelle Van Cleave, e cila drejtoi kundërzbulimin nën drejtimin e Presidentit Xhorxh W. Bush, i tha Kongresit në vitin 2012 se: “Montes kishte kompromentuar pothuajse gjithçka që dinim për Kubën dhe operacionet tona në ishull dhe qeveria e Havanës mund të përdorte të gjithë informacionin në avantazhin e tij”.

Ndër të tjera, Montes u akuzua edhe për zbulimin e identitetit të katër spiunëve amerikanë dhe sigurimimin e materialeve të klasifikuara. Dënimi i i saj u vendos të ishte 25 vite burg. syri.net

blank

Më 31 dhjetor 2022 ndërroi jetë Papa Ratzniger

VOAL- I lindur më 16 prill 1927 në Marktl am Inn, Gjermani, Joseph Aloisius Ratzinger vjen nga një familje e vjetër fermerësh në Bavarinë e Poshtme. Prindërit e tij, jo veçanërisht të pasur, përpiqen t’i sigurojnë një arsim dinjitoz, aq sa, përballë disa vështirësive, për një periudhë të caktuar është vetë babai – me profesion komisar policie – ai që kujdeset për edukimin e tij.

 

Joseph Ratzinger, kardinali, ishte një nga eksponentët më të rëndësishëm të Kurisë Romake. I emëruar nga Papa Gjon Pali II në 1981 si prefekt i Kongregatës për doktrinën e besimit, president i Komisionit Biblik Papnor dhe i Komisionit Teologjik Ndërkombëtar Papnor (1981), ai ka qenë zëvendësdekan i Kolegjit të Kardinalëve që nga viti 1998.

Fëmijëria shënohet nga ngjarjet e historisë së madhe. Pak më shumë se një adoleshent, në vendin e tij po tërbohej shkatërrimi i shkaktuar nga Lufta e Dytë Botërore. Kur forcat e armatosura gjermane gjenden në një situatë të keqe, ai thirret në shërbimet ndihmëse kundërajrore. Megjithatë, thirrja kishtare fillon të piqet brenda tij, edhe si reagim ndaj të gjitha tmerreve që shkakton lufta.

Disa vite më vonë, Joseph Ratzinger u regjistrua në Universitetin e Mynihut për të ndërmarrë studimet shumë “laike” të Filozofisë, pa lënë pas dore gjithsesi njohuritë e diktuara nga teologjia. Etja e tij për dije ishte e tillë që, për të pirë më me vendosmëri nga burimet e dijes shpirtërore, ai vazhdoi studimet e tij të zellshme edhe në Shkollën e Lartë të Filozofisë dhe Teologjisë në Freising.

Nuk mund të besohet se fati i tij si kardinal nuk ishte tashmë i vulosur në një farë mënyre duke qenë se, përballë studimeve kanonike, më 29 qershor 1951 Ratzinger u shugurua prift. Shërbimi i tij baritor nuk kufizohet vetëm në predikimin ose shërbimin e meshës, por e vendos urtësinë e tij të freskët, e cila sapo është materializuar në tezën e teologjisë (“Njerëzit dhe shtëpia e Zotit në doktrinën e Kishës së Shën Agustinit”) pak përpara diskutuar në mësimdhënie. , një eksperiencë që do të zgjasë disa vite (edhe pas koncesionit të mësimdhënies falas të marrë me disertacionin e veprës “Teologjia e historisë së San Bonaventura”). Për rreth një dekadë, Ratzinger dha mësim fillimisht në Bon, pastaj edhe në Munster dhe Tübingen.

Jemi në fillim të viteve 70 dhe klima e përgjithshme sigurisht që nuk është e favorshme për kishën dhe përfaqësuesit e saj. Jozef Ratzinger sigurisht që nuk është tipi për t’u frikësuar ose për të ndjekur modën e momentit (madje edhe ato “intelektuale”) dhe në të vërtetë ai e bazon karizmën e tij brenda institucioneve kishtare nëpërmjet një farë mospërputhjeje mendimi.

Që në vitin 1962 Ratzinger kishte fituar famë ndërkombëtare duke ndërhyrë si konsulent teologjik në Këshillin e Dytë të Vatikanit. Në vitin 1969 ai u bë profesor i rregullt i Dogmatikës dhe historisë së dogmave në Universitetin e Regensburgut, ku ishte edhe nënkryetar.

Më 24 mars 1977 Papa Pali VI e emëroi atë kryepeshkop të Munchen und Freising dhe më 28 majin pasardhës ai mori shenjtërimin peshkopal, prifti i parë dioqezan që mori përsipër menaxhimin e dioqezës së madhe bavareze pas 80 vjetësh.

Më 5 prill 1993 ai u bashkua me Urdhrin e Kardinalëve të Peshkopëve.

Ratzinger ishte kryetar i Komisionit për përgatitjen e katekizmit të Kishës Katolike në periudhën 1986-1992 dhe u nderua nga Lumsa me gradën e nderit në drejtësi.

I dashur nga disa skaje të katolicizmit më ortodoks, kardinali është kritikuar shpesh nga bota laike për disa pozicione, me të drejtë ose gabim, të konsideruara tepër dogmatike.

Ratzinger mbylli në mënyrë simbolike Papën e Gjon Palit II, duke dhënë predikimin në funeralin e tij dhe duke pranuar se si “Ata që e kanë parë Papën të lutet, ata që e kanë dëgjuar të predikojë kurrë nuk e harrojnë atë” dhe se si “në sajë të një rrënjosjeje të thellë në Krishtin, Papa ishte në gjendje të mbante një peshë që shkon përtej forcës së pastër njerëzore”.

Më 19 prill 2005, barra e madhe e udhëheqjes së kishës në mijëvjeçarin e ri iu ngarkua atij. Përballë entuziazmit, por edhe dyshimeve që ngre figura e tij, një përgjigje e parë duket se është zgjedhja e emrit: Benedikti XVI.

Papa i mëparshëm që pati zgjedhur emrin e Benediktit (Benedikti XV) ishte Papa i Luftës së Madhe. Edhe ai, ashtu si Ratzinger, kishte qenë një “burrë shteti”, i cili mbërriti në papat pasi kishte qenë Nunc Apostolik në Spanjë dhe Sekretar Shteti i Vatikanit. Një papë konservator në dukje, por i zgjedhur në fronin papal në vitin 1914, mishëroi kundërshtimin e Kishës ndaj “masakrës së kotë”, me zgjedhje dhe propozime të guximshme për paqen. Marrëdhëniet e vështira diplomatike të Kishës me fuqitë e mëdha evropiane në periudhën e parë të pasluftës dëshmojnë për këtë angazhim.

Prandaj, zgjedhja e emrit nxjerr në pah jo vetëm ngjashmërinë e rrugës brenda Kishës: ajo nxjerr në pah ambicien e parë të pontifikatit të Papa Ratzinger, Benediktit XVI: paqen.

Në shkurt 2013 vjen një njoftim tronditës: Papa deklaron gatishmërinë e tij për të braktisur rolin e tij si kreu i Kishës, për vetë Kishën, duke përmendur si arsye mungesën e forcës për shkak të moshës së shtyrë. Benedikti XVI përfundon mandatin e tij si Papë nga ora 20.00 e 28 shkurtit 2013.

Pasardhësi i tij i zgjedhur është Papa Françesku. Benedikti XVI merr rolin e papës emeritus.

Papa Benedikti XVI vdiq më 31 dhjetor 2022 në moshën 95-vjeçare./Elida Buçpapaj

blank

Më 10 dhjetor 1198 u nda nga jeta Averroe, filozof, matematikan, teolog arab

VOAL- Averroe lindi në Kordobë në vitin 1126, me emrin arab të Ebu I-Valid Muhamed Ibn Ahmad Muhamed Ibn Rush (i cili në mesjetë fillimisht do të bëhej Aven Roshd dhe më pas Averroes), në një familje juristësh të famshëm që i përkisnin shkollës Maliki: si Abd al-Kasim Ahmad, babai i tij, ashtu edhe Abd al-Valid Muhamedi, gjyshi i tij, kanë qenë gadi (d.m.th. autoritetet lokale përgjegjëse për dhënien e drejtësisë).

Rruga shkollore dhe arsimore e Averroes-it është klasike: pasi ka studiuar hadithin, domethënë tregimet tradicionale që i përkasin Muhamedit, ai vazhdon me teologjinë dhe jurisprudencën, duke ndjekur gjithashtu mësimet e Avempace (sipas historianëve, në fakt, hipoteza se ka pasur një bashkëpunim të thellë mes të dyve nuk mund të përjashtohet plotësisht). Pasi u bë jurist, mjek dhe filozof, ai u emërua gadi, fillimisht në Sevilje dhe më vonë në Kordobë. Enciklopedia e tij e mjekësisë mbetet e famshme, por midis shkrimeve të tij ka edhe disa vepra filozofike dhe komente interesante për mendimin aristotelian.

Averroes qëndroi në Marrakesh gjatë kalifatit Abd al-Mumin, në një moment historik në të cilin Almoravidët po zgjeroheshin ndjeshëm nga pikëpamja ushtarake dhe gjithashtu fetare. Besimi i tyre, në veçanti, karakterizohet nga një bindje shumë e rreptë ndaj Kuranit, nga formalizma mjaft të rreptë dhe nga respekti për Sunetin, domethënë grupin e kodeve të sjelljes. Për sa i përket mendimit të tij filozofik, vepra më e rëndësishme e Averroes-it është padyshim “Tahafut al-tahafut”, e cila u bë latinisht “Destructio destructionis philosophorum”, dhe më pas në italisht “L’incoerenza dell’incoerenza”.

Në këtë tekst, mendimtari arab mbron filozofinë aristoteliane, duke u kundërvënë veçanërisht me kritikat e shprehura në traktatin “Tahafut al-falasifa” (“Destructio philosophorum”, d.m.th. “Mospërputhja e filozofëve”) nga el-Ghazali, ku ai besonte se filozofia dhe mendimi aristotelian në veçanti, nuk mund të përputhej me Islamin. Gjithsesi, krejtësisht i kundërt është mendimi i Averroes, i cili beson se është e mundur të arrihet e vërteta si përmes filozofisë spekulative ashtu edhe përmes fesë.

Megjithatë, ai u detyrua të shkojë në mërgim gjatë valës së fanatizmit fetar që goditi al-Andalusin në fund të viteve 1100: u mbajt nën kontroll të rreptë deri në vdekjen e tij, ai gjithashtu duhej të vuante shkatërrimin e shumë prej veprave të tij nga censura e metafizikës dhe logjikës. Me vdekjen e Averroes, e cila ndodhi më 10 dhjetor 1198 në Marrakesh, epoka e kulturës liberale në Islamin spanjoll mori fund.

Megjithatë, ajo që i mbetet juristit dhe filozofit është mendimi i tij, shumë i afërt me veprat greke, megjithëse nuk e njihte gjuhën: ai kishte mundur t’u afrohej teksteve aristoteliane, prandaj, vetëm nëpërmjet përkthimeve arabe të bëra nga të krishterët siriakë. Nga pikëpamja historike, rëndësia e Averroes-it mund të gjurmohet në komentet dhe përkthimet që ai bëri në lidhje me mendimin e Aristotelit, i cili në atë kohë ishte harruar praktikisht në të gjithë Perëndimin.

Pra, në thelb i detyrohemi Averroes dhe përkthimeve të tij në latinisht, rimëkëmbjen që ndodhi në Evropë të traditës aristoteliane, që ndodhi pikërisht në ato vite. Vetë Thomas Aquinas, i cili gjithashtu u shpreh në kontrast me rrymat e ndryshme averoiste të kohës së tij (shumë e përfaqësuar në mjedisin akademik parizian), i detyrohet shumë Averroes-it dhe së bashku me të krenohet me një rivlerësim themelor të veprave aristoteliane.

Sipas Averroes, nuk kishte asnjë konflikt midis filozofisë dhe fesë, edhe sepse divergjencat që mund të gjurmoheshin ishin vetëm për shkak të interpretimeve të ndryshme, ose rrugëve të ndryshme të ndjekura për të arritur tek e njëjta e vërtetë: rruga filozofike, e destinuar për një rreth të vogël. të intelektualëve në aftësi për të kryer studime veçanërisht të ndërlikuara; dhe mënyra fetare, e bazuar në besim, e cila mund të kuptohet nga të gjithë pasi nuk kërkon formim të veçantë. Sipas Averroes, filozofëve u lejohet të studiojnë fenë duke përdorur mjetet e arsyes dhe nuk ka asnjë ndalim islamik për këtë.

Veprat e Averroes-it, duke përfshirë esenë “Kitab al-Kashf” (në të cilën kritikohet në mënyrë eksplicite shkolla teologjike Asharite e themeluar nga Abu al-Hasan al-Eshari) dhe “Kitab fasl al-Maqal” (në të cilën mbështet punën hetimore. të filozofëve, absolutisht jo bartës të mosbesimit dhe blasfemisë), u përkthyen në hebraisht në shekullin e trembëdhjetë nga Jacob Anatoli, duke ndikuar ndjeshëm në filozofinë hebraike deri në Spinoza.

Për sa i përket mendimit fetar, libri më i rëndësishëm i Averroes ishte padyshim “Al-Kashf an manahij al-adilla fi acqa id al-milla”, në të cilin doktrinat fetare të kohës u analizuan për të vlerësuar korrektësinë dhe autenticitetin e tyre nga këndvështrimi i ligjvënësit. Në veçanti, filozofi u përqendrua në çështjen e ekzistencës së Zotit dhe në mundësitë që kishte njeriu për të gjetur konfirmimin e tij.

Një argument i parë i identifikuar ishte ai i Providencës, sipas të cilit të gjitha objektet e universit janë në një farë mënyre në shërbim të njerëzimit: prandaj Zoti mund të identifikohet si një krijues i përsosur; argumenti i dytë, megjithatë, kishte të bënte me shpikjet e të gjithë elementëve të universit, të dizajnuara nga Zoti në një mënyrë jo të rastësishme. Nga pikëpamja e kozmologjisë, Averroes theksoi ndryshimin midis punës së përjetshme, e cila nuk lejon intervale kohore, dhe punës njerëzore, e cila përkundrazi mund t’i lejojë vetes mundësitë e pushimit.

Bota përfaqëson, sipas filozofit të Kordovës, një kategori ekzistence dhe karakterizohet nga një shkak agjent që udhëheq jetën. Në kontekstin e një vizioni të trefishtë të kozmosit, dallohen shkaku agjent, me origjinë hyjnore, bota fizike dhe trupat qiellorë.

Averroes, pra, ndërhyri edhe në fushën psikologjike, duke e cilësuar intelektin si një substancë jotrupore dhe të përjetshme, të dallueshme në intelektin pasiv dhe intelektin aktiv: i pari, i lidhur me shqisat; e dyta, e lidhur me njeriun nëpërmjet një arsyeje të përjetshme materiale.

Siç u përmend, ai eksperimentoi edhe në fushën e mjekësisë, me veprën “Kitab el-Kulliyyat fi al-Tibb”, e cila për një kohë të gjatë ishte teksti më i njohur mjekësor, jo vetëm nga myslimanët, por edhe nga çifutët dhe të krishterët. : Ata erdhën trajtuan, ndër të tjera, tema si autopsia dhe diseksioni, praktika jo të dënuara, por më tepër të larta, pasi anatomia, nëse studiohet për qëllime shkencore, nuk bën gjë tjetër veçse ushqen besimin në Zot.

Së fundi, mendimi i Averroes pati gjithashtu ndikime të rëndësishme në fizikë, duke pasur parasysh se ai ishte studiuesi i parë që përcaktoi forcën si punën e nevojshme për të ndryshuar gjendjen e një materiali; ai gjithashtu kishte intuitë për fërkimin, i cili modifikon forcën që duhet të zbatohet në fushën kinetike, dhe për atë që Kepleri më vonë do ta quante inerci./Elida Buçpapaj


Send this to a friend