VOAL

VOAL

UASHINGTON – RESTAURIMI I SHETITORES KOMBËTARE

May 25, 2015

Komentet

Peter Lucas: Një udhëtim nëpër errësirën e komunizmit në Shqipëri

 

Nga Peter Lucas, BOSTON HERALD

Kjo është një histori për socializmin që po e tregoj përpara se të humbasë në kohë.

Sidomos tani, kur Shqipëria është sërish në qendër të vëmendjes së mediave, me protestues që kërcënojnë të rrëzojnë qeverinë socialiste të kryeministrit Edi Rama.

Ishte gushti i vitit 1986. Pas shumë këmbënguljeje, u bëra gazetari i parë amerikan që lejohej të hynte në Republikën Popullore të Shqipërisë, e izoluar nga bota, pas 35 vitesh. Fakti që prindërit e mi kishin lindur në Shqipëri më ndihmoi të siguroja këtë mundësi.

Përjetova një tronditje kulturore kur mbërrita në aeroportin e zbrazët të Tiranës. Pistën e tij e ruanin ushtarë të armatosur, pa pasur asgjë konkrete për të mbrojtur. Nuk kishte asnjë avion tjetër.

Ishte sikur të kisha zbritur në Korenë e Veriut. Përfaqësuesit e Partisë Komuniste, që më pritën, donin të më kthenin menjëherë në avionin për në Zyrih. E dija se amerikanët nuk i donin për shkak të Luftës së Vietnamit, por unë kisha një vizë të rregullt.

Pasi më morën në pyetje dhe më kontrolluan, më konfiskuan kopjen e librit të Larry McMurtry-t, ‘Lonesome Dove’, pasi në vend nuk lejohej të futej asnjë literaturë e huaj.

U largova nga aeroporti me ndjesinë e një njeriu të vetmuar, ashtu si titulli i librit: një pëllumb i vetmuar.

Por unë kisha mbërritur në Shqipëri dhe do të shkruaja për gjithçka që do të shihja për gazetën Boston Herald.

Enver Hoxha, diktatori komunist paranojak dhe i ashpër, i cili kishte marrë kontrollin e vendit në fund të Luftës së Dytë Botërore dhe e kishte izoluar atë nga pjesa tjetër e botës për 44 vjet, kishte vdekur në prill të vitit 1985.

Prandaj, fakti që po më lejonin të hyja në vendin që Hoxha e kishte sunduar me dorë të hekurt mund të ishte një shenjë se Shqipëria do të hapej ndaj botës. Ose ndoshta jo.

Ajo që gjeta ishte një vend komunist/socialist, ku njerëzit jetonin në frikë.

Hoxha kishte vdekur, por portreti i tij ishte kudo. Po ashtu, kudo ndodheshin edhe njerëzit e frikshëm të Sigurimit, policisë sekrete shqiptare.

Pasardhësi i tij, Ramiz Alia, të cilin më vonë do të kisha rastin ta takoja, kishte marrë drejtimin e vendit. Megjithatë, Shqipëria vazhdonte të ishte një shtet policor dhe do të mbetej e tillë deri në përmbysjen e komunistëve në vitet 1990-1991.

Të gjithë spiunonin njëri-tjetrin.

Kudo kishte bunkerë ushtarakë prej betoni, të ndërtuar nga paranoja e Hoxhës, për të penguar një pushtim të mundshëm nga ndonjë shtet, pushtim që në të vërtetë nuk ndodhi kurrë.

Nuk kishte kisha dhe as makina. Feja ishte zhdukur me ligj dhe pronësia private e automjeteve ishte e ndaluar. Askush, përveç funksionarëve të Partisë, nuk kishte telefon. Shqiptarëve u ndalohej të largoheshin nga vendi. Nuk kishte liri.

Nuk kishte turistë, prandaj nuk kishte as kafene apo restorante. Shqiptarëve të zakonshëm u ndalohej të hynin në ato pak hotele shtetërore, ku mund të kishte muzikë dhe ndonjë bar koktejesh në katin nëntokësor.

Njerëzit ishin të shtypur dhe të rrënuar. Nuk kishin asgjë, por shumica nuk e dinin këtë, sepse, duke jetuar në një padije të kontrolluar, nuk kishin asnjë ide se si jetonin njerëzit në vendet e tjera evropiane. Propaganda komuniste/socialiste u thoshte se kurrë nuk kishin jetuar më mirë dhe ata ose e besonin këtë, ose bënin sikur e besonin.

Përpjekjet e mia për të biseduar me shqiptarët, me shqipen time mjaft të kufizuar — kisha mësuar vetëm disa fjalë — dhe me anglishten e tyre po ashtu të kufizuar, zakonisht nuk çonin askund. Personi që më shoqëronte dhe raportonte çdo ditë për mua ishte gjithmonë pranë meje. Njerëzit kishin frikë të flisnin kur ai ishte aty. Ishin të nënshtruar.

Gjithsesi, një mëngjes të nxehtë, kur shoqëruesi im nuk u paraqit, dola nga hoteli dhe u nisa në këmbë drejt Universitetit të Tiranës, me shpresën se ndoshta ndonjë student do të pranonte të fliste me mua.

U zhgënjeva, derisa takova tri studente, pak jashtë kampusit, të cilat po më vëzhgonin.

U afrova dhe i përshëndeta në shqip. Në vend që të largoheshin, njëra prej tyre më habiti duke më thënë në anglisht:

“Ti je amerikan”.

“Si e kuptove?” — e pyeta, i befasuar nga anglishtja e saj e qartë, nga vëzhgimi që kishte bërë dhe nga gatishmëria e saj për të folur me mua.

“Nga këpucët e mia, nga rrobat?” — e pyeta.

“Jo. Nga mënyra se si ecën. Ne të vëzhguam”.

“Nga mënyra se si eci?”

“Po. Ti ecën drejt, pa u shqetësuar, me kokën lart dhe duke parë përpara. Ne shqiptarët nuk ecim kështu. Ne ecim kështu”.

Ajo mblodhi shpatullat, uli kokën dhe vështroi tokën.

“Kështu ecim ne”.

Vazhduam të bisedonim edhe pak. Por ato ishin nervoze që po flisnin me një amerikan. Kam harruar shumë nga ato që më thanë. Megjithatë, ai koment i shkurtër për mënyrën se si ecja më mbeti në mendje për vite me radhë.

Ai më tregoi gjithçka që duhej të dija për socializmin.

BIRN: Drejtuesit e PD sulmojnë aktivistët që refuzojnë të rreshtohen pas tyre

Të refuzuar nga një pjesë e protestuesve, drejtuesit e lartë të Partisë Demokratike po linçojnë aktivistët me pretendime të pabazuara si “mercenarë të Sorosit” – një lëvizje që sipas analistëve tregon dobësi politike dhe përpjekje për të kontrolluar protestën qytetare

Aktivisti Edison Lika ndodhej ende në qelitë e paraburgimit të Durrësit të hënën për goditjen e makinës së kryeministrit Edi Rama me vezë, kur u sulmua njëherazi nga eksponentët e lartë të Partisë Demokratike në opozitë.

Bashkë me aktivisten tjetër, Sidorela Vatnikaj, Lika u targetua përmes një videoje të shpërndarë në rrjetet sociale nga nënkryetari i Partisë Demokratike, Flamur Noka, deputetja Albana Vokshi dhe përfaqësues të tjerë të opozitës, të cilët i akuzojnë ata si “mercenarë të paguar nga Sorosi” – një etiketim politik denigues i përdorur rëndom nga Partia Demokratike për të diskretituar organizatat jofitimprurëse dhe një pjesë të protestuesve.

Aktivistët Lika dhe Vatnikaj janë pjesë e pandashme e protestave antiqeveritare prej fundit të muajit maj, por videoja e shpërndarë nga drejtuesit e Partisë Demokratike i akuzon ata përmes pretendimeve të pabazuara si sabotues të protestës dhe shkaktarë të mbajtjes së opozitës zyrtare jashtë saj.

Partia Demokratike në opozitë po përpiqet prej javësh që të shënjestrojë armiq mes protestuesve në një përpjekje për të delegjitimuar thirrjet që vijnë nga sheshi kundër liderit jetëgjatë të kësaj partie, Sali Berisha, ish-president dhe më pas ish-kryeministër i vendit.

Thirrja “Rama n’burg, Berisha n’burg” u përqafua nga protestuesit që në ditët e para të protestës që u pagëzua si “Revolucioni i Flamingove”, si shprehje e zemërimit ndaj një klase politike që ka dominuar tranzicionin e gjatë postkomunist, por edhe si reagim ndaj hezitimit fillestar të Berishës për të mbështetur protestën.

Sidorela Vatnikaj e cilësoi sulmin e PD-së si një “fushatë dezinformimi”, duke argumentuar se përpjekjet për të diskredituar protestën lidhen me frikën e opozitës nga humbja e rolit të saj politik përballë një lëvizjeje qytetare të pakontrolluar prej saj.

Sulmet e fundit të PD-së ndaj aktivistëve konsiderohen si shfaqje e “dobësisë politike” nga Dashamir Shehi, ish-deputet veteran i së djathtës dhe kryetar i Lëvizjes për Zhvillim Kombëtar. Sipas tij, protesta përfaqëson një potencial të rëndësishëm për opozitën dhe mund të shërbejë si burim energjie të re për të, ndaj PD duhet sipas Shehit të përpiqet ta afrojë atë dhe jo ta largojë përmes sulmeve publike.

“Në vend që të merren me Edi Ramën, apo të merren me veten, këta merren me aktivistët,” tha Shehi për BIRN.

Protesta e ‘flamingove’, argumenton Shehi, ka arritur të rikthejë politikën në një hapësirë të re ku në qendër janë problemet e njerëzve, ndërkohë që për një kohë të gjatë skena ishte dominuar nga “monologu i lodhshëm mes Ramës dhe Berishës”.

Po ashtu, Shehi i konsideron si absurde pretendimet e PD-së për ndikimin e Sorosit në organizimin e protestës apo në ndikimin e eksponentëve të saj.

“Njerëzit në rrugë nuk i nxjerr Soros, po pakënaqësia e madhe që kanë ndaj qeverisjes së keqe dhe të tejzgjatur, pamundësia e këtyre që bëjnë opozitë për të alternuar pushtetin dhe arroganca e pushtetit të Ramës,” tha Shehi

Përpjekje për të kontrolluar protestën

Protesta nisi në fund të majit nga aktivistë mjedisorë dhe banorë të Zvërnecit kundër rrethimit me tela me gjemba të një pjese të bregdetit për një projekt turistik të lidhur me dhëndrin e presidentit Trump, Jared Kushner.

Ndërsa projekti u kundërshtua si një rrezik për shkatërrimin pa kthim të një prej pasurive më të mëdha natyrore të vendit, kreu i PD-së, Berisha deklaroi publikisht se nuk ishte kundër investimeve të huaja. Po ashtu, PD mbajti qëndrime kontradiktore në raport me protestën dhe hezitoi ta mbështeste atë në fillim, duke krijuar një distancë me aktivistët dhe qytetarët që u mblodhën spontanisht në shesh.

Për Enton Abilekajn, analist i politikës, gjashtë muaj më pas, Partia Demokratike e sheh një lëvizje të pavarur si kërcënim për pozitat e saj politike dhe me sulmet e saj tenton kontrollin e protestës.

“Mesazhi që kanë marrë nga protesta ka qenë refuzues,” tha Abilekaj për BIRN.

“Thirrjet “Rama në burg – Berisha në burg” që përcaktonin binomin problematik të postkomunizmit, e përjashtonin mundësinë e bashkëpunimit të PD me qytetarët, kryesisht të paangazhuar politikisht,” shtoi ai.

Sipas Abilekajt, përplasja u thellua sa herë që PD tentoi të afrohej me protestën apo të ofronte mbështetjen e saj. Abilekaj e interpreton këtë sjellje të PD-së si përpjekje për të imponuar drejtimin e saj mbi një protestë që nuk e kontrollon.

“Berisha dhe PD kishin marrë vendimin t’i imponoheshin protestës, ose ta merrnin në kontroll”, thotë ai, duke argumentuar se sulmet e fundit ndaj aktivistëve nuk janë thjesht personale, por drejtohen ndaj kujtdo që kundërshton këtë përpjekje.

Për këtë arsye, Abilekaj paralajmëron se sulmet e kësaj partie ndaj figurave të spikatura që nuk pranojnë t’i nënshtrohen drejtimit të opozitës do të vazhdojnë.

“Në një fazë më të pjekur, kur protesta të angazhohet më shumë politikisht, PD do të jetë e kërcënuar po aq sa PS, Berisha po aq sa Rama, sepse protesta ka treguar që nuk është në dispozicion të asnjërës prej partive aktuale, por shikon përtej kësaj klase politike,” përfundoi Abilekaj.

Aforizmi i ditës- 19 nëntor 2026

Be candid with everyone.

Jack Welch

Ji i sinqertë me të gjithë.

Jack Welch

Skema e vjedhjes 700 mijë euro në Postën e Durrësit, del edhe emri i deputetes së Ramës! Dosja shkon në SPAK

Nga Elton Qyno – Syri.net

Dalja e emrit të ish-drejtoreshës së postës së Durrësit, Etleva Budini, sot deputete e Partisë Socialiste, ka çuar prokurorinë e Durrësit, në shpalljen e moskopetencës lëndore të hetimit të skandalit të vjedhjes së mbi 700 mijë euro në postën e qytetit bregdetar.

Vendimi për shpalljen e moskopetencës është marë nga prokurori, Gazmend Frëngu, i cili gjatë hetimeve të kryera ka konstatuar se zyrtarët e postës, kanë funksionuar si grup i strukturuar kriminal, ku ka dyshime të arsyeshme se është përfshirë dhe deputetja e PS, Etleva Budini.

Kjo e fundit para se të behej deputete e Kuvendit të Shqipërisë, ka mbajtur detyrën e Drejtoreshës së Postës në Durrës.

Gazetari Elton Qyno ka mësuar se hetimi i kryer nga prokurori Frëngu, ka çuar në dyshime të forta se vjedhjet e parave të pensionistëve janë kryer edhe gjatë kohës kur posta drejtohej nga Etleva Budini.

Të implikuar në këtë skemë, dyshohet të jenë dhe njerëz të jashtëm të postës së Durrës, të lidhur ngushtë me një grup kriminal në zonën e Sukthit.

Ndërkohë aktualisht për këtë çështje, nën hetim janë vënë dhe arrestuar ish-drejtoresha e filialit, Elisabeta Mataj, ish-shefja e financës, Valbona Duni, si dhe arkëtarja Paola Dana.

Tashmë dosja do të shqyrtohet nga SPAK, për shkak të dyshimeve mbi përfshirjen e një grupi të strukturuar kriminal dhe të personave të tjerë që sot gëzojnë imunitet parlamentar, siç është rasti i deputetes Etleva Budini.

Budini, ka shërbyer si Drejtore e Filialit të Postës Shqiptare në Durrës deri në mars të vitit 2025.

“Skandal në Spitalin Onkologjik”, Osman Stafa: Pacientët me kancer kthehen në shtëpi për mungesë fijesh kirurgjikale

Një denoncim i rëndë ka nxjerrë në pah një tjetër situatë alarmante në sistemin shëndetësor publik, konkretisht në Spitalin Onkologjik. Gazetari Osman Stafa ka bërë publike një histori ku pacientë me tumore, të cilët kishin muaj që prisnin për t’i nënshtruar ndërhyrjeve kirurgjikale jetike, janë kthyer mbrapsht nga spitali me arsyetimin se mungojnë mjetet bazike, konkretisht fije për qepjen e plagëve pas operacionit.

“Ky është një skandal i madh i cili po ndodh në spitalin onkologjik. Pacientët të cilët kanë tumore në trupin e tyre do duhet t’i nënshtrohen ndërhyrjeve kirurgjikale, presin me muaj të tërë derisa vjen data. Dhe kur vjen dita e operacionit vijnë pacientët në spital dhe këtu u thonë se nuk kanë penj për të qepur plagët. Nuk kanë penj për të mbyllur plagën dhe për këtë arsye do duhet të ktheheni përsëri në shtëpi dhe kur të vijnë penjtë, ne do ju marrim në telefon për të bërë operacionin.”

“Po çfarë shaka është kjo? A është tallje kjo? Po si mundet një shtet i cili pretendon të hyjë në Bashkimin Europian dhe i cili paguan koncertin e Keni Westit, i cili paguan kopshtin Eden… nuk ka para për të blerë penj që pacientët të qepen pas ndërhyrjes kirurgjikale? A është shaka kjo? Po këta pacientë nuk mund të presin. Në qoftë se këta presin, tumori në trupin e tyre avancon, krijon metastaza, është urgjente ndërhyrja te këta pacientë, ndërhyrja kirurgjikale”, u shpreh Stafa.

(Telefonata me familjaren e pacientes)

Osman Stafa: “Alo. Përshëndetje, si jeni? Mirë jeni ju? Osman Stafa jam, më keni lënë numrin e telefonit aty dhe ju mora për t’ju pyetur në lidhje me mesazhin që më keni dërguar. Si është e vërteta?”

Qytetarja: “Po, kemi qenë planifikuar përpara për 2 muajsh për nënën, që duhet të operoheshim para disa ditësh. Dhe kur shkojmë atje, me të gjithë dokumentacionin e plotësuar, edhe këto na thanë që nuk kanë mjete të duhura në sallën e operacionit. Edhe na kthyen mbrapa. Ishin disa pacientë jo vetëm neve, kështu që janë kthyer të gjithë mbrapa për mungesë pajisjesh në sallë operacioni.”

Osman Stafa: “Konkretisht çfarë? Ju thanë gjë?”

Qytetarja: “Me çfarë biseduam edhe me mjekun edhe këto, na thanë që nuk ka fije për të qepur plagën.”

Osman Stafa: “Pra nuk ka penjë për të qepur plagën?”

Qytetarja: “Po.”

Osman Stafa: “Pra ka tumor në trupin e saj, nëna?”

Qytetarja: “Po.”

Osman Stafa: “Po si do ja bëni tani?”

Qytetarja: “Nuk e di, nuk e di se çfarë si do veprojmë, sepse duke qenë se atë ditë u anuluan disa operacione… në vazhdim i bie që do të zgjaten goxha shumë.”

Osman Stafa: “Si ndihesh ti teksa besoj e ke dëgjuar që qeveria shqiptare ka dhënë para për kopshtin Eden, ka dhënë para për koncertin e Keni West dhe nuk ka para për çështje që lidhen me shëndetin e njeriut dhe konkretisht për penj?”

Qytetarja: “Gjëja më absurde që mund të… me një fjalë, edhe pastaj pyesin veten pse largohen njerëzit nga Shqipëria, duke mos pasur gjë më minimale… atëherë çfarë presin të qëndrojmë këtu?”

Osman Stafa: “Unë të falenderoj shumë dhe uroj që me anë të këtij denoncimi penjtë të vijnë, dhe faleminderit që ma besove mua denoncimin tënd.”

Qytetarja: “Faleminderit dhe juve që jeni zëri jonë për çdo gjë, sepse kështu si kanë shkuar gjërat vetëm juve mund të… vetëm zëri juaj mund të.”

Osman Stafa:
“Nuk ka penj, penj për të qepur plagët. Kjo është çmenduria më e madhe që mund të kem dëgjuar sa i takon ndalimit të operacioneve për të sëmurët që vuajnë nga kanceri. Nuk e di, por kjo është çmenduri.” bw

Nga sheshi i protestës në alternativë politike, a do ta ndjekë Shqipëria modelin serb?

Një person duke valëvitur një flamur të Shqipërisë gjatë protestës antiqeveritare të 24 tetorit 2026 në Tiranë.

 

Jetmira Delia-Kaci

Prej afro gjashtë muajsh, protestuesit në Tiranë kërkojnë largimin e kryeministrit Edi Rama. Sipas aktivistëve dhe analistëve, vazhdimësia e protestës ka ushtruar presion si mbi qeverinë, ashtu edhe mbi opozitën.

Protesta nisi në maj si një lëvizje qytetare, e njohur si “Revolucioni Flamingo”. Fillimisht, qytetarët dolën në rrugë për të kundërshtuar projektin turistik në Zvërnec të Vlorës, të lidhur me Jared Kushner. Në fillim të tetorit, protestës iu bashkuan studentët dhe më pas pedagogët. Me zgjerimin e saj, grupe të ndryshme qytetare shprehën edhe pakënaqësi të grumbulluara ndër vite me qeverisjen e kryeministrit Rama.

Që në ditët e para të protestës është diskutuar mundësia që prej saj të dalë një alternativë politike. Megjithatë, deri më tani nuk është ndërmarrë ndonjë hap konkret në këtë drejtim.

Protestuesit thonë se kanë ndjekur nga afër lëvizje të ngjashme në Serbi dhe në vende të tjera. Ata vënë në dukje ngjashmëritë dhe dallimet me këto lëvizje, si edhe vështirësitë që mund të ndikojnë në vijimësinë e protestës në Shqipëri dhe në atë që ajo mund të arrijë.

Çfarë shohin protestuesit në Tiranë te përvoja serbe?

Zhaklinë Lekatari, aktiviste për të drejtat e njeriut, është në protestë që prej ditës së parë. Ajo thotë për Radion Evropa e Lirë se protestuesit kanë ndjekur me vëmendje mënyrën se si janë organizuar protestat e studentëve në Serbi: taktikat e bllokimit të rrugëve, format e vetëmbrojtjes, mënyrat e përcjelljes së mesazheve dhe strategjitë për të nxitur pjesëmarrje më të gjerë.

Por sipas Lektarit, interesi për modelin e Serbisë u shtua pas organizimit politik të studentëve në Serbi në Listën Studentore dhe përpjekjeve të tyre për të ndërtuar një alternativë të re politike.

Lista Studentore fitoi zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit, duke i dhënë fund pushtetit 14-vjeçar të Partisë Përparimtare Serbe (SNS), të udhëhequr nga Aleksandar Vuçiq.

“U shtua vëmendja për të huazuar këtë lloj modeli të ri politik”, thotë Lektari duke nënvizuar se emëruesi i tyre i përbashkët i grupimit të studentëve serbë ishte protesta kundër korrupsionit.

“E njëjta gjë vlen edhe për Shqipërinë, edhe këtu korrupsioni është emëruesi i përbashkët që ka bërë kaq shumë grupe interesi ideologjikisht kundër njëri-tjetrit dhe në opozitë me njëri-tjetrin, të qëndrojnë së bashku në shesh për pothuajse gjashtë muaj” thotë Lektari për REL.

Ajo thotë se me të njëjtin interes është ndjekur edhe zhvillimi i situatës në Serbi pas protestave, përfshirë hetimet dhe arrestimet e zyrtarëve.

Sipas aktivistes, përvoja serbe duhet të shërbejë edhe si pikë referimi për organizimin e forumeve dhe ndërtimin e një strukture politike horizontale, në vend të një organizimi vertikal, ku vendimmarrja përqendrohet te drejtuesit. Ajo vlerëson veçanërisht përfshirjen e fakulteteve, pedagogëve dhe intelektualëve në procesin e artikulimit të një alternative të re politike.

Ngjashmëritë mes situatës politike dhe protestave në Shqipëri dhe në Serbi i evidenton edhe Ben Andoni, analist.

“E përbashkëta e situatës politike mes Shqipërisë dhe Serbisë lidhet me pushtetin e pamatë që ndërtoi Vuçiç me njerëzit e tij; kurse Rama me sistemin e ndërtuar klientelist, duke dhënë favore për një pjesë individësh dhe duke lënë pa shpresë shqiptarët e klasës së mesme dhe atë të varfër”, thotë Andoni.

Ai i referohet edhe të dhënave të Institutit të Statistikave, sipas të cilave rreth 40% e popullsisë në Shqipëri është në rrezik varfërie ose përjashtimi social, një tregues që, sipas tij, dëshmon thellësinë e problemeve sociale dhe ekonomike.

Kush mund ta çojë përpara protestën në Shqipëri?

Pavarësisht pikave të përbashkëta, protestuesit dhe analistët evidentojnë edhe dallime e vështirësi që mund të ndikojnë në vijimësinë dhe rezultatet e protestës në Shqipëri.

Lekatari mendon se protestës shqiptare i mungon një vizion politik, i cili duhet të artikulohet përtej kërkesës për largimin e qeverisë Rama.

“Ne kemi një zemërim dhe një frustrim shumë të madh, që më në fund arritëm ta kanalizonim në një veprim apo lëvizje politike. Por, në momentin që ti kritikon pushtetin, të cilin po kërkon që të largohet, pas protestave masive duhet të vijë patjetër faza e dytë, që është artikulimi i vizionit politik, verbalizimi i “Shqipërisë së re”, thotë ajo për REL.

Andoni e sheh dallimin kryesor te shkalla e organizimit dhe pjekuria e protestave.

“Ajo në Beograd dhe Novi Sad u kthye në Lëvizje dhe kulmoi me një Listë, e cila mori fitoren ndaj partisë në fuqi SNS në Serbi. Kurse kjo në Shqipëri është ende në muajt e parë dhe sfida është të vazhdojë, por që ende nuk ka premisa të bëhet Lëvizje”, thotë Andoni.

Sipas tij, ndërsa në Serbi lëvizjen politike të dalë nga protestat e morën përsipër plenumet politike (organizime të brendshme të fakulteteve), “në Shqipëri studentët po kthehen në garniturë, sepse peshën kryesore po e marrin anarkia dhe opozita”, thotë Andoni për REL.

Jurgen Shpërdhea, student në vitin e dytë të masterit, mendon se protestuesit në Shqipëri duhet ta ndjekin modelin e njëjtë meqë janë lëvizjet studentore ato që duhet ta çojnë përpara energjinë e protestës dhe të punojnë për krijimin e një force të re politike.

Sipas tij, hapi i radhës duhet të jetë mobilizimi nëpër fakultete dhe propozimi i emrave të ekspertëve e personave që nuk kanë qenë pjesë e politikës së vjetër dhe që studentët do të dëshironin t’i kishin si përfaqësues.

“Do të jetë e vështirë. Është një proces që duhet të shkojë në çdo fakultet, për të folur me studentët dhe për të diskutuar emrat që mund të përzgjidhen si kandidatë”, thotë ai për REL.

Ai kundërshton publikimin e emrave të mundshëm përmes rrjeteve sociale, ku ditët e fundit janë shfaqur lista dhe sondazhe për persona që mund të përfaqësojnë një alternativë të re politike.

“Emrat kurrsesi nuk duhet të dalin në mediat sociale, por në auditore. Aty duhet të diskutohen emra të papërlyer me politikën e vjetër”, thotë ai.

Nga ana tjetër, Lekatari vëren se protesta nuk ka pasur që prej fillimit mbështetjen e duhur nga intelektualët e pavarur, të cilët nuk janë të lidhur me dy partitë kryesore, Partinë Socialiste të Ramës dhe Partinë Demokratike të Sali Berishës.

“Ky ka qenë problemi më i madh së bashku me mungesën e një strukture institucionale studentore, që të mos organizohet nga studentët nga jashtë, por nga brenda, me pedagogë të cilët janë intelektualë vërtetë dhe e vënë në diskutim pushtetin dhe e thonë edhe në publik”, thotë Lekatari.

Më 20 tetor, protestës në Tiranë iu bashkuan edhe pedagogët. Megjithatë, ky zhvillim u shoqërua me debate dhe akuza mes grupimeve të ndryshme pjesëmarrëse.

Përfshirja e tyre u vu në pikëpyetje edhe për shkak të lidhjeve apo afërsive politike që u atribuoheshin disa prej pedagogëve, të cilat ngritën pikëpyetje mbi paanshmërinë e këtij angazhimi. Disa prej protestuesve shprehën shqetësimin se kjo përfshirje mund të sillte përçarje dhe të zhvendoste vëmendjen nga kërkesat e përbashkëta qytetare drejt interesave dhe qëndrimeve specifike të grupeve të veçanta.

Lekatari thotë se ky zhvillim pati pasoja edhe në raportet e besimit brenda protestës.

“Me hyrjen e pedagogëve, eskalimi i protestës, dhuna u zhbë, por bashkë me të edhe besimi. Mendoj që një ndër asetet më të mëdha me të cilat bota punon sot është pikërisht besimi”, thotë ajo.

Ndërkohë, ditët e fundit, PD ka organizuar tubime të veçanta, duke iu bashkuar më pas protestës së studentëve. Një pjesë e studentëve kanë këmbëngulur në ruajtjen e karakterit të pavarur të protestës së tyre, duke kundërshtuar përfshirjen dhe identifikimin e saj me aksionin politik të demokratëve.

Kodi Zgjedhor ‘rrethi vicioz i protestës’

Që në fillimet e saj protesta ka artikuluar pesë kërkesa. E para dhe kryesorja është dorëheqja e kryeministrit Rama. Gjithashtu u kërkua krijimi i një qeveri teknike tranzitore dhe jopartiake, ndryshime kushtetuese që të prekin edhe Kodin Zgjedhor, anulim të disa ligjeve, mes të cilëve dhe atë për zonat e mbrojtura si dhe një kontratë të re sociale mes qytetarëve dhe shtetit.

Andoni thotë se ndryshimet që kërkohen kalojnë domosdoshmërisht përmes Parlamentit dhe, në thelb, varen nga dy partitë kryesore politike.

“Janë ato që duhet të ndryshojnë sistemin zgjedhor, duke iniciuar ndryshimet reale. Edhe qeveria teknike që kërkohet, nuk mund të bëhet pa e shpallur Parlamenti”, thotë Andoni duke shtuar se ‘thembra e Akilit’ është marrëveshja për ndryshimet kushtetuese zgjedhore të vitit 2008.

Në vitin 2008, me një marrëveshje politike të arritur mes kryeministrit të atëhershëm Sali Berisha dhe liderit të opozitës të asaj kohe, Edi Rama, u krye një reformë kushtetuese dhe zgjedhore. Ndryshimi kryesor ishte kalimi nga sistemi zgjedhor miks në sistemin proporcional rajonal, me lista kandidatësh të përcaktuara nga partitë politike.

Reforma u dha kryetarëve të partive më shumë kontroll mbi përzgjedhjen e deputetëve dhe favorizoi dy partitë e mëdha në dëm të forcave më të vogla politike. Marrëveshja u kundërshtua nga partitë e vogla, të cilat pretenduan se ishin përjashtuar nga procesi i negociimit dhe se ndryshimet cenonin pluralizmin politik.

“Dhe ky është domeni që e krijon ‘rrethin vicioz’ në vend”, thotë Andoni.

Edhe Shpërdhea e konsideron Kodin Zgjedhor një nga problemet kryesore që duhet të trajtohen, nëse synohet krijimi i kushteve për një garë të barabartë politike.

“Me këtë Kod është e sigurt se këdo që të ketë përballë, partia në pushtet i fiton zgjedhjet. Ne ndaj po kërkojmë jo vetëm dorëheqjen e Ramës dhe të qeverisë së tij, por edhe një qeveri teknike, e cila duhet të garantojë këto ndryshime dhe rregulla të barabarta loje për një garë të drejtë”, thotë ai.

Andoni mendon se energjia e protestës duhet të kanalizohet drejt objektivave që mund të arrihen, për të shmangur konsumimin e saj në kërkesa që nuk kanë një rrugë të qartë realizimi, siç është edhe dorëheqja e Ramës.

Sipas tij, protestuesit duhet të qartësojnë mes tyre objektivat dhe strategjinë, si dhe të kalojnë gradualisht nga një organizim horizontal në një strukturë më të përcaktuar përfaqësimi. Kjo, sipas tij, do ta bënte lëvizjen më të organizuar, më institucionale dhe më të aftë për t’u përballur politikisht me qeverinë Rama.

Megjithatë, për Shpërdhean, mungesa e përfaqësuesve të përcaktuar është një nga zgjedhjet më të rëndësishme të protestës deri tani.

Ai argumenton se, nëse protesta do të kishte pasur përfaqësues zyrtarë, kërkesa e kryeministrit Rama për dialog mund të kishte çuar në negociata dhe, për pasojë, në shuarjen e protestës pa arritur ndryshimet e kërkuara.

Ndërsa protesta vijon dhe kërkesat për largimin e tij mbeten të pandryshuara, kryeministri Rama nuk ka dhënë sinjale për tërheqje. Në fjalën e mbajtur më 14 nëntor në Asamblenë Kombëtare të Partisë Socialiste, ai e cilësoi si iluzion largimin e tij me dhunë.

Rama deklaroi se qeveria i ka dëgjuar protestuesit, por theksoi se tashmë është radha e socialistëve të komunikojnë me qytetarët në çdo lagje dhe fshat. Ai pranoi se në protestë ka qytetarë me shqetësime reale, por foli edhe për praninë e elementëve të tjerë, të cilëve iu referua me shprehjen “duar të huaja”.

Protestat në Tiranë, që ende vazhdojnë, janë shoqëruar disa herë me tensione dhe përplasje të dhunshme me policinë, veçanërisht në fillim të tetorit.

Policia ka përdorur gaz lotsjellës dhe topa uji, si dhe ka shoqëruar qindra persona në komisariat. Disa protestues kanë hedhur gurë dhe kokteje molotovi. Gjatë përplasjeve janë lënduar protestues dhe policë, ndërsa janë dëmtuar prona publike dhe private.

Çfarë triumfi! Çfarë burri shteti! Mundi një grua!- Nga Fatos Tarifa

 

Çfarë triumfi për një kryetar partie! Arriti të përjashtojë nga të gjitha forumet drejtuese të Partisë Socialiste një grua që dëshmoi se nuk kishte frikë prej tij! Tani mund të flejë i qetë, i rrethuar nga burra që nuk guxojnë të mendojnë e ta kritikojnë hapur dhe nga gra që kanë frikë të flasin.

Enver Hoxhës iu desh të shpikte armiq ideologjikë kur përjashtoi dhe persekutoi një grua, Liri Belishovën. Edi Ramës i mjafton një grua që nuk mendon si ai. Një grua me profil të lartë politik, ish-kryetare e Kuvendit dhe ish-ministre e Jashtme, që guxoi të kërkojë atë që çdo parti demokratike duhet ta konsiderojë normale: të drejtën për të menduar ndryshe, për të folur, për të kritikuar dhe për të kërkuar ndryshim. Ky, me sa duket, është mëkati i saj i pafalshëm.

Dikur burrat e pushtetshëm i trembeshin revoltës së popullit. Sot, kryeministri ynë trembet edhe nga një grua që mendon ndryshe. Burrë shteti, jo shaka!

Ironia, sidoqoftë, mbaron këtu. Sepse ajo që po ndodh në Partinë Socialiste nuk është thjesht një konflikt mes kryetarit dhe një prej figurave më të njohura të saj, por shprehje e një sëmundjeje politike që ka kohë që ka mbërthyer këtë parti: autoritarizmit, servilizmit dhe frikës nga mendimi i lirë.

Në Partinë Socialiste të Edi Ramës mund të gabosh, mund të abuzosh me pushtetin, mund të bëhesh objekt hetimesh për korrupsion, por nuk mund të mendosh ndryshe nga kryetari. Sepse Partia është Ai dhe kushdo në atë parti duhet të mendojë si Ai. Korrupsioni mund të tolerohet; mendimi kritik, jo.

Këtu qendron paradoksi më i madh moral i kësaj historie. Belinda Balluku, ish-zëvendëskryeministre dhe një nga bashkëpunëtoret më të afërta të Ramës, është përballur me akuza të rënda penale lidhur me ushtrimin e funksioneve të saj publike. Natyrisht, është drejtësia ajo që do të përcaktojë përgjegjësinë e saj. Por qytetarët kanë të drejtë të pyesin:

Përse Rama ka treguar kaq shumë mbështetje politike për Ballukun dhe kaq pak tolerancë për Spiropalin?

Përse një grua që përballet me dyshime serioze për korrupsion meriton mbrojtje politike, ndërsa një grua që kritikon kryetarin meriton përjashtimin nga forumet drejtuese të partisë?

Çfarë e tremb më shumë Edi Ramën: korrupsioni në qeverinë e tij apo mendimi i lirë në partinë e tij?

Mos vallë Balluku di shumë për mënyrën se si është ushtruar pushteti, për vendimet që janë marrë dhe për përgjegjësitë që mund të mos jenë vetëm të saj?

Kjo është një pyetje politike që kërkon transparencë, jo një akuzë që mund të merret si e provuar. Por, kur një kryeministër shqetësohet më shumë për fatin politik të një bashkëpunëtoreje nën hetim sesa për integritetin moral të qeverisjes së tij, lind dyshimi se ai nuk mbron parimin, por pushtetin.

Rama e ka shndërruar Partinë Socialiste në një repart politik të regjimentuar, ku disiplina vlen më shumë se ndërgjegjja, bindja çmohet më shumë se dinjiteti dhe heshtja më shumë se e vërteta.

Deputetët socialistë nuk pritet të përfaqësojnë qytetarët, por të rreshtohen pas kryetarit. Nuk pritet të gjykojnë, por të miratojnë, jo të kundërshtojnë, por të duartrokasin. Kjo nuk është demokraci partiake. Ky është nënshtrim politik i organizuar.

Një lider i sigurt në legjitimitetin dhe autoritetin e tij nuk i trembet kritikës. Ai e kërkon atë, sepse e di se pushteti pa kritikë korrupton jo vetëm institucionet, por edhe vetë gjykimin e atij që e ushtron.

Vetëm një lider i pasigurt e sheh mendimin ndryshe si një kërcënim personal. Vetëm një lider autoritar e njëjëson besnikërinë ndaj partisë me besnikërinë ndaj vetes.

Dhe vetëm një lider që e ka personalizuar pushtetin mund ta konsiderojë më të rrezikshme një grua që flet sesa një sistem qeverisjeje mbi të cilin rëndojnë dyshime serioze për korrupsion.

Edi Rama mund ta përjashtojë Spiropalin nga forumet e Partisë Socialiste. Ai mund t’i mbajë të rreshtuar deputetët socialistë në një regjiment të disiplinuar, t’i deryrojë ministrat dhe vartësit të heshtin. Por të vërtetën nuk mund ta përjashtojë nga jeta publike. Ajo është sheshit. E sheh kushdo. Edhe të verbërit. Nuk e shohin vetëm ata që nuk duan ta shohin.

Një parti që përjashton zërat kritikë dhe mbron politikisht njerëzit e pushtetit përballë dyshimeve për korrupsion nuk është më një bashkësi politike e lirë. Ajo shndërrohet në një instrument personal të atij që e drejton.

Dhe kur një kryetar partie fillon të ketë më shumë frikë nga një grua që arsyeton dhe gjykon me mendjen e saj sesa nga korrupsioni që duhet luftuar, problemi nuk është më ajo grua. Problemi është vetë kryetari.

A tyre që mund të thonë se znj. Spiropali u kujtua shumë vonë të kritikojë, vetëm pasi humbi pozitat e saj në pushtet, u përgjigjem: Edhe nëse është kështu, çfarë provon kjo? Se ajo duhej të vazhdonte të heshtte? Se një e vërtetë humbet vlerën e saj vetëm sepse thuhet me vonesë?

Kritika, edhe kur vjen vonë, është gjithnjë më e dobishme se heshtja që, nga frika, interesi apo konformizmi, zgjat përgjithmonë.

Dhe nëse kritikat e saj dëshmojnë se ajo ka ndryshuar mendim, kjo nuk është domosdoshmërisht një dobësi karakteri apo një shenjë oportunizmi. Mund të jetë, përkundrazi, dëshmi e pjekurisë politike dhe e aftësisë për reflektim kritik.

Njeriu që mendon nuk është i dënuar të mbetet përgjithmonë rob i mendimeve që ka pasur dje. Të ndryshosh mendim përballë fakteve, përvojës apo një kuptimi më të thellë të realitetit nuk është tradhti ndaj vetes, por një mënyrë për t’i qëndruar besnik arsyes.

Niçe vinte në dukje se bindjet e palëkundura janë armiq më të rrezikshëm të së vërtetës sesa gënjeshtrat. Dhe kishte të drejtë. Sepse mendjet e hapura e të lira nuk kanë frikë të dyshojnë, të reflektojnë dhe të korrigjojnë veten. Vetëm mendjet e ngurta e ngatërrojnë kokëfortësinë me karakterin dhe nënshtrimin me besnikërinë.

Njerëzit inteligjentë mund të ndryshojnë mendim sepse guxojnë të mendojnë. Servilët nuk guxojnë. Ata nuk ndryshojnë mendim, sepse prej kohësh kanë hequr dorë nga e drejta për të pasur një mendim të vetin.

“Pa mua jeni një m**!”- Ylli Rakipi: Rama ka thënë se jam më i madh se Partia!

Gazetari Ylli Rakipi ka deklaruar se Edi Rama gjatë mbledhjes së Asamblesë së PS-ë, në takimin me dyer të mbyllura, mësohet të ketë thënë se kryeministri është i më i madh se Partia Socialiste.

Sipas Rakipit, kryeministri i ka dhënë mesazh socialistëve se: “Pa mua jeni një m*”.

Këto pohime janë pranuar indirekt nga Sekretari i Përgjithshëm i PS, Blendi Klosi i cili nuk ka pranuar të flasë për deklaratat e Ramës, por ka thënë se: “mos prit nga unë të themi gjë që nuk duhet ta them”.

Në deklaratën e tij, Ylli Rakipi ka ironizuar me socialistët dhe grupin e PS, teksa ka thënë se ajo ka njerëz që vegjetojnë dhe që pasurohen shumë.

”Kishte raportime sikur Edi Rama ka thënë ne mbledhjen e Asamblesë se: Unë jam më i madh se Partia. Pa mua jeni një m*t.

Me thënë të drejtë, këtu edhe nuk e ka thënë edhe keq, po e ka thënë. Aty ka vetëm njerëz, njerëz që vegjetojnë dhe pasurohen shumë njerëz që vegjetojnë”- ka thëne Rakipi ne emision e tij te Pa Ekspozuarit.

Replikat Rakipi-Klosi

Ylli Rakipi: Kishte raportime sikur Edi Rama ka thënë ne mbledhjen e Asamblesë se: Unë jam më i madh se Partia. Pa mua jeni një m*t.  Me thënë të drejtë, këtu edhe nuk e ka thënë edhe keq, po e ka thënë. Aty ka vetëm njerëz, njerëz që vegjetojnë dhe pasurohen shumë njerëz që vegjetojnë.

Blendi Klosi: Nuk pranoj të merrem me çfarë ju keni për mesazhet tuaja. Do largohem unë nga emisioni dhe vazhdoni më tutje.

Ylli Rakipi: Mua ma thane shume njerëz këtë, por dakord mos dakord. Mua ma kane thëne shume njerëz mor burrë!

Blendi Klosi: Pak të paktën kaq njihemi bashkë dhe mos prit nga unë të themi gjë që nuk duhet ta them.

Ylli Rakipi: Jemi miq bashkë. Jo, po ka gjë që prish punën. Mos e thuaj kurrë se është se do thyesh disiplinën pastaj!

Blendi Klosi: Është punë unë po them nuk ka asnjë rëndësi se çfarë ne kemi diskutuar me njëri-tjetrin për aty. Tani po të thuash që Partia Socialiste nuk diskuton. Jo, ju e keni ndjekur…

Ylli Rakipi: Jo nuk e kemi thëne por aty ka njerëz tani që vegjetojnë dhe pasurohen shumë. Panorama

Nëna me zemrën sa bota- Nga OSMAN STAFA

Nëna me zemrën sa bota ❤️
Isha në protestë mbrëmjen e djeshme.
Më afrohen një nënë.
Më përshëndet.
Më kërkon t’i çoj në fund një dëshirë të saj.
Më thotë: Dua që pensionin tim t’ia japësh djalit 15-vjeçar.
Kujt djali i them?
Atij që është gjobitur me 5 milionë lekë.
Atij që kishte babain e verbër.
Babai i cili i binte firzamonikës për të mbajtur familjen.
Mbeta pa fjalë.
Po është pensioni yt, moj nënë. Mos të duhen?, i them.
Jo, e kam bërë nijet.
Është i gjithë pensioni.
150 mijë lekë.
Atyre u duhet më shumë.
Kam besim tek ti.
E di që do e çosh deri në fund.
E falenderova me zemër nënën me zemër të madhe, e cila kishte ardhur për të më dorëzuar pensionin për djalin e varfër që është dënuar nga shteti me 5 mln lekë.
Dhe mendova…
Sa e madhe duhet të jetë zemra e një nëne, që nga ai pension i vogël, me të cilin mezi shtyn muajin, të vendosë të mos mbajë asgjë për vete.
Ajo nënë më shumë sesa pensioni, solli një mësim.
Sepse ka njerëz që kanë miliona dhe nuk japin asgjë.
Ka një shtet që ka milionat dhe nuk jep asgjë për njerëzit në nevojë.
Dhe ka nëna që nuk kanë pothuajse asgjë, por janë të gatshme të japin gjithçka.
Nëna me zemrën sa bota. Paç jetë e shëndet.

Aforizmi i ditës- 18 nëntor 2026

What can you say about a society that says that God is dead and Elvis is alive?

Irv Kupcinet

Çfarë mund të thuash për një shoqëri që thotë se Zoti ka vdekur dhe Elvisi është gjallë?

Irv Kupcinet

“I q… motrën fare”- Komunikimet në SKY ECC mes grupit ‘Çopja-Çela’: Jam i mbrojtur me shtet! Ministrit, antidrogës dhe gjykatësve iu jap rrogë

TIRANË- Detaje të reja janë zbardhur nga dosja hetimore e organizatës kriminale Çopja-Çela, të cilën SPAK e ka dërguar për gjykim në Gjykatën e Posaçme.  Komunikimet e zbërthyera në aplikacionin e koduar Sky ECC hedhin dritë mbi mënyrën e funksionimit të grupit, lidhjet ndërkombëtare dhe shumat marramendëse të parave që dyshohet se janë gjeneruar nga trafiku i kokainës.

Një prej personazheve që shfaqet në dosje është Ervis Çela nga Peqini. Sipas komunikimeve që Euronews Albania ka publikuar, Çela dyshohet se gjatë qëndrimit në Paraguai kishte krijuar lidhje me zyrtarë të lartë vendas, duke pretenduar se kishte korruptuar drejtues të policisë, përfaqësues të antidrogës dhe gjyqtarë, me qëllim garantimin e paprekshmërisë dhe lehtësimin e trafikut ndërkombëtar të drogës.

Ervisi Çela- Francit: Jam i mbrojtur me shtet këtu… Nuk e kam hall fare këtu… Komandantin e përgjithshëm të policisë i jap rrogë mujore… Ministrin e antidrogës i jap rrogë. 3/4 gjykatësve të fortë i jap rrogë….

Nga letërporositë e mbërritura prej autoriteteve paraguajane rezulton se Ervis Çela, gjatë qëndrimit në këtë shtet, në zonën e Aguilar, dyshohet se ka përdorur një identitet të rremë, konkretisht atë të Joze Medardo Rodriguez Aguilar, me kombësi ekuadoriane. Dosja evidenton gjithashtu bashkëpunimin e tij me një shtetas brazilian, të identifikuar si Clayton Santos Lima, për sigurimin dhe trafikimin drejt Europës të sasive të mëdha të kokainës.

Në Paraguai ka udhëtuar dhe qëndruar edhe Ardian Çela, një prej vëllezërve të Ervis Çelës. Ndërkohë, disa herë në këtë shtet ka shkuar edhe Fadil Balla, i njohur gjithashtu me emrin Julian dhe nofkën “Shijaksi”. Ai njihet edhe si pronar i resortit “Ajman”, të sekuestruar nga SPAK, ndërsa rezulton në kërkim ndërkombëtar si pjesë e dyshuar e kësaj organizate kriminale.

Një tjetër element tronditës i dosjes lidhet me përmasat financiare të aktivitetit kriminal. Sipas SPAK, vetëm gjatë një muaji organizata ka gjeneruar ose grumbulluar rreth 150 milionë euro, ndërsa pritej të siguroheshin edhe 40 milionë euro të tjera.

Konkretisht, nga komunikimet në Sky ECC mes Renato Musakut dhe Petrit Lakatos, në periudhën 9 nëntor 2020 deri më 7 dhjetor 2020, rezulton se janë gjeneruar dhe grumbulluar 151.380.000 euro, ndërsa pritej të mblidheshin edhe 40 milionë euro të tjera. Hetimet kanë evidentuar se nga nëntori 2019 deri në mars 2021, organizata Çopja ka qarkulluar jo më pak se 520 milionë euro, të dyshuara si të ardhura nga trafikimi i kokainës.

Përmasat e aktivitetit të grupit dalin edhe në një tjetër komunikim të zbardhur nga Sky ECC, ku Franc Çopja flet për një prej ngarkesave më të mëdha të kokainës të futura në Europë. Në bisedë, ai thotë se kanë arritur të trafikojnë 12 ton kokainë, duke e cilësuar këtë si një nga operacionet më të mëdha të realizuara ndonjëherë. Sipas tij, rekordi i mëparshëm kishte qenë 8.7 ton, ndërsa një sasi tjetër prej 3 tonësh nuk ishte përfshirë në operacion.

Franc Çopja: Puna ma e madhe në histori që ka hy i herësh në Europë, 12 Ton, 8,7 ka qenë rekordi. Ka qenë për 15 ton po si futa 3 ton. Thashë ato i q… motrën fare, erdhën jeshil… U shplodhet nai cik….

Sipas të dhënave të dosjes, droga transportohej dhe fshihej në ngarkesa me kuti boje, ndërsa anëtarët e organizatës merreshin me nxjerrjen e pakove të kokainës nga paletat. Në komunikimet e zbardhura nga SPAK shfaqet edhe një tjetër aspekt i bashkëpunimit mes Ervis Çelës dhe Franc Çopjas. Çela i ofronte këtij të fundit armë që dyshohet se siguroheshin dhe trafikoheshin nga Paraguai. Bëhet fjalë për pistoleta dhe armë të gjata të veçanta, të pajisura me silenciator dhe të prodhuara në fabrikë./Dosja.al

Dëshmia e rrallë e Skifter Këlliçit: “Çfarë më tha Ramiz Alia për odisenë e filmit ‘Pas gjurmëve’ dhe arsyen e urdhrit të tij më 1986, që unë të mos jepja më ‘Rubrikën Sportive’ në RTSH”?

Nga Skifter Këlliçi

– Odiseja  e trishtë e filmi të Kinostudios “Shqipëria e Re” që  fitoi çmimin e Presidentit të Republikës së Italisë në Festivalin Ndërkombëtar të Xhifonit, (Itali), më 1979 –

Memorie.al / Këto ditë në faqet e këtij portali që unë e ndjek me shumë dëshirë dhe  kërshëri çdo ditë këtu Waltham, (Boston), lexova disa kujtime  ose më saktë një prozë poetike  me kujtime, shkruar nga Herion Mustafaraj. Është një emër shumë i njohur nga fëmijë dhe prindër, sepse në vitet ’70-të të shekullit të kaluar ai, fëmijë 10-12 vjeçar, u bë protagonist në disa filma që edhe sot shihen me kureshtje nga fëmijët e brezit të sotëm dhe kam bindje se kështu  do të ndodhë dhe me fëmijët e brezave të ardhshëm. M’u kujtua dhe Herioni që në këtë film luan rolin e Skënderit, njërit prej personazheve kryesore të këtij filmi, sepse në ato vite, bazuar në romanin tim për fëmijë ‘Pas gjurmëve’, pata shkruar një skenar filmi artistik me të njëjtin titull, të cilin  regjisorja e jashtëzakonshme, Xhanfise Keko, bashkë me filma të saj të tjerë e shndërroi edhe atë ndër filmat e saj më të mirë të Kinostudios ‘Shqipëria e Re’. Bashkë me Herionin m’u kujtua një ngjarje e trishtë, që lidhet me këtë film të cilën po ua rrëfej lexuesve të kësaj media online.

Ishte një mbrëmje e 2 shtatorit të vitit 1979. Një mbrëmje e paharruar për mua, sepse të nesërmen do të martohesha. Dhe ja, papritur, në derë u dëgjuan trokitje. E hapa dhe pashë që në mesore u fut tërë gaz miku im, gazetari i njohur, Napoleon Roshi, asokohe shefi redaksisë së jashtme të gaztës “Bashkimi”. Mbante në dorë një fletë nga ato të buletineve të Agjensisë Telegrafike Shqiptare, të cilën, ma zgjati dhe më tha: “Filmi ‘Pas gjurmëve’ ka fituar çmimin  Special në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit për Fëmijë në Xhifoni në Itali. Urime dhe ty si skenarist i tij!”. Dhe më përqafoi. Nënës iu mbushën sytë me lot nga gëzimi.

Pikërisht në një ditë gëzimi të rrallë, shtohej dhe një gëzim po kaq i rrallë. Lexova fletën që më zgjati. Lajmi ishte  marrë nga Agjensia Telegrafike Italiane “Ansa”. Në të shkruhej se; “Pas gjurmëve”, film i regjisores së talentuar, Xhanfise Keko dhe me skenar timin, kishte fituar çmimin e “Presidentit të Republikës Italiane”, midis 95 filmash nga 75 vende të botës. Pastaj jepeshin hollësi se si presidenti Festivalit të Filmit, Guziboti, në ceremoninë dhënies së dhënies së çmimeve e kishte cilësuar filmin shqiptar si një befasi të këndshme dhe se pjesëtarët e jurisë, që ishin mbi 1500 fëmijë të pranishëm në ditët e festivalit, juri me të vërtetë shumë origjinale, e kishin pëlqyer këtë film pa masë. Kishte në atë lajm të zgjeruar edhe jehonën e e festivalit dhe të filmit në shtypin italian.

“Nesër ky lajm do të botohet në faqet e para të shtypit”,- më tha Napoleoni, duke më përqafuar edhe një herë. – “Nuk është vetëm sukses i Xhanfisesë, yti, i grupit krijues, por i tërë artit tonë kinematografik”. Të nesërmen me sabah shkova me nxitim në librari dhe bleva “Zërin e Popullit”, Bashkimin, “Dritën”, gazeta që botoheshin të dielën, por më kot, – ky lajm nuk ishte botuar jo më në faqen e parë, por as të fundit. Ndeza radion, më pas dhe televizorin, por, përsëri më kot: për këtë ngjarje as edhe një njoftim. Shkova dhe takova në shtëpi Napoleonin dhe i rrëfeva se ç’kishte ndodhur. Mbeti edhe ai i habitur. “Mbase njoftimi  do të botohet të martën”, – më tha, sepse të hënave nuk botoheshin gazeta.

Por as të hënën, as të martën, as edhe një ditë ky njoftim nuk u botua. U habit edhe Xhanfiseja, e cila ishte edhe e shoqja e kineastit të njohur, Endri Keko. Me që kishin mik të ngushtë, Dritërë Agollin, (jo vetëm një nga drejtuesit kryesorë dhe një figurë të madhe letrare, por gjithashtu edhe anëtar i Komitetit Qendror të PPSH-së), ata të dy nxituan të takonin edhe atë, që të merrnin vesh se si ishte e mundur që të mos bëhej i njohur publikisht një sukses i tillë!

Të mos harrojmë se Kinostudioja “Shqipëria e Re” deri atëherë me filmin “Lulekuqet mbi mure”, të regjisorit të njohur Dhimitër Anagnosti, kishte fituar çmimin e Parë në Festivalin Ndërkombëtar të Filmi në Beograd dhe një çmim tjetër po në Festivalin për fëmijë në Xhifoni me filmin “Beni ecën vetë”, sipas skenarit të shkrimtarit të shquar Kiço Blushi, me regji të vetë Xhanfisesë, pa dyshim regjisorja më e mirë edhe sot për filma për fëmijë dhe me njohje ndërkombëtare.

Kështu që këtyre sukseseve i shtohej edhe një i tretë. Por as Dritëroi nuk nxori gjësendi në dritë. Pas disa ditësh doli në shesh kjo e vërtetë sa e ankthshme, aq edhe qesharake: Njoftimi për këtë sukses, as nuk botohej, as jepej në RTSH, me urdhër të Komitetit Qendror dhe as që do të bëhej ndonjë mbledhje, siç ndodhte në të tilla raste, sepse çmimi ishte dhënë nga… presidenti i Republikës Italiane!..

Ishte më të vërtetë një budallallëk më brirë. E para, sepse presidenti italian, që në atë kohë ishte Pertini, një njeri aq popullor edhe për veprimtarinë e tij antifashiste gjatë Luftës së Dytë Botërore, nuk kishte qene fare në këtë ceremoni dhe, e dyta, ky çmim ishte simbolik dhe i përhershëm për këtë festival, pavarësisht se cili president ishte në Itali.

Ja përse as Dritëro Agolli, as drejtori i atëhershëm i Kinostudios, Vangjush Zallëmi, as Endri Keko, edhe ai regjisor i njohur, nuk kishin mundur të çanin këtë mur të lartë që ngrinte “Kupola e Kuqe”, me justifikimin se në shtypin tonë nuk mund të publikohej kurrë dhënia çmimit të mësipërm një filmi shqiptar…nga një president i një vendi kapitalist, si Italia. Ç’dogmatizëm!.

Dhe të mos harrojmë se, siç u mor vesh më pas, për tërheqjen e këtij çmimi, në Xhifoni, një qytet i vogël pranë Napolit, kishte shkuar atasheu kulturor i ambasadës sonë në Romë, që në fakt ishte punonjës i Sigurimit të Shtetit. Ai ishte vënë në pozitë kur gazetarë e kineastë, i  kishin bërë pyetje për zhvillimet e kinematografisë shqiptare dhe artit tonë, të cilave, s’do mend, e kishte pasur të vështirë t’u përgjigjej. Doemos, nuk mund te ndodhte ndryshe, kur në këtë festival nuk kishte shkuar të paktën regjisorja e filmit, që ishte kërkuar atje me shumë insistim nga organizatorët e festivalit

Kisha një shok të ngushtë në Komitetin Qendror, me të cilin kisha mbaruar studimet, i cili kishte lidhje të drejtpërdrejta me Ramiz Alinë. Por më kot. Edhe ai më këshilloi që të mos merresha më me këtë çështje. Dhe të mos harrojmë, se vetë Ramiz Alia në janar të vitit 1979, pasi kishte pare filmin “Pas gjurmëve”, e kishte pëlqyer dhe kishte dhënë porosi që të përgëzoheshin edhe autorët, duke më përfshirë edhe mua si autor i skenarit.

Me këtë rast e shoh të arsyeshme t’ë ndalem shkurt, me përmbajtjen e këtij filmi. Më 1972, kisha botuar romanin “Pas gjurmëve”, vazhdimi i ngjarjeve të romanit tjetër “Kujtimet e mëhallës së vjetër”, të dy vepra për fëmijë, temë që kurrë nuk e kisha trajtuar, duke qenë se nuk kisha qenë dhe nuk as sot nuk jam i aftë të shkruaj qofte edhe një përrallë për fëmijë.

Por në këto romane kisha përshkruar ngjarje të fëmijërisë sime, sidomos të “Pas gjurmëve”, ngjarjet e të cilit zhvillohen në vitet e para të pasçlirimit, gërshetuar me veprime aventureske: dy vëllezër binjakë, siç isha në fakt unë dhe im vëlla, Luani, me shokë, ndërmarrin aksione për zbulimin e një keqbërësi, fshehur pas pamjes së një plaku babaxhan. Ata i bëjnë këto veprime edhe ditën edhe natën duke u kacavjerrë nga dritarja e dhomës së tyre me çarçafë të lidhur si litarë në rrugë dhe duke sajuar më tej episode komiko-dramatike.

I nxitur nga disa shokë shkrova edhe skenarin e mësipërm, bazuar në këtë roman të cilin, më pas, Xhanfise Keko e pëlqeu. Pas vërejtjeve të redaksisë së skenarëve në Kinostudio, skenari iu nënshtrua edhe kërkesave të vetë regjisores së talentuar dhe redaktorit, Muharrem Skënderi. Kështu, më 1979, filmi përfundoi së xhiruari dhe montuari. Në rolet kryesore luanin fëmijët Ylli Trajçe, Herion Mustafaraj, Genci Mosho, aktori i madh, Sulejman Pitarka; kompozitor i filmit ishte Nikolla Zoraqi, piktor Shyqyri Sako, më fjalë te tjera, grup krijues me të vërtetë autoritar.

Por ja ç’na dilte. Pas suksesit nëpër kinematë tona, pas fjalëve të mira, madje edhe në gazetën “Zëri i Popullit”, që shkruante vetëm për vepra të njohura letraro-artistike, vinte një arritje edhe më e madhe, këtë radhë në arenën ndërkombëtare, njoftim që nuk jepej as në shtyp as në RTSH, sepse “çmimin e paskësh dhënë …Presidenti i Republikës Italiane….”!? Njerëzit më pyesnin ndërkohë se ç’kishte ndodhur që çmimi nuk publikohej në shtyp! Bëra mirë atëherë që qepa gojën,  sepse mund ta ndërlikoja veten në situata jo të këndshme, po të shkonte fjala atje…lart, ku edhe mund të më akuzonin se po bëja propagandë armiqësore duke ngulur këmbë për një çmim të tillë…!

Erdhi kështu fundi i janari të vitit 1980. Një të shtunë vonë në mbrëmje, krejt rastësisht, mora vesh se filmi “Pas gjurmëve” do të shfaqej  të nesërmen në ekranet e TVSH-së. Menjëherë në mëngjesin e së dielës i telefonova shokut tim në Komitetin Qendror, që t’i bënte një telefon Ramiz Alisë dhe t’i shpjegonte se; nuk kishte arsye që para se të fillonte filmi, të mos jepej njoftimi se ky film kishte fituar çmim ndërkombëtar…! M’u përgjigj se e kishte të vështirë që ta bënte këtë, aq më tepër që ishte e diel.

Atëherë më lindi një ide tjetër, që doli e hajrit.

I shkova në shtëpi Alfons Gurashit, telekronistit tonë të njohur në RTSH. E dija që ai kishte miqësi me Dhimitër Tonën, drejtor i drejtorisë së Shtypit në Komitetin Qendror të PPSH-së. Dhe kjo, sepse Alfonsi, si autor i telekronikave për udhëheqësit më të lartë, kishte pasur rast të njihej drejtpërdrejt edhe me Enver Hoxhën dhe Ramiz Alinë dhe se kronikat e tij, para se të transmetoheshin, i kontrollonte gjithnjë edhe Dhimitër Tona.

I shpjegova Alfonsit se si ishte puna, dhe për fat të mirë ai nuk ngurroi t’i telefononte në praninë time, drejtorit të madh të Shtypit. Ky i fundit, nga ana tjetër e telefonit, premtoi se do t’i jepte përgjigje më pas. Dhe kështu ndodhi. Nuk di se më kë bisedoi Dhimitër Tona. Siç mora vesh më vonë, me Ramiz Alinë. Por fakti është se u dha pëlqimi që në njoftimin që do të jepej në TVSH, para fillimit të filmit, duhej theksuar se filmi…tashmë bërë… “legjendë”, kishte fituar çmim, por jo “të Presidentit të Republikës Italiane”, por thjesht çmimin e Tretë.

Përsëri “Havazi i Mukës”, se tjetër ishte çmimi i tretë dhe tjetër çmimi në fjalë. Por nuk kisha nge të mendoja për këtë çinformim!…! Shkova bashkë me Alfonsin në zyrën e programacionit të TVSH-së. Atje vetë formulova njoftimin. U ktheva në shtëpi. Isha i tendosur e mezi prisja të vinte ora e shfaqjes së filmit. Kisha ende frikë se mos nga lart ishin bërë pishman. Sidoqoftë, njoftova Xhanfisenë për gjithçka që kisha bërë. U gëzua pa masë.

Erdhi ora 21.00. Në ekran u shfaq paraqitësja e programit që shqiptoi këto fjalë: “Dhe tani do të shfaqim filmin artistik shqiptar ‘Pas gjurmëve’, prodhim i Kinostudios ‘Shqipëria e Re’. Ky film ka fituar çmimin e Tretë në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit për Fëmijë në Xhifoni, (Itali), të vitit 1979, midis 95 filmave nga 75 vende të botës”.

Të nesërmen pa dalë mirë nga shtëpia, njerëz që i njihja dhe nuk i njihja, më thoshnin: “Urime për çmimin, urime për filmin! Sukses i madh…”! Kjo ndodhte gjashtë muaj pasi filmi ishte nderuar me këtë çmim në një festival kaq të rëndësishëm…! Dhe mund të kishin kaluar edhe gjashtë vjet dhe “Pas gjurmëve”, mund të kishte vazhduar të…humbiste gjurmët. Vetëm e vetëm sepse kishte pasur “mëkatin” të fitonte çmimin e …”Presidentit të Italisë”!

Në vitin 2007, i ndodhur tashmë prej shumë vitesh në SHBA-ës, një shok, gazetar i njohur, kishte bërë në një gazetë një intervistë me Ramiz Alinë, tashmë në pension dhe me dha numrin e telefonit të tij në shtëpi: 245-935 dhe adresën e emalit: ralia@yahoo.com. I dërgova një emali me adresën e mësipërme. I kujtova shkurt për rekomandimin që kishte dhënë ai për çmimin me të cilin ishte lauruar filmi “Pas gjurmëve” në Festivalin Ndërkombëtar…!

I kujtova gjithashtu se si ai, në verën e vitin 1986, kur ishte jo vetëm sekretar i parë i Komitetit Qendror të PPSH-së, por edhe president i Shqipërisë, kishte dhenë urdhër që unë të mos drejtoja më tutje ‘Rubrikën sportive’ në TVSh, sepse; “u ngjaja komentatorëve sportivë italianë’.

Çuditërisht më ktheu këtë përgjigj: “Ashtu ishin kohët”.

Epilog

Që atëherë e deri sot kanë kaluar 46 vjet nga këto ngjarje. Filmi “Pas gjurmëve”, krahas filmave të tjerë shqiptarë, shfaqet sipas rasteve në të gjitha kanalet televizive shqiptare dhe ato të Diasporës. Madje, atë mund ta shohë çdo teleshikues në televizorin e vet, mjafton të klikojë titullin e filmit. Por ende pas gati gjysmëshekulli, poshtë titullit të tij nuk janë vendosur këto radhë: “Ky film ka fituar çmimin e Presidentit të Italisë në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit për Fëmijë në Giffoni, Itali, 1979”, si, siç ndodh kudo në botën e qytetëruar.  Deri në vitin 1992, një shtatore e vogël simbolike dhe një diplomë që dëshmonte për këtë ngjarje të veçantë në historinë Kinematografisë Shqiptare, ishte vendosur në një nga stendat e Ekspozitës “Shqipëria Sot”, krahas simboleve dhe diplomave që kishin fituar filma të tjerë shqiptarë. Por me prishjen e kësaj ekspozite, veç zhdukjes së objekteve që të vendosura në këtë ekspozitë, u zhdukën edhe ato. (Uroj të ruhen diku). Edhe simboli dhe diploma./ Memorie.al


Send this to a friend