Në artikullin e publikuar nga ABC, thuhet se në Shqipëri po rritet një valë zemërimi “në një nivel që nuk është parë që prej rënies së komunizmit”, ndërsa lëvizja e protestës, e quajtur “Revolucioni i Flamingove”, është kthyer në një reagim të gjerë qytetar kundër politikave të qeverisë për zonat natyrore dhe zhvillimin turistik.

Sipas ABC, protestat që nisën për shkak të shqetësimeve mjedisore rreth projekteve turistike në zonën e Sazanit dhe Lagunës së Nartës, janë zgjeruar duke marrë një karakter më të gjerë politik, ku qytetarët shprehin pakënaqësi ndaj qeverisë Rama dhe mënyrës së menaxhimit të pasurive publikNë artikull, ABC ndalet te ndryshimet ligjore të miratuara nga qeveria shqiptare në vitin 2024 për zonat e mbrojtura dhe mundësinë e zhvillimit të resorteve turistike në këto hapësira.

Media australiane shkruan se kritikët e qeverisë pretendojnë se këto ndryshime kanë hapur rrugën për projekte të mëdha private në zona me rëndësi të veçantë natyrore.

Por sipas ABC, për shumë qytetarë kjo çështje është kthyer në një simbol të pakënaqësisë ndaj qeverisjes së Edi Ramës, duke e lidhur debatin me mungesën e transparencës dhe mënyrën e administrimit të tokave me vlerë të lartë në bregdet.

Sipas artikullit, “Revolucioni i Flamingove” është kthyer në një nga protestat më të mëdha qytetare në Shqipëri në dekadat e fundit.

25-vjeçarja Sona Faudi, një nga protestueset e cituara nga ABC, është shprehur: “Ne duhet të mbrojmë tokën tonë. Ata duan të na marrin natyrën”.

“Po ndërtohet për njerëz të pasur, ndërsa ne kemi probleme të tjera për të cilat duhet të shqetësohemi”, citohet të ketë thënë ajo.

Sipas ABC, ajo që nisi si një reagim për mbrojtjen e natyrës është shndërruar në një protestë më të gjerë kundër qeverisë shqiptare.

Artikulli i plotë i ABC Australia:

Brenda Shqipërisë po rritet një valë zemërimi në një nivel që nuk është parë që prej rënies së komunizmit.

Qytetarët po protestojnë për mbrojtjen e një prej perlave të fundit të paprekura të Mesdheut, një parajsë natyrore e brishtë, por edhe kundër një qeverie që e akuzojnë për lidhje me oligarkët dhe botën e krimit.

Në qendër të debatit është edhe një emër i madh ndërkombëtar, familja Trump. Në gadishullin e Zvërnecit, malet e mbuluara me gjelbërim rrethojnë një bregdet të qetë, ndërsa në horizont shfaqet ishulli i Sazanit, që qëndron si një fortesë në skajin e detit Adriatik.

Plazhi këtu ende ruan qetësinë e tij. Peshkatarët vendas hedhin varkat e vogla në ujë, familjet pushojnë nën çadra dhe disa të rinj luajnë futboll në rërën e lagur. Në ujërat mes bregut dhe ishullit jetojnë foka të rralla mesdhetare dhe breshka të mbrojtura të llojit “Caretta Caretta”.

Pas plazhit shtrihet Laguna e Nartës, një ekosistem i pasur ku jetojnë rreth 200 lloje shpendësh, mes tyre edhe tufa flamingosh që ushqehen me karkaleca në ujërat e kripura të lagunës. Pikërisht këta flamingo janë bërë simboli i protestave të njohura si “Revolucioni i Flamingove”.

Ndërsa pjesa më e madhe e vijës bregdetare të Mesdheut është e mbushur me hotele luksoze, pika tregtare të nivelit të lartë dhe klube e bare plazhi të mbushura plot, Zvërneci mbetet i paprekur nga zhvillimi modern.

Kjo është arsyeja pse një propozim i diskutueshëm ka ndezur fitilin për protesta në kryeqytetin e Shqipërisë, Tiranë.

“Ky është një nga segmentet e fundit të Mesdheut që nuk është prekur nga ndërhyrja intensive njerëzore. Është një nga thesaret e fundit natyrore që kemi”, është shprehur ambientalisti shqiptar Aleksandër Trajçe për emisionin australian “7.30”.

Por statusi i Zvërnecit si një parajsë e egër dhe e paprekur mund të marrë fund së shpejti, pasi qeveria shqiptare i dha dritën jeshile një resorti luksoz prej 6.5 miliardë dollarësh që do të ndërtohet në brigjet e anës lindore të ishullit të Sazanit dhe pranë Lagunës së Nartës.

Dokumentet e tenderit dhe të draftit të projektimit të publikuara në internet tregojnë planet për resortin luksoz që përfshijnë mijëra dhoma në një kompleks luksoz, me një kazino dhe një park ujor, me dhoma dhe restorante të ofruara nga “Carbone”, restoranti elegant italian i klasit A ​​në Nju Jork.

Operatori i mundshëm i resortit është përmendur kompania prestigjioze zvicerane e hoteleve Aman Resorts. Dhomat në resortet e saj në Alpet franceze dhe Venecia kushtojnë rreth 1000 dollarë nata, një shumë që është e barabartë me pagën mesatare mujore në Shqipëri.

Mbështetës i këtij resorti të izoluar me pesë yje janë Jared Kushner dhe gruaja e tij Ivanka Trump, vajza e presidentit të SHBA-së. Kushner është i lidhur ngushtë me administratën e vjehrrit të tij dhe ka qenë një ndërmjetës kyç në hije në bisedimet e paqes në Lindjen e Mesme dhe Ukrainë, por nuk është një punonjës qeveritar.

Investimi mbështetet nga kompania private e investimeve të Kushner, “Affinity Partners”, e cila ka marrë mbështetje financiare nga fondet sovrane saudite dhe investon miliarda dollarë në teknologjinë izraelite dhe pasuritë e paluajtshme europiane.

Investimet në bregdetin e Shqipërisë kanë qenë një nxitës kyç i ekonomisë së vendit që nga rënia e regjimit komunist në vitin 1990. Dhe qeveritë e njëpasnjëshme kanë qenë të etura për të tërhequr para të huaja për të ndërtuar vijën bregdetare piktoreske.

Trajce, i cili pavarësisht se ishte drejtor ekzekutiv i Mbrojtjes dhe Ruajtjes së Mjedisit Natyror në Shqipëri dhe një nga ambientalistët kryesorë në vend, mbeti i habitur nga projekti.

“Ne nuk jemi pyetur kurrë. Nuk na është drejtuar askush. Për dijeninë tonë, asnjë organizatë serioze mjedisore apo grup kërkimor që merret me këtë fushë nuk është kontaktuar”, tha ai.

Sipas tij, përmasat e projektit janë zbuluar gradualisht vetëm përmes rrjedhjeve në media. Ajo që ka parë në planet paraprake e shqetëson.

“Ndërtesa tetëkatëshe, resorte, apartamente dhe vila. Kjo duket më shumë si një projekt i zhvillimit të pasurive të paluajtshme sesa një projekt turistik”, u shpreh Trajçe.

“Do të ishte shkatërrimi i plotë i këtij ekosistemi. Po flasim për pjesën më të brishtë të një zone të mbrojtur. Pasojat mund të jenë aq të paparashikueshme dhe katastrofike, sa është e vështirë të imagjinohet një skenar tjetër përveç ndryshimit të plotë të këtij ekosistemi”, tha ai.

Një histori e dyshimtë e Trumpit?

Origjina e idesë për resortin luksoz në Sazan është kthyer në një çështje të debatueshme në Shqipëri. Sipas Ivanka Trump, ajo dhe bashkëshorti i saj Jared Kushner e zbuluan ishullin gjatë një udhëtimi veror.

Në muajin maj, gjatë një interviste në podcastin e David Senra, Ivanka Trump, e cila është e përfshirë në biznesin familjar të pasurive të paluajtshme, tregoi versionin e saj për mënyrën se si u njoh me Sazanin.

“Ne ishim në varkën e një miku dhe ndaluam për të notuar. Në fakt, kështu e gjetëm. Ne notuam drejt ishujve”, tha ajo.

Sipas saj, ishulli i Sazanit ishte një “ishull privat, i pabesueshëm dhe i bukur prej 1400 hektarësh në mes të Mesdheut”.

Ajo pretendoi gjithashtu se së bashku me Kushner kishin kaluar në terrenin shkëmbor të ishullit për të arritur në majë.

Miku i tyre ishte financuesi milioner britanik dhe konti, Nathaniel Rothschild, dhe varka ishte superjahti 73-metërsh i baronit, Planet 9.

Por kjo histori është pritur me skepticizëm nga shumë shqiptarë.

Ambientalisti Aleksandër Trajçe tha se pretendimi se Ivanka Trump kishte eksploruar ishullin zbathur ishte i vështirë për t’u besuar.

“Kur Ivanka tha se kishte ecur në ishull zbathur, u habita, sepse terreni është shumë i ashpër”, tha ai. “Edhe për ne që jemi punonjës të terrenit me eksperiencë, është e vështirë të ecësh aty edhe me këpucë të përshtatshme për ecje malore”, shtoi ai.

Sipas tij, bukuria e Sazanit lidhet pikërisht me faktin që ai ka mbetur i egër dhe i paprekur.

“Po, ishulli është i bukur, por është i bukur sepse është i egër”, u shpreh Trajçe.

Pretendimi se ishulli ishte një vend i panjohur dhe se ishte “zbuluar” nga çifti Trump-Kushner është kundërshtuar gjithashtu.

Sazani është pronë publike dhe për dekada ka shërbyer si bazë ushtarake. Ai është kthyer edhe në një destinacion turistik që prej vitit 2015, kur plazhi i tij u hap për vizitorët.

Kur ekipi i emisionit “7.30” vizitoi ishullin, u pa qartë se ai nuk ishte një vend sekret. Muzika e lartë dëgjohej nga varkat turistike të ankoruara pranë bregut, ndërsa dhjetëra turistë mbërrinin me tragete pasagjerësh.

Vizitorët shoqëroheshin nga guida drejt një zone të vogël plazhi, ndërsa një grup turistësh konsumonte drekë të organizuar gjatë një ture rreth ishullit.

Por për shumë shqiptarë, problemi nuk lidhet vetëm me historinë e treguar nga Ivanka Trump.

Shqetësimi kryesor është mënyra se si një projekt i mbështetur nga familja Trump-Kushner mori dritën jeshile për t’u ndërtuar në një prej zonave të fundit të mbrojtura të Mesdheut.

Ligje për oligarkët dhe botën e krimit

Në shkurt të vitit 2024, qeveria shqiptare e drejtuar nga kryeministri Edi Rama miratoi ndryshime të rëndësishme ligjore që prekën rregullat për mbrojtjen e mjedisit, zonave të mbrojtura dhe plazheve.

Këto ndryshime i dhanë mundësi administratës të lejonte ndërtimin e resorteve me pesë yje në zona që më parë ishin të ndaluara për ndërtime të tilla.

Sipas raportimit të ABC, ndryshimet ligjore u miratuan vetëm tre ditë pasi planet fillestare për resortin u bënë publike nga ekipi i Kushner.

Gjithashtu është raportuar se Rama ishte takuar me Ivanka Trump dhe Jared Kushner gjatë udhëtimit të vitit 2021, kur ata ndodheshin në një jaht në zonën e Sazanit.

Qeveria shqiptare ka mohuar se ndryshimet ligjore janë bërë posaçërisht për këtë projekt, por ato kanë shtuar dyshimet dhe kritikat në opinionin publik.

Redi Muçi, pedagog dhe deputet shqiptar, thotë se problemi kryesor nuk është vetëm investimi i familjes Trump në Shqipëri, por mënyra se si funksionon sistemi i pronësisë dhe zhvillimit të tokave në vend.

Sipas tij, korrupsioni është një problem i përhapur dhe tokat me vlerë të lartë shpesh përfundojnë përmes marrëveshjeve të dyshimta.

“Njësia Speciale e Hetimit ka lëshuar më shumë se 20 urdhër-arreste për persona të lidhur me trafikun e drogës, të cilët kanë marrë më shumë se një milion metra katrorë leje ndërtimi”, tha Muçi për “7.30”.

“Problem nuk është familja Trump që zhvillon një projekt në Shqipëri. Problemi është korrupsioni që qëndron pas tij”, tha ai.

Në rastin e projektit Trump-Kushner, janë ngritur pikëpyetje edhe për pronësinë e tokës ku pritet të ndërtohet resorti.

Kompania e mbështetur nga Kushner raportohet se ka marrë një pjesë të të drejtave të zhvillimit nga biznesmeni shqiptar me bazë në Miami, Arthur Shehu. Shehu kërkohet nga autoritetet shqiptare për akuza që lidhen me trafik droge dhe pastrim parash.

Ndërkohë, organet shqiptare kundër korrupsionit kanë ngritur dyshime se dokumentet e pronësisë së tokës mund të jenë falsifikuar përpara shitjes së të drejtave të zhvillimit.

Megjithatë, nuk ka asnjë akuzë apo pretendim zyrtar se Jared Kushner, Ivanka Trump apo kompania Affinity Partners kanë kryer shkelje.

Kushner dhe kompania e tij nuk iu përgjigjën kërkesës së ABC për koment.

Banorët e zonës gjithashtu pretendojnë se kanë të drejtë pronësie të trashëguar mbi tokën dhe aktualisht çështja ndodhet në gjykata.

Redi Muçi shprehet i shqetësuar se procesi mund të zvarritet për vite me radhë në sistemin gjyqësor dhe thotë se përvoja e mëparshme tregon se banorët vendas shpesh mbeten të pafuqishëm përballë kompanive të mëdha dhe personave me ndikim kur bëhet fjalë për pronat.

“Çfarë ndodh me banorët vendas është se ata përfshihen në një betejë të gjatë ligjore që zgjat me dekada, por që në fund nuk përfundon kurrë me marrjen e asaj që u takon”, tha ai.

Qeveria shqiptare është kontaktuar për një koment lidhur me çështjen, por kryeministri Edi Rama më herët ka hedhur poshtë pretendimet se projekti do të ketë pasoja të mëdha negative për mjedisin e bregdetit.

Hyr në revolucion

Qeveria shqiptare argumenton se ndryshimet ligjore dhe qasja më liberale ndaj investimeve turistike janë bërë në funksion të zhvillimit ekonomik dhe rritjes së turizmit.

Pas rënies së komunizmit në vitin 1990, Shqipëria ishte një nga vendet më të varfra në Europë. Me kalimin e viteve, ekonomia filloi të përmirësohej dhe qeveritë e njëpasnjëshme e panë turizmin si një burim të rëndësishëm të ardhurash.

Gjatë qeverisjes së Edi Ramës, bumi turistik është përshpejtuar, ndërsa ndërtimet përgjatë bregdetit janë shtuar ndjeshëm.

Vlora, qyteti bregdetar pranë zonës ku planifikohet projekti Trump-Kushner në Zvërnec, është mbushur me hotele, restorante dhe infrastrukture turistike.

Gjatë verës, plazhet mbushen me turistë, ndërsa popullsia relativisht e vogël e Shqipërisë prej rreth 2.6 milionë banorësh rritet deri në rreth 11 milionë persona.

“Sigurisht që kemi nevojë për turizëm. Duhet të përfitojmë nga fakti që Shqipëria ka male, bregdet dhe klimë të mirë. Por turizmi nuk mund të jetë i vetmi burim ekonomik i vendit”, tha Redi Muçi.

Për vite me radhë, shqiptarët kanë parë me trishtim se si betoni ka marrë vendin e plazheve të tyre dikur të paprekura.

Rezistenca deri atëherë kishte qenë e vogël në përmasa. Por ajo lëvizje e vogël aktiviste ishte vetëm fillimi i një vale historike zemërimi publik.

“Ata duan të na marrin natyrën”

Në një mbrëmje të premte në Tiranë, qindra qytetarë u mblodhën në sheshin “Skënderbej”, nën dritën portokalli të perëndimit. Ky shesh është kthyer në skenën kryesore të protestave kundër projektit të zhvillimit në bregdet dhe kundër qeverisë.

Kur ekipi i “7.30” mori pjesë në protestë, ajo ishte protesta e 41-të kundër projektit Trump-Kushner dhe politikave të zhvillimit në zonat e mbrojtura.

Flamingot janë kthyer në simbolin e mbrojtjes së natyrës dhe kundërshtimit ndaj ndërtimeve masive.

25-vjeçarja Sona Faudi dhe shoqja e saj 23-vjeçare Najada Dafa marrin pjesë në protesta çdo mbrëmje pas përfundimit të punës.

“Ne duhet të mbrojmë tokën tonë. Ivanka Trump dëshiron të blejë ishullin e Sazanit, por ne nuk duam që toka jonë të trajtohet si pronë private”, tha Faudi.

“Ata duan të na marrin natyrën. Shqiptarët nuk do të përfitojnë asgjë nga kjo, sepse po ndërtohet për njerëz të pasur, ndërsa ne kemi probleme të tjera për të cilat duhet të shqetësohemi”, tha ajo.

Protestat nisën në muajin maj, pasi u publikuan pamje nga përplasjet mes protestuesve dhe personelit të sigurisë pranë zonës ku planifikohet projekti.

Zemërimi publik u rrit dhe protesta u përhapën në qytete të ndryshme të vendit, duke mobilizuar mijëra qytetarë.

I njohur si “Revolucioni i Flamingos”, tani konsiderohet gjerësisht shfaqja më e madhe antiqeveritare në vend që nga rënia e komunizmit.

Najada Dafa, e cila punon si kërkuese shkencore, thotë se një tjetër pikë që zemëroi shumë shqiptarë ishin komentet e Ivanka Trump për “zbulimin” e ishullit.

“Ajo e bëri të dukej sikur ishte Kristofor Kolombi”, tha Dafa. “Ishulli është i izoluar, sigurisht, por ne e dimë që ekziston. Ne kemi qenë atje”, tha ajo.

Sipas organizatorëve, rreth 3 mijë persona morën pjesë në protestën e mbrëmjes kur ekipi i “7.30” ishte në Tiranë.

“Ne nuk do të ndalojmë kurrë së protestuari, sepse jemi shqiptarë. Ne jemi ballkanas dhe ballkanasit janë njerëz shumë kokëfortë”, tha Sona Faudi.

Protestuesit shpresojnë se vëmendja ndërkombëtare do të rrisë presionin ndaj qeverisë shqiptare dhe se Bashkimi Europian mund të ndikojë në ndalimin e projektit.

Megjithatë, jo të gjithë shqiptarët e kundërshtojnë investimin. Disa qytetarë mendojnë se hapja ndaj investimeve të huaja është një mundësi për zhvillimin ekonomik të vendit.

Një banor vendas tha për “7.30”: “Ne kemi qenë në komunizëm për 50 vite dhe kemi qenë plotësisht të izoluar. Nuk mund ta imagjinoni sa të lumtur jemi kur shohim njerëz nga çdo vend i botës”.

“Sipas meje, mediat shqiptare dhe ndërkombëtare po e paraqesin shumë negativisht çështjen e bregdetit shqiptar”, tha Kujtim Dervishi, një hotelier, mbështet zhvillimin turistik të bregdetit

“Bregdeti është i bukur dhe i përshtatshëm për turizëm. Investimet janë bërë dhe kjo është diçka strategjike”, tha ai.

Ende nuk ka një afat të përcaktuar se kur ëndrra e Jared Kushner dhe Ivanka Trump për resortin në ishull do të bëhet realitet.

Megjithatë, në zonë janë parë specialistë që kryejnë matje dhe një rrugë shërbimi është ndërtuar.

Edhe pse qeveria shqiptare ka dhënë miratimin paraprak për projektin, proceset gjyqësore, protestat dhe shqetësimet e ngritura nga Bashkimi Europian mund ta vonojnë atë për disa vite.

Aktivistët thonë se “Revolucioni i Flamingove” do të vazhdojë për aq kohë sa të jetë e nevojshme. Panorama

Kjo është kështjella prej 2.6 milionë eurosh e Ermal Beqirit në Francë, për të cilën SPAK ka kërkuar sekuestrimin.

Ajo me të cilën identifikohet lehtësisht se i përket biznesmenit, është një seksion në faqen zyrtare ku publikohen të dhënat ligjore të faqes së internetit, figuron emri “Ermal Beqiri”, si dhe nga vetë njoftimi i SPAK që përcakton se kështjella ndodhet në Oise.

“Château d’Auteuil në Berneuil-el-Bray është një vend ekskluziv dhe pak i njohur për publikun, një monument historik privat i vendosur rreth një orë larg Parisit, në Oise”, thuhet në faqen zyrtare ku reklamohet kështjella.

Regjistrat francezë të pasurive të paluajtshme tregojnë se më 30 dhjetor 2024 Château d’Auteuil u shit për 2.612.200 euro. Shuma përputhet pothuajse plotësisht me atë të përmendur nga SPAK për blerjen e një kështjelle në Oise.

Château d’Auteuil ndodhet në Berneuil-en-Bray, rreth një orë larg Parisit dhe pranë aeroportit Beauvais.

Sipas të dhënave historike franceze, pjesët më të vjetra të saj datojnë nga fundi i shekullit XVI, ndërsa ndërtesa mori pamjen aktuale gjatë shekullit XIX.

Rezidenca është ndërtuar në stilin Louis XIII, me fasada karakteristike prej tullash të kuqe dhe çati prej pllakash të holla guri natyror. Ajo është e rrethuar nga hendeqe dhe parku përreth, ndërsa fasadat dhe çatitë janë të mbrojtura si monument historik nga shteti francez.

Historia e saj shtrihet në më shumë se katër shekuj. Kështjella e parë u shkatërrua në fund të shekullit XVI, por u rindërtua mbi të njëjtat themele dhe mori pamjen aktuale.

Në faqen zyrtare thuhet se restaurimi i saj vazhdon prej më shumë se dy dekadash.

“Që nga viti 2003, 70 për qind e 35 ambienteve janë restauruar duke respektuar historinë dhe duke shtuar komoditetin e ditëve të sotme”, ndërsa autorët e prezantimit shtojnë se kështjella “bëhet çdo ditë e më e bukur”.

“Rreth 50 ambiente, me një sipërfaqe totale prej 1 200 metrash katrorë, po restaurohen gradualisht, duke ndërthurur elementët klasikë si parketet në stilin e Versajës dhe oxhakët prej mermeri, me komoditetet moderne.

Prej 10 vitesh, pesë dhoma dhe suita luksoze u ofrojnë vizitorëve një qëndrim të paharrueshëm”, thuhet më tej.

Në një tjetër përshkrim në faqen e internetit theksohet se të gjitha të ardhurat nga aktiviteti turistik “riinvestohen tërësisht në restaurimin e kështjellës”, duke e paraqitur objektin jo vetëm si një rezidencë private, por edhe si një projekt për ruajtjen e trashëgimisë historike franceze.

Një monument historik francez
Château d’Auteuil ndodhet në Berneuil-en-Bray, rreth një orë larg Parisit dhe pranë aeroportit Beauvais.

Sipas të dhënave historike franceze, pjesët më të vjetra të saj datojnë nga fundi i shekullit XVI, ndërsa ndërtesa mori pamjen aktuale gjatë shekullit XIX.

Rezidenca është ndërtuar në stilin Louis XIII, me fasada karakteristike prej tullash të kuqe dhe çati prej pllakash të holla guri natyror. Ajo është e rrethuar nga hendeqe dhe parku përreth, ndërsa fasadat dhe çatitë janë të mbrojtura si monument historik nga shteti francez.

Historia e saj shtrihet në më shumë se katër shekuj. Kështjella e parë u shkatërrua në fund të shekullit XVI, por u rindërtua mbi të njëjtat themele dhe mori pamjen aktuale.

Në faqen zyrtare thuhet se restaurimi i saj vazhdon prej më shumë se dy dekadash.

Ermal Beqiri dhe tenderat e AKSHI-t

Ermal Beqiri është një nga personat e shpallur në kërkim nga SPAK për skemën e grabitjes së tenderave të AKSHI-t, bashkë me Ergys Agasin, mikun e ngushtë të kryeministrit Edi Rama. Të dy, Beqiri dhe Agasi, kontrollonin një institucion që qarkulloi qindra miliona euro nëpërmjet bashkëpunimit me drejtoreshën, Mirlinda Karçanaj, e emëruar aty direkt nga kryeministri Rama, pas një bashkëpunimi të vjetër që kishin pasur, që në bashkinë e Tiranës.

Sipas Prokurorisë së Posaçme, Ermal Beqiri po hetohet për një sërë veprash të rënda penale, mes tyre: grup i strukturuar kriminal; pastrim parash; korrupsion aktiv i personave që ushtrojnë funksione publike; shkelje e barazisë në tendera; konkurrencë e paligjshme nëpërmjet dhunës; heqje e paligjshme e lirisë.

Ndaj tij ishte caktuar masa “arrest në burg” që në dhjetor 2025, ndërsa më pas u shpall në kërkim ndërkombëtar me Red Notice të Interpolit.

Sipas njoftimit zyrtar të SPAK, policia gjyqësore franceze ka identifikuar jo vetëm vendndodhjen e tij, por edhe një seri asetesh financiare dhe pasurish të paluajtshme në Francë.

Arrestimi ndodhi më 24 korrik 2026, pasi Beqiri hyri me një avion të lehtë në hapësirën ajrore të kufizuar të centralit bërthamor të Penly, në Normandi, dhe u detyrua të ulej në aerodromin e Albert-it.

Gjykata franceze vendosi ta mbajë në paraburgim për qëllime ekstradimi drejt Shqipërisë.

Në të njëjtën kohë, autoritetet franceze kryen kontrolle në ambientet e lidhura me të dhe sekuestruan materiale që, sipas SPAK-ut, “vlerësohen me interes për procedimin penal”. Ndërkohë, hetimet financiare vijojnë për sekuestrimin e pasurive të identifikuara në territorin francez. gsh

Pas përurimit të shtatores së Ibrahim Rugovës në Klinë

Iniciativa personale e veprimtarit me qëndrim të përkohshëm në New York të SHBA-ve, z. Marjan Cubi nga Drenoci i Klinës, përveqse unikate, ngërthen në vete edhe mesazhin e qartë për të gjithë mërgimtarët, se punët e mira bëhen pa bërë bujë dhe pa zhurmë në rrjetet sociale.

Shpirti human i mërgimtarit

Marjan Cubi është emër i njohur në komunitetin mbarëshqiptarë në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, i shquar për kontributin shumëdimensional në shërbim të çështjes kombëtare, të Kosovës në veçanti.

Marjan Cubi me djalin e tij Ilirin janë ideator dhe donator të vetëm të shtatores së presidentit historik, Ibrahim Rugova në Klinë.

Në rrëfimin e tij për ‘Radio Alba’ në Klinë, z. Marjan Cubi theksoi se “ideja për ndërtimin e shtatores së Ibrahim Rugovës buron nga dashuria, respekti dhe simpatia që kishin familjarisht për presidentin historik”.

Pak njerëz e dinë, se Marjan Cubi ishte nga njerëzit e parë që e ka suportuar (ndihmuar) presidentin Rugova në vitet e ’90-ta me rastin e vizitave në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, përkatësisht në Senat, Kongres dhe kudo që ka pasur nevojë të shkojë. E kishte shoqëruar prej Aeroportit në destinacion dhe anasjelltas me të gjitha shpenzimet përcjellëse nga buxheti familjarë.

Të tillë janë atdhetarët e vërtetë, janë fjalë pak dhe modest, jepin gjithçka nga vetja e tyre për shtetin dhe për njerëzit misionarë dhe të përkushtuar për shtetin siq ishte Ibrahim Rugova.

Andaj, edhe ideja e tyre rrodhi natyrshëm nga shpirti fisnik, që të bëjnë diçka më vlerë për qytetin e Klinës, që ta pasurojnë vendin e tyre me shtatoren e njeriut më të madh të epokës sonë, hyjnorit Ibrahim Rugova.

Sipas ideatorit dhe donatorit Cubi, “Ibrahim Rugova ishte njeriu i tretë më i madh në botën shqiptare pas Gjergj Kastriotit-Skënderbeut dhe Nënë Terezës, andaj e meriton që busti i tij të hedhë shtat në njërën nga rrugët kryesore të Klinës”.

Kush është Marjan Cubi?

Marjan Cubi ka lindur në fshatin Drenoc në vitin 1948. Rrjedhë prej një familje me tradita të pastra atdhetare. Në vitin 1974 emigroi në Shtetet e Bashkuara të Amerikës me familjen e tij, ku e kaloj një gjysëmshekulli jetë në shërbim të komunitetit shqiptarë.

Marjan Cubi është një nga figurat më të shquara të komunitetit shqiptaro-amerikan në New York, me angazhime të pandërprera në shërbim të çështjes kombëtare.

Marjan Cubi është personalitet që ka sherbyer për më tepër se pesë dekada në forcimin e lidhjeve ndërmjet diasporës shqiptare në SHBA dhe atdheut.

Ishte ndër veprimtarët më aktivë në Federatën Panshqiptare “VATRA”, ku shquhet për kontributin vlerëmadh në unifikimin e kësaj organizate.

Ishte ndër veprimtarët më aktivë në ruajtjen e gjuhës dhe identitetit kombëtar, në promovimin e kulturës shqiptare dhe mbështetjen e çështjes së Kosovës në SHBA.

Përgjatë viteve të vështira por krenare për Kosovën, Cubi ishte aktiv në organizimin e jetës politike dhe kulturore të shqiptarëve në New York.

Ishte njëri prej themeluesve të degës së LDK-së dhe kryetar i saj për disa vite më radhë.

Gjatë aktivitetit të tij politik veproi dhe bashkëpunoi me personalitete të shquara të politikës amerikane, kandidatë për presidet të SHBA-ve, senatorë, kongresistë dhe përfaqësues të politikës amerikane, duke u bërë krah i djathtë i Ibrahim Rugovës me rastin e vizitave në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, duke ndihmuar çështjen e Kosovës dhe asaj shqiptare në përgjithësi.

Marjan Cubi ishte pjesëmarrës në shumë aktivitete të mërgatës sonë gjithandej SHBA-ve, si në manifestime kulturore, protesta dhe demonstrata në mbrojtje të të drejtave të shqiptarëve në trojet e tyre etnike.

Shpirti human i mërgimtarit

Marjan Cubi njihet për veprimtarinë e tij humanitare në të mirën e komunitetit shqiptar. Për disa vite rresht ishte kryetar i Keshillit për grumbullimin e mjeteve financiare për ngritjen e Katedrales në Prishtinë.

Në komunitetin shqiptaro-amerikan, Marjan Cubi vlerësohet si një atdhetar i devotshëm, organizator i spikatur, humanist i përkushtuar në shërbim të bashkombasve në Kosovë dhe gjithandej trojeve etnike shqiptare.

Marjan Cubi shquhet si personalitet unifikues në bashkimin e komunitetit shqiptar në ruajtjen dhe kultivimin e vlerave kombëtare.

Marjan Cubi kudo që ka shkuar ka lënë gjurmë të pashlyera në kujtesën e komunitetit shqiptar, duke u bërë model i mërgimtarit të urtë dhe të përgjegjshëm.

Edhe pse në një distancë të largët me vendlindjen, Marjan Cubaj gjithmonë me mendje dhe zemër ishte afër atdheut, në shërbimit të kombit dhe bashkatdhetarëve.

Mirëpo, pa asnjë dyshim, ideja dhe sponsorimi i shtatores së Dr. Ibrahim Rugovës në qytetin e Klinës konsiderohet kryevepër kombëtare dhe humanitare e z. Marjan Cubi bashkë me të birin Ilirin.

Zoti i bekoftë babë e birë, Marjan dhe Ilir Cubi për iniciativën dhe donacionin familjar në realizimin e kësaj vepre madhore!

Ky është shpirti human i mërgimtarit!

Tani e tutje, 2 Korriku do të jetë festë me simbolikë të dyfisht për qytetarët e Klinës!

Urime 2 Korriku, urime shtatorja e Atit themeltar të shtetit të Kosovës!

Konkluzion

Mesazhi i kësaj iniciative personale (familjare) duhet të trokas në ndërgjegjën e çdo politikani, veçanarisht në ndërgjegjën e drejtuesve të LDK-së, të cilët nuk dhanë asgjë personale për ndërtimin e një busti apo vepre tjetër vlerëmadhe për presidentin historik, por vetëm morën gjithçka që munden duke u thirrur në emrin e Ibrahim Rugovës. U ngriten në karrierë politike në të dyja nivelet e qeverisjes (lokale dhe qendrore), punësuan familjarë e farefis në institucione shtetërore (komunale), si dhe u pasuruan (u bënë milionerë) pa asnjë meritë personale në ngritjen e LDK-së dhe as të shtetndërtimit të Kosovës!

Shtatorja e Rugovës erdhi në Klinë falë nismës atdhetare të Marjan e Ilir Cubi, babë e birë të një ideali.

Nga tani e tutje, qytetarët e Klinës në çdo përvjetor të shënimit të ngjarjes madhore historike të 2 Korrikut, do ta kujtojnë dhe nderojnë me pietet të lartë edhe veprën kolosale të Marjan e Ilir Cubi-vendosjen e shtatores së presidentit historik Ibrahim Rugova.

Familja dhe vendlindja vlojnë si vullkan në zemrat e mërgimtarëve. Kosova dhe Shqipëria janë shtëpia që e marrin me vete kudo dhe kahdo që shkojnë mërgimtarët.

Respekt dhe mirënjohje atdhetare për Marjan dhe Ilir Cubi!

Florim Zeqa, 2 Korrik 2026

Protesta e tetë kombëtare e opozitës pati momente tensioni dhe përplasje mes protestuesve dhe Policisë.

Pamjet tregojnë momentin kur gjatë marshimit në Bulevardin “Dëshmorët e Kombit” për tek Ministria e Brendshme, kordoni i policisë u vendos në rrugë për t’i ndaluar.

Këtu nisi edhe përplasja mes palëve, ku në fillim policia përdori ujhedhës nga autoboti duke lagur protestuesit dhe këta të fundit iu përgjigjën me molotovë.

Në një moment dëgjohet e shihet lënda molotov që plas pas hedhjes nga protestuesit, e në të njëjtën kohë efektivët hedhin ujë.

Mes turmës ka qenë edhe kreu i PD-së, Sali Berisha, që vendosi kundragaz si një pjesë tjetër e drejtuesve të PD-së dhe protestuesve.

Ata u bënë barrikadë përballë forcave të Policisë, ndërsa nuk mungoi as gazi lotsjellës, që solli shpërndarjen e turmës. gsh

Me datën 21.prill,2026 Organizata e Veteranëve të Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare të Kosovës, në bashkëpunim me Shoqatën e Intelektualeve “Jakova” të Gjakovës, në sallën solemne të Pallatit të Kulturës “Asim Vokshi” në Gjakovë, organizuan manifestim përkujtimor në shenjë respekti e nderimi të figurës historike të heroit të popullit, Fadil Hoxha, si dhe shënimi i 110 vjetorit të lindjes dhe 25 vjetori i vdekjes-(15.05.1916-23.o4.2001)

Këtë manifestim përkujtimorë e hapi kryetari i LANÇ për Gjakovë, z. Gazmend Hoxha, duke falënderuar dhe vlerësuar pjesëmarrësit në këtë takim të veçantë. Ai theksoi rëndësinë dhe peshën e këtij manifestimi në të cilin morën pjesë numër i madh intelektualësh nga Gjakova dhe mbarë Kosova, doktorë shkencash e profesor universitetesh, të cilët folën për figurën madhore të heroit Fadil Hoxha.

Në fjalën e tij, kryetari i SHI.”Jakova”, Prof. Dr. Ruzhdi Sefa, që në fillim potencoi se SHI” Jakova” në cilësinë e bashkorganizatorit të solemnitetit përkujtimor, kushtuar Fadil Hoxhës, e ndjek me vëmendje  interesimin dhe reagimet e shprehura në opinion publik lidhur me ngjarjet. Duke qenë e vetëdijshëm për ndjeshmërinë që  lidhen me periudha të caktuara historike dhe me figurat që i kanë shoqëruar ato, Shoqata jonë konsideron se qasja më e drejtë dhe më e dobishme për shoqërinë është ajo që mbështetet në trajtim të argumentuar, profesional dhe të paanshëm.

Për figurën e heroit, Faditl Hoxha, kanë folur edhe personalitete që kanë kaluar vite në burgjet jugosllave, dmth. kundërshtarë  politik të sistemit  që ka shërbyer Fadil Hoxha, por gjithnjë me fjalë të zgjedhura e lavdëruese. Adem Demaqi, figura e rezistencës së kombit, pos tjerash për Fadil Hoxhën  ka thën:” Fadil Hoxha ishte një politikan që në kushte të jashtëzakonisht të vështira, përpiqej të nxirrte maksimumin për shqiptarët”. Ndërsa,” Emrush Xhemajli, ish i përndjekura politik, në portretin për Fadil Hoxhën, kur pyetet se nga e morët, thotë” Fytyra është nga fotografitë, pjesa tjetër është nga imagjinata ime për një komandant, për një trim”.

Intelektuali i mirënjohur, një figurë kritike dhe e pavarur e mendimit shqiptar, ka dhënë një dëshmi domethënëse duke shtuar se:” Fadil Hoxha ka mbrojtur intelektualët shqiptarë në momente të rrezikshme duke ndërhyrë që ata të mos ndiqeshin më tej. Në një kohë kur presioni ndaj mendimit të lirë ishte i madh, kjo mbrojtje nuk ishte vetëm akt politik-ishte akt njerëzor.”

Për figurën madhore të heroit Fadil Hoxha, u lexuan disa kumtesa nga personalitete të dijes shkencore ,kumtesa në te cilat u vlerësuar roli historik i Fadil Hoxhës në kohë tejet të vështira e delikate.

Prof. Dr. Alban Dobruna, në kumtesën e tij “Kontributi i heroit Fadil Hoxha gjatë Luftës së Dytë Botërore”, potencoi rolin dhe rëndësinë e Konferencës së Bunjaj, refleksionin e Konkluzave të Bunjat ku përfshihej e drejta për vetëvendosje e popullit të Kosovës për bashkim me Shqipërinë, pas luftës.

Prof. Dr. Teuta Shala, në kumtesën e saj, ”Kontributi i Fadil Hoxhës gjatë viteve  60-80-ta”,ku theksojë rolin  strategjik të heroit për zhvillimin e vendit -përmes shkollimit të gjeneratave te reja, në zhvillim ekonomik, kulturorë  dhe aspekte tjera të jetës shoqërore.

Mr.SC Bashkim Hisari, nënkryetar i LAÇ të Kosovës, në kumtesën e tij:” Dimensionet e veprimit  politik të Fadil Hoxhës përballë kontrollit të strukturave serbo-jugosllave”.  Që në fillim të kumtesës,z. Hisari,njëri ndër bashpuntorët gjatë jetës dhe punës së Fadil Hoxhë në kryesi të shtetit të ish Jugosllavisë, theksoi: “ Në këtë tubim nuk synoj të përkujtoj ndarjen  nga jeta të heroit t popullit, Fadil Hoxha,  por të në pah dhe nderoj veprimtarinë, veprimtarinë, vlerat dhe kontributin e tij të çmuar për kombin dhe për Kosovën-një trashëgimi që nuk mund të përfshihet apo të trajtohet në mënyrë të plotë brenda një kumtese dhjetëminutëshe sepse Fadil Hoxha, pa asnjë dyshim, ishte një ndër personalitetet më të rëndësishme në historinë politike shqiptarë.”

Mr. Bashkim Hisari, ndër njohësit më të mirë të punës konkretet të heroit Fadil Hoxha, dha pasqyrë argumentuese nëpër të gjitha etapat historike të punës patriotike të Fadil Hoxhës për të drejtat e shqiptarëve në Kosovë. Radhazi potencoi përpjekjet e Fadil Hoxhës në  shtetin jugosllav që nga pas LDB e deri ne vitin 1981,duke theksuar momente tejet të ndërlikuara të situatave të kohës. Zotëri Hisari veçoi momente të ndryshme, por nga më i veçanti reflektuar rasti i mbledhjes në Beograd me 2-3 prill 1981 ku shqyrtohej situata ne Kosovë e ndër të tjera potencoi:” sipas stenogrameve, Fadil Hoxha kishte deklaruar se ”Kosovës po i vritet rinia shqiptare,” ndërsa Nikolla  Lubiçiç, ishte përgjigjur se po luftohen “terroristë dhe armiq shqiptarë” .Debati është tensionuar deri në atë shkallë sa disa burime  raportojnë edhe për përplasje fizike, gjuajte me taketuke e gjësende tjera. Kumtesa e z. Bashkim Hisari ishte njëra ndër kumtesat më të mira të këtij takimi.

Me dashamirësi e respekt të veçantë u prit fjala emocionuese e  Lekë Hoxhës, kryetar i Organizatës së Veteranëve të LANÇ të Kosovës dhe djali i heroit të popullit Fadil Hoxha. I ndërtuari Lekë Hoxha, falënderoj thellësisht folësit për jetën dhe veprën e babait të tij, Fadil Hoxhës, duke shtuar nga fjala e tij, përjetimet e thella të babait si prind dhe hero i luftës dhe paqes, strateg i ndërtimit të rrugëtimit drejt lirisë dhe bashkimit shqiptarë. Fadil Hoxha ishte përkrahës i luftës së Ushtrisë  Çlirimtare të Kosovës.

Lekë Hoxha,djali i Fadil Hoxhës,gjatë ekspozeut ne takim.

Heroi i popullit Fadil Hoxha vdiq në Prishtinë me 23.prill,2001 dhe u varros në Gjakovë. U përcoll me ceremoni të shtetit të Kosovës organizuar nga Garda e Nderit t FSK-ës.

Një familje artstësh, që pasionin dhe përkushtimin artistik, kërkon t’ua përcjell brezave…

Një artist, në çfarëdo pozicioni pune qoftë, në çdo sipërmarrje e veprimtari, në një mënyrë a një tjetër, do ta shfaq shpirtin e tij estetik, predispozitën dhe përkushtimin artistik. Dhe kjo nuk ka ndodhur dhe me një sipërmarrës të punimit të drurit, i cili tenton t’i jap çdo punimi një identitet të gjallë estetik.
Në ambientet e Panairit të Mobilerisë, i cili ka 18 vjet që zhvillohet në Shqipëri, me një konkurueshmëri të epërme, në tregun vendas e të huaj, na zuri syri një sipërmarres ndryshe nga të tjerët, më shumë se biznesmen-artist, që tenton t’iu jap prodhimeve të mobiljeve identitet artistik. Quhet Dritan Doda, president i firmës “Doda”, me origjinë nga Reçi i Dibrës, i cili e nisi këtë udhëtim sipërmarrjeje, në gjurmët e të atit, Mehmet Doda, nga i cili trashëgon pasionin dhe përkushtimin e punimit të drurit.
Dritani ka mbaruar Liceun Artistik, ka marrë pjesë në takimin e shkollave të mesme në Vlorë, në vitin 1987, ku është shquar si një talent premtues në fushën e instrumenteve dhe muzikës. Ka punuar për disa vite në Pallatin e Kultures Kukës si kitarist, duke marrë pjesë në veprimtari kulturore kombetare e ndërkombëtare, ku i ka mbetur i pashlyer në kujtesë pjesëmarrja në një festival muzikor në Soçi të Rusisë (ish BRSS), si kitarist në orekestrën e Zef Grudës.
Demokracia e zuri babain e tij, Mehmetin, si marangoz, me titullin “Mjeshtër”, në NSHN Kukës, Reparti i Dyer Dritareve, ku Dritani shkonte shpesh dhe vëzhgonte me kërsheri dhe ndiqte rrugëtimin mjeshtëror të të atit…Pasioni për punimin e drurit rritej çdo ditë në zemrën e të riut, krahas pasionit për artin dhe muzikën, ku kishte investuar kohë dhe ëndrra…
Në vitin 1998, Dritani konkuron në Akademinë e Arteve, por ngaqë nuk kishte degë për kitarë, ëndrra e tij për t’u ulur në auditoret e kësaj Akademie, mbeti një ëndërr në sirtar. Duke parë pasionin e të birit, babai i propozon të hapnin së bashku një veprimtari të vogël në fushën e prodhimeve mobilare, gjë që Dritani kishte kohë që e bluante në mendje. Dhe kështu në vitin 1996 nisi veprimtarinë firma “Doda”, ndërkohë që Dritani martohet me një artiste, piktore, Sabajete Spahiu Doda, e cila u bë një mbështetje e madhe në konceptimin dhe krijimin e një sipërmarrje të veçantë, me punime druri të personalizuara, ku pasqyronin e vijojnë të pasqyrojnë motive artistike, etnopsikike dhe etnokukturore të të gjitha trevave të shqiptarisë. Familja e bashkëshortes së Dritanit, Sabajete Spahiu Doda është një familje artistash; babai, piktor, dy vëllezërit e saj kanë mbaruar Akademinë e Artit dhe kjo traditë reflektohet në bashkëpunimin e tyre të ngushtë, në ecurinë e kësaj veprimtarie të veçantë.
Krijimi i mobilieve me zbukurime dhe ornamente artistike, duke krijuar një model të mobiljeve të personalizuara, u bë kredoja e tyre në këtë fushë. Këto prodhime pëlqehen shumë, nga shqiptarë e të huaj, pasi ndêrtohen mbi një koncepsion estetik, ku tekonologjia shkrihet me magjinë e artit. Nuk janë prodhime në seri, por punë të personalizuara, në të cilat, si të thuash, pulson ndjeshmëria dhe rreh zemra artistike. Kërkesat për prodhime bio të markës shqiptare, kanë çarë jo vetëm tregun vendas, por dhe të huaj, sidomos atë europian.
Ata, më shumë se si biznes, e shohin këtë sipërmarrje si art, ku ndërthuret piktura dhe arti i punimit të drurit me dizenjo artistike.
Dritani dhe familja e tij u integruan në Francë, ku hapën ekspozita pikture në Luksemburg, Metch, Lorient, ekspozita që bënë jehonë, duke ngjallur interesin e kritikëve të artit dhe të një publiku që e çmonte dhe vlerësonte pikturën e Sabajete Spahiu Doda…
Punimet e tyre të personalizuara kanë ngjallur interes të madh në Francë, ku bie fjala, mobile me portretin e Luigjit të XIV, etj kërkohen shumë nga qytetarët francez, duke tejkaluar çdo pritshmëri.
Dritani dhe Sabajeta kanë tre fëmijë të mrekullueshëm, dy djem dhe një vajzë, të cilët janë përfshirë plotësisht në rrjedhat e vrullshme të jetës franceze.
Djali i madh, ka luajt në Francë filma me aktorë të mëdhenj, ku vjet, në Festivalin e Kanës, ishte pretendent për çmim, në një rol episodik.
Djali tjetër, Fabjan, ka prirje praktike, është i dhënë me zell e pasion pas mobilerisë. Vajza, Deborah, dy vjeçe, rritet e lumtur dhe e gëzuar dhe prindërit kanë dëshirë që ajo të bëhet artiste dhe të ndjek traditën artistike familjare.
“Jemi të lumtur, thotë Dritani, që po mbajmë në këmbë traditën e prodhimit të mobiljeve, me motive dhe shije estetike të traditës shqiptare dhe dashtë Zoti që këtë traditë t’ua përcjellim brezave. Motivet me të cilat shoqërohen mobiljet tona janë autentike, popullore dhe shprehin psikologjinë dhe mënyrën e jetesës së popullit shqiptar në të gjitha trevat shqipfolëse. Këtë sipërmarrje ne nuk e kemi biznes, por punë artistike, për të kënaqur shijet dhe pritshmëritë artistike të shqiptarëve në fushën e mobilerisë”.
Edhe sot, pas kaq e kaq vitesh, Dritani nuk ndahet nga kitarja e tij e dashur, duke gjetur kohë herë pas here të perfermojë në evente miqsh, ku është i ftuar, duke mbajtur gjallë pjesën e tij të përkushtimit artistik, në një familje artstësh, që përkushtimin dhe dashurinë ndaj artit synojnë t’ua përcjellin brezave të ardhshëm…

Festimi i 113 vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë dhe 582 vjetori i Flamurit Kombëtar, janë motivi i organizimit të shumë aktiviteteve të larmishme në Itali dhe të gjitha shtetet evro-perëndimore nga ana e mërgatës sonë. Kështu, një grup i të rinjëve kosovarë në Rovato (Lombardia-Itali), më datën 23 Nëntor 2025 organizuan një Turnir madhështor në Futboll të Vogël me karakter festiv.

Garë e fortë sportive në frymë të lartë festive

Në palestrën e bukur të sporteve në Rovato, në një ambient festiv, të ngrohtë dhe vëllazëror, të stolisur me flamuj ‘Kuq e Zi’ dhe të shtetit të Kosovës u mbajt turniri me karakter garues dhe festiv.

Turniri fillojë me intonimin e hymnit kombëtar, kurse më pas, organizatori Arbër Llugaxhija i përshendeti të gjithë të pranishmit në këtë aktivitet sportiv duke i falenderuar për pjesëmarrje, me ç’rast 16 ekipeve garuese ju urojë suksese dhe lojëra të bukura gjatë këtij turniri.

Secila ndeshje ishte më atraktive sesa tjetra, secili gol më i bukur sesa tjetri, por ndeshja finale mes ekipeve Vali dhe Demrozi ishte e papërseritshme me emocione të papërshkruara më fjalë.

Me plot meritë vendin e parë në këtë turnir e fitoj ekipi nga Kosova, Vali Costruzioni srl, i cili jo vetëm në finale, por në të gjitha ndeshjet demonstroj lojëra të bukura me shumë gola të shënuar, profesionalizëm dhe frymë të lartë sportive.

Sikurse çdo garë sportive që përfundon me një fitues, edhe ky turnir përfundoj me një fitues shumë të merituar, por, në fakt fitues të këtij turniri janë të gjitha ekipet, të cilat me pjesëmarrjen e tyre e nderuan festën e dyfisht kombëtare dhe gjakun e dëshmorëve të kombit ndër breza.

Se vërtetë sportistët janë ambasadorët më të mirë të një vendi, janë Turniret e Futbollit të Vogël të cilat po e dëshmojnë në vepër se janë ura lidhëse mes të rinjve, të cilat rreth vetes po tubojnë me qindra pjesëmarrës, siq ishte ky në Rovato, ku përveq ekipeve me nga 10 lojtarë (futbollist) të listuar pjesëmarrës në garë dhe stafit përcjellës, ndeshjet i përcjellën rreth 1 mijë futbolldashësh nga Rovato, Treviso dhe gjithandej rajoneve italiane.

Ky turnir, përveç pjesëmarrjes enorme të shikuesve, veçohet për nivelin e lartë organizativ.

Nuk ka si të jetë ndryshe, kur organizator është veterani i futbollit dhe personaliteti i përgjegjshëm, Arbër Llugaxhija, pasardhës i atdhetarit dhe këngëtarit të madh, Fadil Llugaxhija i cili tashmë prehet i qetë në tokën e Kosovës Dardane!

Ndarja mirënjohjeve dhe shpërblimeve

Pas përfundimit të ndeshjes finale, Arbër Llugagjija në emër të Këshillit Organizativ fillojë me ndarjen e mirënjohjeve dhe çmimeve për mysafirët e nderit dhe më meritorët për organizimin dhe mbarëvajtjen e këtij turniri.

Me motivacionin, për kontributin e dhënë për lirinë e Kosovës, me mirënjohje u nderuan: Florim Lumi dhe Fazli Vehapi (veteran të UÇK-së), Arton Berisha, Fadil Bajraktari (mysafir nderi, veprimtarë dhe organizatorë i shumë turnireve), Florim Zeqa (gazetarë dhe publicist), Xhemali Papaj (veprimtar), Lulzim Fana (kameraman i RTV 21) dhe shumë të tjerë.

Vlenë për të përmendur se me mirënjohje u nderuan edhe sponsorët, të cilët me mjete financiare e ndihmuan organizimin e këtij turniri.

Këshilli organizativ i shpalli dhe i nderoi me nga një Kupë lojtarin më të mirë, portierin më të mirë dhe golashënuesin e parë, si në vijim;

-Golashënuesi i parë, Shqipron Imeri

-Lojtari më i mirë i turnirit u shpall Drilon Hagjiaj, i cili përveq spektaklit në fushë, dëshmoj diciplinë në të gjitha ndeshjet, sjellje sportive dhe kulturë të lartë njerëzore, me çka e përfitoj mbështetjen e të gjithë pranishmëve në sallë.

-Portieri më i mirë, Daniele Merenda

Vendi i parë parë dhe fitues i këtij turniri është ekipi Vali Costruzioni srl, të ardhur enkas nga Kosova.

Vendi dytë, Demrozi Costruzioni srl

Vendi tretë, Fazlia

Vendi katërt, Elit

Pa dyshim momenti më kulmor i këtij aktiviteti sportiv, ishte ai i nderimit me nga një kupë dhe medalje për dy vendet e para.

Turniri në Futboll të Vogël për nder të ditës së pavarësisë së Shqipërisë, e dëshmoj se për të rinjët shqiptarë nuk është pengesë distanca e gjatë për të ndërtuar ura bashkëpunimi mes tyre. Bie fjala, të rinjët nga Treviso (Veneto) dhe Rovato (Lombardia) ka vite që bashkëpunojnë mes vete, të cilët vajtje-ardhje i bëjnë edhe nga 600 km rrugë për t’u bashkuar në ditët e shënuara kombëtare dhe shtetërore për t’u takuar dhe për të festuar së bashku.

Përderisa sportistët janë dhe mbeten ambasadorët më të denjë të kombit tonë në perëndim, të rinjët janë gjaku më i pastër dhe më i padjallëzuar, kurse mërgimtarët janë arterja më e shëndoshë e qenjes sonë kombëtare.

Embëlsira e turnirit

Pa dyshim, embëlsira e kësaj gare sportive dhe këtij evenimenti festiv ishte pjesëmarrja e këngëtarit të mirënjohur Shaqir Cervadiku, i ardhur enkas nga Kosova për këtë aktivitet sportiv, i cili me këndimin live para sportdashësve e elektrizoj atmosferën edhe ashtu të zjarrtë festive në Palestrën e Sporteve në Rovato.

Të rrallë janë këngëtarët si Shaqa, modest dhe me vyrtyte të larta njerëzore!

Pjesëmarres në këtë ngjarje të bukur festive ishte edhe Konsulli i Republikës së Kosovës në Milano, z. Diamant Kastrati, i cili në fjalën e shkurtër përshendetëse, të gjithëve ua urojë Ditën e Flamurit dhe Pavarësinë e Shqipërisë, duke bërë thirrje për unitet akoma më të madh të komunitetit shqiptar në Itali.

Ja vlenë për të theksuar se, kësaj radhe, këtë turnir e përcjelli nga afër RTV 21 me kameramanin e mirënjohur Luzim Fana, i cili me përkushtim dhe profesionalizëm të lartë i përcjelli të gjitha ndeshjet dhe momentet më të veçanta përgjatë këtij turniri deri në momentin më kulmor të ndarjes së shpërblimeve dhe mirënjohjeve nga ana e organizatorit, Arbër Llugaxhija.

Sikurse në të gjitha aktivitetet e mërgatës sonë, edhe kësaj radhe nuk mungoj as Florim Zeqa, publicist dhe gazetar me qëndrim të përkohshëm në Treviso-Itali.

Florim Zeqa është autor i 10 librave dhe 3 mijë shkrimeve autoriale, prej të cilave, rreth 150 për aktivitetet e mërgatës sonë, të cilat së shpejti do t’i përjetësoj në librin enciklopedik.

Këshilli organizativ i përbërë nga Arbër Llugaxhija, Mirsad Jahaj, Agron Berisha, Adnan Podrimqaku, Avdi Hajraj, Ardit Demrozi, Faton Berisha dhe Mentor Smakiqi janë më të merituarit për organizimin briliant dhe mbarëvajtjen e turnirit për nder të Ditës së Flamurit dhe Pavarësisë së Shqipërisë në Rovato.

Krejt në fund ia vlenë për të theksuar se, ky organizim u mundësua nga sponsorët: Nuove Coperture srl, Demrozi Costruzioni srl dhe sponsori gjeneral Vali Costruzioni srl.

Situata e zjarreve në territorin e bashkisë së Gramshit mbetet kritike dhe në zhvillim të vazhdueshëm, ndërsa përhapja e flakëve ka zhvendosur rrezikun drejt vatrave të reja, duke rrezikuar seriozisht jetën, pronën dhe mjedisin natyror të banorëve të zonës.

Pasditja dhe mbrëmja e kaluar kanë shënuar një përkeqësim të situatës, me vatra aktive të reja të regjistruara në fshatin Ermenj, në Njësinë Administrative Skënderbegas, si dhe në zonën e Teqes së Dushkut.

Zjarret po përhapen me shpejtësi në një terren tepër të vështirë, për shkak të dendësisë së lartë të pyjeve dhe bimësisë së thatë,duke e bërë të vështirë ndërhyrjen e ekipeve të emergjencës.

Sipas të dhënave zyrtare të konfirmuara nga autoritetet lokale, deri më tani janë djegur 42 banesa në Skënderbegas dhe fshatra të tjerë përreth, ndërkohë që dëmet në gjënë e gjallë janë tejet të rënda:

• 130 krerë bagëti të imta
• 22 gjedhë
• 1 thundrak
• 80 koshere bletësh
• Shumë shpendë dhe kafshë të tjera shtëpiake

Për të shmangur rrezikun e ndonjë epidemie, autoritetet kanë filluar që dje procesin e groposjes së kafshëve të ngordhura, ndërsa shërbimi veterinar është në terren, duke hartuar  procesverbalet përkatëse për dokumentimin e dëmeve.

Zona mbetet nën monitorim të vazhdueshëm, për të frenuar çdo përhapje të mundshme të ndotjes apo sëmundjeve. Numri i personave të evakuuar deri sot në mëngjes ka arritur në 46, pas strehimit të 6 personave të tjerë në konviktin shtetëror të Gramshit gjatë mbrëmjes së djeshme.

Ata i janë bashkuar 40 banorëve të tjerë që u evakuuan një ditë më parë, kryesisht nga zona e Nartës,ku situata deri dje ishte tejet e rrezikshme, por aktualisht është nën kontroll relativ.Përpjekjet për shuarjen e flakëve vijojnë me intensitet të lartë, ndërsa në terren janë angazhuar:

• Rreth 50 forca të ushtrisë
• 7 mjete zjarrfikëse
• 200 vullnetarë

Bilanci paraprak flet për 10 fshatra të bashkisë Gramsh të prekur nga flakët, ndër të cilët Bletëza dhe Shëmbërdhenji janë evidentuar  si zonat më të goditura, ku nuk ka mbetur asgjë pas.

Operacionet për izolimin dhe shuarjen e zjarreve po zhvillohen në kushte ekstreme. Dendësia e pyjeve, mungesa e aksesit rrugor dhe erërat e forta që favorizojnë përhapjen e flakëve, kanë vështirësuar punën e zjarrfikësve dhe vullnetarëve në terren. Zyrtarët lokalë kanë theksuar se çdo orë është kritike për të frenuar përhapjen e mëtejshme, ndërsa kanë apeluar për kujdes të shtuar nga banorët,duke ndaluar çdo veprim që mund të shkaktojë ndezje të reja, si djegia e mbeturinave apo lënia e materialeve të ndezshme në natyrë.

Autoritetet lokale dhe ato qendrore kanë kërkuar bashkëpunim maksimal nga komuniteti, jo vetëm për të ndihmuar në shuarjen e zjarreve, por edhe për të raportuar menjëherë çdo vatër të re, në mënyrë që reagimi të jetë sa më i shpejtë dhe i koordinuar.

Emergjencat Civile dhe strukturat e tjera të përfshira në operacion kanë bërë të ditur se operacionet për shuarjen e zjarreve do të vijojnë gjatë gjithë ditës,me synim vendosjen e situatës nën kontroll, ruajtjen e jetës së qytetarëve dhe mbrojtjen e pasurisë së tyre.Përgjatë gjithë zonës së Gramshit, veçanërisht në territorin malor, rreziku nga zjarret në pyje dhe kullota mbetet shumë i madh.

Temperaturat e larta, thatësira, si dhe faktori njerëzor, janë bashkuar në një përzierje alarmante që po vë në provë kapacitetet vendore dhe ato shtetërore.

Ndërsa flakët nuk kursejnë asgjë në rrugën e tyre, shpresa qëndron te ndërgjegjësimi qytetar dhe përpjekjet e koordinuara,që tragjedia të mos marrë përmasa edhe më të mëdha.

Panorama

Tashmë jemi duke pritur mysafirët për festimin madhështor që ndodh në Dardhën turistike në Korçë (1624-2024), – rrëfen kryetari i shoqërisë Dardhare “Shpresa”, Niko Balli. Më 16 gusht Ditën e festës së Shën Marisë do të jenë të gjithë këtu. Mysafirët vijnë nga shumë vende të botës, edhe emigrantët tanë, kudo që të ndodhen, do t’i kemi të pranishëm.  Historia e Dardhës ëshë një libër i madh, shpalosja e tij duket sikur nuk ka fund. Pjesë të historisë së saj mahnitin gjithëkënd. Shumëkush mëson gjëra të reja që deri më sot nuk i kishte ditur. Dardha mbetet për Korçën fshat mikpritës me histori të madhe, e prirur për arsim dhe dije. Gjithçka që sheh aty të magjeps, mbetet e paharrueshme, brezat e rinj dëshirojnë të mësojnë mbi vlerat e banorëve të Dardhës, vendlindjes së tyre; 16 gushti çdo vit shndërrohet në madhështi, festë e gëzim.

Dardha e adhuruara e të gjithëve
16 gushti është dita e themelimit të fshatit turistik të Dardhës, tashmë  s’ka mbetur edhe shumë kohë, vendas dhe të huaj nga shumë vende të botës po përgatiten të mbërrijnë në fshatin më të bukur turistik të kësaj zone dhe më gjerë. Deri sot është bërë shumë për këtë fshat të bukur me njerëz të mençur dhe punëtorë, të cilët që nga zanafilla e deri më sot kanë mbetur dhe do të vijojnë të mbeten mikëpritës, patriotë dhe njerëz të dashur. Dera e shtëpisë së tyre është e hapur në çdo kohë. Dardha u themelua më 16 gusht 1624. Dardha ndodhet 20 km në juglindje të Korçës, në lartësinë 1,344 metra mbi nivelin e detit, mes kodrave të Shën Pjetrit, Shkëmbit të Vjeshtës dhe kodrave të tjera. Klima është ideale, ajri i pastër, i pasur me oksigjen, bukuria madhështore mahnit këdo. Gjatë dimrit mund të ushtrohesh në sportin e skive, ndërsa në verë mund të soditësh bukuri përrallore. Mikpritja e dardharëve është dinjitoze.

Dardha, gjithnjë mikpritëse

Festa e Dardhës është e madhe, e bukur, e pafund, mahnit gjithkënd, befas të zbulon gjëra të reja. është gjithnjë mikpritëse, ka histori të madhe priret drejt arsimit, kulturës dhe dijes. Kryetarit të shoqatës dardhare “Shpresa”, Niko Balli nuk i ka munguar kurrë ndihma e Bashkisë së Korçës, dhe kjo bëhet e mundur fal ndihmës së ofuar nga drejtuesi politik i qarkut të Korçës Niko Peleshi, nga kryetari i Bashkisë Korçë, Sotiraq Filo, nga personalitete të Këshillit të Qarkut, të Prefekturës dhe të institucioneve të tjera, gjithashtu na duhet të përmendim z. Gjergji Konda, Adriana Stefani dhe dardharë të tjerë me banim në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, po kështu s’mund të harrojmë stafin e përkushtuar të kryetarit të Bashkisë Korçë, Sotiraq Filo. Dhe është kjo arsyeja që Dardha shfaqet magjiplotë në çdo kohë, në dimër e në verë pranvera e mbulon me blerim, vjeshta me ngjyra të larmishme, puhizat me freski, ylberi me bukuri, dielli me shkëlqim, aq sa i ngjason një margaritari, njihet dhe çmohet nga gjithë banorët e Shqipërisë të cilët vijnë nga të gjitha anët e vendit, nga zona të afërta dhe të largëta. Tashmë Dardha mbush 400 vjet jetë, ajo u themelua prej të ikurve, prej njerëzve që përndiqeshin nga qeveria osmane sepse nuk donin të ndryshonin fenë.

Dardha me shkollë që nga viti 1768

Në vitin 1768 në Dardhë u çel shkolla e parë, në vitin 1800 nisi të përmendej për përpunimin e drurit, shajakut dhe kostumeve të bukura, spikati përgjatë viteve 1913-1916; në këtë kohë Dardha kishte mbërritur në 500 shtëpi, kishte 3 kisha: të Shën Thanasit, të Shën Gjergjit dhe të Shën Pjetrit. Në ditëfestat e Shën Marisë dhe Shën Pjetrit në Dardhë vijnë mysafirë nga ana e anës; Shën Maria festohet më 16 gusht, e Shën Pjetri në kishën e Shën Pjetrit, e cila ngrihet mbi një shkëmb, mes një pylli të bukur, ku ndizet vallja tradicionale. Dardharët me kostumet e tyre tradicionale kuq e zi dhe brez argjendi i japin hijeshi festës, e bëjnë atë të jetë e paharrueshme. Ushqimet dhe gatesat janë të shumëllojshme, nuk mungojnë turshitë, rakia e kumbullës së egër me shije të veçantë e zjerë dy herë.

Veshja e grave dardhare, unikale

Gratë dardhare çdo të kremte mbanin xibunin, veshjen tradicionale të fshatit (edhe në pajë merrnin një të tillë), kurse ditën e martesës visheshin me fustan të bardhë, gjithashtu kishin edhe rrobat që ua sillnin nga mërgimi, por xibuni ishte veshja e preferuar e tyre. . . Xibuni qepej në Dardhë, përdorej nga pak edhe në fshatrat Sinicë dhe Qytezë. Sipas Sotir Laços dhe Sotir Panit koleksionistë të vjetër, xibuni kishte nisur të preferohej që para shekullit XIX. Ishte veshja e mirënjohur e vendit. Vallja dardhare nuk mund të kërcehej prej grave pa u veshur me xibun, kurse burrat parapëlqejnë veshjen evropiane. Gratë dardhare me xibun u fotografuan nga Thimi Raci me një kujdes të veçantë artistik. Për herë të parë në vitin 1931, fotografuan 10 çifte. Ata që u fotografuan nga Amerika, të cilët ishin fotografuar edhe në studio prestigjioze. Për realizimin e fotografimit ishte bërë prerja (caktimi) i ditës, përzgjedhja e vendit caktimi i orës, por caktimi i veshjeve ishte më i vështiri sepse “ata të Amerikës”, parapëlqejnë kostumet evropiane, kurse fshati i tyre kishte veshjen e tij karakteristike për meshkujt, që quhej “mandio”. edhe vallet kërceheshin nga valltaret e veshura me xibun, veshjet tradicionale të fshatit, ndonjë ditën e martesës e ndërronin me fustanin e bardhë.

Dardha me 100 burime, oborret me lule
Shtëpitë e Dardhës janë karakteristike, të bukura, mbuluar me plloça guri të hirta, portat me motive artistike, oborret me lule, rrugët me kalldrem; nuk mungojnë hotelet bashkëkohore, as muzeu ku shpaloset historia e këtij fshati të dëgjuar në mbarë vendin, dhe as shtëpitë e reja e të bukura me kushte të mira të cilat tërheqin vizitorë të shumtë, nuk mungojnë as restorantet; gjithashu ekziston edhe shtëpia e dikurshme e pushimit, tashmë si hotel dhe restorant. Në Dardhë gjen edhe dy komplekse të mëdha turistike moderne me kapacitete të mjaftueshme akomoduese; njeri prej tyre ndodhet në hyrje të luginës ose në hyrje të fshatit; tjetri në qendër të Dardhës. Por hoteli që tërheq vëmendje është “Hotel Alpin Dardha”, ndërtuar sipas strukturës alpine. Dikur në këtë fshat numëroheshin 100 burime, banorët i kishin shndërruar në çezma që udhëtarët e lodhur nga rruga të gjenin freski, të shuanin etjen dhe të çlodheshin pranë tyre; banorët e Dardhës si shpërblim merrnin bekimin prej tyre.

Dardha u vizitua edhe nga princesha Maxhide Zogu

Gjatë vizitës së saj në Dardhë, ndër të tjera, princesha Maxhide Zogu tha: “Ju çfaq kënaqsinë t’Eme për inisjativën e Shoqërisë “Shpresa”, e cila po fillon me anë botimesh t’ilustroj bukuritë e katundit Dardhë. Kjo inisjativë duhet të jetë shëmbull, sidomos për Bashkitë e ndryshme të Mbretnisë, të cilat vetëm duke krijuar një lëvizje turistike të mbrendshme mund të pasurohen dhe mund të zhvillojnë industritë e ndryshme, të cilat influencojnë ardhjen e të huejve në vendin t’onë.  Dardha për virtytet e saja klimaterike, për bukuritë që natyra i ka dhuruar me bujari të plotë, për kostumet e saja sugjestive, meriton të bëhet një qendër verimi me randësi. Jam e sigurtë se inisjativa e juej do të kurorëzohet prej suksesit të dëshiruem dhe një sasi e madhe të shqiptarëve, të cilët shkojnë për të veruar ne vendet e hueja, do të mësojnë se në Atdheun t’onë gjinden vise shumë ma të bukura”. Në deklarimin e princeshës Mazhide bie në sy shprehja: “Kjo inisjativë duhet të jetë shëmbull, sidomos për Bashkitë e ndryshme të Mbretnisë”, sepse Dardha ishte një shembull i shkëlqyer.

Lasgush Poradeci dhe Asdreni i kënduan Dardhës

Për Dardhën shkruajtën me përkushtim Lasgush Poradeci dhe Asdreni; shkruajtën edhe për klimën, natyrën, bukurinë, vlerat turistike dhe curative. Tashmë në Dardhë funksionojnë dy hotele me restorantet ku gatuhen gjellë karakteristike, ndërsa pritet edhe ndërtimi i një hoteli të tretë modern, mjaft i pëlqyer mbetet edhe hoteli i Pandi Batellit, shumëkush e shijon si hotel të parë. Dardharët ishin të prirur për dije.  Në vitin 1888, ishte fshati më i madh i krahinës së Korçës me 1454 banorë; numri i shtëpive të fshatit mbërriti në 400. Drejt Dardhës mësynë edhe banorë të Sulit, (nga krahina e famshme e Marko Boçarit), nga Voskopoja e djegur, nga Bozdoveci e Linotopi, nga Lerishta, Qinami etj. Më pas mësynë edhe njerëz të tjerë me synimin për të qenë të lire

Turistët vijnë edhe dy herë në vit

Nëse mbërrin në Dardhë mund të akomodohesh në shtëpinë që ty të pëlqen më shumë, sepse të gjitha janë të bukura, me kushte komode dhe mundësi përzgjedhjeje. Gatimet janë të shumëllojshme, si: kërnackat, oshmaret, mishi i pjekur, produktet e zgarës etj, kurse gjatë stinës së dimrit të apasionuarit pas skive mund të përmbushin kënaqësitë e tyre sportive. Skipista e Dardhës është 1.5 km e gjatë, 70 m e gjerë dhe funksionim të plotë. Vijon të mbetet një ndër aspektet më tërheqëse të Dardhës. Për të gjitha këto ka vizitore që vijnë në Dardhë edhe dy herë në vit, sepse Dardha është e bukur në çdo stinë. Ay mund të përjetosh shushurimën e pyllit, këngën e zogjve, freskinë e pranverës, ansamblin e luleve, ngjyrat ekzaltuese të Gurit të Vjeshtës, geshtenjat e pjekura etj, etj.

Eva Millona bijë e Dardhës

Dardharja, Eva Millona, gruaja e parë shqiptare në administratën amerikane

Që nga dita e përhapjes së këtij lajmi, mbërritjen e Eva Millonait – vijon rrëfimin e vet, Niko Balli, – kryetar i shoqatës së mirënjohur dardhare “Shpresa” nuk po mbetet  banor i Dardhës pa i dërguar, Eva Millonait urimet më të mira dhe përshëndetjet më të ngrohta. Tashmë ata dinë gjithçka për këtë dardhare të shquar. Kontributi i Eva Millonait mbetet i mirënjohur edhe në Komisionin Amerikan për të Drejtat Civile, Këshillin Këshillmor të Guvernatorit të Masaçusetit për Refugjatët dhe Emigrantët, Këshillin e Prokurorit të Përgjithshëm për Amerikanët e Ri dhe Bordin Këshilldhënës për Zyrën e Kryetarit të Bashkisë së Bostonit për Avancimin e Imigrantëve. Shumëkush prej dardharëve, kujton  çmimet e shumta të bijës së tyre për avokatinë dhe udhëheqjen e saj, përfshirë çmimin prestigjioz 2009 Outstanding American by Choice nga Shërbimet e Shtetësisë dhe imigracionit të SH.B.A., dhe Çmimin e Drejtësisë Sociale të Bankës Ëainëright 2010.

Respekti për të vdekurit, siguri për të gjallët

Një histori tjetër e veçantë për fshatin Dardhë vjen prej vitit 1913 nga koloneli Lodeëijk Thomson (1869-1914), i cili bashkë me një oficer tjetër të lartë, të përzgjedhur nga Mbretëria e Hollandës për një mision 3-vjeçar në Shqipëri, zbritën në Vlorë më 10 nëntor 1913, dhe ditë më pas, ndërsa ishin duke kaluar përmes fshatit Dardhë bashkë me 17 ushtarë për të përcaktuar kufijtë e shtetit të atëhershëm shqiptar, ndaluan tek “Çezma e Vishnjës”. Në këtë çast i pari i tyre nisi t’i vështronte i habitur varrezat e fshatit; ato kishin një rregullsi dhe bukuri mbresëlënëse në sistemin e tyre; një prej vartësve të tij iu afrua dhe i tha: “Zotëri, po afron mbrëmja dhe rrugët janë jo të sigurta, duhet të arrijmë Korçën, dhe na duhen 3 orë”.

Koloneli Thomson e pa vartësin e tij dhe i bëri shenjë drejt varrezave: “Këta njerëz që respektojnë kaq shumë të vdekurit e tyre, do të dinë të na respektojnë dhe ne të gjallëve. Sonte do të kalojmë natën këtu”. Varrezat e hershme të fshatit ndodheshin pranë kishës së Shën Gjergjit që nga viti 1624. Transferimi i tyre në një vend tjetër ndodhi në vitin 1938, por te vorreza e parë mbetën shumë prej eshtrave të të parëve të dardharëve. Shkëlqimi i Dardhës u zbulua gjatë viteve ’30. Jeta e gruas dardhare ishte e gjallë, ajo ishte zonjë në kuptimin e vërtetë të fjalës, diskriminimi i saj ishte i papranueshëm.

Tashmë jemi duke pritur mysafirët për festimin madhështor që ndodh në Dardhën turistike në Korçë (1624-2024), – rrëfen kryetari i shoqërisë Dardhare “Shpresa”, Niko Balli. Më 16 gusht Ditën e festës së Shën Marisë do të jenë të gjithë këtu. Mysafirët vijnë nga shumë vende të botës, edhe emigrantët tanë, kudo që të ndodhen, do t’i kemi të pranishëm. Festa, si gjithnjë, do të duket sikur s’ka funnd. Historia e Dardhës ëshë një libër i madh, shpalosja e tij duket sikur nuk ka fund. Pjesë të historisë së saj mahnitin gjithëkënd. Shumëkush mëson gjëra të reja që deri më sot nuk i kishte ditur. Dardha mbetet për Korçën fshat mikpritës me histori të madhe, e prirur për arsim dhe dije. Gjithçka që sheh aty të magjeps mbetet e paharrueshme, brezat e rinj dëshirojnë të mësojnë mbi vlerat e banorëve të Dardhës, vendlindjes së tyre; 16 gushti shndërrohet në madhështi, festë e gëzim.

Dardha e adhuruara e të gjithëve
16 gushti është dita e themelimit të fshatit turistik të Dardhës, tashmë s’ka mbetur edhe shumë kohë, vendas dhe të huaj nga shumë vende të botës do të mbërrijnë në fshatin më të bukur turistik të kësaj zone dhe më gjerë sepse dardha vijon të mbetet e adhuruara e të gjithëve. Deri më sot është bërë shumë për këtë fshat të bukur me njerëz të mençur dhe punëtorë, të cilët që nga zanafilla e deri më sot kanë mbetur dhe do të vijojnë të mbeten mikëpritës, patriotë dhe njerëz të dashur. Dera e shtëpisë së dardharëve është e hapur në çdo kohë. Ajo u themelua më 16 gusht 1624, ndodhet vetëm 20 km në juglindje të Korçës, në lartësinë 1,344 metra mbi nivelin e detit, mes kodrave të Shën Pjetrit, Shkëmbit të Vjeshtës dhe kodrave të tjera që të mahnisin. Klima është ideale, ajri i pastër, i pasur me oksigjen, bukuria madhështore mahnit këdo. Gjatë dimrit mund të ushtrohesh në sportin e skive, ndërsa në verë mund të soditësh bukuri përrallore. Mikpritja e dardharëve është dinjitoze. Nuk gjen autoritet lokal, apo ministwr qw tw mos interesohet pwr Dardhwn. i tillw wshtw zwvwndwsministri Niko Pleshi

Dardha, gjithnjë mikpritëse

Festa e Dardhës është e madhe, e bukur, e pafund, mahnit gjithkënd, befas të zbulon gjëra të reja. është gjithnjë mikpritëse, ka histori të madhe priret drejt arsimit, kulturës dhe dijes. Kryetarit të shoqatës dardhare “Shpresa”, e kryesuar nga Niko Balli nuk i ka munguar kurrë ndihma e Bashkisë Korçë, dhe kjo bëhet e mundur fal ndihmës së ofuar nga zëvëndëskryeministri Niko Peleshi; (banor I qytetit të Korçës), nga kryetari i Bashkisë Korçë, Sotiraq Filo nga personalitete të Këshillit të Qarkut, të Prefekturës dhe të institucioneve të tjera Dardha shfaqet magjiplotë në çdo kohë, në dimër e në verë pranvera e mbulon me blerim, vjeshta me ngjyra të larmishme, puhizat me freski, ylberi me bukuri, dielli me shkëlqim, aq sa i ngjason një margaritari, njihet dhe çmohet nga gjithë banorët e Shqipërisë të cilët vijnë nga të gjitha anët e vendit, nga zona ë afërta dhe të largëta. Tashmë Dardha mbush 400 vjet jetë, ajo u themelua prej të ikurve, prej njerëzve që përndiqeshin nga qeveria osmane sepse nuk donin të ndryshonin fenë.

Dardha me shkollë që nga viti 1768

Në vitin 1768 në Dardhë u çel shkolla e parë, në vitin 1800 nisi të përmendej për përpunimin e drurit, shajakut dhe kostumeve të bukura, spikati përgjatë viteve 1913-1916; në këtë kohë Dardha kishte mbërritur në 500 shtëpi, kishte 3 kisha: të Shën Thanasit, të Shën Gjergjit dhe të Shën Pjetrit. Në ditëfestat e Shën Marisë dhe Shën Pjetrit në Dardhë vijnë mysafirë nga ana e anës; Shën Maria festohet më 16 gusht, e Shën Pjetri në kishën e Shën Pjetrit, e cila ngrihet mbi një shkëmb, mes një pylli të bukur, ku ndizet vallja tradicionale. Dardharët me kostumet e tyre tradicionale kuq e zi dhe brez argjendi i japin hijeshi festës, e bëjnë atë të jetë e paharrueshme. Ushqimet dhe gatesat janë të shumëllojshme, nuk mungojnë turshitë, rakia e kumbullës së egër me shije të veçantë e zjerë dy herë.

Dardha vizitohej edhe nga princesha Mazhide Zogu

Gjatë vizitës së saj në Dardhë, ndër të tjera, princesha Maxhide Zogu tha: “Ju çfaq kënaqsinë t’Eme për inisjativën e Shoqërisë “Shpresa”, e cila po fillon me anë botimesh t’ilustroj bukuritë e katundit Dardhë. Kjo inisjativë duhet të jetë shëmbull, sidomos për Bashkitë e ndryshme të Mbretnisë, të cilat vetëm duke krijuar një lëvizje turistike të mbrendshme mund të pasurohen dhe mund të zhvillojnë industritë e ndryshme, të cilat influencojnë ardhjen e të huejve në vendin t’onë. Dardha për virtytet e saja klimaterike, për bukuritë që natyra i ka dhuruar me bujari të plotë, për kostumet e saja sugjestive, meriton të bëhet një qendër verimi me randësi. Jam e sigurtë se inisjativa e juej do të kurorëzohet prej suksesit të dëshiruem dhe një sasi e madhe të shqiptarëve, të cilët shkojnë për të veruar ne vendet e hueja, do të mësojnë se në Atdheun t’onë gjinden vise shumë ma të bukura”. Në deklarimin e princeshës Mazhide bie në sy shprehja: “Kjo inisjativë duhet të jetë shëmbull, sidomos për Bashkitë e ndryshme të Mbretnisë”, sepse Dardha ishte një shembull i shkëlqyer.

Dardhës i këndoi Lasgush Poradeci dhe Asdreni
Për Dardhën shkruajtën me përkushtim Lasgush Poradeci dhe Asdreni; shkruajtën edhe për klimën, natyrën, bukurinë, vlerat turistike dhe curative. Tashmë në Dardhë funksionojnë dy hotele me restorantet ku gatuhen gjellë karakteristike, ndërsa pritet edhe ndërtimi i një hoteli të tretë modern, mjaft i pëlqyer mbetet edhe hoteli i Pandi Batellit, shumëkush e shijon si hotel të parë. Dardharët ishin të prirur për dije. Në vitin 1888, ishte fshati më i madh i krahinës së Korçës me 1454 banorë; numri i shtëpive të fshatit mbërriti në 400. Drejt Dardhës mësynë edhe banorë të Sulit, (nga krahina e famshme e Marko Boçarit), nga Voskopoja e djegur, nga Bozdoveci e Linotopi, nga Lerishta, Qinami etj. Më pas mësynë edhe njerëz të tjerë me synimin për të qenë të lire

Veshja e grave dardhare, unikale

Gratë dardhare çdo të kremte mbanin xibunin, veshjen tradicionale të fshatit (edhe në pajë merrnin një të tillë), kurse ditën e martesës visheshin me fustan të bardhë, gjithashtu kishin edhe rrobat që ua sillnin nga mërgimi, por xibuni ishte veshja e preferuar e tyre. . . Xibuni qepej në Dardhë, përdorej nga pak edhe në fshatrat Sinicë dhe Qytezë. Sipas Sotir Laços dhe Sotir Panit koleksionistë të vjetër, xibuni kishte nisur të preferohej që para shekullit XIX. Ishte veshja e mirënjohur e vendit. Vallja dardhare nuk mund të kërcehej prej grave pa u veshur me xibun, kurse burrat parapëlqejnë veshjen evropiane. Gratë dardhare me xibun u fotografuan nga Thimi Raci me një kujdes të veçantë artistik. Për herë të parë në vitin 1931, fotografuan 10 çifte. Ata që u fotografuan nga Amerika, të cilët ishin fotografuar edhe në studio prestigjioze. Për realizimin e fotografimit ishte bërë prerja (caktimi) i ditës, përzgjedhja e vendit caktimi i orës, por caktimi i veshjeve ishte më i vështiri sepse “ata të Amerikës”, parapëlqejnë kostumet evropiane, kurse fshati i tyre kishte veshjen e tij karakteristike për meshkujt, që quhej “mandio”. edhe vallet kërceheshin nga valltaret e veshura me xibun, veshjet tradicionale të fshatit, ndonjë ditën e martesës e ndërronin me fustanin e bardhë.

Eva Millona, bijë e Dardhës
Dardharja, Eva Millona, gruaja e parë shqiptare në administratën amerikane

Që nga dita e përhapjes së këtij lajmi, mbërritjen e Eva Millonait – vijon rrëfimin e vet, Niko Balli, – kryetar i shoqatës së mirënjohur dardhare “Shpresa” nuk po mbetet banor i Dardhës pa i dërguar, Eva Millonait urimet më të mira dhe përshëndetjet më të ngrohta. Tashmë ata dinë gjithçka për këtë dardhare të shquar. Kontributi i Eva Millonait mbetet i mirënjohur edhe në Komisionin Amerikan për të Drejtat Civile, Këshillin Këshillmor të Guvernatorit të Masaçusetit për Refugjatët dhe Emigrantët, Këshillin e Prokurorit të Përgjithshëm për Amerikanët e Ri dhe Bordin Këshilldhënës për Zyrën e Kryetarit të Bashkisë së Bostonit për Avancimin e Imigrantëve. Shumëkush prej dardharëve, kujton çmimet e shumta të bijës së tyre për avokatinë dhe udhëheqjen e saj, përfshirë çmimin prestigjioz 2009 Outstanding American by Choice nga Shërbimet e Shtetësisë dhe imigracionit të SH.B.A., dhe Çmimin e Drejtësisë Sociale të Bankës Wainëright 2010

Dardha me 100 burime, shtëpitë me lule

Shtëpitë e Dardhës janë karakteristike, të bukura, mbuluar me plloça guri të hirta, portat me motive artistike, oborret me lule, rrugët me kalldrem; nuk mungojnë hotelet bashkëkohore, as muzeu ku shpaloset historia e këtij fshati të dëgjuar në mbarë vendin, dhe as shtëpitë e reja e të bukura me kushte të mira të cilat tërheqin vizitorë të shumtë, nuk mungojnë as restorantet; ekziston edhe shtëpia e dikurshme e pushimit, tashmë si hotel dhe restorant. Në Dardhë gjen edhe dy komplekse të mëdha turistike moderne me kapacitete të mjaftueshme akomoduese; njeri prej tyre ndodhet në hyrje të luginës ose në hyrje të fshatit; tjetri në qendër të Dardhës. Por hoteli që tërheq vëmendje është “Hotel Alpin Dardha”, ndërtuar sipas strukturës alpine. Dikur në këtë fshat numëroheshin 100 burime, banorët i kishin shndërruar në çezma që udhëtarët e lodhur nga rruga të gjenin freski, të shuanin etjen dhe të çlodheshin pranë tyre; banorët e Dardhës si shpërblim merrnin bekimin prej tyre.

Turistët vijnë në Dardhë edhe dy herë në vit

Nëse mbërrin në Dardhë mund të akomodohesh në shtëpinë që ty të pëlqen më shumë, sepse të gjitha janë të bukura, me kushte komode dhe mundësi përzgjedhjeje. Gatimet janë të shumëllojshme, si: kërnackat, oshmaret, mishi i pjekur, produktet e zgarës etj, kurse gjatë stinës së dimrit të apasionuarit pas skive mund të përmbushin kënaqësitë e tyre sportive. Skipista e Dardhës është 1.5 km e gjatë, 70 m e gjerë dhe funksionim të plotë. Vijon të mbetet një ndër aspektet më tërheqëse të Dardhës. Për të gjitha këto ka vizitore që vijnë në Dardhë edhe dy herë në vit, sepse Dardha është e bukur në çdo stinë. Ay mund të përjetosh shushurimën e pyllit, këngën e zogjve, freskinë e pranverës, ansamblin e luleve, ngjyrat ekzaltuese të Gurit të Vjeshtës, geshtenjat e pjekura etj, etj.

Respekti për të vdekurit, siguri për të gjallët

Një histori tjetër e veçantë për fshatin Dardhë vjen prej vitit 1913 nga koloneli Lodeëijk Thomson (1869-1914), i cili bashkë me një oficer tjetër të lartë, të përzgjedhur nga Mbretëria e Hollandës për një mision 3-vjeçar në Shqipëri, zbritën në Vlorë më 10 nëntor 1913, dhe ditë më pas, ndërsa ishin duke kaluar përmes fshatit Dardhë bashkë me 17 ushtarë për të përcaktuar kufijtë e shtetit të atëhershëm shqiptar, ndaluan tek “Çezma e Vishnjës”. Në këtë çast i pari i tyre nisi t’i vështronte i habitur varrezat e fshatit; ato kishin një rregullsi dhe bukuri mbresëlënëse në sistemin e tyre; një prej vartësve të tij iu afrua dhe i tha: “Zotëri, po afron mbrëmja dhe rrugët janë jo të sigurta, duhet të arrijmë Korçën, dhe na duhen 3 orë”. Koloneli Thomson e pa vartësin e tij dhe i bëri shenjë drejt varrezave: “Këta njerëz që respektojnë kaq shumë të vdekurit e tyre, do të dinë të na respektojnë dhe ne të gjallëve. Sonte do të kalojmë natën këtu”. Varrezat e hershme të fshatit ndodheshin pranë kishës së Shën Gjergjit që nga viti 1624. Transferimi i tyre në një vend tjetër ndodhi në vitin 1938, por te vorreza e parë mbetën shumë prej eshtrave të të parëve të dardharëve. Shkëlqimi i Dardhës u zbulua gjatë viteve ’30. Jeta e gruas dardhare ishte e gjallë, ajo ishte zonjë në kuptimin e vërtetë të fjalës, diskriminimi i saj ishte i papranueshëm.