Forcat kurde i kanë dëbuar militantët e Shtetit Islamik (IS) jashtë Kobanit, dy ditë pasi ata kishin hyrë në këtë qytet, ka njoftuar Observatori për të drejtat e njeriut me seli në Londër.
Mëtutje, ky observator ka thënë sot se nga sulmi i militantëve të Shteti Islamik, më 25 qershor, ishin vrarë së paku 174 civilë.
Janë vrarë edhe 16 luftëtarë kurdë dhe 54 miliantë të IS-it.
Ushtria e Sirisë dhe forcat kurde kanë zhvilluar luftime të ndara kundër militantëve të Shtetit Islamik rreth qytetit Hasakeh, gjatë natës.
Kombet e Bashkuara kanë thënë se prej sulmit në Hasakeh, më 25 qershor nga militantët e Shtetit Islamik, vlerësohet se 120 mijë banorë ishin zhvendosur. rel
Irani ka filluar të vendosë mina në Ngushticën e Hormuzit, pikën më të rëndësishme të kalimit të energjisë në botë, përmes së cilës kalon rreth një e pesta e gjithë naftës së papërpunuar, sipas dy personave të njohur me raportet e inteligjencës amerikane për këtë çështje.
Vendosja e minave ende nuk është bërë në nivel të gjerë, vetëm disa dhjetëra janë vendosur në ditët e fundit, kanë thënë burimet.
Por Irani ende mban në ngushticë rreth 80% deri në 90% të anijeve të tij të vogla dhe mjeteve për vendosjen e minave, ka thënë një nga burimet, kështu që forcat e tij mund të vendosin qindra mina në këtë rrugë ujore.
Trupat e Gardës Revolucionare Islamike të Iranit, të cilat tani në mënyrë efektive kontrollojnë ngushticën së bashku me marinën tradicionale të Iranit, kanë aftësinë të vendosin një “rrjet” mjetesh të shpërndara për vendosjen e minave, varka të mbushura me eksploziv dhe bateri raketash të vendosura në breg, raporton CNN.
Presidenti amerikan, Donald Trump, ka shkruar në një postim në Truth Social të martën se: “Nëse Irani ka vendosur ndonjë minë në Ngushticën e Hormuzit, dhe ne nuk kemi raporte që e kanë bërë këtë, ne duam që ato të hiqen, menjëherë!” Panorama
Duke cituar zyrtarë iranianë dhe izraelitë, gazeta amerikane raporton se plagosja e Khamenei ndodhi në ditën e parë të luftës në Iran, më 28 shkurt.
IRAN-Gazeta New York Times ka publikuar informacione të reja rreth gjendjes së udhëheqësit të ri të Iranit, Mojtaba Khamenei , duke raportuar se 56-vjeçari është plagosur në këmbë. Duke cituar zyrtarë iranianë dhe izraelitë, gazeta amerikane raporton se plagosja e Khamenei ndodhi në ditën e parë të luftës në Iran, më 28 shkurt.
Zyrtarët thanë se Mojtaba Khamenei është plagosur në këmbë. Raporti vjen tre 24 orë pas zgjedhjes së Khamenei si udhëheqës suprem i Iranit, ndërkohë që ai nuk është shfaqur në publik, në një video apo në një deklaratë me shkrim. Në fakt, në një video që qarkulloi në mediat sociale, nga një tubim në Teheran të martën, një portret i tij në karton u shfaq në vend të Mojtaba Khamenei.
Mediat e huaja shkruajnë se, një arsye, për mungesën e paraqitjeve publike, është shqetësimi se shfaqja e Mojtaba Khamenei mund ta tradhtojë rajonin në të cilin ai ndodhet dhe ta vërë në rrezik. Arsyeja e dytë ka të bëjë me faktin se 56-vjeçari u plagos në ditën e parë të luftës në Iran. Khamenei ishte plagosur me plagë në këmbë, por se ai ishte vigjilent dhe ishte strehuar në një vend shumë të sigurt me komunikim të kufizuar.
Informacioni u konfirmua nga dy zyrtarë ushtarakë izraelitë të cilët i thanë New York Times se kishin mbledhur informacione edhe para zgjedhjes së Mojtaba Khamenei se ai ishte plagosur në këmbë më 28 shkurt. Kujtohet se më 28 shkurt, një sulm izraelit në Teheran vrau babanë e Mojtaba, Ajatollah Ali Khamenei, nënën e tij, gruan e tij dhe një nga djemtë e tij./Dosja.al
Një operacion i gjerë i forcave të rendit ka rikthyer në qendër të vëmendjes Zorro Ranch, prona gjigante në shkretëtirën e New Mexico që për vite me radhë i përkiste financierit të ndjerë Jeffrey Epstein.
Sipas raportimit të Daily Mail, hetues të Departamentit të Drejtësisë së shtetit, të mbështetur nga policia shtetërore dhe zyra e sherifit lokal, kanë nisur një kontroll të gjerë në pronën prej rreth 7.500 metra katrorë, që ndodhet pranë zonës së vogël Stanley, rreth 50 kilometra në jug të Santa Fe.
Qëllimi i operacionit është të verifikohen një sërë misteresh dhe zërash që qarkullojnë prej vitesh rreth Ranchit, përfshirë dyshimet për praninë e trupave të të paktën dy vajzave që dyshohet se kanë vdekur gjatë marrëdhënieve seksuale të dhunshme të organizuara brenda pronës.
Për një kohë të gjatë është folur për këto zhdukje, por viktimat e dyshuara nuk janë identifikuar kurrë dhe trupat e tyre nuk janë gjetur. Tani hetuesit besojnë se, nëse ekzistojnë, ato mund të zbulohen dhe të identifikohen përfundimisht.
Kërkimet janë pjesë e punës së një komisioni hetimor shtetëror, i krijuar muajin e kaluar me votë unanime të ligjvënësve të New Mexico. Organismi, i quajtur “truth commission”, do të ketë për detyrë të rindërtojë çfarë ka ndodhur realisht në këtë pronë gjatë viteve kur ajo ishte në pronësi të Epstein.
“Për vite me radhë kemi dëgjuar akuza dhe zëra për aktivitetet e Epstein në shtetin tonë”, shpjegoi deputetja Andrea Romero, nismëtarja e projektit. “Hetimet federale nuk arritën kurrë të rindërtonin një tablo të plotë. Ky komision do të shërbejë për të mbushur boshllëqet dhe për të kuptuar si ishte e mundur që abuzime kaq të rënda të ndodhnin”.
Komisioni pritet të nisë zyrtarisht punën në prill 2026 dhe do të ketë kompetencë të thërrasë dëshmitarë dhe të mbledhë prova për rreth një vit.
Pronari i ri i ranchit
Operacioni hetimor filloi një ditë pas një proteste pranë pronës. Qindra njerëz u mblodhën pranë ranchit, i cili sot quhet Rancho de San Rafael, për të shprehur solidaritet me viktimat e abuzimeve seksuale.
Pronari aktual, familja e sipërmarrësit nga Teksasi Don Huffines, u ka dhënë autoriteteve akses në të gjithë zonën, përfshirë edhe tokat publike përreth. Sipas deklarimeve të tyre, projekti është që kompleksi të shndërrohet në një qendër tërheqjeje shpirtërore të krishterë.
Epstein e kishte blerë ranchin në vitin 1993 nga ish-guvernatori i New Mexico, Bruce King. Pas vdekjes së tij në vitin 2019 në një burg federal në New York City, prona u hodh në treg për më shumë se 23 milionë dollarë dhe në vitin 2023 u shit një kompanie private për një shumë që nuk u bë publike.
Një pronë e izoluar mes luksit dhe sekretit
Prona shtrihet në rreth 13 milje katrore shkretëtirë dhe përfshin një “hacienda” të madhe prej mbi 2.400 metrash katrorë, ambiente për mysafirë dhe punonjës, stalla, sera, struktura shërbimi, një hangar, pistë private uljeje dhe madje edhe një heliport.
Sipas disa denoncimeve dhe dëshmive, ranchi ishte një nga vendet ku Epstein priste mysafirë me ndikim dhe organizonte takime larg syve të publikut. Disa akuza pretendojnë se ndër vizitorët kishte figura të rëndësishme të politikës dhe financës ndërkombëtare, pretendime që shumë prej të përmendurve i kanë mohuar vazhdimisht.
Akuza për abuzime dhe trafikim seksual
Gjatë viteve, disa gra kanë rrëfyer se kanë pësuar abuzime brenda pronës. Mes tyre është edhe Maria Farmer, e cila ka deklaruar se është sulmuar nga Epstein dhe bashkëpunëtorja e tij Ghislaine Maxwell gjatë një vizite në vitin 1996.
Maxwell u dënua në vitin 2021 me 20 vite burg për trafikim seksual të të miturve. Edhe padi të tjera civile të paraqitura nga gra të identifikuara si “Jane Doe” pretendojnë se ranchi ishte një nga vendet e përdorura në rrjetin e shfrytëzimit seksual të ndërtuar nga financieri.
Megjithatë, jo të gjithë punonjësit kanë deklaruar se kanë parë sjellje të paligjshme. Disa ish-punonjës kanë thënë se kanë parë shumë gra të reja që vizitonin pronën, por nuk kanë qenë dëshmitarë të drejtpërdrejtë të abuzimeve.
Dyshime shqetësuese për eksperimente mjekësore
Dëshmitë e reja që po mbledh komisioni mund të hapin skenarë edhe më shqetësues. Disa dëshmitarë pretendojnë se në ranch janë kryer eksperimente mjekësore pa pëlqim, ku persona dyshohet se janë droguar dhe janë zgjuar pranë pajisjeve mjekësore pa e ditur çfarë kishte ndodhur.
Sipas Romero, disa individë kanë raportuar se u janë marrë mostra biologjike ose se u janë kryer procedura të lidhura me organet riprodhuese.
Këto akuza lidhen me teoritë e mëhershme për interesin obsesiv të Epstein ndaj eugjenikës, një ideologji pseudoshkencore e zhvilluar në fund të shekullit XIX dhe fillim të shekullit XX që synonte “përmirësimin” gjenetik të popullsisë përmes përzgjedhjes së tipareve trashëgimore.
Projekti i dyshuar për një “fabrikë fëmijësh”
Një investigim gazetaresk në vitin 2019 kishte zbuluar se Epstein fliste hapur për mundësinë e përdorimit të ranchit si bazë për të inseminuar shumë gra me spermën e tij dhe për të krijuar një linjë të re gjenetike.
Ideja lidhej me interesin e tij për eugjenikën dhe për transhumanizmin, një lëvizje filozofike dhe kulturore që promovon përdorimin e teknologjive të avancuara për të përmirësuar aftësitë fizike dhe mendore të njeriut dhe për të kapërcyer kufizimet biologjike.
Nuk ka prova që një projekt i tillë është realizuar ndonjëherë, por sinjalizimet e reja të ardhura tek autoritetet — mes 25 dhe 30 vetëm në muajt e fundit — i kanë shtyrë ligjvënësit e shtetit të hetojnë çdo pistë.
Një hetim me implikime edhe politike
Hetimi pritet të jetë kompleks dhe potencialisht shpërthyes. Gjatë viteve Epstein ka pasur lidhje me shumë figura me ndikim, disa prej të cilave janë përmendur si vizitorë të pronës.
Mes tyre është edhe ish-guvernatori i New Mexico, Bill Richardson, i cili gjithmonë ka mohuar çdo sjellje të paligjshme përpara vdekjes së tij në vitin 2023.
Ekzistojnë gjithashtu dyshime se në të kaluarën autoritetet shtetërore mund të mos kenë hetuar me vendosmëri të mjaftueshme aktivitetet e financierit në New Mexico.
Për anëtarët e komisionit, prioriteti mbetet një: të përcaktohet çfarë ka ndodhur realisht pas portave të pronës.
“Kemi një histori shumë të madhe, me akuza jashtëzakonisht të rënda dhe shumë zona gri”, deklaroi Romero. “Nuk dimë ende të dallojmë faktet nga zërat, por duhet ta bëjmë. Ua kemi borxh njerëzve që mund të kenë qenë viktima”.
Nëse kërkimet aktuale çojnë në zbulimin e mbetjeve njerëzore ose provave të reja, ranchi në shkretëtirën e New Mexico mund të shndërrohet përfundimisht nga simbol misteri dhe skandali në një vend të së vërtetës dhe, ndoshta, të drejtësisë. Panorama
Të paktën gjashtë civilë kanë humbur jetën dhe 37 të tjerë janë plagosur pas një sulmi me raketa të kryer nga Ukraina në rajonin rus të Brjanskut, bëri të ditur guvernatori lokal, Aleksandr Bogomaz.
Sipas tij, raketat goditën një fabrikë të pajisjeve mikroelektronike, duke shkaktuar viktima dhe dëme të mëdha në objekt.
Autoritetet ruse e kanë cilësuar sulmin si një goditje të rëndë, jo vetëm për shkak të humbjeve në njerëz, por edhe për ndikimin që mund të ketë në sektorin ushtarak. Pajisjet që prodhohen në këtë fabrikë përdoren nga forcat e armatosura ruse, çka e bën objektivin strategjik.
Ngjarja konsiderohet gjithashtu një goditje për moralin e ushtrisë dhe opinionit publik në Rusi, ndërsa lufta mes dy vendeve vijon me sulme të ndërsjella në territor. gsh
Irani ka nisur sulme me raketa në bazat amerikane të Al Udeid në Katar, Kampit Arifjan në Kuvajt dhe Harir në Irak, thuhet në një deklaratë nga Trupat e Gardës Revolucionare Islamike në X.
Media shtetërore, thuhet se “lançimi masiv” shënjestroi gjithashtu Flotën e Pestë Detare të SHBA-së në rajon dhe se “infrastruktura operacionale e ushtrisë amerikane u shkatërrua”.
Një postim i veçantë e quan atë “operacionin më shkatërrues dhe më të rëndë” që nga fillimi i luftës.
Zyrtarët amerikanë ende nuk kanë komentuar mbi sulmet. bw
Sinjali i radios filloi të transmetohej për herë të parë më 28 shkurt, rreth 12 orë pasi Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli nisën bombardimet ndaj Iranit.
Në një sinjal të zhurmshëm të valëve të shkurtra, pothuajse dy herë në ditë —në mëngjes herët dhe në mbrëmje sipas Kohës Universale të Koordinuar (UTC) — dëgjohet zëri i një burri që flet persisht, duke numëruar një seri numrash që duken të rastësishëm.
Numrat lexohen në periudha të ndryshme kohore, pastaj pason një pauzë gjatë së cilës fjala “tavajjoh”, që përkthehet si “vëmendje”, thuhet tri herë.
Misteri i këtij transmetimi ka habitur shumë njerëz në komunitetin global të radioamatorëve që analizojnë sinjale të dyshimta; ata kanë shkëmbyer shënime dhe këshilla mbi sinjalin, kush mund të qëndrojë pas tij dhe cili mund të jetë qëllimi i tij.
Duke filluar nga 4 marsi, sinjali filloi të bllokohej, me një zhurmë elektronike shurdhuese që e bënte pothuajse të pamundur dëgjimin e numrave. Transmetimi origjinal ndaloi për një periudhë kohe dhe më pas u zhvendos në një frekuencë tjetër të valëve të shkurtra.
“Është interesante sepse filloi të bllokohej në frekuencën fillestare”, tha Akin Fernandez, i cili konsiderohet gjerësisht një autoritet mbi teknologjinë e vjetër të radios së koduar të njohur si “kanalet me numra”.
“Dikush nuk dëshiron që marrësi [i sinjalit] të dëgjojë numrat”.
“Është një situatë ballafaqimi, dy grupe që veprojnë kundër njëri-tjetrit. Pyetja është kush ka mjetet teknike për të bllokuar një kanal”, tha Fernandez.
“Shtetet e Bashkuara i kanë këto mjete, që do të thotë se kjo po transmetohet nga Irani. Ose mund të jetë Irani, që do të thotë se burimi i transmetimit janë Shtetet e Bashkuara”, sipas tij.
“Më shumë gjasa ky është një operacion kundër Iranit”, shtoi ai.
“Plotësisht i pathyeshëm”
Pavarësisht se kush e bën transmetimin dhe kush po e bllokon, ky transmetim misterioz është rikthim në një epokë tjetër, para se të ekzistonte enkriptimi digjital i përdorur gjerësisht në aplikacione si WhatsApp, Signal dhe të tjera.
Transmetimi quhet “numbers station” — një mjet i epokës së Luftës së Ftohtë që përdor transmetime radioje dhe kriptologji tradicionale për të dërguar mesazhe sekrete — zakonisht tek spiunë në mbarë botën.
Koncepti është ky: duke përdorur një seri të rastësishme numrash, të gjeneruar nga ndonjë pajisje mekanike ose elektronike apo nga diçka më e sofistikuar, një person mund ta dërgojë një mesazh të koduar te një person tjetër që posedon një dekoder, shpesh të quajtur “one-time pad” (bllok që përdoret vetëm një herë).
Kushdo mund ta dëgjojë transmetimin; valët e shkurtra udhëtojnë në distanca të gjata, pasi sinjalet reflektohen nga atmosfera. Por, vetëm një person që ka çelësin e dekodimit mund ta deshifrojë atë. Ky koncept u shfaq edhe në serialin amerikan të spiunazhit “The Americans”, i vendosur në vitet 1980.
Kodi i stacioneve me numra është “plotësisht i pathyeshëm”, tha Fernandez, i cili më shumë se dy dekada më parë publikoi një përmbledhje audioje me katër CD që përmbante qindra regjistrime nga e gjithë bota, të quajtur “The Conet Project.” Ai konsiderohet si “Bibla” për entuziastët e stacioneve me numra.
“Çelësat numerikë që përdoren janë plotësisht të rastësishëm. Nuk ka operacione matematikore që mund të përdoren për t’i thyer me forcë brutale”, tha ai. “Dhe edhe nëse përgjigjja gjendet, për shembull në anglishte të saktë, nuk është domosdoshmërisht e kuptueshme”.
“Nuk mund të kuptosh asgjë nga një grup i rastësishëm shkronjash ose numrash përveç gjatësisë së tyre. Gjatësia e mesazhit nuk është përmbajtja e informacionit që transmetohet”, tha ai.
“Por, është e mundur të nxirret një ide për qëllimin e stacioneve nga kohëzgjatja që ato janë aktive dhe nga zhurma që transmetojnë nëse nuk ka mesazh tekstual”.
Një radio spiunazhi dhe inteligjence (R-394KM) e përdorur nga KGB-ja e epokës sovjetike
Sipas Priyom, një blog i drejtuar nga entuziastë të radios, transmetimi në gjuhën perse është stacioni i parë i ri me numra në vite. Ata ishin të parët që identifikuan, kataloguan dhe analizuan sinjalin, të cilin e kanë quajtur “V32”. Gazetari amerikan Seth Hettena gjithashtu e përmendi sinjalin në një postim në blog më 4 mars.
Grupi thotë se anëtarët e tij të shpërndarë nëpër botë kanë arritur të triangulojnë origjinën e transmetuesit të sinjalit: “diku në një zonë që përfshin Italinë veriore, Zvicrën, Gjermaninë perëndimore, Francën lindore, Belgjikën dhe Holandën”.
Kjo e ngushtoi listën e mundësive për pronarin e transmetimit “V32”.
Dhe pastaj filloi bllokimi.
“Bubble Jammer”
Gjatë Luftës së Ftohtë, transmetime si ato të BBC, Deutsche Welle dhe Radio Evropa e Lirë, ndër të tjera, bllokoheshin rregullisht nga autoritetet e bllokut sovjetik, të cilët donin të mos i lejonin qytetarët të merrnin informacione të pacensuruar: lajme për vendet e tyre, ose, për shembull, muzikë xhaz dhe rok nga Perëndimi.
Metoda është të mbytësh transmetimin hyrës me zhurmë të çrregullt — diçka e njohur si “bubble jammer”.
Më 4 mars, sipas Priyom, një i tillë filloi të transmetonte zhurmë në të njëjtën frekuencë të valëve të shkurtra si transmetimi origjinal “V32”, duke e bërë të vështirë kuptimin e tij.
Transmetimet “V32” u ndërprenë për pak kohë dhe më pas kaluan në një frekuencë tjetër aty pranë, tha Priyom.
“Në fillim u mendua se stacioni ishte një stacion spiunazhi për regjimin islamik të Iranit, por kur u shfaq bubble-jammer për ta bllokuar, kjo ishte befasuese”, tha Mauno Ritalo, administrator i bazës së të dhënave në Radio Data Center, një kompani radio me bazë në Gjermani.
“Është saktësisht i njëjti lloj bubble jammer që përdoret kundër Radio Fardës, VOA Farsi, transmetimit me valë të shkurtra të Iran International TV dhe BBC Farsi”, tha ai. “Edhe Radio Irani i Lirë e pësoi një natë”.
Radio Farda është shërbimi në gjuhën perse i Radios Evropa e Lirë.
Sa i përket burimit të transmetimit, komuniteti global i radios ka teori të ndryshme; shumë prej tyre përqendrohen te Shtetet e Bashkuara si iniciatore e mundshme, që mund të dërgojë mesazhe të koduara për agjentë brenda Iranit.
Teori të tjera fokusohen te Izraeli ose madje edhe Turqia, e cila nuk është pjesë e fushatës amerikano-izraelite, por është një rivale rajonale e vjetër e Teheranit.
Ose, siç sugjerojnë blogerët e Priyom, mund të jetë një operacion psikologjik: “një stacion shumë i dukshëm, në një frekuencë të vetme, që shfaqet papritur për një transmetim në orarin kryesor në ditën e parë të luftës, me relativisht pak elemente besueshmërie për të siguruar që marrësit mund t’i kopjojnë mesazhet plotësisht dhe pa gabime”.
CIA nuk iu përgjigj menjëherë një kërkese së REL-it për koment.
Duke e bërë situatën edhe më të paqartë: më 9 mars ABC Neës raportoi se qeveria amerikane kishte dërguar një paralajmërim për agjencitë e zbatimit të ligjit në lidhje me “komunikime të enkriptuara të kapura”.
Raporti nuk specifikoi saktësisht se çfarë ishte transmetimi, apo nëse bëhej fjalë për një sinjal të një stacioni me numra.
“Ndërsa përmbajtja e saktë e këtyre transmetimeve nuk mund të përcaktohet aktualisht, shfaqja e papritur e një stacioni të ri me karakteristika të ritransmetimit ndërkombëtar kërkon rritje të vigjilencës situacionale”, citoi ABC paralajmërimin.
Agjencia shëndetësore e Kombeve të Bashkuara, e cila ka zyra në Iran dhe bashkëpunon me autoritetet vendase për çështje emergjente shëndetësore, bëri të ditur se gjatë kësaj jave ka marrë raporte të shumta për reshje shiu të përziera me mbetje nafte.
Të hënën, Teherani u mbulua nga re të dendura tymi të zi, pasi një rafineri nafte u bombardua, në një përshkallëzim të sulmeve ndaj rezervave energjetike të brendshme të Iranit, në kuadër të fushatës ushtarake amerikano-izraelite.
Zëdhënësi i OBSH-së, Christian Lindmeier, deklaroi gjatë një konference për shtyp në Gjenevë se fenomeni paraqet rrezik real për shëndetin publik.
“Shiu i zi dhe shiu acid që e shoqëron përbëjnë vërtet një rrezik për popullsinë, sidomos për sistemin respirator”, tha ai, duke shtuar se autoritetet iraniane u kanë rekomanduar qytetarëve të qëndrojnë brenda në shtëpi.
Rekomandime për mbrojtjen e qytetarëve
I pyetur nëse OBSH mbështet këto rekomandime, Lindmeier u përgjigj se, duke pasur parasysh situatën aktuale, ato janë të arsyeshme.
“Duke parë rreziqet që ekzistojnë tani – instalimet e naftës dhe rafineritë e goditura që kanë shkaktuar zjarre dhe shqetësime serioze për cilësinë e ajrit – është padyshim një ide e mirë që njerëzit të qëndrojnë në ambiente të mbyllura”, tha ai.
Sipas tij, bombardimet kanë shkaktuar çlirimin masiv në atmosferë të hidrokarbureve toksike, oksideve të squfurit dhe përbërjeve azotike.
Ekspertët paralajmërojnë se thithja e tymit ose kontakti me grimcat ndotëse mund të shkaktojë dhimbje koke, irritim të lëkurës dhe syve, si dhe vështirësi në frymëmarrje. Ndërsa ekspozimi afatgjatë ndaj disa prej këtyre substancave mund të rrisë rrezikun për zhvillimin e disa llojeve të kancerit.
Tym ngrihet pas një shpërthimi gjatë bombardimeve izraelite në Teheran, Iran, 2 mars 2026.
Radio Evropa e Lirë
Izraeli nuk po kërkon luftë të pafundme me Iranin dhe do të koordinohet me Shtetet e Bashkuara për momentin kur duhet të përfundojnë luftimet, tha të martën ministri i Jashtëm izraelit, Gideon Saar, duke refuzuar të tregojë publikisht afat kohor se kur mund të mbarojë konflikti.
Lufta SHBA-Izrael kundër Iranit, tashmë në ditën e saj të 11-të, ka kapluar Lindjen e Mesme, pasi sulmet iraniane kanë goditur shtete fqinje, përfshirë Emiratet e Bashkuara Arabe, ndërkohë që Izraeli po lufton gjithashtu kundër Hezbollahut në Liban.
“Ne do të vazhdojmë deri në çastin kur ne dhe partnerët tanë të mendojmë se është e përshtatshme të ndalemi”, u tha Saar gazetarëve në Jerusalem së bashku me homologun e tij gjerman.
“Nuk po kërkojmë luftë të pafundme”, tha ai.
Kancelari gjerman, Friedrich Merz, tha më herët në Berlin se në Evropë po rritet shqetësimi për luftën dhe se duket se nuk ka plane për t’i dhënë fund asaj.
“Ne duam t’i eliminojmë, për kohë të gjatë, kërcënimet ekzistenciale nga Irani ndaj Izraelit”, tha Saar në përgjigje të një pyetjeje të Reuters se si do të dukej fitorja për Qeverinë.
Ai e përshkroi udhëheqësin e ri suprem të Iranit, Mojtaba Khamanei – djalin e ajatollah Ali Khameneit, i cili u vra nga ushtria izraelite në ditën e parë të luftës – si një ekstremist.
Izraeli ka thënë se synon ta eliminojë sundimin klerikal të Iranit duke shkatërruar programet e tij bërthamore dhe të raketave balistike dhe duke krijuar kushte që iranianët t’i rrëzojnë sunduesit e tyre.
Saar tha se ekziston një mundësi për të krijuar kushte që iranianët të “rifitojnë lirinë e tyre”, duke pranuar se kjo mund të mos ndodhë gjatë luftës, por më pas.
“Nuk duhet ta humbasim këtë mundësi me rezultate të pjesshme”, shtoi ai.
Ministri i Jashtëm gjerman Johann Wadephul, zyrtari i parë i lartë i huaj që viziton publikisht Izraelin që nga fillimi i luftës, tha se është i bindur se Izraeli dhe Uashingtoni janë të hapur për një zgjidhje diplomatike që mund të çojë në përfundimin e luftës.
Por, çdo zgjidhje e tillë duhet të përfshijë marrëveshje me Iranin për programet e tij bërthamore dhe të raketave, si dhe për mbështetjen e tij ndaj milicive rajonale, kushte që Wadephul tha se Teherani e ka bërë të qartë se aktualisht nuk është i gatshëm t’i pranojë.
SHBA-të shpenzuan 5.6 miliardë dollarë për municione në dy ditët e para të operacionit ushtarak kundër Iranit, raportoi Washington Post (WP), duke cituar zyrtarë amerikanë.
Vlerësimi iu paraqit Kongresit dhe ngriti shqetësime midis ligjvënësve në lidhje me shterimin e rezervave të tyre të municioneve precize.
Kostoja e raketave lundruese Tomahawk dhe interceptorëve të avancuar të mbrojtjes ajrore të përdorura në 48 orët e para të konfliktit ka qenë veçanërisht e lartë. Kjo shifër nuk përfshin koston e vendosjes së trupave, forcave ajrore dhe forcave detare. Komanda Qendrore e SHBA-së raportoi se më shumë se 3,000 sulme janë kryer ndaj Iranit që nga fillimi i operacionit më 28 shkurt, duke përdorur më shumë se 2,000 municione.
Për të rimbushur këto rezerva, Shtëpia e Bardhë do të kërkojë një buxhet shtesë për mbrojtjen nga Kongresi. Pentagoni tashmë ka filluar rialokimin e burimeve nga zona të tjera, duke përfshirë zhvendosjen e sistemit të mbrojtjes nga raketat Terminal High Altitude Area Defense (THAAD) nga Koreja e Jugut në Lindjen e Mesme. bw
Presidenti rus Vladimir Putin mund të jetë një nga përfituesit më të mëdhenj të konfliktit në rritje në Lindjen e Mesme, sipas një analize të publikuar nga Politico.
Sipas analizës, përpara përshkallëzimit të tensioneve mes Iran, United States dhe Israel, Rusia përballej me presione të mëdha ekonomike për shkak të kostove të luftës në Ukraine. Kremlini duhej të zgjidhte mes uljes së shpenzimeve ushtarake ose përballjes me vështirësi të mëdha ekonomike.
Megjithatë, situata ndryshoi shpejt pas sulmeve ndaj objekteve iraniane të naftës. Çmimet e naftës së papërpunuar u rritën mbi 100 dollarë për fuçi, niveli më i lartë që nga viti 2022, duke rritur ndjeshëm të ardhurat nga energjia – burimi kryesor i financimit për ekonominë ruse.
Sipas ekspertëve të energjisë, kjo rritje e çmimeve i jep Moskës një fitim të papritur ekonomik, në një moment kur të ardhurat nga energjia kishin rënë dhe ekonomia ruse përballej me presione nga sanksionet perëndimore, normat e larta të interesit dhe mungesa e fuqisë punëtore.
Analistët theksojnë se nëse çmimet e naftës mbeten të larta për një periudhë të gjatë, Rusia mund të përfitojë ndjeshëm financiarisht dhe të vazhdojë më lehtë përpjekjet e saj ushtarake në Ukrainë.
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se është ende herët për të shpallur një fitore ekonomike për Moskën, pasi ndikimi real do të varet nga sa gjatë do të zgjasë kriza në Lindjen e Mesme dhe nëse çmimet e naftës do të mbeten në nivele të larta.
Vetëm pak javë më parë, atmosfera midis elitës ekonomike të Rusisë ishte e zymtë. Projektbuxheti i Ministrisë së Financave të Rusisë për këtë vit supozonte një çmim bazë prej 59 dollarësh për fuçi të naftës bruto të Uralit, përzierja kryesore e eksportit të vendit. Por në janar, të ardhurat nga energjia ranë në nivelin e tyre më të ulët që nga viti 2020, duke shtuar një barrë zhgënjyese tatimore.
Ndërsa sanksionet perëndimore, normat e larta të interesit dhe mungesa e fuqisë punëtore ushtruan presion mbi ekonominë, tensioni midis ministrisë së financave dhe Bankës Qendrore mbi mënyrën e zbutjes së dëmit u bë gjithnjë e më i dukshëm.
“Nuk ishte një kolaps”, tha Sergei Vakulenko, një bashkëpunëtor i lartë në Qendrën Carnegie Rusia-Eurasia. “Megjithatë, qeveria u përball me zgjedhje të vështira, duke iu dashur të shkurtonte shpenzimet dhe të rriste taksat, dhe madje të merrte në konsideratë njëfarë uljeje të shpenzimeve ushtarake.”
Vakulenko shtoi se përfundimi i luftës në Ukrainë nuk ishte kurrë në tryezë, por po bëhej e qartë se edhe në atë front, Rusia do të duhej të “kursente pak”. Pastaj Izraeli dhe Shtetet e Bashkuara sulmuan Iranin. Ndërsa Teherani u kundërpërgjigj dhe konflikti u përshkallëzua në një luftë rajonale, transporti detar përmes Ngushticës së Hormuzit është ndalur, duke bërë që çmimet e naftës të rriten ndjeshëm.
“Papritmas, Moska e mori këtë dhuratë”, tha Vladimir Milov, një ish-zëvendësministër i energjisë i shndërruar në kritik të Kremlinit në mërgim. “Ata e kishin shpëtimin e tyre”. Këto ditë, tha ai, zyrtarët rusë janë shumë, shumë të lumtur.
“Gabim strategjik”
Në vend që të shitet me zbritje për shkak të sanksioneve perëndimore, nafta bruto ruse tani mund të arrijë çmime premium, ndërsa blerësit e saj kryesorë – India dhe Kina – përpiqen të sigurojnë furnizime. Dhe tani ata do të kenë bekimin e Uashingtonit. Të premten e kaluar, Departamenti i Thesarit i SHBA-së lëshoi një përjashtim 30-ditor që i lejonte Indisë të blinte naftë bruto ruse për të lejuar që nafta të vazhdojë të rrjedhë në tregun global.
Një ditë më vonë, Sekretari i Thesarit, Scott Bessant, tha se Shtetet e Bashkuara mund të heqin sanksionet ndaj kompanive të tjera ruse të naftës, një përmbysje e ndjeshme e politikës së vitit të kaluar të ndëshkimit të vendeve për blerjen e energjisë ruse. Siç pritej, Kremlini po e shfrytëzon plotësisht këtë mundësi.
“Rusia ka qenë dhe vazhdon të jetë një furnizues i besueshëm i naftës dhe gazit”, u tha gazetarëve të premten zëdhënësi i Putinit, Dmitry Peskov, në një deklaratë që tingëllonte si një marketing, duke shtuar se kërkesa për produktet ruse të energjisë ishte rritur.
Ndërkohë, ndihmësi i Kremlinit, Kirill Dmitriev, u mburr në një seri postimesh në X se “cunami i shokut të naftës sapo ka filluar”, duke kritikuar vendimin e Evropës për t’u shkëputur nga energjia ruse si një “gabim strategjik”.
Ekspertët e energjisë paralajmërojnë se është shumë herët që Moska të shpallë fitoren. Nëse kriza e Iranit do të jetë një ilaç për ekonominë e Rusisë varet drejtpërdrejt nga sa do të zgjasë.
Milov, një ish-zëvendësministër i energjisë, tha se për të bërë një ndryshim të rëndësishëm në ekonominë e Rusisë, çmimet e naftës do të duhet të mbeten në nivelet aktuale për rreth një vit. “Një ose dy muaj me çmime të larta sigurisht që do ta ndihmojnë, por nuk do ta shpëtojnë”, tha ai.
Një rritje e shkurtër e çmimeve “vetëm do të ndihmojë në shtyrjen e vendimeve të vështira”, shtoi Vakulenko, një analist në Qendrën Carnegie Rusia Eurasia. Ekziston një arsye tjetër pse Moska shpreson që lufta të vazhdojë: Me çdo ditë luftimesh, Shtetet e Bashkuara po shterojnë rezervat e armëve në të cilat mbështetet Ukraina për mbrojtje.
Sipas raportimeve të medias, Rusia po i jep Iranit informacione për ta ndihmuar atë të shënjestrojë anijet dhe avionët luftarakë amerikanë. Vrasja e udhëheqësit të Iranit, Ali Khamenei, në një sulm ajror amerikano-izraelit mund të ketë dëmtuar premtimin e Rusisë për të mbrojtur aleatët e saj, por Putini në fund të fundit mund të vendosë se ishte një çmim që ia vlente të paguhej. bw
Irani ka lëshuar valën e parë të raketave nën udhëheqjen e liderit të ri suprem, Mojtaba Khamenei, sipas një njoftimi të transmetuesit shtetëror iranian.
Sipas medias shtetërore, bëhet fjalë për “valën e parë të raketave” të lëshuara drejt territoreve izraelite, në një zhvillim që shënon përshkallëzim të ri të konfliktit në Lindjen e Mesme.
Transmetimi i Republikës Islamike të Iranit publikoi gjithashtu një fotografi të një rakete ku shihej slogani “Në shërbimin tënd, Sejid Mojtaba”.
Alarmet për raketa u aktivizuan në disa zona të Izraelit, përfshirë qytetet e mëdha si Tel Aviv dhe Haifa. Panorama
Çmimet globale të naftës po rriten ndjeshëm, ndërsa përshkallëzimi i konfliktit mes Shtetet e Bashkuara, Izrael dhe Iran po rrit frikën për një ndërprerje të zgjatur të transportit detar në Ngushtica e Hormuzit. Një bllokim i kësaj rruge strategjike, nga e cila kalon rreth një e pesta e furnizimit global me naftë, mund të çojë në rritje të ndjeshme të çmimeve për konsumatorët dhe bizneset në të gjithë botën.
Tensionet kanë shtyrë çmimin e naftës drejt 120 dollarëve për fuçi për herë të parë që nga viti 2022, duke shkaktuar luhatje të mëdha në tregjet financiare. Në Korenë e Jugut, indeksi kryesor i bursës KOSPI aktivizoi mekanizmin e “ndërprerësit të qarkut”, pas një rënieje mbi 8%, duke detyruar ndalimin e tregtimit për 20 minuta.
Presioni më i madh u ndje te gjigantët teknologjikë të vendit. Aksionet e Samsung Electronics ranë me më shumë se 10%, ndërsa ato të SK Hynix pësuan një rënie prej 12.3%.
Tregjet e energjisë reaguan pasi disa vende të Lindjes së Mesme reduktuan prodhimin dhe u shtuan rreziqet për transportin në Ngushticën e Hormuzit. Kontratat e ardhshme të naftës Brent u rritën me 26.1%, duke arritur në 116.08 dollarë për fuçi, ndërsa kontratat e naftës amerikane ËTI u rritën me 27.6% në 116.03 dollarë për fuçi — rritja më e madhe njëditore që nga fundi i vitit 1988.
Analistët paralajmërojnë se nëse tensionet vazhdojnë dhe rrjedhat e naftës përmes ngushticës nuk rifillojnë, çmimet mund të kalojnë shpejt kufirin e 120–130 dollarëve për fuçi.
Ekspertët paralajmërojnë se edhe nëse konflikti përfundon shpejt, konsumatorët dhe bizneset mund të përballen me javë ose muaj çmimesh të larta të karburantit. bw
Komentet