Kur bregdeti mbushi rrugët, qeveria nuk i kundërshtoi shifrat. Ajo pretendoi se ne nuk kishim asgjë për të vënë në vend të tyre. Më tregoni projektin, tha. Zgjidhni njëzet përfaqësues, uluni, dhe më sillni draftin për një Shqipëri të re, me shkrim. Ja pra, drafti.

Unë jam një njeri i vetëm, që shkruan nga diaspora, pa parti dhe pa asgjë për shitje. Nuk keni pse të mbështeteni te fjala ime për asgjë nga kjo. Pothuajse çdo rresht në këtë draft është qëndrimi i vetë Bashkimit Evropian, i Bankës Botërore ose i Komisionit të Venecias, me fjalët e tyre. Puna ime e vetme ishte t’i mblidhja në një dokument të vetëm dhe të tregoja provat. Metoda përmblidhet në dy fjali. Nuk na duhet një kushtetutë e re. Na duhet që ajo që kemi tashmë t’i vërë vërtet nën ligj të fuqishmit, në një rrugë që shkon drejt Brukselit dhe jo larg tij.

Reforma e vetme më e fuqishme tingëllon e mërzitshme, që zakonisht është mënyra se si e kupton që do të funksiononte. Shqipërisë i duhet një organ i pavarur që duhet të vlerësojë publikisht secilën nga këto marrëveshje para se të nënshkruhet: sa i kushton publikut, sa të ardhura heq dorë shteti, dhe kush përfiton në të vërtetë. Kur qeveria i dha projektit të Sazanit statusin special më 30 dhjetor 2024, nuk publikoi asnjë analizë të pavarur kosto-përfitim dhe asnjë vlerësim të të ardhurave të humbura, asgjë që publiku të mund ta peshonte sa kohë vendimi ende kishte rëndësi. Kjo nuk është një rast i izoluar. Banka Botërore raporton se rreth 87 për qind e partneriteteve publike-private të Shqipërisë vijnë të pakërkuara, pa konkurrencë dhe pa një vlerësim të pavarur se sa kushtojnë. Fondi Monetar Ndërkombëtar e vendos pjesën afër 80 për qind dhe prej vitesh i ka kërkuar Shqipërisë të ndalojë miratimin e tyre verbërisht.

Zgjidhja nuk është shpikje imja. Raporti i Komisionit Evropian i vitit 2025 për Shqipërinë i thotë vendit, me fjalë të qarta, të miratojë ligjin që krijon një institucion fiskal të pavarur. Ministrat e financave të BE-së thanë të njëjtën gjë në maj 2025. Bën pjesë në kapitujt e anëtarësimit. Dhe Banka Botërore ka shkuar përtej rekomandimit: i dorëzoi qeverisë një dokument opsionesh në 2024 dhe një projektligj në 2025. Asnjë ligj nuk është paraqitur ende. Pra, ndërtoni organin që BE-ja tashmë e kërkon, dhe jepini një dhëmb që propozimet mbi tavolinë ende nuk e kanë. Asnjë grant strategjik, asnjë projekt i madh dhe asnjë partneritet publik-privat nuk miratohet derisa ky organ të ketë publikuar një vlerësim të pavarur. Pa vlerësim, pa grant. Zbatuar te granti i Sazanit, ai rregull i vetëm do të kishte qenë vendimtar, sepse vlerësimi nuk u publikua kurrë. Është llogaritësi i kësaj faqeje, kthyer në ligj.

Pjesa tjetër e draftit tregon në të njëjtin drejtim, dhe asnjë pjesë e vetme nuk shkel një rregull të BE-së. Një ligj investimi që e nxjerr tokën publike në tender të hapur dhe e vlerëson ndershmërisht, në vend që t’ia dorëzojë një ishull të mbrojtur një kompanie të vetme përmes një komiteti që e kryeson Kryeministri. Një parlament që nuk mund ta mbrojë një ministër nga kërkesa e një prokurori për arrestim, dhe vendime gjykate që zbatohen vetvetiu në vend që të presin një votë nga e njëjta shumicë që duhet të lidhin. Asnjë ndërtim brenda një parku kombëtar me vendim qeverie, pasi mbyllja e kapitullit të mjedisit tashmë është një kusht i anëtarësimit që Komisioni e ka deklaruar haptazi. Secila prej tyre tashmë i kërkohet Shqipërisë, nga Brukseli, nga Komisioni i Venecias ose nga huadhënësit.

Ka një vend ku një instinkt i mirë përplaset me një vijë ligjore, prandaj po e them troç. Shqiptarët duhet të përfitojnë nga bregdeti i tyre. Mënyra për ta bërë këtë nuk është një mur rreth atyre që punësohen, gjë që do të shkelte lëvizjen e lirë të BE-së dhe do t’i jepte qeverisë dhuratën për ta quajtur tërë lëvizjen nativiste. Mënyra për ta bërë është kodi tatimor: nxitje për punësimin vendor, trajnimin dhe praktikat profesionale, marrëveshje për përfitime komunitare dhe ndarje të ardhurash me qytetet që jetojnë pranë projektit, dhe ndihmë rajonale për zonat më të varfra. I njëjti destinacion, një rrugë që shkon drejt Evropës. Shqipëria është kandidate, ende jo anëtare, ndaj nuk lidhet nga çdo direktivë me forcën e ligjit. Por këto janë standarde që ajo tashmë ka rënë dakord t’i përmbushë. Nuk janë rregulla të huaja të imponuara mbi të.

Ky është argumenti. Drafti i plotë pas tij shtrihet në shtatë shtylla, dhe çdo pohim është i burimuar. Na sfiduan të sillnim diçka konkrete. Është shkruar, është në përputhje me BE-në, dhe mund të jetë baza punuese për pikërisht ato ligje që Brukseli tashmë po i thotë Shqipërisë t’i miratojë. Pyetja nuk është më nëse populli mund të shkruajë një draft. Pyetja është se cila pjesë e këtij është e gabuar. Një publik i informuar është gjëja më e vështirë në botë për t’u gënjyer, dhe një vend që i vlerëson marrëveshjet e veta para se t’i nënshkruajë është gjëja më e vështirë në botë për t’u shitur. Lexojeni, dhe më thoni cilën pjesë do ta ndryshonit.

Diplomati, filozofi dhe historiani i Rilindjes italiane, Nikolo Makiaveli (1469-1527), ka thënë:

“Populli gjithmonë është  më i zgjuar, më i vendosur dhe më i arsyeshëm, sesa kryeshtetari”.

U bënë disa javë që populli shqiptar, në atdheun amë, është  ngritur në protesta të fuqishme jo vetëm brenda vendit, por edhe në Diasporë, për shporrjen nga pushteti të kryetradhtarit Rama, të krejt qeverisë së tij dhe të bandave oligarkike. Është hera e parë në historinë tonë kombëtare, kur, pas vitit 1991, populli i shumëvuajtur nga vargonjtë e varfërisë, i mashruar në mënyrën më skanaloze nga klasa politike, sidomos këto 13 vjetët e fundit, i ka braktisur përfundimisht partitë politike dhe ka vendosur të bëhet zot i fateve të veta.

Në këto protesta të lënë mbresa të thella disa gjëra të rëndësishme:

Së-pari, në protesta janë bashkuar të majtë dhe të djathtë, çka është një ogur shumë i mirë për ndërtimin e një shteti ligjor dhe një sfidë e hapur ndaj partive politike.

Së-dyti, në protesta merr pjesë gjerësisht rinia e mrekullueshme shqiptare, shpresa e së ardhmes së kombit tonë.

       Së-treti, në protesta marrin pjesë bijtë dhe vëllezërit tanë, të ardhur nga Diaspora.

Së-katërti, në pankartat e protestuesve aktualizohet Lidhja e Prizrenit dhe, në frymën e vendimeve të saj, bëhet thirrje për ribashkimin e trojeve tona etnike. Një thirrje e tillë duhej të ishte dëgjuar nga goja e kryepolitikanëve të atdheut amë, menjëherë pas vitit 1944. Por, për fatkeqësinë tonë kombëtare, partia komuniste, si agjenturë e Beogradit, nuk e çau kokën kurrë për fatet e bashkatdhetarëve tanë në mbarë trojet etnike.

Pas shporrjes së Ramës dhe të klikës së tij tradhtare nga pushteti, pas krijimit të qeverisë teknike, do të ishte një mrekulli e madhe, në qoftë se protestuesit do të vazhdojnë të kërkojnë me këmbëngulje ribashkimin e trojeve tona etnike, të cilat shovinizmi europian, armiku i mbarë kombit shqiptar, në bashkëpunim me një tjetër armik tradicional të kombit tonë, shovinizmin rusomadh, na i copëtoi në gjashtë shtete.

Ribashkimi i trojeve tona etnike do t’i shpëtojë një herë e përgjithmonë vëllezërit tanë matanë kufijve artificialë, të gëzojnë plotësisht të drejtat e tyre në një shtet të vetëm, me një stemë dhe me një flamurë kombëtar. Shumë kanë vuajtur vëllezërit tanë të një gjaku nën sundimin e xhuxhoshtetit malazes, nën sundimin e Serbisë fashiste në Preshevë, Bujanovc dhe Medvegjë, nën sundimin e shovinistëve maqedonas (të cilët nuk i lejojnë studentët shqiptarë t’i japin provimet në gjuhën shqipe), nën sundimin e shovinistëve grekokaragjozë, që nuk lejojnë hapjen e shkollave shqipe në tokën tonë amtare Çamëri. Jo vetëm kaq, por shqiptarët përgjohen prapa dritareve nga grekofashistët, në mënyrë që nëpër familjet shqiptare të mos flitet gjuha shqipe. Domosdo, se grekokaragjozët tremben nga gjuha shqipe si djalli nga vetëtima. Sepse i bren smira dhe xhelozia para lashtësisë së gjuhës shqipe. Përkthyesi i madh i Iliadës, Profesori Gjon Shllaku, ka pasë thënë dikur:

“Kur përktheja Iliadën, përktheja nga shqipja në shqip”.

Vetvetiu del përfundimi se gjuha e Homerit ka pasë qenë pellazgjishtja dhe, për pasojë, të gjitha personalitetet e shquara të së ashtuquajturës lashtësi greke, si Aristoteli, Eskili, Euripidi, Platoni, Sofokliu etj., kanë pasë qenë pellazgë. Një gjë të tillë, duhej ta pohonte me zë të lartë politika zyrtare e vendit tonë, e mbështetur në argumentimet shkencore të Akademisë së Shkencave. Por ajo akademi vazhdon të ketë në krye njeriun me emrin “askushi”, si Skënder Gjinushi.

Në Enciklopedinë e Madhe Greke thuhet:

“Stërgjyshët e shqiptarëve të sotëm, pellazgët, në periudhat parahistorike, kanë jetuar në pjesën më të madhe të botës që njihej atëherë, duke zhvilluar një qytetërim shumë të rëndësishëm e duke ngritur vepra me vlerë të tejzakontë”  (vëll. 19, f. 873).

Nënkuptohet vetvetiu që qytetërimi pellazgjik nuk mund të ekzistonte pa një gjuhë të shkruar, me alfabetin e saj, të cilin, sipas natyralistit romak, Plini Plaku (23-77), romakët e patën marrë nga pellazgët.

Në vijim të kërkesës për ribashkimin e trojeve tona etnike, qeveria teknike, pas zgjedhjeve parlamentare, krahas shumë vendimeve të tjera të rëndësishme, duhet të shtrojë në Kuvend propozimin për ndyshimin e fushës së Flamurit Kombëtar: në fushën e kuqe duhet të vendoset harta e Shqipërisë Etnike, me shqiponjën në krye. Gjatë protestës është valëvitur një Flamur i tillë, flamur ky, që të kujton atë të djaloshit trim Ismail Morina, të cilin e pati zbritur me dron në stadiumin e Beogradit gjatë ndeshjes së futbollit Serbi-Shqipëri, të zhvilluar më 14 tetor 2014.

Kaliforni, 22 qershor 2026

Një analizë politiko-juridike mbi protestat, aktet e vandalizmit dhe mbrojtjen e misioneve diplomatike në shtetin demokratik

Hyrje

Protesta publike përbën një nga institucionet më të rëndësishme të demokracisë bashkëkohore. Nëpërmjet saj, qytetarët ushtrojnë të drejtën për të shprehur qëndrime politike, sociale, ekonomike ose ideologjike, duke marrë pjesë drejtpërdrejt në jetën publike përtej mekanizmave klasikë të përfaqësimit politik. Në këtë kuptim, protesta nuk është vetëm një formë e lirisë së shprehjes, por edhe një instrument i kontrollit demokratik mbi pushtetin publik.¹
Që nga fundi i shekullit XX dhe veçanërisht në demokracitë kushtetuese evropiane, e drejta e tubimit paqësor është konsideruar pjesë integrale e rendit demokratik pluralist. Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut ka theksuar vazhdimisht se demokracia nuk reduktohet vetëm në sundimin e shumicës, por kërkon edhe mbrojtjen e mendimeve kritike, kundërshtuese dhe pakicave politike.²
Megjithatë, historia politike dhe juridike e shteteve demokratike dëshmon se protestat publike përmbajnë gjithashtu rreziqe të caktuara për rendin publik, sigurinë kombëtare dhe stabilitetin institucional. Në veçanti, kur në kuadër të protestave shfaqen akte vandalizmi, dhune, intimidimi ose sulme ndaj institucioneve shtetërore dhe misioneve diplomatike, lind nevoja për të përcaktuar kufirin ndërmjet ushtrimit legjitim të lirive themelore dhe sjelljeve që tejkalojnë mbrojtjen kushtetuese.³
Ngjarjet e raportuara gjatë protestës së zhvilluar në Tiranë, ku sipas deklarimeve zyrtare persona të maskuar kanë hequr dhe përdhosur flamurin e Ambasadës së Shtetit të Izraelit, e vendosin debatin pikërisht në këtë pikë takimi ndërmjet lirisë, përgjegjësisë dhe sigurisë publike. Përtej vetë incidentit, çështja ngre pyetje më të gjera lidhur me rolin e organizatorëve, përgjegjësinë individuale të pjesëmarrësve, detyrimet e shtetit për mbrojtjen e misioneve diplomatike dhe mënyrën se si demokracitë moderne duhet të reagojnë ndaj fenomeneve të radikalizimit politik brenda protestave publike.⁴
Nga perspektiva e teorisë së shtetit të së drejtës, as protesta nuk mund të kriminalizohet kolektivisht dhe as vandalizmi nuk mund të justifikohet në emër të protestës. Demokracia kushtetuese kërkon një ekuilibër të kujdesshëm ndërmjet mbrojtjes së lirive themelore dhe garantimit të rendit juridik. Pikërisht ky ekuilibër përbën bazën e analizës së mëposhtme.

I. Protesta paqësore si e drejtë kushtetuese dhe demokratike

1. E drejta e tubimit si themel i demokracisë pluraliste
Në literaturën kushtetuese bashkëkohore, e drejta e tubimit paqësor konsiderohet një nga kushtet paraprake të ekzistencës së demokracisë funksionale. Pa mundësinë për t’u mbledhur, protestuar dhe shprehur publikisht pakënaqësitë, qytetarët do të mbeteshin të kufizuar vetëm në mekanizmat periodikë zgjedhorë.⁵
John Rawls argumenton se legjitimiteti i një sistemi demokratik nuk matet vetëm nga procedurat zgjedhore, por edhe nga mundësia reale që qytetarët të marrin pjesë në debatin publik.⁶ Në mënyrë të ngjashme, Jürgen Habermas e konsideron sferën publike dhe komunikimin demokratik si elemente themelore të legjitimitetit politik.⁷
Pikërisht për këtë arsye, neni 11 i Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut garanton lirinë e tubimit paqësor, ndërsa jurisprudenca e Gjykatës Evropiane e ka interpretuar këtë të drejtë në mënyrë të gjerë dhe favorizuese për qytetarët.⁸
Në çështjen “Plattform Ärzte für das Leben kundër Austrisë”, Gjykata theksoi se shteti nuk ka vetëm detyrimin të mos ndërhyjë arbitrarisht në protesta, por edhe detyrimin pozitiv për të krijuar kushtet që protestat paqësore të zhvillohen efektivisht.⁹
Në çështjen “Oya Ataman kundër Turqisë”, Gjykata sqaroi se edhe protestat që krijojnë shqetësime të përkohshme në jetën publike gëzojnë mbrojtje juridike, për sa kohë ruajnë karakterin paqësor.¹⁰
Prandaj, nga pikëpamja politiko-juridike, protesta nuk duhet parë si kërcënim për demokracinë, por si një prej mekanizmave të funksionimit të saj.

II. PËRGJEGJËSIA MORALE, POLITIKE DHE ORGANIZATIVE E ORGANIZATORËVE TË PROTESTËS

2.1. Koncepti i përgjegjësisë organizative në demokracitë kushtetuese
Një nga çështjet më të debatueshme në të drejtën e tubimit publik lidhet me pozitën juridike dhe politike të organizatorëve të protestave. Në doktrinën bashkëkohore evropiane ekziston një dallim i qartë ndërmjet përgjegjësisë individuale për veprime të kundërligjshme dhe përgjegjësisë organizative për administrimin e protestës.¹¹
Parimi themelor është se organizatorët nuk mund të mbajnë përgjegjësi automatike për çdo veprim të kryer nga individë të veçantë gjatë një tubimi publik. Një qasje e tillë do të krijonte efekt frikësues (chilling effect) mbi ushtrimin e lirisë së tubimit dhe do të cenonte vetë thelbin e demokracisë pluraliste.¹²
Megjithatë, organizatorët nuk janë thjesht iniciatorë formalë të protestës. Ata kanë një funksion të rëndësishëm në garantimin e zhvillimit paqësor të saj dhe në krijimin e kushteve që minimizojnë rrezikun e incidenteve.
Sipas standardeve të OSCE/ODIHR, organizatorët duhet të veprojnë si faktorë të përgjegjshëm të jetës publike, duke bashkëpunuar me autoritetet shtetërore dhe duke ndërmarrë masa të arsyeshme për të ruajtur karakterin paqësor të protestës.¹³
2.2. Detyrimi për transparencë publike
Një element thelbësor i legjitimitetit demokratik të protestës është transparenca.
Në praktikën demokratike evropiane, një protestë fiton besueshmëri më të madhe kur qytetarët dhe institucionet kanë njohuri të qarta mbi:
organizatorët;
qëllimet politike ose qytetare;
kërkesat konkrete;
mënyrën e organizimit;
strukturat përgjegjëse për mbarëvajtjen e saj.
Transparenca nuk është vetëm çështje administrative. Ajo shërben si garanci kundër manipulimit politik, infiltrimit të elementeve radikale dhe instrumentalizimit të pjesëmarrësve nga aktorë të tretë.¹⁴
Pikërisht në këtë kuptim, një protestë e organizuar qartë dhe me objektiva të shpallura publikisht ka më shumë gjasa të ruajë karakterin demokratik dhe të fitojë mbështetje qytetare.
2.3. Distancimi nga dhuna dhe vandalizmi
Një nga testet kryesore të përgjegjësisë së organizatorëve është reagimi i tyre ndaj incidenteve.
Në rastet kur gjatë protestës shfaqen akte vandalizmi, sulme ndaj institucioneve ose forma të tjera të dhunës, organizatorët kanë detyrimin moral dhe politik të distancohen publikisht dhe menjëherë nga këto veprime.¹⁵
Mosdistancimi nuk krijon domosdoshmërisht përgjegjësi penale, por mund të prodhojë pasoja serioze në planin politik dhe etik.
Në literaturën mbi lëvizjet sociale vlerësohet se aftësia e organizatorëve për të kontrolluar narrativën publike të protestës është vendimtare për ruajtjen e legjitimitetit të saj.¹⁶
Kur aktet e dhunshme mbeten pa reagim ose relativizohen, krijohet perceptimi se ato tolerohen ose pranohen në mënyrë të heshtur.

III. PËRDHOSJA E FLAMURIT TË NJË AMBASADE DHE DIMENSIONI JURIDIK NDËRKOMBËTAR

3.1. Statusi juridik i misioneve diplomatike
Në të drejtën ndërkombëtare, misionet diplomatike gëzojnë mbrojtje të posaçme për shkak të rolit që luajnë në marrëdhëniet ndërmjet shteteve.¹⁷
Ky regjim juridik është kodifikuar në Konventën e Vjenës për Marrëdhëniet Diplomatike të vitit 1961, e cila konsiderohet një nga instrumentet themelore të së drejtës diplomatike moderne.¹⁸
Sipas nenit 22 të Konventës, shteti pritës ka detyrimin e veçantë të ndërmarrë të gjitha masat e përshtatshme për të mbrojtur misionin diplomatik kundër çdo cenimi, dëmtimi ose shqetësimi të dinjitetit të tij.¹⁹
Ky detyrim nuk kufizohet vetëm te ndërtesa e ambasadës, por përfshin edhe simbolet zyrtare të saj.
3.2. Flamuri diplomatik si simbol juridik dhe politik
Flamuri i një shteti në një mision diplomatik nuk përfaqëson thjesht një objekt material.
Në të drejtën ndërkombëtare ai përfaqëson sovranitetin, identitetin shtetëror dhe praninë zyrtare të shtetit përkatës në territorin e një shteti tjetër.²⁰
Për këtë arsye, veprimet që synojnë heqjen, dëmtimin ose përdhosjen e flamurit diplomatik kanë një domethënie juridike dhe politike që tejkalon simbolikën e zakonshme të protestës.
Megjithëse format simbolike të kundërshtimit politik mund të mbrohen nga liria e shprehjes, kjo mbrojtje nuk është absolute dhe duhet të balancohet me detyrimet ndërkombëtare të shtetit për mbrojtjen e misioneve diplomatike.²¹
3.3. Dallimi ndërmjet protestës politike dhe vandalizmit
Një nga sfidat kryesore të jurisprudencës moderne është përcaktimi i kufirit ndërmjet protestës simbolike dhe vandalizmit.
GJEDNJ ka theksuar vazhdimisht se mbrojtja e lirisë së shprehjes nuk përfshin automatikisht të gjitha format e sjelljes.²²
Kur veprimet kalojnë nga shprehja simbolike në dëmtim fizik, kërcënim ose cenim të rendit publik, shteti mund të ndërhyjë në mënyrë proporcionale për të mbrojtur interesat legjitime të shoqërisë demokratike.
Prandaj, përdhosja e flamurit të një ambasade nuk mund të identifikohet automatikisht me protestën paqësore. Vlerësimi juridik duhet të mbështetet mbi rrethanat konkrete, provat dhe standardet e proporcionalitetit.

IV. PERSONAT E MASKUAR, SIGURIA PUBLIKE DHE SFIDAT E DEMOKRACISË KUSHTETUESE

4.1. Anonimiteti në hapësirën publike dhe koncepti i përgjegjësisë demokratike
Një nga çështjet më të debatueshme në teorinë bashkëkohore të sigurisë publike lidhet me praninë e individëve të maskuar gjatë protestave masive.
Në shoqëritë demokratike ekziston një tension i vazhdueshëm ndërmjet mbrojtjes së lirive individuale dhe nevojës për të garantuar rendin publik. Ky tension bëhet veçanërisht i dukshëm kur pjesëmarrësit në protesta zgjedhin të fshehin identitetin e tyre.
Nga njëra anë, doktrina liberale e të drejtave të njeriut pranon se në rrethana të caktuara individët mund të kërkojnë anonimitet për shkak të bindjeve politike, frikës nga stigmatizimi social ose shqetësimeve për sigurinë personale.²³
Nga ana tjetër, shteti demokratik mbështetet mbi parimin e përgjegjësisë individuale. Çdo qytetar që merr pjesë në jetën publike duhet të jetë në gjendje të mbajë përgjegjësi për veprimet e veta në rast të shkeljeve të ligjit.²⁴
Pikërisht këtu qëndron dilema juridike: si të mbrohet liria e protestës pa krijuar zona anonimiteti që mund të favorizojnë pandëshkueshmërinë.
4.2. Personat e maskuar si faktor rreziku për rendin publik
Studimet e sigurisë publike dhe të sjelljes kolektive tregojnë se anonimati mund të ndikojë në transformimin e sjelljes individuale brenda turmave.
Teoria e deindividualizimit, e zhvilluar fillimisht nga Philip Zimbardo dhe studiues të tjerë të psikologjisë sociale, argumenton se individët që ndihen të paidentifikueshëm kanë tendencë më të madhe të përfshihen në sjellje që në kushte normale nuk do t’i ndërmerrnin.²⁵
Për këtë arsye, shumë sisteme juridike evropiane e konsiderojnë maskimin gjatë protestave si faktor që kërkon monitorim të shtuar nga autoritetet publike.
Kjo nuk do të thotë se çdo person i maskuar është autor i një vepre të kundërligjshme. Një përfundim i tillë do të ishte juridikisht i papranueshëm. Megjithatë, ekziston një konsensus i gjerë në literaturën e sigurisë se maskimi rrit vështirësitë e identifikimit të autorëve të mundshëm të akteve të dhunshme, vandalizmit ose provokimeve politike.²⁶
Në këtë kuptim, prania e personave të maskuar në protesta përbën shqetësim legjitim për rendin publik dhe kërkon vëmendje të veçantë nga institucionet përgjegjëse për sigurinë.
4.3. Infiltrimi i grupeve radikale dhe fenomeni i “provokatorëve”
Historia e protestave në demokracitë moderne tregon se një nga rreziqet më të mëdha për protestat paqësore është infiltrimi i individëve ose grupeve që nuk ndajnë domosdoshmërisht objektivat e organizatorëve.
Literatura mbi lëvizjet sociale përdor shpesh konceptin e “spoilers” ose “disruptive actors”, për t’iu referuar aktorëve që synojnë të ndryshojnë drejtimin e protestës, të prodhojnë incidente ose të krijojnë tensione politike.²⁷
Këta aktorë mund të kenë motive shumë të ndryshme:
radikalizim ideologjik;
provokim politik;
përfitim mediatik;
diskreditim të protestës;
nxitje të konfrontimit me institucionet shtetërore.
Për këtë arsye, në analizën juridike dhe politike duhet bërë dallim i qartë ndërmjet organizatorëve, pjesëmarrësve paqësorë dhe individëve që kryejnë veprime të izoluara të kundërligjshme.
Mosrespektimi i këtij dallimi rrezikon të prodhojë përgjegjësi kolektive të padrejtë dhe të dëmtojë vetë të drejtën e protestës.

V. PROTESTAT SPONTANE DHE DETYRIMI PËR NJOFTIM

5.1. Protesta spontane në standardet evropiane
Një çështje me rëndësi të veçantë është raporti ndërmjet protestës spontane dhe detyrimit për njoftim paraprak.
Standardet evropiane pranojnë se jo çdo protestë mund të planifikohet me kohë. Shpesh zhvillime të papritura politike, ngjarje ndërkombëtare ose vendime shtetërore krijojnë nevojën për reagim të menjëhershëm qytetar.²⁸
Për këtë arsye, GJEDNJ ka pranuar se protestat spontane mund të gëzojnë mbrojtje juridike edhe në mungesë të njoftimit paraprak, nëse ato mbeten paqësore dhe nuk paraqesin rrezik serioz për rendin publik.²⁹
Megjithatë, kjo nuk e eliminon rëndësinë e njoftimit paraprak kur ai është objektivisht i mundur.
5.2. Rëndësia e koordinimit me autoritetet
Në shtetin demokratik, njoftimi paraprak nuk duhet kuptuar si mekanizëm kontrolli politik mbi protestën.
Përkundrazi, funksioni i tij kryesor është garantimi i sigurisë së vetë protestuesve, qytetarëve të tjerë dhe institucioneve publike.³⁰
Nëpërmjet njoftimit paraprak, autoritetet mund të:
planifikojnë masat e sigurisë;
parandalojnë përplasjet;
mbrojnë institucionet e ndjeshme;
garantojnë ushtrimin efektiv të së drejtës së tubimit.
Sa më e madhe të jetë protesta dhe sa më i ndjeshëm objekti i saj, aq më i rëndësishëm bëhet koordinimi ndërmjet organizatorëve dhe institucioneve shtetërore.

VI. PREZUMIMI I PAFAJËSISË DHE NDALIMI I FAJËSISË KOLEKTIVE

6.1. Parimi i prezumimit të pafajësisë
Një nga themelet e shtetit të së drejtës është parimi sipas të cilit çdo person konsiderohet i pafajshëm derisa fajësia e tij të provohet në përputhje me ligjin.³¹
Ky parim nuk është vetëm rregull procedural penal, por një garanci themelore kundër arbitraritetit politik dhe institucional.
Për këtë arsye, në mungesë të provave të verifikuara, nuk mund të atribuohet përgjegjësi juridike:
organizatorëve të protestës;
figurave politike;
deputetëve;
biznesmenëve;
grupeve të caktuara shoqërore.
Çdo pretendim i tillë duhet të mbështetet mbi prova objektive dhe jo mbi perceptime, spekulime ose pozicionime politike.
6.2. Ndalimi i përgjegjësisë kolektive
Një tjetër parim themelor i së drejtës moderne është individualizimi i përgjegjësisë.
Përgjegjësia penale është personale.³²
Kjo do të thotë se veprimi i disa individëve nuk mund t’i atribuohet automatikisht të gjithë protestuesve ose organizatorëve.
Nëse disa persona të maskuar kanë kryer akte të kundërligjshme, përgjegjësia duhet të përcaktohet individualisht për secilin autor të identifikuar.
Pikërisht ky standard dallon shtetin e së drejtës nga qasjet arbitrare që bazohen në fajësinë kolektive.

VII. ANALIZË KRAHASUESE: PROTESTAT, MASKIMI DHE MBROJTJA E RENDIT PUBLIK NË DEMOKRACITË PERËNDIMORE

7.1. Qasja e Republikës Federale të Gjermanisë
Gjermania konsiderohet një nga shtetet me traditën më të zhvilluar kushtetuese në mbrojtjen e lirisë së tubimit. Neni 8 i Ligjit Themelor (Grundgesetz) garanton të drejtën e qytetarëve për t’u mbledhur në mënyrë paqësore dhe pa armë.³³
Megjithatë, përvoja historike e Gjermanisë me ekstremizmat politikë ka ndikuar në zhvillimin e një qasjeje më të kujdesshme ndaj sigurisë së protestave.
Në shumë lande gjermane ekzistojnë dispozita që kufizojnë maskimin gjatë demonstratave kur ai synon shmangien e identifikimit nga autoritetet publike.³⁴
Argumenti juridik është se liria e tubimit nuk mund të shndërrohet në mjet për shmangien e përgjegjësisë ligjore.
Gjykata Kushtetuese Federale Gjermane ka theksuar vazhdimisht se protesta gëzon mbrojtje të fortë kushtetuese, por kjo mbrojtje nuk shtrihet mbi aktet e dhunës dhe vandalizmit.³⁵
7.2. Qasja e Francës
Franca përfaqëson një model ku liria e protestës bashkëjeton me një traditë të fortë të ruajtjes së rendit publik.
Pas trazirave të lidhura me lëvizjen “Gilets Jaunes” (Jelekët e Verdhë), autoritetet franceze miratuan masa më të forta për identifikimin e personave që marrin pjesë në protesta me qëllim kryerjen e akteve të dhunshme.³⁶
Debati juridik francez është fokusuar në balancimin ndërmjet lirive publike dhe nevojës për të parandaluar vandalizmin urban.
Përvoja franceze tregon se problemet më serioze nuk lidhen zakonisht me protestuesit paqësorë, por me grupe të vogla radikale që përpiqen të instrumentalizojnë protestat masive për qëllime konfrontimi me shtetin.³⁷
7.3. Mbretëria e Bashkuar
Sistemi britanik mbështetet tradicionalisht në bashkëpunimin ndërmjet organizatorëve dhe policisë.
Praktika britanike e konsideron komunikimin paraprak si element kyç për menaxhimin demokratik të protestave.³⁸
Policia britanike zakonisht ndërhyn jo për shkak të mesazhit politik të protestës, por kur ekziston rrezik real për sigurinë publike, dëmtimin e pronës ose pengimin e të drejtave të qytetarëve të tjerë.
Në jurisprudencën britanike është zhvilluar ideja se shteti duhet të tolerojë edhe forma proteste që shkaktojnë shqetësime të caktuara, për sa kohë ato nuk kalojnë në dhunë.³⁹
7.4. Shtetet e Bashkuara të Amerikës
Në SHBA mbrojtja e protestës lidhet ngushtë me Amendamentin e Parë të Kushtetutës.
Gjykata Supreme amerikane ka mbrojtur vazhdimisht forma të ndryshme të shprehjes politike, përfshirë edhe disa forma simbolike shumë kundërthënëse.⁴⁰
Megjithatë, edhe në sistemin amerikan ekziston një dallim i qartë ndërmjet shprehjes politike dhe veprimeve që përbëjnë kërcënim për rendin publik ose sigurinë e personave.
Ngjarjet e 6 janarit 2021 në Kapitolin Amerikan treguan se demokracitë liberale dallojnë qartë ndërmjet protestës politike dhe sulmit ndaj institucioneve kushtetuese.⁴¹

VIII. REKOMANDIME PËR INSTITUCIONET SHTETËRORE DHE ORGANIZATORËT E PROTESTAVE

8.1. Për institucionet shtetërore
Në një shtet demokratik reagimi institucional duhet të jetë proporcional, i bazuar në ligj dhe i mbështetur mbi prova.
Institucionet përgjegjëse duhet:
të garantojnë të drejtën e protestës paqësore;
të mbrojnë misionet diplomatike dhe institucionet publike;
të identifikojnë autorët e veprave të mundshme penale;
të shmangin stigmatizimin kolektiv të protestuesve;
të respektojnë standardet e Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut.
Hetimet duhet të jenë objektive, profesionale dhe të pavarura nga presionet politike.⁴²
8.2. Për organizatorët e protestave
Organizatorët duhet të zhvillojnë kultura të përgjegjshme të protestës demokratike.
Kjo përfshin:
identifikimin publik të organizatorëve;
publikimin e objektivave dhe kërkesave;
koordinimin me autoritetet kompetente;
emërimin e strukturave vëzhguese të brendshme;
distancimin e menjëhershëm nga aktet e dhunës dhe vandalizmit.
Në demokracitë moderne, kredibiliteti i një proteste lidhet drejtpërdrejt me aftësinë e saj për të ruajtur karakterin paqësor.⁴³
8.3. Për shoqërinë civile dhe mediat
Shoqëria civile dhe mediat kanë rol të rëndësishëm në ruajtjen e ekuilibrit demokratik.
Ato duhet:
të raportojnë mbi bazën e fakteve;
të shmangin spekulimet;
të mos paragjykojnë autorët para përfundimit të hetimeve;
të kontribuojnë në debatin racional publik.
Një diskurs publik i bazuar në emocione, polarizim dhe akuza të pabazuara mund të prodhojë dëme më të mëdha se vetë incidenti që po analizohet.⁴⁴

IX. PËRFUNDIME TË PËRGJITHSHME

Nga analiza e mësipërme rezulton se protesta paqësore mbetet një nga shtyllat themelore të rendit kushtetues demokratik dhe një instrument i domosdoshëm i pjesëmarrjes qytetare në jetën publike.
Megjithatë, e drejta e protestës nuk është e pakufizuar. Ajo ushtrohet brenda kuadrit të shtetit të së drejtës dhe në respekt të të drejtave të të tjerëve, të rendit publik dhe të detyrimeve ndërkombëtare të shtetit.
Organizatorët e protestave mbajnë përgjegjësi morale dhe organizative për ruajtjen e karakterit paqësor të tubimeve dhe për distancimin nga çdo formë dhune apo vandalizmi.
Përdhosja e flamurit të një misioni diplomatik nuk mund të identifikohet automatikisht me protestën paqësore dhe kërkon vlerësim juridik në dritën e së drejtës së brendshme dhe ndërkombëtare.
Prania e personave të maskuar paraqet sfida serioze për sigurinë publike, transparencën demokratike dhe identifikimin e autorëve të mundshëm të veprimeve të kundërligjshme.
Megjithatë, respektimi i prezumimit të pafajësisë kërkon që përgjegjësia të mos i atribuohet organizatorëve, figurave politike, deputetëve, biznesmenëve apo grupeve të caktuara shoqërore pa prova të qarta, të verifikueshme dhe të administruara sipas procedurave ligjore.
Në fund, forca e një demokracie nuk matet vetëm nga aftësia për të garantuar protestën, por edhe nga aftësia për të mbrojtur ligjin, institucionet dhe të drejtat themelore pa cenuar liritë qytetare.

X. KUADRI KUSHTETUES DHE LIGJOR SHQIPTAR

10.1. E drejta e tubimit në rendin kushtetues shqiptar
Në Republikën e Shqipërisë, e drejta e tubimit paqësor përbën një nga liritë themelore të garantuara nga Kushtetuta. Kjo e drejtë është pjesë e katalogut të lirive politike që sigurojnë pjesëmarrjen aktive të qytetarëve në jetën publike dhe funksionimin e rendit demokratik pluralist.⁴⁵
Kushtetuta e Shqipërisë njeh të drejtën e qytetarëve për t’u organizuar dhe për t’u mbledhur paqësisht, duke e konsideruar atë element të pandashëm të shtetit demokratik dhe të së drejtës.
Për më tepër, sipas nenit 17 të Kushtetutës, kufizimet e të drejtave themelore lejohen vetëm në rastet kur janë të parashikuara me ligj, të nevojshme në një shoqëri demokratike dhe proporcionale me qëllimin që synojnë të arrijnë.⁴⁶
Ky standard kushtetues është në përputhje me jurisprudencën evropiane mbi proporcionalitetin dhe mbrojtjen e lirive themelore.
10.2. Marrëdhënia ndërmjet Kushtetutës dhe Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut
Një element me rëndësi të veçantë në sistemin juridik shqiptar është fakti se Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut përbën pjesë të rendit juridik të brendshëm dhe gëzon status të veçantë normativ.⁴⁷
Si rezultat, interpretimi i të drejtës së protestës në Shqipëri duhet të bëhet jo vetëm në dritën e Kushtetutës, por edhe në përputhje me standardet e zhvilluara nga Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut.
Kjo nënkupton se autoritetet shqiptare janë të detyruara të garantojnë:
lirinë e tubimit paqësor;
proporcionalitetin e ndërhyrjeve shtetërore;
mbrojtjen efektive të protestuesve paqësorë;
hetimin e veprimeve të kundërligjshme që cenojnë rendin publik.
10.3. Detyrimet e shtetit shqiptar për mbrojtjen e misioneve diplomatike
Përveç garantimit të lirisë së protestës, shteti shqiptar ka detyrime të qarta ndërkombëtare për mbrojtjen e misioneve diplomatike.
Këto detyrime rrjedhin nga Konventa e Vjenës për Marrëdhëniet Diplomatike e vitit 1961, e ratifikuar dhe e zbatuar nga Republika e Shqipërisë.⁴⁸
Në këtë kuadër, institucionet shqiptare kanë detyrimin pozitiv të:
mbrojnë integritetin fizik të ambasadave;
garantojnë sigurinë e personelit diplomatik;
mbrojnë simbolet zyrtare të misioneve diplomatike;
parandalojnë akte që cenojnë dinjitetin e përfaqësive diplomatike.
Prandaj, çdo incident i raportuar pranë një ambasade duhet të vlerësohet edhe në dritën e këtyre detyrimeve ndërkombëtare.

XI. METODOLOGJIA E ANALIZËS

Ky studim është ndërtuar mbi metodën e analizës juridiko-doktrinare dhe krahasuese.
Analiza juridiko-doktrinare mbështetet në:
Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë;
Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut;
Konventën e Vjenës për Marrëdhëniet Diplomatike;
jurisprudencën e Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut;
standardet e OSCE/ODIHR;
dokumentet e Komisionit të Venecias.
Ndërkohë, metoda krahasuese është përdorur për të analizuar praktikat e Gjermanisë, Francës, Mbretërisë së Bashkuar dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës lidhur me protestat publike, rendin publik dhe përgjegjësinë e organizatorëve.
Qasja metodologjike synon të shmangë interpretimet politike të njëanshme dhe të mbështetet mbi standarde juridike të njohura ndërkombëtarisht.

BIBLIOGRAFIA E PËRZGJEDHUR

Burime normative
Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë.
Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut.
Konventa e Vjenës për Marrëdhëniet Diplomatike (1961).
Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland.
Public Order Act 1986 (United Kingdom).

Jurisprudencë
Plattform “Ärzte für das Leben” v. Austria (1988).
Oya Ataman v. Turkey (2006).
Bukta and Others v. Hungary (2007).
Stankov and the United Macedonian Organisation Ilinden v. Bulgaria (2001).
McCann and Others v. United Kingdom (1995).
Texas v. Johnson (1989).
R (Laporte) v Chief Constable of Gloucestershire (2006).
Brokdorf Decision, Bundesverfassungsgericht (1985).
Monografi dhe literaturë shkencore
Beccaria, Cesare. On Crimes and Punishments.
Brownlie, Ian. Principles of Public International Law.
Dahl, Robert. Polyarchy: Participation and Opposition.
Denza, Eileen. Diplomatic Law.
Della Porta, Donatella & Diani, Mario. Social Movements: An Introduction.
Dworkin, Ronald. Taking Rights Seriously.
Garland, David. The Culture of Control.
Habermas, Jürgen. Between Facts and Norms.
Locke, John. Two Treatises of Government.
Rawls, John. Political Liberalism.
Shaw, Malcolm. International Law.
Stone, Geoffrey. Perilous Times.
Sunstein, Cass. Republic.com 2.0.
Tarrow, Sidney. Power in Movement.
Zimbardo, Philip. The Human Choice: Individuation, Reason and Order versus Deindividuation.
Dokumente ndërkombëtare
OSCE/ODIHR, Guidelines on Freedom of Peaceful Assembly, Third Edition.
Venice Commission, Reports and Opinions on Freedom of Assembly.
United Nations Human Rights Committee, General Comments on Freedom of Assembly.
United Nations Basic Principles on the Use of Force and Firearms by Law Enforcement Officials.

KONKLUZION PËRFUNDIMTAR

Nga analiza kushtetuese, juridike, ndërkombëtare dhe krahasuese rezulton se protesta paqësore përbën një të drejtë themelore të qytetarëve dhe një instrument të domosdoshëm të demokracisë pluraliste. Megjithatë, kjo e drejtë nuk mund të interpretohet si autorizim për veprime që cenojnë rendin publik, sigurinë kolektive apo detyrimet ndërkombëtare të shtetit.
Në të njëjtën kohë, shteti demokratik duhet të ruajë një ekuilibër të kujdesshëm ndërmjet mbrojtjes së rendit juridik dhe garantimit të lirive kushtetuese. Çdo reagim institucional duhet të jetë proporcional, i bazuar në ligj dhe i mbështetur mbi prova.
Në mungesë të rezultateve përfundimtare të hetimeve, përgjegjësia juridike nuk mund t’u atribuohet organizatorëve, figurave politike, deputetëve, biznesmenëve apo grupeve të caktuara vetëm mbi bazën e perceptimeve ose dyshimeve. Parimet e prezumimit të pafajësisë, individualizimit të përgjegjësisë dhe shtetit të së drejtës kërkojnë që çdo vlerësim të mbështetet mbi fakte të verifikuara dhe procedura të rregullta ligjore.
Pikërisht respektimi i këtyre standardeve përbën dallimin themelor ndërmjet një demokracie kushtetuese dhe një sistemi ku emocionet politike zëvendësojnë sundimin e ligjit.

Fusnota:
1. John Locke – Two Treatises of Government
John Locke, Two Treatises of Government (Cambridge University Press, 1988 [orig. 1689]), Book II, ch. XIX, paras 222–243.
Locke zhvillon teorinë e kontratës sociale ku pushteti politik është i kushtëzuar nga pëlqimi i të qeverisurve. Ai njeh të drejtën e rezistencës kur shteti shkel të drejtat natyrore. Ky koncept është bazë teorike për legjitimitetin e protestës politike si instrument kontrolli demokratik.
2. ECtHR – Handyside v United Kingdom
Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut, Handyside v United Kingdom, App no. 5493/72, Judgment 7 Dec 1976, para 49–50.
Vendim themelor që afirmon pluralizmin demokratik dhe mbron edhe shprehjet që “offend, shock or disturb”.
3. Ronald Dworkin – Freedom’s Law
Ronald Dworkin, Freedom’s Law (Harvard University Press, 1996), ch. 1–3.
Parimi i të drejtave si “trumps” mbi politikat shumicë, duke kufizuar ndërhyrjen shtetërore në lirinë e shprehjes.
4. OSCE/ODIHR & Venice Commission
OSCE/ODIHR & Komisioni i Venecias, Guidelines on Freedom of Peaceful Assembly, 3rd ed. (2020), paras 1.1–3.5.
Përcakton standardin “facilitate, not restrict” për shtetet dhe rolin e organizatorëve.
5. Robert Dahl – Polyarchy
Robert A. Dahl, Polyarchy: Participation and Opposition (Yale University Press, 1971), ch. 1–2.
Demokracia si sistem i hapur konkurrues ku protestat janë mekanizëm i kontrollit të pushtetit.
6. John Rawls – Political Liberalism
John Rawls, Political Liberalism (Columbia University Press, 1993), Lecture VI, pp. 212–254.
Koncepti i “public reason” dhe konsensusit pluralist në shoqëri demokratike.
7. Jürgen Habermas – Between Facts and Norms
Jürgen Habermas, Between Facts and Norms (MIT Press, 1996), ch. 3–4.
Demokracia diskursive ku legjitimiteti buron nga komunikimi publik.
8. Neni 11 KEDNJ
Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut, Article 11(1)–(2).
Garanton tubimin paqësor dhe lejon kufizime vetëm nëse janë të ligjshme, të nevojshme dhe proporcionale.
9. Plattform Ärzte für das Leben v Austria
ECtHR, App no. 10126/82, Judgment 21 June 1988, paras 32–34.
Detyrim pozitiv i shtetit për të mbrojtur protestat nga ndërhyrjet e palëve të treta.
10. Oya Ataman v Turkey
ECtHR, App no. 74552/01, Judgment 5 Dec 2006, paras 38–42.
Proporcionaliteti dhe toleranca ndaj shqetësimeve të përkohshme.
11. Aileen Kavanagh
Aileen Kavanagh, Constitutional Review under the UK Human Rights Act (Cambridge University Press, 2009), ch. 5.
Analizon testin e proporcionalitetit në të drejtën kushtetuese britanike.
12. Thomas Emerson
Thomas Emerson, The System of Freedom of Expression (Random House, 1970), pp. 6–9.
Katër funksionet e lirisë së shprehjes në demokraci.
13. OSCE Guidelines
OSCE/ODIHR, Guidelines on Freedom of Peaceful Assembly (2020), paras 2.1–4.3.
Detyrimet e shtetit dhe organizatorëve.
14. Della Porta & Diani
Donatella Della Porta & Mario Diani, Social Movements (Wiley, 2020), ch. 6.
Strukturimi i lëvizjeve sociale dhe radikalizimi.
15. Venice Commission Reports
Komisioni i Venecias, CDL-AD(2019)017, paras 14–21.
Kufijtë e ndërhyrjes shtetërore në protesta.
16. Sidney Tarrow
Sidney Tarrow, Power in Movement (Cambridge University Press, 2011), pp. 23–45.
Protesta si “contentious politics”.
17. Eileen Denza
Eileen Denza, Diplomatic Law (Oxford University Press, 2016), pp. 80–115.
Paprekshmëria e ambasadave dhe detyrimet e shtetit pritës.
18. Vienna Convention
Konventa e Vjenës për Marrëdhëniet Diplomatike, Article 22(1)–(2).
Mbrojtje absolute e misioneve diplomatike.
19. Malcolm Shaw
Malcolm N. Shaw, International Law (Cambridge University Press, 2017), pp. 695–710.
Përgjegjësia ndërkombëtare e shteteve.
20. Ian Brownlie
Ian Brownlie, Principles of Public International Law (Oxford University Press, 2012), pp. 350–365.
21. Stankov v Bulgaria
ECtHR, Apps nos. 29221/95 & 29225/95, Judgment 2 Oct 2001, paras 85–94.
22. Geoffrey Stone
Geoffrey R. Stone, Perilous Times (W.W. Norton, 2004), ch. 2–4.
23. Philip Zimbardo
Philip Zimbardo, The Lucifer Effect (Random House, 2007), ch. 7–9.
24. David Garland
David Garland, The Culture of Control (Oxford University Press, 2001), ch. 1.
25. Bukta v Hungary
ECtHR, App no. 25691/04, Judgment 17 July 2007, paras 36–39.
26. Venice Commission Report
CDL-AD(2013)003, paras 12–18.
27. Neni 6(2) KEDNJ
Parimi i prezumimit të pafajësisë si standard themelor procedural.
28. Cesare Beccaria
Cesare Beccaria, On Crimes and Punishments (1764), ch. 2–6.
Proporcionaliteti dhe humanizmi penal.
29. Grundgesetz Art. 8
German Basic Law (1949), Article 8(1)–(2).
E drejta kushtetuese për tubim paqësor.
30. Brokdorf Decision
Bundesverfassungsgericht, BVerfGE 69, 315 (1985), pp. 343–360.
Protesta si element strukturor i demokracisë.
31. Conseil Constitutionnel
Decision No. 2019-780 DC, paras 5–12.
32. Public Order Act 1986
Sections 11–14 (UK law on assemblies).
33. R (Laporte)
[2006] UKHL 55, paras 44–52.
34. Texas v Johnson
491 U.S. 397 (1989), pp. 414–420.
35. January 6 Report
US House Select Committee, Final Report (2022), ch. 1–3.
36. McCann v UK
ECtHR (1995), paras 148–150.
37. Cass Sunstein
Cass R. Sunstein, Republic.com 2.0 (Princeton University Press, 2007), ch. 3.
38. Geoffrey Stone (krizë dhe fjalë e lirë)
Stone, Perilous Times, ch. 5–6.
39. Philip Zimbardo (deindividualizimi)
Zimbardo, The Lucifer Effect, ch. 9–11.
40. David Garland (kontroll social)
Garland, Culture of Control, ch. 2.
41. OSCE/ODIHR Guidelines
OSCE/ODIHR (2020), paras 1.1–5.0.
42. Handyside v UK (përsëritje standardi)
ECtHR, para 49–50.
43. Plattform Ärzte (detyrim pozitiv)
ECtHR, paras 32–34.
44. Oya Ataman (tolerancë shtetërore)
ECtHR, paras 38–42.

Tiranë,21.06.2026

PUBLIC PROTEST, DEMOCRATIC ORDER AND LEGAL RESPONSIBILITY

Isuf B.Bajrami

A politico-legal analysis on protests, acts of vandalism and the protection of diplomatic missions in the democratic state

Introduction

Public protest constitutes one of the most important institutions of contemporary democracy. Through it, citizens exercise the right to express political, social, economic or ideological positions, directly participating in public life beyond the classical mechanisms of political representation. In this sense, protest is not only a form of freedom of expression, but also an instrument of democratic control over public power.¹
Since the end of the twentieth century and particularly in European constitutional democracies, the right to peaceful assembly has been considered an integral part of a pluralistic democratic order. The European Court of Human Rights has consistently emphasized that democracy is not reduced merely to majority rule, but also requires the protection of critical, dissenting and minority political views.²
However, the political and legal history of democratic states also demonstrates that public protests entail certain risks to public order, national security and institutional stability. In particular, when within protests there appear acts of vandalism, violence, intimidation or attacks on state institutions and diplomatic missions, the need arises to define the boundary between the legitimate exercise of fundamental freedoms and conduct that exceeds constitutional protection.³
The reported events during the protest held in Tirana, where according to official statements masked individuals removed and desecrated the flag of the Embassy of the State of Israel, place the debate precisely at this intersection between freedom, responsibility and public security. Beyond the incident itself, the issue raises broader questions regarding the role of organizers, the individual responsibility of participants, the state’s obligations to protect diplomatic missions, and the manner in which modern democracies should respond to phenomena of political radicalization within public protests.⁴
From the perspective of the theory of the rule of law, neither can protest be collectively criminalized nor can vandalism be justified in the name of protest. Constitutional democracy requires a careful balance between the protection of fundamental freedoms and the guarantee of legal order. This balance constitutes the basis of the following analysis.

I. Peaceful Protest as a Constitutional and Democratic Right

1. The right of assembly as a foundation of pluralist democracy
In contemporary constitutional literature, the right to peaceful assembly is considered one of the prerequisites for the existence of a functioning democracy. Without the ability to assemble, protest and publicly express dissatisfaction, citizens would remain limited only to periodic electoral mechanisms.⁵
John Rawls argues that the legitimacy of a democratic system is not measured only by electoral procedures, but also by the real possibility of citizens to participate in public debate.⁶ In a similar manner, Jürgen Habermas considers the public sphere and democratic communication as fundamental elements of political legitimacy.⁷
For this reason, Article 11 of the European Convention on Human Rights guarantees freedom of peaceful assembly, while the jurisprudence of the European Court has interpreted this right broadly and in favor of citizens.⁸
In the case “Plattform Ärzte für das Leben v. Austria”, the Court emphasized that the state has not only a duty to refrain from arbitrary interference in protests, but also a positive obligation to ensure conditions for effective peaceful protest.⁹
In the case “Oya Ataman v. Turkey”, the Court clarified that even protests causing temporary disruptions in public life enjoy legal protection, provided they retain a peaceful character.¹⁰
Therefore, from a politico-legal point of view, protest should not be seen as a threat to democracy, but as one of its mechanisms.

II. MORAL, POLITICAL AND ORGANIZATIONAL RESPONSIBILITY OF PROTEST ORGANIZERS

2.1. The concept of organizational responsibility in constitutional democracies
One of the most debated issues in public assembly law relates to the legal and political position of protest organizers. In contemporary European doctrine there is a clear distinction between individual responsibility for unlawful acts and organizational responsibility for the management of the protest.¹¹
The fundamental principle is that organizers cannot bear automatic responsibility for every act committed by individuals during a public assembly. Such an approach would create a chilling effect on the exercise of freedom of assembly and would undermine the very essence of pluralist democracy.¹²
However, organizers are not merely formal initiators of the protest. They have an important role in ensuring its peaceful conduct and in creating conditions that minimize the risk of incidents.
According to OSCE/ODIHR standards, organizers must act as responsible actors of public life, cooperating with state authorities and undertaking reasonable measures to preserve the peaceful character of the protest.¹³

2.2. The obligation of public transparency
A fundamental element of the democratic legitimacy of protest is transparency.
In European democratic practice, a protest gains greater credibility when citizens and institutions have clear knowledge of:
organizers;
political or civic objectives;
concrete demands;
methods of organization;
responsible structures for its conduct.
Transparency is not only an administrative issue. It serves as a safeguard against political manipulation, infiltration of radical elements and instrumentalization of participants by third actors.¹⁴
2.3. Distancing from violence and vandalism
One of the key tests of organizers’ responsibility is their reaction to incidents.
When acts of vandalism, attacks on institutions or other forms of violence appear during a protest, organizers have the moral and political obligation to immediately distance themselves publicly from such actions.¹⁵
Failure to distance does not automatically create criminal responsibility, but may produce serious political and ethical consequences.
In the literature on social movements, the ability of organizers to control the public narrative of the protest is considered decisive for preserving its legitimacy.¹⁶
When violent acts remain without reaction or are relativized, the perception is created that they are tolerated or implicitly accepted.

III. DESECRATION OF A DIPLOMATIC FLAG AND THE INTERNATIONAL LEGAL DIMENSION

3.1. Legal status of diplomatic missions
Under international law, diplomatic missions enjoy special protection due to the role they play in relations between states.¹⁷
This legal regime is codified in the Vienna Convention on Diplomatic Relations of 1961, considered one of the fundamental instruments of modern diplomatic law.¹⁸
According to Article 22 of the Convention, the receiving state has a special obligation to take all appropriate measures to protect the diplomatic mission against any intrusion, damage or impairment of its dignity.¹⁹
This obligation is not limited only to the embassy building, but also includes its official symbols.
3.2. The diplomatic flag as a legal and political symbol
The flag of a state in a diplomatic mission does not represent merely a material object.
In international law it represents sovereignty, state identity and the official presence of that state on the territory of another state.²⁰
For this reason, actions aimed at removing, damaging or desecrating a diplomatic flag have legal and political significance that goes beyond ordinary symbolic protest.
Although symbolic forms of political expression may be protected by freedom of expression, this protection is not absolute and must be balanced with the state’s international obligations to protect diplomatic missions.²¹
3.3. Distinction between political protest and vandalism
One of the main challenges of modern jurisprudence is defining the boundary between symbolic protest and vandalism.
The ECtHR has consistently held that freedom of expression does not automatically include all forms of conduct.²²
When actions shift from symbolic expression to physical damage, threat or disturbance of public order, the state may intervene proportionately to protect legitimate interests of a democratic society.
Therefore, the desecration of a diplomatic flag cannot automatically be identified with peaceful protest. The legal assessment must be based on concrete circumstances, evidence and proportionality standards.

IV. MASKED PERSONS, PUBLIC SECURITY AND CHALLENGES OF CONSTITUTIONAL DEMOCRACY

4.1. Anonymity in public space and the concept of democratic responsibility
One of the most debated issues in contemporary security theory concerns the presence of masked individuals during mass protests.
In democratic societies there is a continuous tension between protection of individual freedoms and the need to guarantee public order. This tension becomes particularly visible when participants choose to conceal their identity.
On one hand, liberal doctrine accepts that in certain circumstances individuals may seek anonymity due to political beliefs or fear of stigmatization.²³
On the other hand, democratic states are based on the principle of individual accountability. Every citizen participating in public life must be able to bear responsibility for their actions in case of legal violations.²⁴
4.2. Masked individuals as a risk factor for public order
Studies of public security and crowd behavior show that anonymity may influence individual behavior within crowds.
The theory of deindividuation, developed by Philip Zimbardo and other social psychologists, argues that individuals who feel unidentifiable are more likely to engage in behaviors they would not normally undertake.²⁵
For this reason, many European legal systems consider masking during protests as a factor requiring increased monitoring by public authorities.
This does not mean that every masked person is an offender. Such a conclusion would be legally unacceptable. However, masking increases difficulties in identifying perpetrators of potential violent or vandalistic acts.²⁶
4.3. Radical infiltration and the phenomenon of “spoilers”
The history of protests in modern democracies shows that one of the greatest risks to peaceful protests is infiltration by individuals or groups who do not share the objectives of organizers.
Social movement literature uses the concept of “spoilers” or disruptive actors, referring to actors who seek to alter the direction of the protest, produce incidents or create political tensions.²⁷
These actors may have different motives:
ideological radicalization;
political provocation;
media gain;
delegitimization of the protest;
encouragement of confrontation with state institutions.

V. SPONTANEOUS PROTESTS AND NOTIFICATION REQUIREMENT

5.1. Spontaneous protest in European standards
European standards accept that not every protest can be planned in advance. Spontaneous reactions to political developments, international events or state decisions may require immediate public response.²⁸
For this reason, the ECtHR has recognized that spontaneous protests may enjoy legal protection even without prior notification, provided they remain peaceful and do not pose a serious risk to public order.²⁹
5.2. Importance of coordination with authorities
In a democratic state, prior notification should not be understood as a mechanism of political control over protest.
On the contrary, its primary function is to ensure the safety of the protesters themselves, other citizens and public institutions.³⁰
Through prior notification, authorities may:
plan security measures;
prevent clashes;
protect sensitive institutions;
guarantee effective exercise of the right of assembly.

VI. PRESUMPTION OF INNOCENCE AND PROHIBITION OF COLLECTIVE GUILT

6.1. Presumption of innocence
One of the foundations of the rule of law is the principle that every person is considered innocent until proven guilty in accordance with the law.³¹
This principle is not only a procedural criminal rule, but a fundamental safeguard against political and institutional arbitrariness.
Therefore, in the absence of verified evidence, responsibility cannot be attributed to:
protest organizers;
political figures;
members of parliament;
businesspersons;
specific social groups.
6.2. Prohibition of collective responsibility
Another fundamental principle of modern law is individualization of responsibility.
Criminal responsibility is personal.³²
This means that the actions of some individuals cannot automatically be attributed to all protesters or organizers.

VII. COMPARATIVE ANALYSIS

7.1. Germany
Germany is considered one of the most developed constitutional systems in the protection of freedom of assembly. Article 8 of the Basic Law guarantees peaceful assembly without weapons.³³
However, historical experience has led to stricter approaches regarding masking during demonstrations.³⁴
The Federal Constitutional Court has consistently held that protest is strongly protected, but violence is not covered by constitutional protection.³⁵
7.2. France
France combines strong protest rights with strong public order traditions.
Following the “Yellow Vests” movement, stricter measures were introduced regarding identification of violent actors.³⁶
7.3. United Kingdom
The UK model relies on cooperation between organizers and police authorities.³⁷
7.4. United States
US protection of protest is strongly linked to the First Amendment.³⁸
However, even in the US, there is a clear distinction between expression and conduct threatening public order, as demonstrated by the events of 6 January 2021.³⁹

VIII. RECOMMENDATIONS FOR STATE INSTITUTIONS AND PROTEST ORGANIZERS

8.1. For state institutions
In a democratic state, institutional response must be proportional, lawful and evidence-based.
Competent institutions must:
guarantee the right to peaceful assembly;
protect diplomatic missions and public institutions;
identify perpetrators of possible criminal acts;
avoid collective stigmatization of protesters;
respect the standards of the European Convention on Human Rights.
Investigations must be objective, professional and independent from political pressures.⁴²
8.2. For protest organizers
Organizers must develop a responsible democratic protest culture.
This includes:
public identification of organizers;
publication of objectives and demands;
coordination with competent authorities;
designation of internal monitoring structures;
immediate distancing from acts of violence and vandalism.
In modern democracies, the credibility of a protest is directly linked to its ability to maintain a peaceful character.⁴³
8.3. For civil society and the media
Civil society and the media play an important role in maintaining democratic balance.
They must:
report on the basis of facts;
avoid speculation;
refrain from premature attribution of responsibility;
contribute to rational public debate.
A public discourse based on emotions, polarization and unverified accusations may cause greater harm than the incident itself.⁴⁴

IX. GENERAL CONCLUSIONS

From the above analysis, it follows that peaceful protest remains one of the fundamental pillars of the democratic constitutional order and an essential instrument of civic participation in public life.
However, the right to protest is not unlimited. It is exercised within the framework of the rule of law and in respect of the rights of others, public order, and the international obligations of the state.
Protest organizers bear moral and organizational responsibility for preserving the peaceful nature of assemblies and for distancing themselves from any form of violence or vandalism.
The desecration of the flag of a diplomatic mission cannot automatically be identified with peaceful protest and requires legal assessment in light of domestic and international law.
The presence of masked individuals raises serious concerns for public security, democratic transparency and the identification of potential perpetrators of unlawful acts.
However, respect for the presumption of innocence requires that responsibility not be attributed to organizers, political figures, members of parliament, businesspersons or specific social groups without clear, verifiable evidence and lawful procedures.
Ultimately, the strength of a democracy is measured not only by its ability to guarantee protest, but also by its ability to protect law, institutions and fundamental rights without undermining civil liberties.

X. CONSTITUTIONAL AND LEGAL FRAMEWORK OF ALBANIA

10.1. The right of assembly in the Albanian constitutional order
In the Republic of Albania, the right to peaceful assembly constitutes one of the fundamental freedoms guaranteed by the Constitution. This right is part of the catalogue of political freedoms ensuring active citizen participation in public life and the functioning of a pluralist democratic order.⁴⁵
The Constitution recognizes the right of citizens to organize and assemble peacefully, considering it an inseparable element of the democratic and rule-of-law state.
Furthermore, under Article 17 of the Constitution, restrictions on fundamental rights are permitted only when prescribed by law, necessary in a democratic society, and proportionate to the aim pursued.⁴⁶
This constitutional standard is consistent with European jurisprudence on proportionality and protection of fundamental freedoms.
10.2. Relationship between the Constitution and the European Convention on Human Rights
An important element of the Albanian legal system is that the European Convention on Human Rights forms part of the domestic legal order and enjoys a special normative status.⁴⁷
As a result, the interpretation of the right to protest in Albania must be carried out not only in light of the Constitution but also in accordance with the standards developed by the European Court of Human Rights.
This implies that Albanian authorities are obliged to guarantee:
freedom of peaceful assembly;
proportionality of state interference;
effective protection of peaceful protesters;
investigation of unlawful acts affecting public order.
10.3. Obligations of the Albanian state regarding diplomatic missions
In addition to guaranteeing freedom of assembly, the Albanian state has clear international obligations to protect diplomatic missions.
These obligations derive from the Vienna Convention on Diplomatic Relations (1961), ratified and implemented by the Republic of Albania.⁴⁸
In this framework, Albanian institutions have a positive duty to:
protect the physical integrity of embassies;
ensure the safety of diplomatic personnel;
protect official symbols of diplomatic missions;
prevent acts that undermine the dignity of diplomatic representations.

XI. METHODOLOGY

This study is based on a doctrinal-legal and comparative analysis method.
The doctrinal-legal analysis is based on:
the Constitution of the Republic of Albania;
the European Convention on Human Rights;
the Vienna Convention on Diplomatic Relations;
jurisprudence of the European Court of Human Rights;
OSCE/ODIHR standards;
documents of the Venice Commission.
The comparative method has been used to analyze practices of Germany, France, the United Kingdom, and the United States regarding public protests, public order and organizer responsibility.
The methodological approach aims to avoid biased political interpretations and to rely on internationally recognized legal standards.

BIBLIOGRAPHY

Normative sources
Constitution of the Republic of Albania.
European Convention on Human Rights.
Vienna Convention on Diplomatic Relations (1961).
Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland.
Public Order Act 1986 (United Kingdom).
Case law
Plattform “Ärzte für das Leben” v. Austria (1988).
Oya Ataman v. Turkey (2006).
Bukta and Others v. Hungary (2007).
Stankov and the United Macedonian Organisation Ilinden v. Bulgaria (2001).
McCann and Others v. United Kingdom (1995).
Texas v. Johnson (1989).
R (Laporte) v Chief Constable of Gloucestershire (2006).
Brokdorf Decision, Federal Constitutional Court (1985).
Scholarly literature
Beccaria, Cesare. On Crimes and Punishments.
Brownlie, Ian. Principles of Public International Law.
Dahl, Robert. Polyarchy: Participation and Opposition.
Denza, Eileen. Diplomatic Law.
Della Porta, Donatella & Diani, Mario. Social Movements: An Introduction.
Dworkin, Ronald. Taking Rights Seriously.
Garland, David. The Culture of Control.
Habermas, Jürgen. Between Facts and Norms.
Locke, John. Two Treatises of Government.
Rawls, John. Political Liberalism.
Shaw, Malcolm. International Law.
Stone, Geoffrey. Perilous Times.
Sunstein, Cass. Republic.com 2.0.
Tarrow, Sidney. Power in Movement.
Zimbardo, Philip. The Human Choice: Individuation, Reason and Order versus Deindividuation.
International documents
OSCE/ODIHR, Guidelines on Freedom of Peaceful Assembly, Third Edition.
Venice Commission, Reports and Opinions on Freedom of Assembly.
United Nations Human Rights Committee, General Comments on Freedom of Assembly.
United Nations Basic Principles on the Use of Force and Firearms by Law Enforcement Officials.

Footnotes:
1. John Locke – Two Treatises of Government
John Locke, Two Treatises of Government (Cambridge University Press, 1988 [orig. 1689]), Book II, ch. XIX, paras 222–243.
Locke develops the theory of social contract where political power is conditional upon the consent of the governed. He recognizes the right of resistance when the state violates natural rights. This concept forms a theoretical basis for protest as a mechanism of democratic control.
2. ECtHR – Handyside v United Kingdom
European Court of Human Rights, Handyside v United Kingdom, App no. 5493/72, Judgment 7 Dec 1976, paras 49–50.
A landmark judgment affirming democratic pluralism and protecting expressions that “offend, shock or disturb”.
3. Ronald Dworkin – Freedom’s Law
Ronald Dworkin, Freedom’s Law (Harvard University Press, 1996), ch. 1–3.
Rights function as “trumps” over majority politics, limiting state interference in freedom of expression.
4. OSCE/ODIHR & Venice Commission
OSCE/ODIHR & Venice Commission, Guidelines on Freedom of Peaceful Assembly, 3rd ed. (2020), paras 1.1–3.5.
Establishes the “facilitate, not restrict” standard for states and defines the role of organizers.
5. Robert Dahl – Polyarchy
Robert A. Dahl, Polyarchy: Participation and Opposition (Yale University Press, 1971), ch. 1–2.
Democracy as a competitive system where protest is a mechanism of political control.
6. John Rawls – Political Liberalism
John Rawls, Political Liberalism (Columbia University Press, 1993), Lecture VI, pp. 212–254.
Concept of “public reason” and pluralist consensus in democratic society.
7. Jürgen Habermas – Between Facts and Norms
Jürgen Habermas, Between Facts and Norms (MIT Press, 1996), ch. 3–4.
Discursive democracy where legitimacy arises from public communication.
8. Article 11 ECHR
European Convention on Human Rights, Article 11(1)–(2).
Guarantees peaceful assembly and allows restrictions only if lawful, necessary and proportionate.
9. Plattform Ärzte für das Leben v Austria
ECtHR, App no. 10126/82, Judgment 21 June 1988, paras 32–34.
Positive obligation of the state to protect protests from third-party interference.
10. Oya Ataman v Turkey
ECtHR, App no. 74552/01, Judgment 5 Dec 2006, paras 38–42.
Proportionality and tolerance of temporary disruptions.
11. Aileen Kavanagh
Aileen Kavanagh, Constitutional Review under the UK Human Rights Act (Cambridge University Press, 2009), ch. 5.
Analyzes proportionality in UK constitutional law.
12. Thomas Emerson
Thomas Emerson, The System of Freedom of Expression (Random House, 1970), pp. 6–9.
Four functions of freedom of expression in democracy.
13. OSCE Guidelines
OSCE/ODIHR, Guidelines on Freedom of Peaceful Assembly (2020), paras 2.1–4.3.
State and organizer obligations.
14. Della Porta & Diani
Donatella Della Porta & Mario Diani, Social Movements (Wiley, 2020), ch. 6.
Structure of social movements and radicalization processes.
15. Venice Commission Reports
Venice Commission, CDL-AD(2019)017, paras 14–21.
Limits of state interference in assemblies.
16. Sidney Tarrow
Sidney Tarrow, Power in Movement (Cambridge University Press, 2011), pp. 23–45.
Protest as “contentious politics”.
17. Eileen Denza
Eileen Denza, Diplomatic Law (Oxford University Press, 2016), pp. 80–115.
Inviolability of diplomatic missions.
18. Vienna Convention
Vienna Convention on Diplomatic Relations, Article 22(1)–(2).
Absolute protection of diplomatic missions.
19. Malcolm Shaw
Malcolm N. Shaw, International Law (Cambridge University Press, 2017), pp. 695–710.
State responsibility in international law.
20. Ian Brownlie
Ian Brownlie, Principles of Public International Law (Oxford University Press, 2012), pp. 350–365.
21. Stankov v Bulgaria
ECtHR, Apps nos. 29221/95 & 29225/95, Judgment 2 Oct 2001, paras 85–94.
22. Geoffrey Stone
Geoffrey R. Stone, Perilous Times (W.W. Norton, 2004), ch. 2–4.
23. Philip Zimbardo
Philip Zimbardo, The Lucifer Effect (Random House, 2007), ch. 7–9.
24. David Garland
David Garland, The Culture of Control (Oxford University Press, 2001), ch. 1.
25. Bukta v Hungary
ECtHR, App no. 25691/04, Judgment 17 July 2007, paras 36–39.
26. Venice Commission Report
CDL-AD(2013)003, paras 12–18.
27. Article 6(2) ECHR
Presumption of innocence as a fundamental procedural guarantee.
28. Cesare Beccaria
Cesare Beccaria, On Crimes and Punishments (1764), ch. 2–6.
29. German Basic Law Article 8
Grundgesetz (1949), Article 8(1)–(2).
30. Brokdorf Decision
Bundesverfassungsgericht, BVerfGE 69, 315 (1985), pp. 343–360.
31. Conseil Constitutionnel
Decision No. 2019-780 DC, paras 5–12.
32. Public Order Act 1986
Sections 11–14 (UK law on assemblies).
33. R (Laporte) v Chief Constable of Gloucestershire
[2006] UKHL 55, paras 44–52.
34. Texas v Johnson
491 U.S. 397 (1989), pp. 414–420.
35. January 6 Report
US House Select Committee, Final Report (2022), ch. 1–3.
36. McCann v United Kingdom
ECtHR (1995), paras 148–150.
37. Cass Sunstein
Cass R. Sunstein, Republic.com 2.0 (Princeton University Press, 2007), ch. 3.
38. Geoffrey Stone (free speech in crisis)
Stone, Perilous Times, ch. 5–6.
39. Philip Zimbardo (deindividuation)
Zimbardo, The Lucifer Effect, ch. 9–11.
40. David Garland (social control)
Garland, Culture of Control, ch. 2.
41. OSCE/ODIHR Guidelines
OSCE/ODIHR (2020), paras 1.1–5.0.
42. Handyside v United Kingdom (standard reaffirmed)
ECtHR, paras 49–50.
43. Plattform Ärzte (positive obligation)
ECtHR, paras 32–34.
44. Oya Ataman (state tolerance)
ECtHR, paras 38–42.

Tirana,21.06.2026

Keqbërësit mund t`i torturojnë trupat tonë, thyejnë këmbët tona, të na vrasin. Atë që ata marrin atëherë, janë trupat tonë të vdekur – jo bindjet tona.

Por, ngrihuni tani dhe qëndroni në këmbët tuaja. Ju duhet të hapni sytë e tyre, që ata të kthehen nga errësira në dritë, nga pushteti i Djallit në atë të Perëndisë.

***

Projekti për shpërbërjen e kombit shqiptar vazhdon. I gjithë ky aparat banditësh, e gjithë përbërja aktuale politike në shtetet vasale Shqipëri dhe Kosovë duhet të zhduket përgjithmonë. Askush nuk do të na japë liri, kështu që ne vetë duhet fituar atë, mbrojtur dhe ruajtur. Prandaj, detyra hyjnore e çdo shqiptari është të bashkëpunojnë për t`i kapur për fyti dhe tërheqin zvarrë nga Kuvendi të gjithë ata meshkuj lavire që vazhdojnë të shesin dhe shkatërrojnë Vendin.

Burgosni minjtë e kanalizimeve. Këtyre kriminelëve u ka hy vetja në qejf. Duhet vendosmëri dhe veprime praktike për t`i burgosur me qetësi dhe dashuri të gjitha plehrat e politikës, prokurorisë dhe drejtësisë të cilët ia bënë të gjitha të zezat shqiptarëve në këto 28 viteve të “demokracisë”. Banditët duhet t`i dorëzohen përjetësisë. Të ndëshkohen për krimet gjithëpërfshirëse monstruoze, të mos dalin kurrë gjallë nga burgu.

Jo, brekët e vjetra nuk duhet t`i veshim por t`i hedhim në koshin e mbeturinave.

***

Frika e ofendimit të pakicave islamike ka çuar në verbëri dhe dështim intelektual. Jemi vend laik. Shqipëria (brenda dhe jashtë murit të arbrit) nuk është vend mysliman. Besimi (feja) nuk duhet të shfaqet publikisht, veçanërisht nëse është në dëm të kombit dhe vendit. Besimi im (nëse e vendoj para kombësisë) nuk duhet të ketë ndonjë ndikim në qëndrimet e mia politike. Secili ka të drejtën e lirisë së mendimit, ndërgjegjes dhe fesë. Kjo e drejtë përfshin lirinë për të ndryshuar fenë ose besimin, qoftë vet ose së bashku me të tjerët, në kisha dhe xhamia, ose privatisht (në oborret e shtëpive), për të shprehur praktikën, adhurimin dhe ritualet e tyre. Nuk duhet lejuar që në objektet fetare të ketë edhe predikues spiun antikombëtar që ua marrin mendtë besimtarëve me gjithfarë dokrrash, i trullos. Keqpërdorimi i fesë i matufos njerëzit. Fetë nuk mund të krijojnë identitete nacionale. Feja nuk është as përcaktuese e etnisë e as identitetit.

Thyerësit e simboleve kombëtare duhet të ndëshkohen rëndë. Skënderbeu nuk është hero që i takon feve, por është hero kombëtar. I gjithë shqiptarëve. Mos e ofendoni heroin që gjithë bota e respekton, o ju bastardë!

***

Një shtyp i lirë kritik është me rëndësi të madhe për demokracinë.

Të gjitha mediat që zëvendësojnë kërkimin e së vërtetës me gënjeshtra, së shpejti ose më vonë do të ballafaqohen me probleme serioze. Prerja apo anashkalimi i lajmit që i përshtatet fabulave të paracaktuara mafioze antikombëtare ka kosto. Sa duhet të gënjeni për ta bërë lajmin të përshtatshëm?

Një kriter i teorive të konspiracionit është të përmbledhë faktet dhe informacionin në mënyrë që marrësit (dëgjuesit, lexuesit) të jenë të përshtatur për ta kuptuar realitetin nga një kënd i caktuar. Një konspiracion shpesh ka dyshime: Gjërat nuk janë ato që pretendojnë të jenë.

Unë, kolegët dhe miqtë e mi nga vendi dhe diaspora, jemi shumë të shqetësuar për të gjitha shakatë, të pavërtetat dhe gënjeshtrat që përhapen përmes mediave sociale dhe faqeve të zhurmshme “kombëtare” (por në thelb-joserioze) të internetit. Një kalemxhi duhet të ketë aftësinë për analiza të mprehta dhe formulime të guximshme. Jo blabla e kurrgjë nuk tha. Marrëzi që paraqiten si fakte të forta apo lajme që në asnjë mënyrë nuk i plotësojnë kushtet për t`i marrë seriozisht, por botohen pasi pronarët e gazetave janë të përfshirë në konflikt interesi. Është e rëndësishme që njerëzit të kuptojnë dallimin midis gazetarisë së mirëfilltë dhe pisllëqeve.

***

Në Shqipëri, u shkatërrua komunizmi por nuk solli ndonjë formë të re më të mirë të organizimit shoqëror. Përkundrazi, u bë edhe më keq, për shkak se vendi ra pre e mafisë politike tradhtare kriminale antikombëtare. Qëllimi i shkatërrimit të komunizmit nuk ishte vetëm të përgatisë një elitë të re, por edhe një vetëdije të re, por kjo nuk ndodhi në rastin e Shqipërisë.

Lidhjet familjare dhe pushteti politik. Kur më shumë lidhje familjare janë pjesë e një kulture politike me shumë pushtet, këto marrëdhënie bëhen me interes publik. Anëtarët e familjes duhet të respektohen si individë të pavarur në domenin publik, pa përfshirjen e lidhjeve familjare. Jam plotësisht dakord se është e rëndësishme që politikanët dhe anëtarët e tjerë të debatit shoqëror të flasin në debate publike si individë të pavarur.

Përqendrimi i pushtetit. Mirëpo, kur ekzistojnë forma të ndryshme të përqendrimeve të pushtetit që kanë elemente familjare ose miqësie, është gjithmonë e rëndësishme që të jemi sy hapur. Mjerisht, në partitë politike shqipfolëse, përveç dominimit total të përqendrimeve të pushtetit nga ana e familjarëve dhe miqve të politik-bërësve, ekzistojnë edhe klanet politike, të cilat prapa perdes mbështesin klanet rivale sepse janë pjesëmarrës në veprimet e përbashkëta kriminale.

***

Themeli i shoqërisë tonë shkërmoqet. Kur shoqëria shkon në shpërbërje, atëherë është si rregull që familja shkatërrohet më parë. Një familje jofunksionale dhe një shoqëri në shpërbërje.

Pjesa më e madhe e kësaj është dëgjuar përmes mediave, komenteve dhe raporteve inteligjente: Vdekja Industriale. Globalizimi dhe Kapitalizmi jashtë kontrollit. Papunësia. Mungesa e perspektivave. Fenomeni që ka të përbashkët se ato janë faktorë të jashtëm ku individi ka pak ndikim në atë që po ndodh.

Rinia jonë braktis atdheun. Vendin e lëshojnë edhe mjekë, infermierë, inxhinierë, profesorë të degëve shkencore, mjeshtërit me certifikatë elektricisti, muratori, instaluesit e gypave etj. Shqipëria dhe Kosova kanë investuar për shkollimin dhe kualifikimin e tyre, kurse tani BE-ja, sidomos “mikesha jonë” Gjermania ku lindi dhe veproi Otto Bismark, pa asnjë kompensim, i merr të gatshëm nga ne duke na shfrytëzuar dhe dëmtuar edhe kësaj here shumë rëndë. Pacientët tanë vdesin për shkak të mungesës së mjekëve apo infermierëve, që tani shërojnë dhe kujdesen për pacientët e huaj…

***

Një fokus shumë më i fortë është i nevojshëm për sigurimin e kufijve të jashtëm, veçanërisht atë me Greqinë. Shqipëria nuk guxon të lejojë hyrjen ilegale të asnjë “refugjati” (mes tyre ka edhe xhihadistë-terroristë të mjaftueshëm) dyndja e të cilëve është një oqean i pafund.

Shqipëria nuk duhet të sjellë asnjë “refugjatë” nga BE. Zero. Asnjë. Nuk i kemi borxh askujt. Ne nuk jemi anëtarë të BE-së, as nuk duhet të jemi kurrë.

Mos lejoni që Shqipëria të kthehet në një shkretëtirë, në një vend të pistë.

Të gjithë artistët që kanë vila te green coast, janë të shitur (jo sepse janë të pasur, por sepse i kanë shërbyer *amës dhe janë paguar me lekët e vjedhura këtij populli). Nuk bëhesh milioner me rrogë gazetari.

—————————

Para ca ditësh pata një debat mbi një grup profesionistësh të diasporës që nuk shpreheshin publikisht mbi protestën.

Nuk ishte qëllim i imi lincimi i personave apo grupeve të caktuara, sepse ndër vite kam pësuar vet injorimin dhe anashkalimin nga qarqe mediatike të lidhura me rilindjen, ashtu sic kam provuar zjarrin e kordinuar të lincimit online dhe probleme të herëpashershme me profilet fcbook dhe instagram.

Mendoj se algoritmi nuk i ka dalur totalisht jashtë kontrollit *amës. Jam i bindur se së shpejti do shohim faqe, profile vipash dhe influencerash apo media online që kanë lindur, janë forcuar apo janë rigjeneruar në këto ditë të protestës, që do ndryshojnë totalisht apo gradualisht opinion duke bër diversion në favor të pushtetit apo kundër iniciativës së protestës. Do denigrohen opozitaristët si gjithmonë.

Ndër problemet më serioze janë diversionet nga analistë dhe gazetarë që vazhdojnë të mbajnë gjallë diskursin me akrobaci fjalësh. E vlerësojnë protestën si ‘të bukur’, ‘fantastike’ apo ‘me vlera qytetare’, por hedhin pyetje mbi vazhdueshmërinë dhe daljen e forcave të reja opozitare etj.

Thelbi është Dorëheqja e Ramës dhe rivendosja e vullnetit të popullit me një kod të ri zgjedhor që lejon votën e lirë.

Nuk do ishte aspak lincim bojkotimi i gjithë analistëve, artistëve, gazetarëve dhe intelektualëve që kanë relativizuar dhe vazhdojnë ta bëjnë me strategji me pyetje idiote “kush do vijë më pas’.

Të gjithë artistët që kanë performuar te COD dhe vazhdojnë të heshtin janë të shitur.

Të gjithë artistët që kanë vila te green coast, janë të shitur (jo sepse janë të pasur, por sepse i kanë shërbyer *amës dhe janë paguar me lekët e vjedhura këtij populli). Nuk bëhesh milioner me rrogë gazetari.

Të gjithë ‘artistët’ që u bën investitor strategjik njësoj. Të gjithë analistët që shohim prej vitesh në TV.

Duhen publikuar sërish listat e atyre mediave, gazetarëve dhe artistëve që morën para nga inceneratorët, nga rrogat e dyta dhe të treta në bashki, ujësjellsa dhe borde të ndryshme. Profesorat, pedagogët apo teknicienët që vazhdojnë të hanë në kurriz të këtij populli, jo për merita profesionale apo akademike, por sepse kanë heshtur, vazhdojnë të heshtin apo bëjnë diversion duke mos u marr me thelbin e problemeve.

Ky llum i madh duhet të dal në shesh. Ftoj ‘iranianët e Akshit’ të publikojnë listat e përditësuara të këtyre dhe lidhjet nepotike që i mbajnë me ‘bukën e gojës’.

Kujdes!!! Algoritmi po përditësohet.

Diktaturat nuk bien, rrëzohen

Mbas 20 ditësh ku Tirana ushton nga shqiponjat e lirisë e 20-30 vjeçarve shqiptar me moton: “Shqipëri e re” “Poshtë Komunizmi” Sunduesi, pinjolli i bllokut stalinist, i fundit në europë, drejtuesi i një force politike staliniste , që ka ndrruar emrin në socialistë Edi Rama në një fjalim të turpshëm në pallatin mbretëror shqiptar, sulmoi Elisa Spiropalin, Ditmir Bushatin, dhe Fatos Lubonjën, tre figura të majta që kan punuar për Edi Ramën prej 30 vitesh që ai të drejtoi Shqipërinë, sikur kjo treshe majtiste paskan kërkuar largimin e tije si Kryeministër. Nuk më bani përshtypje, fare demagogjiae e tije propaganda staliniste e tij që e kan shoqëruar gjatë këtyre viteve të sundimit të tije, por si një mjeran i trullosur nga uragani i shqiptarve të rinj të etur për liri kërkojnë largimin pa kusht të Kryeministrit më të korruptuar në europë Edi Rama! Edhe në grahmat e fundit të pushtetit të tije ai donte të injoronte Rininë shqiptare që kërkon largimin e tije nga pushteti për të gjitha tragjeditë që u solli shqiptarve me sundimin e tij stalinistë prej 15 vitesh, por qëllimi i yt, nuk janë stalinistët, Elisa Spiropali, Ditmir Bushati, dhe Fatos Lubonja por rinia shqiptare që të ka penalizuar për 20 ditë rrjesht para botës si një diktator që ke shkatrruar demokracinë shqiptare me ligje komuniste që i ke aprovuar me diktatin tënd dhe jo me votën e popullit. Treshja Elisa, Ditmiri, Fatosi nuk e kërkojnë largimin tënd, se këto të sollën në vitet e zi të revolucjonit komunist të 97 në pushtet, këto kanë 35 vite që të promovojnë ty, si pinjoll i bllokut që i ka shkaktuar kombit shqiptar tragjedi e humbje jetve njerzore. Dhe për dijeni të lexuesve këta me mbrotjen që të ban ty, të shpallën sundues të pamposhtur dhe mbajtën partinë e krimit në pluralizmin e komunizmit shqiptar. Këta janë bashkëpuntorët e tu të ngushtë që kan përgjegjësinë para kombit njëlloj me Ju. Janë këto udhëheqësit e “Forumit për demokraci” në 97 sëbashku me Frrrok Cupin, Hamdi Jupen e të tjerë gazetarucë të gazetës “Zëri i Popullit “ që e dërguat vendin në luftë civile që partia e diktatorit Enver Hoxhës të vinte në pushtet.
Në fjalimin tënd të turpshëm ti u drejtoheshte shqiptarve në gjithë botën “ Më jepni fakte”
Faktet janë të njohura por fatkeqësisht ti nuk i sheh se nuk të len pushteti i pakufizuar që ke.
1. Partia jote në vitin 1991 bëri ligjin 7501 për tu grabit pronat shqiptarve! Dhe gjatë sundimit tënd 15 vjeçar e shkatrove pronën e shqiptareve dhe pronën e shtetit shqiptar në favorin tënd për të mbajtur pushtet me tokat e Shqipnisë.
2. Nuk dënove krimet e komunizmit por i përçmova ata gjatë 30 viteteve tuaja si politikan drejtues, dhe ky Fatosi i juaj që deshe në fjalimin tënd ta bëjsh faktor politikë nuk ka bërë asnjë dekleratë gjatë 35 viteteve që të dënohen ato krime, por paraqitej si disidenti ma i madh i shqiptarve se pse e dënoi diktatori. Sot Shqipëria ka 6000 shqiptarë të vrare nga partia e jote, që ti ke 35 vite që nuk u lejon me pas një varr në tokën e tye.
Ti përbuze 914.000 vite burg politikë që i ka dënuar partia që trashëgon ti, dhe ti i përçmon me hetuesit dhe xhelatët e komunizmit, në pushtet, dhe i ke lënë këto heronj të fjalës së lirë me një pension qesharak 100 ero, dhe xhelatët që i torturuan këta shqiptarë ju jep pension 2000 ero. Kjo është barazia jote si sundues Kryeministër.
3. Me marrjen e pushtetit në vitin 2013 eleminove të gjitha institucjonet kushtetuese duke i vënë në hyqmin tënd, sot vendi nuk ka President, por një kryeplak që flet vetëm kur i jep të drejtë ti. Shqipëria ska Komitet Helsiniki, ska gjykatë kushtetuese, ska Avokat Populli, ska paralament, dhe krejt këto institucjone i ktheve në partinë shtet siç vepronte diktatori Enver Hoxha.
4.E paraqite revolucjoni demokratik që po ban rinia shqiptare, si Antiamerikan e Anti Tramp, e kundërta po ndodh, këtë revolucjon për 20 ditë rrjesht e shoqëron Flamuri Amerikan çdo orë, Rinia e mirëpret investimin amerikan të Ivanka Tramp me kënaqësi, por jo ti si pronar, se ti nuk je pronar i pronës shqiptarve! Ti ke 15 vite që e përdor pronën e shqiptarve për interesa të mbajtjes së postit të Kryeministrit dhe jo në zhvillim e Shqipërisë.
5. “Shqipëria e re”, që ti e përçmon në fjalimin tënd stalinistë, është Shqipëria e atyre 123 Akademikëve Shqiptarë që shkëlqejnë në gjithë rruzullin toksore, dhe nderohen nga dituria botërore, sigurisht Ata nuk janë si Mirela Kombaro, Artan Hoxha ish hetues i sigurimit të shtetit diktatorial dhe sot ti e ke emruar Rektor të Universitetit të Tiranës, Arben Rakipi ish prokuror i diktaturës që ti e ke emruar drejtor të magjistraturës për të nxjerrë Magjistratë dhe ai ka kthyer në shkollë partie dhe nuk lejon asnjë nga shtresa e antikomunistëve vetëm po qe antar i partisë tënde kriminale me vazhdu magjisraturën.
6. Diktatori Enver Hoxha për të mbajtur sundimin krijoj Sigurimin e Shtetit me spiuna në çdo vend të Shqipnisë, të njëtën gjë po ban dhe ti, krijove patronazhista për të kontrolluar shqiptarët kudo që të jenë.
7. I etikove rininë shqiptare , si Iranjanë, grekë, islamikë, dhe fute patronazhistët që të nxjerrish ndonjë parti politike islamike, greke, etj, një gazetarucë Frrok Cupi, mbështetsi i joti si në 97 kur bante thirje “o djem rrëmbeni pushkët ja vdekje ja liri” dhe kaloi vendi në luftë civile, sot ky e ban rininë shqiptare, naziskin që kan mbushur bulevardin, grekë që duan të ndalojnë investimet e huaja, dhe jo më larg se dje i quante gegë, dhe të përkrahur nga priftërinjtë e kishës katolike, Hamdi Jupe i cilësonte llumi ka dalë në bulevard, mjeranë,
përgjigja ndaj jush është kjo :
JANË RINIA SHQIPTARE ME ANDN SHQIPTARË! Që duan lirinë që duan Shqipërine e re, që duan kombin më shumë se ju si Kryeministër.
Po ju gazetarucë të “Zërit Popullit, “çfar ADN keni, se Ju vetëm shqiptarë nuk jeni që derdhni si lumë urrejtjen ndaj kësaj rinie të mrekullueshme.
Këto janë faktet Zoti Kryeministër Edi Rama!
Unë si qytetar i këtij vendi, si një antikomunistë që i kam provuar të gjitha krimet e komunizmit në familje, dhe përçmimin e pushtetit tënd dhe tuaj personalisht, për 35 vite, por dhe si një Aktivistë i të drejtave dhe lirive të njeriut të bëj Thirrje:
Jep dorëheqje sa ma parë! Nuk të kan asnjë borgj shqiptarët, ti u ke atyre borgj, se pa asnjë kontribut për kombin u bëre Kryeministër falë mos dënimit të krimeve të komunizmit. Se ndryshe nuk do të ishe pjesë e politikës bërjes. Po kështu u ndërtua “demokracia shqiptare pa vlera” dhe u katapultuat ju në drejtimin e Shqipërisë.
Këmbanat bien dhe për Opozitën shqiptare që nuk i dënoi krimet e komunizmit dhe nuk denoi në 90 partine e diktatorit Enver Hoxha. Por u bë palë me heshtjen e partisë sunduese. Sot kjo opozitë duhet të turpërohet se nuk i dënoi krimet e komunizmit dhe u bë palë më me rilindjen komuniste. Demokracia pa vlera sjell diktaturë.
Diktaura e instalua në Shqipëri nga Ju, po përballet me Revolucjonin demokratik që po e kryen rinia shqiptare. Diktaturat kan fund të hidhur, këtë mos e harro Zoti Kryeministër!
Besim NDREGJONI

Dritare.net ka botuar një editorial jashtë çdo etike profesionale, me gjuhën e koduar të Zërit të Popullit që i kërcënon protestuesit paqsorë duke ua kujtuar vitet e mbrapshta 1991, 1997 dhe 21 Janarin 2011.

Dritare.net si trashëgimtare biologjikë e ish hetuesave të Sigurimit famëkeq e të zi të Shtetit nuk ka hequr dorë nga stili i vjetër i etërve.

Dritare.net kërcënon me 1991, 1997 dhe 21 Janarin 2011 megjithëse gjithë bota mbarë e sheh se protestat kanë një kontekst festiv, që i ka bashkuar shqiptarët.

I them Dritare.net të ketë kujdes, t’i marrë mbrapsht kodet ndjellakeqe kundër protestuesave ! Koha e Sigurimit që i dekompozonte shqiptarët ka marrë fund!

Normalisht nëse në Shqipëri do të funksiononte drejtësia dhe shtypi i pavarur, datat e mësipërme do ishin sqaruar në bazë të fakteve, autorëve me emrat e njollosur dhe Dritare.net nuk do t’i merrte shembuj si gogolë për të kërcënuar Rininë Shqiptare e cila i jep jetë dhe kauzë Revolucionit Flamingo, unik, i bukur, paqsor, demokratik, ku policia nuk gjen si shkak molotovët apo fishekzjarret që pastaj ta shpërndajë atë det të bukur si Joni dhe Adriatiku me zorra uji me presion dhe gaz lotsjellës për arinj, duke shkelur gjithë juridiksionet e shteteve demokratike.

Po i kujtoj Dritare.net:

Kjo protestë është kundër çdo lloj diktature, duke nisur nga diktatura komuniste shqiptare që i bënte fëmijët shqiptarë të vdisnin urie në Kampin e Tepelenës apo të lindnin e rriteshin nëpër internime pa kryer asnjë faj;

Kjo protestë s’ka lidhje me vitin e mbrapshtë 1991, kur diktatura në theqafje e ktheu Shqipërinë në Tokë të Djegur, me qëllimin që të rikthehej përsëri;

Kjo protestë e pastër si drita s’ka asnjë ngjashmëri me luftën civile të 1997, Revolucionin e Vonuar, me simbol Zani Çaushin, një kriminel burgjesh që pozonte me Romano Prodin!

Aq më pak me 21 janarin 2011, kur Edi Rama udhëhiqte një protestë të dhunëshme si Pranverë Arabe, pa çarë krye se Shqipëria ishte pjesë e Aleancës Verio-Atlantike me pretekst Ilir Metën, me të cilin muaj më vonë do të bënte marrëveshje tek Krododili, duke e zgjedhur kryeparlamentar dhe president të Republikës.

Ky është morali pa moral i Dritare.net i papranueshëm për standartin e mediave dhe shtypin e lirë e të pavarur në një shtet të së drejtës por që i mungon Shqipërisë.

E prandaj po protestohet! Për një shtet demokratik, ku pushtetet të jenë të pavarura, ku mediat të jenë të lira, ku policia të sigurojë rendin publik për qytetarin, ku shteti social të jetë human për shtresat vulnerabël, ku drejtësia t’i thotë “ndal” pandëshkueshmërisë, ku meritokracia t’i thotë “jo” injorancës, favoritizmave për patronazhistët!

Protestuesit e Revolucionit Flamingo janë kryesisht nga Gjenerata Z, janë trashëgimtarët e asaj Gjenerate që mori pjesë aktive në ndryshimin e sistemit në 1992, por që dështoi, u mashtrua.

Gjenerata Z merr me vete në protestë fëmijët, bebe e vogëlushë që aty fillojnë e vizatojnë me lapsa me ngjyra habitate të lumtura flamingosh, ndërsa prindërit e tyre nuk lodhen me sloganët tashmë që i kemi mësuar të gjithë përmendësh, ku kërkohet në mënyrë paqsore dhe të panegociueshme dorëheqja e Edi Ramës me gjithë kupolën politike të këtyre 36 viteve!

Revolucioni paqsor Flamingo është i paprekshëm! Ky është mesazhi në të gjitha algoritmat, që duhet ta vari vëth në vesh Dritare.net me gjithë bossin e saj!

Editoriali i Dritare.net i stilit të hetuesave të ish Sigurimit është një fantazëm e mjerë e përlyer që guxon të kërcënojë Rininë Shqiptare të kthyer në shtëpi, të cilën regjimi i Edi Ramës e dëboi nga Atdheu.

Rinia e Revolucionit Flamingo nuk kërkon lluks si rrjeti klientelist i mediave të rekrutuara të Edi Ramës,

por treg të lirë konkurence,

Rinia e Revolucionit Flamingo nuk proteston për të përfituar privilegje si Dritare.net që është pjesë e enturazhit servitor i Edi Ramës,

por jetë me dinjitet, me punë të ndershme e meritokraci si vend anëtar i NATO-s.

Kjo është logjika e Rinisë në Revolucionin Flamingo,

që ka marrë vemendjen e gjithë botës Perëndimore,

duke e kthyer besimin tek qytetarët, për një Shqipëri demokratike për Shqiptarët, që deri tani kanë mbetur të braktisur, nëpërkëmbur, shtypur e dëbuar nga ky regjim i dështuar që ka instaluar një shtet hibrid kartelesh oligarkësh me media si Dritare.net e kompani.

Revolucioni Flamingo është për Shqipërinë e Re, për shtetin e së drejtës, që e kthen Rininë në shtëpi

Një reflektim mbi pushtetin, shtetin dhe përgjegjësinë morale të lidershipit në kohë krizash politike

Çfarë do të kishte ndodhur me Amerikën nëse George Washingtoni do të kishte zgjedhur pushtetin mbi republikën?
Pyetja mund të duket hipotetike, por përgjigjja e saj zbulon një të vërtetë të thellë historike. Në fund të luftës për pavarësi, Washingtoni gëzonte autoritet të jashtëzakonshëm. Ai ishte heroi i kombit, komandanti fitimtar, njeriu të cilit qytetarët i besonin më shumë se kujtdo tjetër. Në duart e tij ndodheshin fuqia ushtarake, legjitimiteti politik dhe admirimi i popullit. Historia i kishte dhënë të gjitha mjetet për t’u bërë sundimtar.
Por ai zgjodhi të mos bëhej.
Ai e kuptoi se liria e fituar me sakrificë mund të humbej po aq shpejt nëse pushteti përqendrohej në duart e një individi të vetëm. Ai e kuptoi se madhështia e një republike nuk ndërtohet mbi vullnetin e individëve, por mbi forcën e institucioneve. Për këtë arsye, ai hoqi dorë nga pushteti që mund ta mbante për gjithë jetën dhe u kthye në jetën civile, duke u bërë shembull për brezat që do të vinin.
Në atë moment, Washingtoni nuk fitoi thjesht mbi një armik.
Ai fitoi mbi tundimin e pushtetit.
Dhe pikërisht për këtë arsye historia e kujton si “Babain e Vendit të tij”. Jo sepse ishte më i forti, por sepse pati forcën morale të mos e vendoste veten mbi shtetin.
Sot, më shumë se dy shekuj më vonë, ky mësim mbetet thellësisht i rëndësishëm edhe për Kosovën.
Kosova është një nga shtetet më të reja në Evropë, por rruga e saj drejt lirisë ka qenë e gjatë dhe e dhimbshme. Liria nuk erdhi pa kosto. Ajo u pagua me sakrifica, me vuajtje, me humbje jete njerëzish dhe me përkushtimin e brezave të tërë që besuan se një ditë ky vend do të jetonte i lirë dhe i barabartë mes kombeve të botës.
Megjithatë, historia na mëson se çlirimi i një vendi nuk është fundi i rrugëtimit kombëtar.
Është vetëm fillimi.
Pas fitimit të lirisë vjen sfida më e vështirë: ndërtimi i shtetit.
Një shtet nuk ndërtohet vetëm me flamur, himn dhe institucione formale. Ai ndërtohet me kulturë politike, me përgjegjësi publike dhe me një kuptim kolektiv se e mira e përbashkët është më e rëndësishme se ambicia individuale.
Pikërisht këtu Kosova vazhdon të përballet me provën e saj më të madhe.
Vitet kalojnë, qeveritë ndryshojnë, partitë politike ndërrojnë rolet mes pushtetit dhe opozitës, por qytetarët vazhdojnë të përballen me të njëjtën pyetje: pse interesat politike shpesh duken më të forta se interesat e shtetit?
Pse energjia kombëtare shpenzohet në përplasje të pafundme politike, ndërsa problemet jetike mbeten të pazgjidhura?
Pse institucionet vazhdojnë të mbeten peng i kalkulimeve politike?
Këto pyetje nuk i drejtohen një individi, një partie apo një qeverie të caktuar. Ato janë pyetje që duhet t’ia bëjmë vetes si shoqëri.
Sepse sfida më e madhe e një demokracie nuk është mungesa e zgjedhjeve.
Problemi fillon kur politika humb kuptimin e saj si shërbim publik.
Demokracia nuk është një garë e pafund për pushtet. Ajo është një sistem përgjegjësie ndaj qytetarëve. Mandatet zgjedhore nuk janë shpërblime personale; ato janë besim publik. Pushteti nuk është pronë. Është detyrë.
Kur ky parim harrohet, fillon erozioni i kulturës demokratike.
Atëherë kundërshtari politik nuk shihet më si rival legjitim, por si armik. Kompromisi nuk shihet më si virtyt, por si dobësi. Institucionet nuk shihen më si themel i shtetit, por si mjete për përfitim politik.
Dhe kur kjo ndodh vazhdimisht, humbësi më i madh nuk është as qeveria dhe as opozita.
Humbësi është shteti.
Humbësi është qytetari.
Humbësi është vetë besimi.
Në Kosovë, qytetarët kanë treguar pjekuri demokratike në shumë raste. Ata kanë votuar, kanë pranuar ndryshimet politike, kanë respektuar proceset demokratike dhe kanë treguar durim përballë krizave të njëpasnjëshme.
Por asnjë shoqëri nuk mund të ecë pafundësisht mbi durimin e qytetarëve të saj.
Besimi ndërtohet kur politika prodhon rezultate, kur institucionet funksionojnë, dhe kur shteti ofron siguri, drejtësi dhe shpresë për të ardhmen.
Prandaj sfida e vërtetë e Kosovës nuk është vetëm ekonomike, diplomatike apo institucionale.
Ajo është, mbi të gjitha, një sfidë morale.
Është sfida për të krijuar një kulturë ku shërbimi ndaj shtetit vlerësohet më shumë se vetë pushteti.
Ku liderët maten jo nga sa gjatë qëndrojnë në detyrë, por nga ajo që lënë pas.
Ku madhështia nuk përcaktohet nga numri i mandateve të fituara, por nga forcimi i institucioneve që mbeten.
Ku politika kuptohet si përgjegjësi dhe jo si privilegj.
Historia është e mbushur me njerëz që kanë fituar pushtetin.
Shumë pak prej tyre kanë ditur ta kufizojnë atë.
Shumë kanë fituar zgjedhje.
Pak kanë fituar respektin e historisë.
Dhe historia është gjykatësi më i drejtë, sepse nuk pyet sa herë ke fituar, por çfarë ke ndërtuar.
Një ditë, emrat e politikanëve të sotëm do t’i përkasin historisë. Brezat e ardhshëm nuk do të kujtojnë çdo debat parlamentar, çdo krizë politike apo çdo garë elektorale. Ata do të gjykojnë nëse kjo gjeneratë udhëheqësish e forcoi apo e dobësoi shtetin.
Do të gjykojnë nëse interesi kombëtar qëndroi mbi interesin personal.
Do të gjykojnë nëse Kosova u bë më e fortë, më e drejtë dhe më e bashkuar.
Prandaj mësimi i Washingtonit mbetet i përjetshëm.
Ai na kujton se fitorja më e madhe e një lideri nuk është mbi kundërshtarët e tij.
Fitorja më e madhe është fitorja mbi vetveten.
Sepse vetëm ai që arrin ta vendosë shtetin mbi egon, detyrën mbi privilegjin dhe të ardhmen e kombit mbi interesin personal, meriton të quhet burrë shteti.
Dhe ndoshta pikërisht kjo është ajo që Kosovës i nevojitet më shumë se kurrë sot.

Vendi i Lekës,11.06.2026

Përqendrimi te armiku (ose sfida) më i madh fillimisht është një parim klasik strategjik (sidomos në veprimet luftarake, por edhe në demonstratat aktuale në Shqipëri). Ju pengon të shpërndani forcat tuaja shumë hollë dhe ju lejon (mundëson) të neutralizoni kërcënimin më të madh përpara se të merreni me ato më të vegjlit.

Parimi mund të ndahet në tre hapa kryesorë:

• Identifikoni kërcënimin më të madh: Renditni armiqtë tuaj bazuar në potencialin e tyre për dëm dhe afërsinë. Armiku më i madh është ai që mund të shkaktojë dëmin më të madh tani.
• Izoloni dhe eliminoni: Përqendroni të gjitha burimet, energjinë dhe përqendrohuni në këtë kërcënim të vetëm. Mos lejoni që të tjerët (sabotuesit) t’ju shpërqendrojnë derisa problemi kryesor të zgjidhet.
• Merruni me pjesën tjetër: Pasi armiku më i madh të jetë zhdukur nga fotografia, ata që kanë mbetur shpesh janë shumë më të lehtë për t’u përballur, ose mund të kenë humbur vullnetin për të luftuar.

Ky parim zbatohet pavarësisht nëse jeni duke bërë menaxhim projektesh, menaxhim krizash ose duke luajtur lojëra taktike.

A doni ta aplikoni këtë që them në këtë situatë specifike-tragjike në të cilën ndodheni tani kur Shqipëria është përpara shpopullimit-zhdukjes, apo keni nevojë për “ndihmë” nga unë për “të identifikuar” se kush ose çfarë është kërcënimi juaj më i madh?! Mos i përzini leshrat. Largojeni menjëherë krye-armikun e Vendit dhe Kombit shqiptar: Edvin Kristaq Ramën dhe banditët e tij, pastaj…

18.06.2026

​Tirana po zien nga protestat. Pamjet e tubimeve të përditshme përpara zyrës së Kryeministrit dhe akuzat për korrupsion në nivelet më të larta të qeverisë janë bërë kronika e përditshme e një vendi që duket se ka humbur orientimin.

Si dikush që i ka ndjekur zhvillimet në Shqipëri nga larg, por me rrënjë të thella në historinë e saj të dhimbshme, e shoh këtë situatë jo thjesht si një krizë politike, por si një pasqyrim të një sistemi që ka nevojë për rishikim rrënjësor.

​Rrënjët e krizës

​Nuk është sekret që Shqipëria po vuan nga një krizë besimi. Kur institucionet akuzohen për favorizim në tendera dhe kur SPAK-u vë në shënjestër zyrtarë të lartë që mbrohen nga parlamenti, qytetari i thjeshtë ndjehet i tradhtuar. Ky korrupsion nuk është vetëm një shifër në indekset ndërkombëtare; është “taksa” që secili prej shqiptarëve paguan çdo ditë në formën e shërbimeve të dobëta dhe shpresës së humbur.

​Kjo situatë është kulmi i tri dekadave të një tranzicioni të paqëndrueshëm. Përballë korrupsionit, zgjidhja nuk mund të jetë thjesht ndërrimi i pushteteve, por ndryshimi i mekanizmave që e mundësojnë atë.

​Demografia: Një komb që po “plaket” në vetmi

​Ndoshta më e rënda nga të gjitha plagët është demografia. Largimi i mbi 1 milion shqiptarëve që nga vitet ’90 nuk është thjesht një statistikë; është një eksod që ka boshatisur fshatrat shqiptare dhe ka lënë nënat dhe baballarët në një vetmi të dhimbshme.

​Si dikush që e ka ndjerë humbjen e prindërve të tij nga përtej oqeani, e kuptoj atë boshllëk që lë emigrimi. Nuk është thjesht mungesa e krahut të punës; është shkëputja e zinxhirit të jetës—gjyshërit që nuk shijojnë ngrohtësinë e nipërve dhe mbesave, prindërit që nuk kanë supin e djemve dhe vajzave për tu mbështetur në pleqëri. Ky është një problem kombëtar që tejkalon çdo ngjyrë politike.

​Një vizion për një sistem të ri

​A ka një rrugëdalje? Ndoshta përgjigja nuk gjendet te “rruga”, por te një qasje e re strategjike. Në karrierën time, kam parë se si vendet që adoptojnë standarde të larta ligjore dhe ekonomike—si ato të modelit amerikan—shndërrohen në oaze të stabilitetit.

​Propozimi për një “lidhje strategjike të asociuar” me Shtetet e Bashkuara është një thirrje për standardizim.

Një sistem ku: ​Ligji është i paanshëm: Ku drejtësia nuk varet nga lidhjet politike.

​Monedha është e qëndrueshme: Ku dollari garanton se puna dhe kursimet e shqiptarëve nuk zhvlerësohen.

​Siguria është absolute: Një partneritet që garanton territorin dhe parandalon ndikimet destabilizuese.

​Kjo “Shqipëri e Madhështore” (MAGA) do të ishte një Shqipëri ku të rinjtë nuk ikin sepse “s’ka shpresë”, por qëndrojnë sepse vendi i tyre është bërë pjesë e një standardi global mirëqenieje.

​Thirrja për një zgjim paqësor por vendimtar

​Kriza e sotme mund të jetë një mundësi. Por vetëm nëse ne, si qytetarë, ndalojmë së kërkuari “shpëtimtarë” dhe fillojmë të kërkojmë “standarde”.

Referendumi dhe një marrëveshje e re me partnerin strategjik të Shqipërisë mund të jetë pikënisja e një kontrate të re të shoqërisë shqiptare.

​Shqipëria meriton më shumë se sa një cikël pafund protestash dhe zhgënjimesh. Ajo meriton të bëhet një vend ku jeta nuk kërkohet jashtë, por ndërtohet brenda vendit.

​Në kujtim të prindërve tanë, dhe për hir të fëmijëve të së ardhmes, le të kërkojmë atë që është e drejtë: jo thjesht një qeveri më të mirë, por një sistem që nuk lejon të jemi më qytetarë të dorës së dytë.

Pikëpamjet janë personale dhe jo të Departamentit të Shtetit të SHBA-së ku punon autori.

Ata që janë në pushtet kanë frikë nga ndryshimet.
Ata që janë përmbysur ëndërrojnë ndryshime dhe punojnë për to.
Kurse vegjëlia rri në mes dhe paguan dëmet.
— Sokrati

Nëse ka një e vërtetë që ka udhëtuar pothuajse e pandryshuar nëpër shekuj, ajo është se lufta për pushtet rrallëherë pushon. Ndryshojnë emrat, flamujt, sistemet dhe sloganet, por mbetet i njëjti cikël: dikush përpiqet të ruajë pushtetin, dikush tjetër përpiqet ta marrë atë.
Mes tyre qëndron njeriu i zakonshëm.
Ai nuk zgjohet në mëngjes duke menduar për strategjitë e partive. Nuk fle duke llogaritur koalicionet. Nuk i kalon ditët duke ndërtuar pushtet. Ai zgjohet për të siguruar jetën, për të rritur fëmijët, për të mbajtur familjen, për të ruajtur dinjitetin.
Por pikërisht ai është ai që paguan më shumë.
Kur ekonomia dobësohet, ai e ndien i pari.
Kur çmimet rriten, ai shtrëngon rripin.
Kur institucionet dështojnë, ai pret në radhë.
Kur drejtësia vonon, ai humbet besimin.
Kur politika polarizohet, ai humbet qetësinë.
Pushteti dhe opozita shpesh paraqiten si kundërshtarë të përbetuar. Në skenë duken të ndarë nga gjithçka. Por nga këndvështrimi i qytetarit, nganjëherë ato duken si dy brigje të të njëjtit lumë: të zëna me njëra-tjetrën, ndërsa uji rrjedh mbi jetët e njerëzve.
Në Shqipëri, Kosovë, Maqedoninë e Veriut, Mal të Zi e Luginën e Preshevës, shqiptari i zakonshëm ka dëgjuar premtime për dekada. Ka dëgjuar fjalë për zhvillim, reforma, integrim, rilindje, ndryshim, transformim. Disa prej tyre kanë sjellë përmirësime reale. Të tjera kanë mbetur vetëm jehonë fjalësh.
Megjithatë, populli vazhdon të presë.
Pret një shkollë më të mirë për fëmijët.
Pret një spital ku njeriu të trajtohet me dinjitet.
Pret një gjykatë ku e drejta të mos ketë çmim.
Pret një administratë që shërben dhe nuk sundon.
Pret një treg pune ku suksesi të vijë nga aftësia dhe jo nga lidhja.
Kjo pritje nuk është thjesht ekonomike. Ajo është morale.
Sepse njeriu nuk ushqehet vetëm me bukë. Ai ushqehet edhe me ndjenjën se jeton në një vend ku ka vlerë, ku respektohet dhe ku e ardhmja nuk është një derë e mbyllur.
Ndoshta drama më e madhe shqiptare e dekadave të fundit nuk është varfëria, as mungesa e burimeve. Drama më e madhe është largimi i shpresës.
Kur një i ri largohet nga vendi i vet, ai nuk merr me vete vetëm valixhen. Ai merr me vete energjinë, dijen, ëndrrat dhe vitet e tij më të mira.
Kur largohet një mjek, largohet një pjesë e kujdesit të nesërm.
Kur largohet një mësues, largohet një pjesë e dijes së ardhshme.
Kur largohet një sipërmarrës, largohet një mundësi për punësim.
Kur largohet një student i shkëlqyer, largohet një mundësi për zhvillim.
Dhe kështu kombi humbet jo me zhurmë, por në heshtje.
Asnjë sirenë nuk bie.
Asnjë kambanë nuk lajmëron.
Vetëm aeroportet mbushen dhe fshatrat zbrazen.
Në këtë pikë duhet bërë një pyetje e vështirë:
A ekziston politika për qytetarin, apo qytetari për politikën?
Në teori, përgjigjja është e qartë. Në demokraci pushteti duhet të jetë shërbim. Funksioni i tij është të krijojë kushte që njeriu të jetojë më mirë, më lirë dhe më me dinjitet.
Por sa herë që pushteti fillon ta shohë veten si qëllim në vetvete, ai largohet nga misioni i tij.
Dhe sa herë që opozita e sheh ndryshimin vetëm si rrugë drejt pushtetit, ajo rrezikon të bëhet pasqyrë e asaj që kritikon.
Prandaj shoqëritë përparojnë vetëm kur lind një kulturë ku shteti është më i rëndësishëm se partia, ku institucioni është më i rëndësishëm se individi dhe ku interesi publik është më i rëndësishëm se fitorja politike.
Historia shqiptare është histori mbijetese.
Ky popull ka kaluar pushtime, perandori, ndarje kufijsh, luftëra, represione dhe tranzicione të gjata. Ka kaluar periudha kur gjithçka dukej e humbur dhe megjithatë ka gjetur forcë për të vazhduar.
Kjo është arsyeja pse shpresa nuk është luks për shqiptarët. Ajo është një formë mbijetese.
Por shpresa nuk mund të mbahet gjallë pafundësisht vetëm me fjalë.
Ajo ka nevojë për drejtësi.
Ka nevojë për meritë.
Ka nevojë për mundësi.
Ka nevojë për institucione që funksionojnë.
Ka nevojë për njerëz që mbajnë përgjegjësi për atë që premtojnë.
Në fund, pyetja nuk është se kush do të fitojë zgjedhjet e ardhshme.
As kush do të jetë në pushtet nesër.
Pyetja është më e thellë:
A do të arrijmë të ndërtojmë një shoqëri ku fëmijët të mos kenë nevojë të largohen për të ëndërruar?
Ku pleqtë të mos ndihen barrë?
Ku puna të vlerësohet?
Ku ligji të vlejë për të gjithë?
Ku politika të matet me shërbimin dhe jo me propagandën?
Sepse kur të vijë ajo ditë, formula e vjetër do të humbasë forcën e saj.
Atëherë pushteti nuk do të ketë frikë nga ndryshimi.
Opozita nuk do ta kërkojë ndryshimin vetëm për vete.
Dhe vegjëlia nuk do të paguajë më dëmet e betejave të të tjerëve.
Atëherë qytetari nuk do të jetë më spektator i historisë.
Do të jetë arsyeja pse historia shkruhet.

Vendi i Lekës,14.06.2026

 

“Nuk ua kam marrë mandatin e deputetit. Ma keni marrë ju mue, për 10 muej rresht. Tash mandati ka ardhë në vend të vet. Nëse jeni kaq të sigurt që unë nuk fitoj pa ju dhe ju i keni plot 83 mandate, atëherë shpërndajeni parlamentin, shkojmë në zgjedhje të parakohshme dhe masim forcat se kush fiton çka…” Deputetja Marjana Koçeku

 Vendimi i deputetes Marjana Koçeku për t’u larguar nga grupi parlamentar i Partisë Socialiste dhe për të vazhduar mandatin si deputete e pavarur përbën një zhvillim me rëndësi që tejkalon kufijtë e një karriere individuale politike. Ai ngre një pyetje thelbësore për demokracinë shqiptare dhe për çdo deputet cilës do parti qoftë pozitë ose ose opozitë.. A duhet deputeti t’i bindet gjithmonë partisë, apo duhet t’i qëndrojë besnik ndërgjegjes së vet dhe interesit të qytetarëve që e kanë zgjedhur, a po partisë?

Për më shumë se tri dekada tranzicion, politika shqiptare është karakterizuar nga përqendrimi i pushtetit brenda partive, e nga mungesa e debatit të brendshëm. Shpesh, mendimi ndryshe është parë si sfidë ndaj autoritetit të udhëheqjes (Numrit 1), dhe jo si një kontribut i dobishëm për përmirësimin e vendim-marrjes politike, në dobi të partisë dhe demokracisë në vend. Në këtë klimë, çdo veprim që afirmon pavarësinë e mendimit politik, brenda partive, merr një rëndësi të veçantë, në procesin politik.

Rëndësia e vendimit të Marjana Koçekut – për të ndryshuar mandatin nga deputete e Partisë Socialiste në deputete të pavarur, nuk qëndron thjesht tek efektet numerike në Kuvend, por tek rëndësia e mesazhit që ai përcjell. Vendimi i Marjana Koçekut, na rikujton se deputeti nuk është pronë e partisë, por përfaqësues i qytetarëve, ashtu siç konsiderohet në pjesën më të madhe të vendeve demokratike.  Prandaj, mandati parlamentar nuk duhet të reduktohet në një ushtrim të bindjes politike, automatike, por duhet të shërbejë si instrument përfaqësimi, debati dhe përgjegjësie publike.

Demokracia e brendshme në partitë politike në Shqipëri – sidomos dy partitë kryesore të vendit — mbetet një nga sfidat më serioze të sistemit politik shqiptar këto 35-vite, e që klasa politike shqiptare merr guximin ta quaj këtë proces politik, “demokraci”.  Shumë nga problemet e qeverisjes, të përfaqësimit dhe të besimit të qytetarëve ndaj institucioneve të shtetit shqiptar burojnë, pikërisht, nga fakti se partitë politike shpesh funksionojnë në mënyrë vertikale, me pak ose aspak hapësirë për debat, pa kritikë dhe pa konkurrencë të lirë të ideve dhe udhëheqjes së partive.

Nëse shqiptarët duan për veten një parlament më përfaqësues dhe më të pavarur se këto 35-vite, të pavarur, institucione më të forta dhe një kulturë politike, vërtetë, më demokratike, atëherë duhet të fillojnë transformimin politik duke nisur nga vetë partitë politike. Demokracia nuk ndërtohet vetëm në ditën e zgjedhjeve. Ajo ndërtohet çdo ditë, brenda organizatave politike që pretendojnë të qeverisin vendin. Si shembull, ish-presidenti i Amerikës, repblikani, Ronald Reagan, të cilin e citoj shpesh për lirinë e demokracinë — një politikan i njohur amerikan por edhe botërisht, i shekullit të kaluar — vet ai, dikur, ishte larguar nga Partia Demokrate amerikane për arsye të mospajtimit të tij me parimet e asaj partie dhe është bërë anëtar i Partisë Republikane të Amerikës – duke ndryshura kështi Amerikën dhe botën. Merrni me mend, nëse Ronald Reagan nuk do kishte ndrruar parti, bota e jonë sot nuk do ishte kjo botë në të cilën jetojmë.

Prandaj, akti i largimit nga Partia Socialiste e deputetes shqiptare, Marjana Koçekut duhet parë si një thirrje për më shumë pluralizëm për të mirën, brenda vetë partive politike, dhe për një demokraci më të shndoshë për Shqipërinë. Por, pavarësisht zhvillimeve të ardhshme, mesazhi që përcillet sot nga deputetja tani e pavarur Marjana Koçeku është i qartë: partia nuk mund dhe nuk duhet të jetë mbi gjithçka! Ashtu si në kohën e komunizmit.  Shoqëria shqiptare ka nevojë për më shumë politikanë/e, që guxojnë të mendojnë me kokën e tyre dhe të mbajnë përgjegjësi para qytetarëve, jo vetëm të jenë përgjegjëse para strukturave partiake dhe besnike ndaj Numrit 1. Vetëm atëherë mund të ndërtohet një demokraci e vërtetë, kur besnikëria ndaj parimeve politike, në mbrojtje të interesave dhe nevojave reale të popullitt, vlerësohet më shumë se besnikëria ndaj urdhrave të partisë.  Për këtë arsye, pavarësisht, bindjeve politike që secili mund të ketë, vendimi i Marjana Koçekut meriton të vlerësohet si një rast që nxit reflektim të thellë mbi raportin midis ndërgjegjes individuale dhe disiplinës partiake. Një demokraci e shndetshme nuk ka frikë nga mendimi ndryshe; përkundrazi, ajo ushqehet prej tij. Shoqëria shqiptare ka nevojë për më shumë politikanë që guxojnë të mendojnë me kokën e tyre dhe të mbajnë përgjegjësi para qytetarëve, jo vetëm para strukturave partiake dhe numrit i të partisë si në kohën e Enver Hoxhës. Vetëm atëherë mund të ndërtohet një demokraci e mirëfillt, ku besnikëria ndaj parimeve vlerësohet më shumë se besnikëria ndaj urdhrave, partiakë.

Në këtë kuptim, vendimi i deputetes Marjana Koçeku meriton respekt. Jo, domosdoshmërisht, se të gjithë duhet të pajtohen me të, por një vendim i tillë,  rikthen në qendër të debatit një vlerë themelore demokratike: lirinë e ndërgjegjes individuale politike, qoftë edhe para besnikërisë ndaj partisë. Kjo është një vlerë që Shqipëria dhe shqiptarët, kudo që jetojnë, kanë nevojë ta mbrojnë dhe ta forcojnë çdo ditë.Top of FormBottom of Form Sepse më në fund, një e vërtetë mbetet themelore: pa demokraci brenda partive politike nuk mund të ketë demokraci të vërtetë, as në Shqipëri.

Frank Shkreli

                                                      Marjana Koçeku

                 Deputete e pavarur e Qarkut Shkodër: “E ardhmja âshtë te rranjtë!

Autori me rastin e përurimit të tre vëllimeve të “Demokracia nuk pret”, Tiranë, më 11. 9. 2018

“Është e drejtë e secilit prej nesh që të interpretojmë, të analizojmë dhe të gjykojmë tranzicionin politik post-komunist, pasi këtë na e mundëson kjo demokraci, sado e brishtë, cilido qoftë mendimi ynë për zhvillimin e saj të deritanishëm.”