An analysis of geopolitical mediation and hybrid warfare in Southeastern Europe

Abstract

This article argues that the concept of the “Serbian World” (“srpski svet”) functions as an intermediary structure for the projection of Russian strategic influence in the Western Balkans, creating a mid-level layer of influence between Moscow and the Balkan political space. Instead of a linear state-to-state relationship, a multi-layered architecture of influence is observed, where Serbia serves as a regional actor, while the Russian Federation functions as the ideological, normative, and strategic center.

Through a comparative analysis of Montenegro, Kosovo, and North Macedonia, the article identifies mechanisms of persistent hybrid competition operating through political elites, religious institutions, and media ecosystems, producing a form of “prolonged conflict below the threshold of war.”

1. Introduction: from territorial geopolitics to cognitive competition

The transformation of the international order following the expansion of the European Union and NATO in Southeastern Europe has produced a structural shift from classical territorial geopolitics toward cognitive geopolitics and narrative-based competition.¹

Within this framework, the Russian Federation operates through an indirect power projection model, where influence is not exercised through formal territorial control, but through the construction of political, identity, and informational dependencies.²

The Western Balkans emerges as a typical space of this model, where Serbia functions as a regional proxy node within a broader structure of Russian influence.

2. Theoretical framework: hybrid warfare as a system, not a strategy

The analysis is based on three interlinked theoretical pillars:

First, hybrid warfare as an integrated operational system, where military, economic, informational, and psychological instruments operate simultaneously.³

Second, the concept of proxy strategic governance, where regional actors function as executive layers of influence of a larger power.⁴

Third, ontological security, which explains how political identity becomes an object of strategic intervention.⁵

Within this framework, the “Serbian World” is not merely an ideological narrative, but a political infrastructure for translating Russian influence into the Balkan context.

3. The “Serbian World” as a discursive and instrumental structure

The concept of the “Serbian World” (“srpski svet”) must be understood as a political discourse with geopolitical function, aiming to create transnational spaces on ethno-cultural and religious bases.

According to the European Council on Foreign Relations, this concept shows structural homology with the “Russkiy Mir,” functioning as a normative mechanism for expanding influence beyond state borders.⁶

At a functional level, it produces four key strategic effects:

* delegitimization of the existing territorial order in the Balkans
* maintenance of the frozen conflict in Kosovo as a political instrument
* stabilization of structural tension in Bosnia and Herzegovina
* narrative synchronization with Russian anti-liberal discourse⁷

4. Political elites and narrative coherence

Aleksandar Vulin represents a key figure in the operationalization of this discursive structure.

His sanctions by the United States in 2023 should be interpreted as an institutional indicator of Western concern regarding structured influence networks, rather than an individual political measure.⁸

In this sense, Vulin functions as a strategic narrative entrepreneur, by:

* normalizing multipolarity as an alternative to the liberal order
* relativizing Russian aggression in Ukraine
* articulating discourses of selective sovereignty and anti-interventionism⁹

5. Montenegro: hybrid interference as a multi-dimensional process

The case of Montenegro represents a laboratory of sustained hybrid interference, where economy, religion, and informational operations intersect.

5.1 Economy as structural dependency

Russian capital has functioned as a form of state-influenced economic capture, creating political leverage in strategic sectors such as tourism and real estate.¹⁰

5.2 The 2016 events: logic of destabilization

The 2016 coup attempt represents a case of hybrid interference operation with direct geopolitical objectives, aiming at:

* preventing NATO integration
* altering the political balance
* eliminating Milo Đukanović¹¹

Investigative reporting suggests involvement of networks linked to the GRU and regional actors.¹² NATO StratCom defines this case as “hybrid escalation below the threshold of war.”¹³

5.3 Religious dimension as political infrastructure

The Serbian Orthodox Church has functioned as an institution of political and identity mobilization, extending beyond its traditional religious role.

During the 2019–2020 crisis, it became a de facto political actor, influencing institutional and narrative polarization in Montenegro.¹⁴

6. Kosovo: contested sovereignty and normative competition

Kosovo represents a contested sovereignty regime, where statehood status becomes an instrument of geopolitical competition.

Serbia uses this issue as a mechanism of internal political consolidation, while Russia uses it as an instrument to delegitimize the norms of the liberal international order.¹⁵

According to the International Crisis Group and NATO, northern Kosovo remains a zone of fragmented sovereignty and a high risk of continuous destabilization.¹⁶

7. North Macedonia: contested integration and information warfare

North Macedonia represents a case of Euro-Atlantic integration accompanied by structured counter-information campaigns.

The Prespa Agreement represents a moment of identity reconfiguration and institutional unlocking in relation to NATO.¹⁷

However, OCCRP and RFE/RL document the existence of disinformation networks targeting this process, while the EEAS classifies this as an advanced form of Foreign Information Manipulation and Interference (FIMI).¹⁸

8. Synthesis: multi-layered architecture of influence

The comparative analysis reveals a clear hierarchical structure:

* Russia → strategic and normative architect
* Serbia → regional operational intermediary
* local actors → executors of narrative and influence

This model represents a decentralized influence system with high strategic coherence, characteristic of modern hybrid competition formats.¹⁹

9. Conclusion

The “Serbian World” should not be interpreted as an independent ideological project, but as an operational mechanism for projecting Russian influence in the Western Balkans.

In this sense, the statements and positions of actors such as Aleksandar Vulin do not represent rhetorical episodes, but empirical indicators of a broader architecture of hybrid warfare and geopolitical competition in Southeastern Europe.²⁰

Footnotes:

1. Galeotti, Mark. Hybrid War or Gibridnaya Voina? Getting Russia’s Non-Linear Military Challenge Right. NATO Defense College Research Paper No. 105, 2016.
→ Analyzes the Russian concept of hybrid warfare as a coordinated blend of military, informational, economic, and political instruments. Galeotti argues that Russia does not operate through linear conventional warfare, but through a “non-linear” conflict model in which the boundary between peace and war is deliberately blurred.

2. Hoffman, Frank G. “Conflict in the 21st Century: The Rise of Hybrid Wars.” Potomac Institute for Policy Studies, 2007.
→ Establishes the foundational framework for hybrid warfare as a contemporary conflict paradigm. Hoffman argues that state and non-state actors simultaneously employ conventional and irregular methods to achieve strategic objectives below the threshold of declared war.

3. Renz, Bettina & Smith, Hanna. “Russia and Hybrid Warfare – Going Beyond the Label.” Aleksanteri Papers, University of Helsinki, 2016.
→ Critiques the overuse of “hybrid warfare” as an analytical label and argues for deeper structural analysis of Russian operational practices rather than descriptive categorization.

4. Wendt, Alexander. Social Theory of International Politics. Cambridge University Press, 1999.
→ Provides the constructivist foundation for ontological security theory, arguing that state identities are socially constructed and therefore vulnerable to external discursive and normative influence.

5. Laruelle, Marlène. Russian Nationalism: Imaginaries, Doctrines, and Political Battlefields. Routledge, 2018.
→ Examines the evolution of Russian nationalism and the “Russkiy Mir” doctrine as an ideological framework combining cultural, religious, and political elements to justify Russia’s external influence.

6. European Council on Foreign Relations (ECFR). “Russia in the Western Balkans: A New Phase of Influence?” Policy Brief, 2022.
→ Identifies the Western Balkans as an area of strategic entrenchment where Russia maintains influence through political, media, and economic networks, particularly via local intermediaries such as Serbia.

7. U.S. Department of the Treasury. “Treasury Sanctions Aleksandar Vulin and Related Network.” July 11, 2023.
→ Official sanctions document outlining alleged links between Aleksandar Vulin and Russian influence networks, transnational corruption structures, and activities undermining institutional stability in the Western Balkans.

8. Balkan Insight. “Who is Aleksandar Vulin and Why Was He Sanctioned?” 2023.
→ Investigative analysis of Vulin’s political career, his role in Serbian security institutions, and his ideological alignment with pro-Russian and anti-Western narratives.

9. Center for Strategic and International Studies (CSIS). Russian Economic Influence in Montenegro. 2019.
→ Examines Russian capital penetration in Montenegro’s strategic sectors (tourism, energy, real estate), framing it as a form of economic statecraft that generates structural dependency and political leverage.

10. Special Prosecutor’s Office of Montenegro. Indictment: 2016 Coup Attempt Case. Podgorica, 2017.
→ Official judicial document detailing the investigation into the 2016 coup attempt, describing a coordinated scheme aimed at destabilizing Montenegro and preventing NATO accession.

11. The Guardian. “Montenegro Coup Plot and Alleged Russian Involvement.” 2016.
→ Investigative reporting on the attempted coup, including alleged involvement of Russian intelligence-linked networks and regional operatives.

12. The New York Times. “A Balkan Coup Attempt and Russia’s Shadow.” 2017.
→ Analytical article situating the Montenegro coup attempt within broader Russian hybrid warfare strategies, emphasizing proxy actors and plausible deniability mechanisms.

13. NATO Strategic Communications Centre of Excellence (StratCom). Hybrid Threats in the Western Balkans. Riga, 2018.
→ Strategic assessment identifying the Western Balkans as a region exposed to hybrid threats, including information operations, psychological warfare, and political destabilization below the threshold of armed conflict.

14. Freedom House. Nations in Transit: Montenegro Report. 2020.
→ Documents democratic backsliding, political polarization, and external influence pressures affecting Montenegro’s institutional and societal stability.

15. Džankić, Jelena. “Religious Identity and Statehood in Montenegro.” Southeast European and Black Sea Studies, 2021.
→ Analyzes the role of Orthodox religious identity in state-building processes and tensions between Montenegrin national identity and pan-Serbian narratives.

16. International Crisis Group. Kosovo-Serbia Relations: Managing the Standoff. 2023.
→ Examines the frozen conflict between Kosovo and Serbia, highlighting escalation risks and the influence of external actors on regional stability.

17. NATO. Security Environment in Kosovo Reports. 2022–2024.
→ Ongoing assessments of Kosovo’s security environment, emphasizing northern Kosovo as a region vulnerable to political instability, organized crime, and external influence.

18. OCCRP (Organized Crime and Corruption Reporting Project). Russian Influence Operations in North Macedonia. 2017.
→ Investigative report documenting Russian influence networks in North Macedonia, including political financing and support for anti-NATO mobilization efforts.

19. European External Action Service (EEAS). Foreign Information Manipulation and Interference (FIMI) Report. 2023.
→ Official EU report analyzing disinformation and foreign information manipulation campaigns in the Western Balkans, identifying coordinated influence networks.

20. Bechev, Dimitar. Russia’s Strategic Interests in the Balkans. Carnegie Europe, 2023.
→ Analyzes Russia’s strategic interests in the Balkans, including energy leverage, political influence, hybrid tools, and the use of Serbia as an indirect projection node.

The Land of Leka,14.05.2026

Një analizë e ndërmjetësimit gjeopolitik dhe luftës hibride në Evropën Juglindore

Abstrakt

Ky artikull argumenton se koncepti i “botës serbe” (“srpski svet”) funksionon si një strukturë ndërmjetësuese e projeksionit strategjik rus në Ballkanin Perëndimor, duke krijuar një nivel të ndërmjetëm të ndikimit midis Moskës dhe hapësirës politike ballkanike. Në vend të një marrëdhënieje lineare shtet–shtet, vihet re një arkitekturë shumë-shtresore ndikimi, ku Serbia shërben si aktor rajonal, ndërsa Federata Ruse si qendër ideologjike, normative dhe strategjike.

Përmes analizës krahasuese të Malit të Zi, Kosovës dhe Maqedonisë së Veriut, artikulli identifikon mekanizmat e luftës hibride të vazhduar (persistent hybrid competition) që operojnë përmes elitave politike, institucioneve fetare dhe ekosistemeve mediatike, duke prodhuar një formë të “konfliktit të zgjatur nën pragun e luftës”.

1. Hyrje: nga gjeopolitika territoriale në konkurrencën kognitive

Transformimi i rendit ndërkombëtar pas zgjerimit të European Union dhe NATO në Evropën Juglindore ka prodhuar një zhvendosje strukturore nga gjeopolitika territoriale klasike drejt gjeopolitikës kognitive dhe narrativë-based competition.¹

Në këtë kuadër, Federata Ruse operon përmes një modeli të power projection indirekt, ku ndikimi nuk ushtrohet përmes kontrollit formal territorial, por përmes ndërtimit të varësive politike, identitare dhe informative.²

Ballkani Perëndimor shfaqet si një hapësirë tipike e këtij modeli, ku Serbia funksionon si aktor ndërmjetës (regional proxy node) në një strukturë më të gjerë të influencës ruse.

2. Korniza teorike: lufta hibride si sistem, jo si strategji

Analiza mbështetet në tre shtylla teorike të ndërlidhura:

Së pari, lufta hibride si sistem i integruar operacional, ku instrumentet ushtarake, ekonomike, informative dhe psikologjike veprojnë në mënyrë simultane.³

Së dyti, koncepti i proxy strategic governance, ku aktorët rajonalë funksionojnë si shtresa ekzekutive të ndikimit të një fuqie më të madhe.⁴

Së treti, siguria ontologjike, e cila shpjegon se si identiteti politik shndërrohet në objekt të ndërhyrjes strategjike.⁵

Në këtë kuadër, “bota serbe” nuk është vetëm narrativë ideologjike, por infrastrukturë politike e përkthimit të ndikimit rus në kontekst ballkanik.

3. “Bota serbe” si strukturë diskursive dhe instrumentale

Koncepti i “botës serbe” (“srpski svet”) duhet kuptuar si një diskurs politik me funksion gjeopolitik, i cili synon të krijojë hapësira transnacionale mbi baza etno-kulturore dhe fetare.

Sipas European Council on Foreign Relations, ky koncept shfaq homologji strukturore me “Russkiy Mir”, duke funksionuar si mekanizëm normativ për zgjerimin e ndikimit përtej kufijve shtetërorë.⁶

Në nivel funksional, ai prodhon tre efekte kryesore strategjike:

* delegjitimim të rendit territorial ekzistues në Ballkan
* mbajtje të konfliktit të ngrirë në Kosovë si instrument politik
* stabilizim të tensionit strukturor në Bosnje e Hercegovinë
* sinkronizim narrativ me diskursin rus anti-liberal⁷

4. Elitat politike dhe koherenca strategjike e narrativës

Aleksandar Vulin përfaqëson një figurë kyçe në operacionalizimin e kësaj strukture diskursive.

Sanksionimi i tij nga United States në vitin 2023 duhet interpretuar si indikator i institucionalizuar i shqetësimit perëndimor mbi rrjete të ndikimit të strukturuar, jo si masë individuale politike.⁸

Në këtë kuptim, Vulin funksionon si aktor i prodhimit të narrativës strategjike (strategic narrative entrepreneur), duke:

* normalizuar multipolaritetin si alternativë ndaj rendit liberal
* relativizuar agresionin rus në Ukrainë
* artikuluar diskurse të sovranitetit selektiv dhe anti-intervencionizëm perëndimor⁹

5. Mali i Zi: ndërhyrja hibride si proces shumë-dimensional

Rasti i Malit të Zi përfaqëson një laborator të ndërhyrjes hibride të vazhduar, ku ndërthuren ekonomia, feja dhe operacionet informative.

5.1 Ekonomia si varësi strukturore

Kapitali rus ka funksionuar si formë e penetrimit ekonomik të shtetit (state-influenced economic capture), duke krijuar leverage politik në sektorë strategjikë si turizmi dhe pasuritë e paluajtshme.¹⁰

5.2 Ngjarjet e vitit 2016: logjika e destabilizimit

Tentativa për grusht shteti në 2016 përfaqëson një rast të operacionit të ndërhyrjes hibride me objektiv të drejtpërdrejtë gjeopolitik, që synonte:

* pengimin e integrimit në NATO
* ndryshimin e ekuilibrit politik
* eliminimin institucional të Milo Đukanović¹¹

Raportimet investigative sugjerojnë përfshirje të rrjeteve të lidhura me GRU dhe aktorë rajonalë.¹² NATO StratCom e definon këtë rast si “hybrid escalation below the threshold of war”.¹³

5.3 Dimensioni fetar si infrastrukturë politike

Serbian Orthodox Church ka funksionuar si institucion i mobilizimit politik dhe identitar, duke kaluar kufijtë e rolit të saj tradicional fetar.

Gjatë krizës 2019–2020, ajo u shndërrua në aktor politik de facto, duke ndikuar në polarizimin institucional dhe narrativ të shtetit malazez.¹⁴

6. Kosova: sovranitet i kontestuar dhe konkurrencë normative

Kosova përfaqëson një regjim të sovranitetit të kontestuar (contested sovereignty regime), ku statusi shtetëror shndërrohet në instrument të konkurrencës gjeopolitike.

Serbia e përdor këtë çështje si mekanizëm të konsolidimit të brendshëm politik, ndërsa Rusia si instrument të delegjitimimit të normave të rendit liberal ndërkombëtar.¹⁵

Sipas International Crisis Group dhe NATO, veriu i Kosovës mbetet zonë me sovranitet të fragmentuar dhe risk të lartë të destabilizimit të vazhdueshëm.¹⁶

7. Maqedonia e Veriut: integrim i kontestuar dhe luftë informative

North Macedonia përfaqëson rast të integrimit euro-atlantik të shoqëruar me kundër-fushata të strukturuara informative.

Prespa Agreement përbën moment të rikonfigurimit identitar dhe zhbllokimit institucional në raport me NATO.¹⁷

Megjithatë, OCCRP dhe RFE/RL dokumentojnë ekzistencën e rrjeteve të dezinformimit të orientuara kundër këtij procesi, ndërsa EEAS e klasifikon këtë si formë të avancuar të Foreign Information Manipulation and Interference (FIMI).¹⁸

8. Sinteza: arkitektura shumë-shtresore e ndikimit

Analiza krahasuese tregon një strukturë të qartë hierarkike:

* Rusia → arkitekt strategjik dhe normativ
* Serbia → ndërmjetës rajonal operacional
* aktorët lokalë → ekzekutorë të narrativës dhe ndikimit

Ky model përfaqëson një sistem të decentralizuar të ndikimit, por me koherencë të lartë strategjike, karakteristik për format moderne të konkurrencës hibride.¹⁹

9. Përfundim

“Bota serbe” nuk duhet interpretuar si projekt i pavarur ideologjik, por si mekanizëm operacional i projektimit të ndikimit rus në Ballkanin Perëndimor.

Në këtë kuptim, deklaratat dhe pozicionimet e aktorëve si Aleksandar Vulin nuk përfaqësojnë episode retorike, por indikatorë empirikë të funksionimit të një arkitekture më të gjerë të luftës hibride dhe konkurrencës gjeopolitike në Evropën Juglindore.²⁰

Fusnotat:

1. Galeotti, Mark. Hybrid War or Gibridnaya Voina? Getting Russia’s Non-Linear Military Challenge Right. NATO Defense College Research Paper No. 105, 2016.
→ Analizon konceptin e “luftës hibride” në doktrinën ruse, duke e përshkruar si një kombinim të koordinuar të instrumenteve ushtarake, informative, ekonomike dhe politike. Galeotti argumenton se Rusia nuk operon përmes luftës konvencionale lineare, por përmes një modeli “non-linear conflict”, ku kufiri midis paqes dhe luftës është i mjegullt dhe operacionalisht i qëllimshëm.

2. Hoffman, Frank G. “Conflict in the 21st Century: The Rise of Hybrid Wars.” Potomac Institute for Policy Studies, 2007.
→ Formulon bazën konceptuale të “hybrid warfare” si paradigmë e re e konfliktit bashkëkohor. Hoffman thekson se aktorët shtetërorë dhe joshtetërorë përdorin njëkohësisht mjete konvencionale dhe jokonvencionale për të arritur objektiva strategjikë pa hyrë në luftë të hapur të deklaruar.

3. Renz, Bettina & Smith, Hanna. “Russia and Hybrid Warfare – Going Beyond the Label.” Aleksanteri Papers, University of Helsinki, 2016.
→ Kritikojnë përdorimin e termit “luftë hibride” si etiketë e përgjithshme dhe jo gjithmonë analitikisht e saktë. Autorët argumentojnë se është e nevojshme të analizohet struktura institucionale dhe operacionale e ndërhyrjeve ruse, jo vetëm terminologjia përshkruese e tyre.

4. Wendt, Alexander. Social Theory of International Politics. Cambridge University Press, 1999.
→ Ofron bazën teorike të konstruktivizmit në marrëdhëniet ndërkombëtare, veçanërisht konceptin e sigurisë ontologjike. Sipas Wendt, identitetet shtetërore nuk janë të dhëna, por të ndërtuara dhe të ndjeshme ndaj ndërhyrjeve të jashtme përmes proceseve normative dhe diskursive.

5. Laruelle, Marlène. Russian Nationalism: Imaginaries, Doctrines, and Political Battlefields. Routledge, 2018.
→ Analizon evoluimin e nacionalizmit rus dhe konceptin “Russkiy Mir” si një doktrinë ideologjike që kombinon identitetin kulturor, religjioz dhe politik për të justifikuar ndikimin e Rusisë jashtë kufijve të saj shtetërorë.

6. European Council on Foreign Relations (ECFR). “Russia in the Western Balkans: A New Phase of Influence?” Policy Brief, 2022.
→ Raporti identifikon Ballkanin Perëndimor si një zonë të “strategic entrenchment”, ku Rusia përdor rrjete politike, mediatike dhe ekonomike për të ruajtur ndikim afatgjatë, veçanërisht përmes aktorëve lokalë si Serbia.

7. U.S. Department of the Treasury. “Treasury Sanctions Aleksandar Vulin and Related Network.” July 11, 2023.
→ Dokument zyrtar që përshkruan arsyet e sanksioneve ndaj Aleksandar Vulinit, duke përfshirë lidhjet e tij të dyshuara me rrjete të ndikimit rus, korrupsion transnacional dhe aktivitete që minojnë stabilitetin institucional në Ballkanin Perëndimor.

8. Balkan Insight. “Who is Aleksandar Vulin and Why Was He Sanctioned?” 2023.
→ Analizë investigative që shqyrton karrierën politike të Vulinit, rolin e tij në institucionet e sigurisë serbe dhe afërsinë ideologjike dhe politike me narrativat pro-ruse dhe anti-perëndimore.

9. Center for Strategic and International Studies (CSIS). Russian Economic Influence in Montenegro. 2019.
→ Raporti analizon përdorimin e kapitalit rus në sektorë strategjikë të Malit të Zi (turizëm, energji, pasuri të paluajtshme), duke e konceptuar këtë si formë të “economic statecraft” që krijon varësi strukturore dhe leverage politik.

10. Prokuroria Speciale e Malit të Zi. Indictment: 2016 Coup Attempt Case. Podgoricë, 2017.
→ Dokument zyrtar gjyqësor që përshkruan hetimet mbi tentativën e grushtit të shtetit në vitin 2016, duke identifikuar një skemë të koordinuar për destabilizim institucional dhe pengim të integrimit të Malit të Zi në NATO.

11. The Guardian. “Montenegro Coup Plot and Alleged Russian Involvement.” 2016.
→ Raport investigativ që analizon dimensionin ndërkombëtar të tentativës për grusht shteti, duke përfshirë dyshime mbi përfshirjen e rrjeteve të lidhura me inteligjencën ushtarake ruse GRU dhe aktorë rajonalë.

12. The New York Times. “A Balkan Coup Attempt and Russia’s Shadow.” 2017.
→ Artikull analitik që vendos ngjarjet e Malit të Zi në kontekst të gjeopolitikës së luftës hibride ruse, duke theksuar përdorimin e aktorëve proxy dhe operacioneve të mohueshme (plausible deniability).

13. NATO Strategic Communications Centre of Excellence (StratCom). Hybrid Threats in the Western Balkans. Riga, 2018.
→ Raport strategjik që vlerëson Ballkanin si zonë të ekspozuar ndaj kërcënimeve hibride, duke përfshirë ndërhyrje informative, operacione psikologjike dhe destabilizim politik nën pragun e luftës së hapur.

14. Freedom House. Nations in Transit: Montenegro Report. 2020.
→ Raporti dokumenton përkeqësimin e indikatorëve të demokracisë, polarizimin politik dhe ndikimin e jashtëm në proceset institucionale dhe shoqërore në Mal të Zi.

15. Džankić, Jelena. “Religious Identity and Statehood in Montenegro.” Southeast European and Black Sea Studies, 2021.
→ Analizon rolin e identitetit fetar ortodoks në ndërtimin e shtetësisë malazeze dhe tensionet midis identitetit kombëtar malazez dhe narrativave pan-serbe.

16. International Crisis Group. Kosovo-Serbia Relations: Managing the Standoff. 2023.
→ Raport që analizon konfliktin e ngrirë midis Kosovës dhe Serbisë, duke theksuar rrezikun e eskalimeve të papritura dhe rolin e aktorëve të jashtëm në stabilitetin rajonal.

17. NATO. Security Environment in Kosovo Reports. 2022–2024.
→ Vlerësime të vazhdueshme të situatës së sigurisë në Kosovë, me fokus në veriun e vendit si zonë e ndjeshme ndaj tensioneve politike, kriminalitetit të organizuar dhe ndikimit të jashtëm.

18. OCCRP (Organized Crime and Corruption Reporting Project). Russian Influence Operations in North Macedonia. 2017.
→ Investigim ndërkombëtar që dokumenton rrjete të ndikimit rus në Maqedoninë e Veriut, përfshirë financimin e aktorëve politikë dhe organizatave që kundërshtonin integrimin në NATO.

19. European External Action Service (EEAS). Foreign Information Manipulation and Interference (FIMI) Report. 2023.
→ Raport zyrtar i Bashkimit Evropian që analizon operacionet e dezinformimit dhe ndërhyrjes informative në Ballkanin Perëndimor, duke identifikuar rrjete të koordinuara të ndikimit të jashtëm.

20. Bechev, Dimitar. Russia’s Strategic Interests in the Balkans. Carnegie Europe, 2023.
→ Analizon interesat strategjike të Rusisë në Ballkan, duke përfshirë energjinë, ndikimin politik, instrumentet hibride dhe përdorimin e aktorëve lokalë si Serbia për projeksion indirekt të fuqisë.

Vendi i Lekës,14.05.2026

 

Kush është Skënder Kapiti

(Nacionalizmi, si ideologji,  i ka rrënjët në edukatën familjare)

 

Sot, në Shqipërinë Londineze, në mjetet e informimit masiv, në tekstet shkollore dhe universitare, nuk haset kund termi nacionalizëm. Jo vetëm kaq, por edhe kur përmendet, ky term shoqërohet me një mbiemër shpotitës: nacionalizëm folklorik. Por njëherë e një kohë, kur komunistët nuk kishin dalë në skenën e historisë shqiptare, ky term ishte mjaft i respektuar. Madje për lartësimin e kuptimit të këtij termi, ishin të interesuara drejtpërsëdrejti strukturat më të larta të shtetit shqiptar, deri te vetë Mbreti Ahmet Zogu. Dhe një interesim i tillë nuk ishte i rastësishëm. Sepse nacionalizmi, në thelb, përfaqëson në vetvete një ideologji dhe një orientim të politikës, që ka si parim themelor tezën për vlerën e kombit, si formën më të lartë (më supreme) të unitetit shoqëror në procesin e shtetformimit. Nacionalizmi, si një lëvizje politike, ka si pikësynim mbrojtjen e interesave të bashkësisë kombëtare në raport me pushtetin shtetëror. Në themelin e vet, nacionalizmi predikon besnikërinë ndaj kombit, pavarësinë politike dhe punën në të mirë të popullit, ngritjen kulturore dhe shpirtërore të tij, forcimin e vetëdijes kombëtare për mbrojtjen e kushteve të jetesës së kombit, të territorit ku ai banon, të resurseve ekonomike dhe të vlerave shpirtërore. Ai mbështetet mbi ndjenjën kombëtare, e cila do të thotë atdhetari. Si ideologji, nacionalizmi ka për qëllim të bashkojë shtresat e ndryshme të shoqërisë, pavarësisht se ato mund të kenë edhe mospërputhje interesash.

Në veprën e një historiani të njohur, thuhet :

“Mbreti Zog kishte merak të madh edukimin e fëmijëve të shkollave me ndjenja patriotike e nacionaliste. Më 1927 Ministria e Arsimit shpalli konkurs kombëtar për tekstin më të mirë për “Patriotizëm e nacionalizëm”, konkursin e fitoi Kristo Floqi, një intelektual mjaft i njohur i kohës, dhe me leje nr. 1290, datë 24. XI. 1927, botohej teksti i tij “Patriotizëm dhe nacionalizëm”, i detyruar “Për shkollat publike e private të shtetit. Tiranë 1928”, shkruhet në faqen e parë të tekstit. Është tekst shumë i mirë që edhe sot nga të rritur e të rinj do të lexohej me kënaqësi” (Citohet sipas: Vasfi Baruti. “Enver Hoxha në optikë të re”. Shtëpia Botuese UEGEN. Tiranë, 2013, f. 206).

Në vazhdim, Dr. Vasfi Baruti, nga libri në fjalë, ka shkëputur një fragment mjaft domethënës:

“… Po cili është atdheu juaj? Atdheu juaj s’është kodra ose fusha e katundit tuaj, xhamia ose kisha e fshatit tuaj, minaretë ose kambanoret kryepërpjeta, oxhakët e shtëpive ose kasollet tuaja. Atdheu juaj është Shkodra për Korçarin, Korça për Kosovarin, Kosova për Kolonjarin, Kolonja për Hotasin e Grudasin, Hoti e Gruda për Devollasin, Devolli për Bregdetasin dhe Çamin dhe Çamëria e Himara për Dibranin e Lumjanin. Atdheu juaj është gjithë Shqipëria ku flitet, si thamë, gjuha e lehtë zanore shqipe dhe ku jetojnë shqiptarë, është gjaku jonë, ai gjak i vlertë që kanë derdhur gjyshstërgjyshët tanë mbi altarin e Atdheut për shpëtimin e tij, është bashkimi jonë dhe ndjenja e dëshira për një rrojtje të lirë e të panjollë; është Qielli i bukur e i kaltër që mbulon Shqipërinë; është Dielli i flakët dhe i ëmbël që ndriton Shqipërinë; është deti i blertë me tallazet e valët e tij që përlak zallet e Shqipërisë; janë fushat e malet e kodrat e bregoret e pllajat e lumenjtë e kulluar të Shqipërisë. Atdheu është kombi jonë, të cilin kemi detyrë ta duam e ta ndërtojmë e ta mbrojmë me mish e me shpirt kundër çdo mësyesi e invadori e të mos lëmë kurrë asnjë pëllëmbë dheu të shkelet prej thundrës së një të huaji. Ky duhet të jetë programi e ideali juaj, o djelmosha!…” (po aty).

Shovinizmi europian, nën diktatin  e shovinizmit kriminal rus, në Kongresin e Berlinit të vitit 1978 dhe në Konferencën e ambasadorëve të vitit 1913 në Londër, na copëtoi trojet etnike për llogari të serbogrekëve, armiqve tanë shekullorë. Prandaj edhe tani, pas 113 vjetësh, trojet tona etnike, si të asnjë kombi tjetër në mbarë rruzullin tokësor, vazhdojnë të mbeten të copëtuara në 6 shtete.

Në këto kushte, ideologjia nacionaliste duhej të shërbente si yll karvani për orientimin e krerëve politikë drejt një objektivi të përbashkët: ribashkimit të trojeve tona etnike, në një shtet të unifikuar, me një stemë dhe një flamur kombëtar.

Është shkruar e ç’nuk është shkruar për themelimin e Partisë Komuniste të Shqipërisë. Por sipas burimeve arkivore partiake, me të cilat dr. Vasfi Baruti është njohur nga afër, rezulton një e vërtetë tragjike. Në mbledhjen themeluese të  8 nëntorit 1941, qe aprovuar një Rezolutë, të cilën e patën përgatitur paraprakisht Miladin Popoviçi dhe Dushan Mugosha. Pikërisht në atë rezolutë, “mbillet, që atë natë, fara e helmët e rrezikshmërisë që vjen nga nacionalizmi shqiptar për Shqipërinë natyrale dhe Rezoluta publikohet për herë të parë po nga Hoxha në shkrimin e tij kushtuar Titos në revistën Shqipëri-Jugosllavi (nëntor 1947)” (po aty, f. 229).

Të vërtetën tragjike për rrezikshmërinë që vjen nga nacionalizmi shqiptar, e pranon edhe biografi i Titos V. Dedijer, në librin me titull “Marrëdhëniet Jugosllavi-Shqipëri”, 1949, f. 25 (po aty, f. 255).

Dhe dr. Vasfi Baruti vjen në një përfundim logjik:

          “Fara e helmët e kundërnacionalizmit që u hodh në mbledhjen themeluese të Partisë, prodhoi fryte të helmëta për “dekorimin” me plumb pas shpine të qindra nacionalistëve gjatë luftës e pas lufte, me “rrezikun” e nacionalizmit u përgatit dhe strategjia për qëndrimin antikombëtar ndaj Kosovës, në interes të politikës kolonialiste të Titos” (po aty, f. 256).

Pra, Partia Komuniste e Shqipërisë, e themeluar nga emisarët e Titos – Popoviçi dhe Mugosha -, s’ishte gjë tjetër, veçse një agjenturë në shërbim të Jugosllavisë titiste. Shovinizmi serbosllav, ashtu si edhe Titoja, përgatiti dhe zbatoi në Dardani të njëjtin skenar për krijimin e së njëjtës agjenturë, me në krye Hashim Thaçin, agjentin e rekrutuar nga shërbimi sekret francez për llogari të Serbisë fashiste. Rrjedha e ngjarjeve vërtetoi në praktikë se të dy skenarët, e përgatitur nga Beogradi, funksionuan si jo më mirë gjatë dhe pas luftës për vrasjen e nacionalistëve në Shqipëri, si edhe gjatë dhe pas luftës, po për vrasjen e nacionalistëve në Dardani.

Në këto kushte, duhej të kishte qenë e domosdoshme lindja e ideologjisë nacionaliste në të dy shtetet shqiptare, duke e vlerësuar si një domosdoshmëri historike në Shqipëri pas shembjes së sistemit komunist dhe pas shpalljes së pavarësisë së Dardanisë më 17 shkurt 2008. Në Republikën e Dardanisë, pas largimit nga pushteti të bandës tradhtare të Hashim Thaçit, në skenën politike dolën dy personalitete me formim të shkëlqyer nacionalist – Albin Kurti dhe Vjosa Osmani, çka është një ogur i mirë për mbarë kombin shqiptar. Megjithatë, për fatkeqësinë tonë kombëtare, opozita në Republikën e Dardanisë, si besnike e tradhtisë thaçiste, vazhdon të luajë rolin e agjenturës së Serbisë fashiste. Ndërkohë, në Tiranë, partia në pushtet, ka qenë dhe vazhdon të mbetet trashëgimtare e tradhtisë së argatit të Beogradit Enver Hoxha, çka mishërohet më së miri në figurën kryeministrit Rama, si tradhtar i Republikës së Dardanisë dhe argat i Serbisë fashiste.

Në këto kushte, roli i intelektualëve, te edukuar në frymën e nacionalizmit, është i një rëndësie të jashtëzakonshme për mbarë kombin  shqiptar.

Një personalitet i tillë, i mirënjohur në fushën e ideologjisë nacionaliste, është intelektuali shumë i respektuar dardan, Skënder Kapiti. U bënë vite të tëra që ky intelektual me brymosje nacionaliste shembullore, vazhdon të japë një kontribut të jashtëzakonshëm në mbrojtje të kombit shqiptar nga shovinizmi serbogrek dhe nga zuzarët politikë të të gjitha ngjyrave. Nuk ishte aspak rastësi dalja në mbrojtjen dhe propagandimin e ideologjisë nacionaliste ng ana e këtij intelektuali të shquar. Është pikërisht ky intelektual me vetëdije të lartë kombëtare, me një arsimim dhe kulturë të gjerë në fushën e jurisprudencës dhe të marrëdhënieve ndërkombëtare, i cili është bërë flamurtar i nacionalizmit shqiptar. Sepse, siç pati thënë dikur intelektuali i ndjerë, diplomati Abdi Baleta, “vetëm nacionalizmi e shpëton kombin shqiptar”.

          Atdhetari model Skënder Kapiti dha një kontribut të madh në Durrës, ku lokali i Kapitëve pati shërbyer si një nyjë lidhëse mes Diasporës dardane dhe Dardanisë gjatë luftës. Në atë lokal u pritën nga Diaspora dhe u përcollën drejt kufirit qindra e qindra trima dardanë, për të shtuar radhët e UÇK-së në luftë kundër ushtrisë fashiste serbe. Vetë Skënder Kapiti u rreshtua në radhët e asaj ushtrie dhe sot gëzon statusin e veteranit të nderuar të saj.

Si autor i disa librave, me tema të mprehta atdhetarizmi, Skënder Kapiti ka dhënë dhe vazhdon të japë një kontribut të shquar me publicistikën e tij nacionaliste. Analizat e tij, të botuara në qindra e qindra artikuj në faqet e internetit, kanë shërbyer dhe vazhdojnë të shërbejnë si një “universitet” i edukimit nacionalist.

Personaliteti i këtij intelektuali ka ardhur dhe është ngritur mbi një truall tejet të shëndoshë për edukimin dhe formimin e tij nacionalist. Ai ka lindur, është rritur dhe është edukuar në një familje me tradita të shkëlqyera atdhetarizmi. Prindërit e tij patën  lindur dhe e patën kaluar rininë në Dardani, por kur atje qe vendosur diktatura e egër titisto-rankoviçiane, ata  u larguan  nga vendlindja dhe erdhën në Durrës, ku Skënderi pati lindur në vitin 1959. Pikërisht Babai i tij i nderuar, patrioti i njohur Sadri Kapiti, ishte ai që i pati futur në gjak të birit që në fëmijëri frymën nacionaliste, dashurinë për Dardaninë, frymën e atdhetarizmit, çka pati ndikuar drejtpërsëdrejti për rrënjosjen e ndjenjave nacionaliste në vetëdijen e këtij publicisti me emër në mbarë trojet shqiptare. Pikërisht në saje të asaj edukate të mrekullueshme, kombi shqiptar ka sot një intelektual kaq të formuar, kaq të përgatitur dhe kaq të vendosur në mbrojtje të Çështjes Kombëtare Shqiptare, ende të pazgjidhur në Gadishullin Ilirik.

Domosdo, dardha nën dardhë bie. Është pikërisht Skënder Kapiti ai, i cili është radhitur fuqimisht në mbrojtje dhe në përkrahje të Kryeministrit Albin Kurti, si figura më emblematike në radhët e politikanëve shqiptarë. Artikujt analitikë të Skënder Kapitit shërbejnë si thirrje për mbarë kombin shqiptarë për t’u rreshtuar vendosmërisht rreth Albin Kurtit, si kryetar i Lëvizjes Vetëvendosja,  formacion politik ky në mbrojtje të nacionalzmit shqiptar.

Nuk është rastësi që Dardania, tradicionalisht, ka pasë shërbyer si “Tanku i kreut” në mbrojtje të interesave jetike të kombit shqiptar, prandaj edhe nga ai truall kanë dalë Presidentja Vjosa Osmani, Kryeministri Albin Kurti dhe intelektuali Skënder Kapiti, që të tre të formatit nacionalist.

Para më shumë se pesë vjetësh, kam theksuar në internet:

“Do të ishte një mrekulli e vërtetë që intelektuali i shquar nacionalist Skënder Kapiti të gëzonte mandatin e deputetit dhe të ndodhej në Kuvendin e Ri të Kosovës pranë Albinit dhe Vjosës”.

          Le të shpresojmë që intelektualin nacionalist Skënder Kapiti ta shikojmë një ditë deputet në Kuvendin e Dardanisë.

Kaliforni, 13 maj 2026

———-0———-

Vjosa Osmani kundër Vjosa Osmanit

Tash nëpër foltoret gju më gju me popullin ish presidentja po e zbraz thesin me akuza kundër vetes së saj, Vjosa Osmanit.

Kështu e ka nis fushatën tuj luftu vetveten:

kur më 4 mars 2026 si Presidente e Republikës së Kosovës dërgoi në Kuvend propozimin e 2011 për zgjedhjen e presidentit me votim popullor;

kur si Presidente më 6 mars 2026 e shpërndau Parlamentin, duke tejkaluar kompetencat kushtetuese e sipas konstitucionalistëve duke shkelur Kushtetutēn e rrezikuar puç institucional coup d’État.

Lufta e Vjosa Osmanit kundër Vjosa Osmanit u vu re:

në afrimet e saj me Edi Ramën;

në konfesimet e saj për “bastisje të Zyrës së Presidentes nga Gjykata Speciale” me aleatin e krijuesit të Open Balkan;

në qendrimet e saj heshtëse kur Edi Rama sulmonte Gjykatën Speciale e krijuar me bekimin e SHBA dhe BE;

me pjesmarrjet e saj të panatyrshme sikur ia vinte re Berat Buzhala nëpër tubime, promovime e takime të PDK me aleatët e saj.

Prania e saj në OKB me Grenell dhe Gjuriç, pa një deklarim e shpjegim paraprak nga Zyra e Presidentes nëse ka patur dakordësi me qeverinë e Republikës së Kosovës përpara se ky takim të mbahej (me të cilin do të merrem veçan) është një tjetër atak i Vjosës kundra Vjosës.

Sikur edhe rikthimi i saj tek shtëpia e vjetër, ku pa dinjitet kërkon si kusht vendin e oxhakut, vendin e të zotit të shtëpisë, kur për 6 vjet e ka braktisur shtëpinë dhe ka bashkëqeverisur me kundërshtarët politikë të LDK,

Por sulmet ma fundosëse të Vjosës kundër Vjosës janë mllefet dhe pretendimet e saj kundër Albin Kurtit –

Këtu Vjosa e ka humbur autokontrollin krejt dhe ua garanton humbjen atyre që ia dhuruan prej iluzioneve të rrejshme në tabaka vendin e kryefamiljares politike!

Fushatën antiVjosë që krijoi shijen e keqe menjëherë Vjosa Osmani e ka nisur prej intervistës së parë të saj tek Cim Peka e në vijim me sulme e shpifje kundër Albin Kurtit me të cilin ajo deshi aq shumë të ribashkëqeveriste edhe 5 vjet të tjerë

Si asht e mundur që Vjosa Osmani deshi me bashkëqeverisë me atë Albin Kurtin që ndejti “me Lajçakun e Epstein e Vuçiq” nëpër zyrat e Brukselit, e që tash Vjosa Osmani kërkon hetim!

Le t’i dëgjojë Brukseli pretendimet e Vjosa Osmanit e le t’i japë Brukseli përgjigje Vjosa Osmanit!

Po ku ishte kjo Vjosa Osmani

që nuk i shpalosi këto pretendime dyshuese kundër Albin Kurtit gjatë mandatit kur ishte Presidentja e Gjashtë e Kosovës,

por përkundrazi kërkoi që të bashkëqeveriste me Albin Kurtin edhe një mandat tjetër presidencial, si Presidentja e Shtatë e Republikës së Kosovës!

Si një “binom suksesi”

Dhe këto pretendime të pështirta Vjosa Osmani na i shpërfaq pa etikë politike dhe pa edukatë shqiptare si përrenj lluce të mllefosjeve të saj veç kur Albin Kurti nuk e kandidoi për presidente!

Siç e shihni deri tash Albin Kurti nuk ka reaguar, duke treguar kulturë politike me ish aleaten e tij Vjosa Osmani,

ndërsa kjo e fundit që po kujton se s’po le gur e dru duke ia hedhë kundër Albinit,

në fakt s’po len gur e dru që s’po len pa ia hedh vetes së saj Vjosa Osmanit.

Transformimi i sigurisë detare dhe rivalitetet gjeopolitike në hapësirën euro-mesdhetare pas vitit 2022

Parathënie

Ky punim trajton transformimin e sigurisë në Mesdhe dhe Ballkan në kontekstin e luftës në Ukrainë dhe ndryshimeve të fundit në arkitekturën ndërkombëtare të sigurisë. Konflikti në Ukrainë nuk ka prodhuar vetëm pasoja ushtarake në hapësirën e Detit të Zi, por ka ndikuar drejtpërdrejt edhe në Mesdhe, Adriatik dhe Ballkan, duke rritur ndjeshmërinë strategjike të korridoreve detare, infrastrukturës energjetike dhe zonave periferike të NATO-s.

Në këtë kuadër, përdorimi i teknologjive pa pilot, zgjerimi i formave hibride të konfliktit dhe rritja e rivaliteteve gjeopolitike kanë krijuar një mjedis sigurie më kompleks dhe më të fragmentuar. Incidentet detare, tensionet rajonale dhe konkurrenca për kontrollin e korridoreve strategjike nuk mund të kuptohen më si zhvillime të izoluara, por si pjesë e një sistemi më të gjerë ndërveprimi midis aktorëve shtetërorë, strukturave paramilitare dhe mekanizmave të luftës informative.

Punimi analizon:

* transformimin e luftës detare moderne pas vitit 2022,
* rëndësinë strategjike të Mesdheut lindor dhe Adriatikut,
* ndikimin e pranisë ruse në Siri dhe Libi,
* rolin e strukturave paramilitare dhe teknologjive pa pilot,
* si dhe efektin e narrativave hibride në perceptimin rajonal të sigurisë.

Një vëmendje e veçantë i kushtohet edhe dimensionit historik të sigurisë detare në rajon, përfshirë precedentët juridikë dhe politikë të lidhur me Incidentin e Kanalit të Korfuzit, si rast që vazhdon të ketë rëndësi në debatet mbi kontrollin detar, sovranitetin dhe interpretimin ndërkombëtar të incidenteve në hapësirat detare.

Qëllimi i këtij punimi nuk është të prodhojë atribuime përfundimtare mbi incidente specifike apo të mbështesë narrativa politike të pakonfirmuara, por të analizojë mënyrën se si lufta në Ukrainë dhe transformimi i mjedisit strategjik euro-mesdhetar kanë rritur pasigurinë në korridoret detare dhe kanë forcuar ndërlidhjen midis Mesdheut, Ballkanit dhe teatrove të tjera të konfliktit ndërkombëtar.

Në këtë kuptim, Mesdheu dhe Ballkani paraqiten jo më si periferi të rendit ndërkombëtar, por si nyje qendrore të konkurrencës gjeopolitike, ku ndërthuren:

* siguria energjetike,
* rivalitetet ushtarake,
* teknologjitë emergjente,
* dhe format moderne të luftës hibride.

Hyrje

Që nga viti 2022, lufta në Ukrainë ka transformuar ndjeshëm arkitekturën e sigurisë evropiane dhe euro-mesdhetare. Konflikti, fillimisht i kufizuar në hapësirën e Detit të Zi, është zgjeruar në mënyrë indirekte drejt Mesdheut dhe Ballkanit përmes ndryshimeve në balancën ushtarake, përdorimit të teknologjive të reja ushtarake dhe rritjes së pasigurisë në korridoret detare strategjike.[1]

Ky proces ka prodhuar tre zhvillime kryesore:

* militarizim të hapësirave detare,
* rritje të rolit të sistemeve pa pilot,
* dhe fragmentim të ekuilibrave tradicionalë të sigurisë në Evropën Juglindore dhe Mesdhe.

I. Ukraina dhe transformimi i luftës detare moderne

Lufta në Ukrainë ka sjellë një ndryshim të rëndësishëm në mënyrën e zhvillimit të operacioneve detare, përmes përdorimit të gjerë të mjeteve detare pa pilot (USV) në Detin e Zi.[2]

Sipas analizave të NATO-s dhe Institutit Ndërkombëtar për Studime Strategjike (IISS), këto sisteme kanë:

* ndryshuar raportin midis flotave tradicionale dhe mjeteve asimetrike,
* rritur rrezikun e operacioneve në distanca të gjata,
* dhe kontribuar në përhapjen globale të doktrinave të reja të luftës detare.[3]

Përdorimi i mjeteve pa pilot ka prodhuar një transformim të rëndësishëm operacional, ku aktorë me kapacitete më të kufizuara mund të sfidojnë struktura tradicionale detare përmes metodave asimetrike. Kjo ka krijuar një model të ri të luftës detare, ku fleksibiliteti teknologjik dhe mohueshmëria operative marrin rëndësi të veçantë.

II. Mesdheu lindor si hapësirë e krizave të mbivendosura

Mesdheu lindor përfaqëson sot një hapësirë ku ndërthuren disa dinamika sigurie:

* rivaliteti Greqi–Turqi,
* tensionet në Lindjen e Mesme,
* dhe konkurrenca për korridoret energjetike dhe detare.[4]

Greqia
Turqia

Në këtë mjedis, çdo incident detar ka potencial të marrë dimension rajonal për shkak të ndjeshmërisë së lartë strategjike dhe mungesës së transparencës operacionale.

Mesdheu lindor nuk funksionon më vetëm si korridor tregtar dhe energjetik, por si hapësirë ku mbivendosen:

* interesat e NATO-s,
* rivalitetet rajonale,
* dhe konkurrenca globale për projeksion force.

III. Incidenti i dronit në Mesdhe dhe dinamika e interpretimit

Në vitin 2026, media ndërkombëtare dhe rajonale raportuan për gjetjen e një mjeti detar pa pilot (USV) në ujërat pranë Greqisë perëndimore, në zonën e Jonit.[5]

Autoritetet greke deklaruan se objekti ishte:

* i tipit ushtarak,
* i pajisur me eksploziv,
* dhe nën hetim për origjinën dhe rrugën e tij operacionale.[6]

Ministri i Jashtëm i Greqisë, Giorgos Gerapetritis, e cilësoi incidentin si “jashtëzakonisht serioz” dhe theksoi nevojën për shmangie të militarizimit të mëtejshëm të Mesdheut.[7]

Në disa raportime mediatike rajonale u përmendën hipoteza mbi origjinën e mundshme të mjetit, përfshirë zona të ndryshme të Mesdheut lindor dhe Adriatikut, por këto mbeten të pakonfirmuara nga burime zyrtare ose verifikime teknike të pavarura.[8]

Shqipëria

Nga këndvështrimi i analizës së sigurisë, rëndësia e këtij incidenti qëndron më shumë në mënyrën e interpretimit të tij sesa në atributimin e menjëhershëm, duke reflektuar tiparet e luftës hibride dhe pasigurisë informative.

Incidenti demonstron se teknologjitë pa pilot kanë krijuar një mjedis ku:

* identifikimi operacional bëhet më i vështirë,
* mohueshmëria politike rritet,
* dhe hapësirat detare fitojnë rëndësi të re strategjike.

IV. Ballkani si hapësirë e ndjeshme strategjike

Ballkani Perëndimor mbetet një zonë ku ndërthuren ndikimet e NATO-s dhe aktorëve me orientime të ndryshme gjeopolitike.

Serbia

Rajoni karakterizohet nga:

* integrim i pjesshëm euro-atlantik,
* tensione të vazhdueshme politike dhe identitare,
* dhe ekspozim ndaj ndikimeve përmes energjisë, informacionit dhe diplomacisë paralele.[9]

Në këtë kuadër, Ballkani nuk përfaqëson vetëm periferi të Evropës, por një hapësirë tranzicioni strategjik ndërmjet:

* Adriatikut,
* Mesdheut,
* dhe korridoreve lindore euroaziatike.

V. Korridoret detare dhe rikonfigurimi strategjik

Një nga ndryshimet strukturore më të rëndësishme është rritja e rolit të korridoreve detare:

* Deti i Zi → Mesdheu lindor
* Mesdheu → Atlantiku
* Adriatiku → rrjetet energjetike evropiane

Në këtë kuadër, Greqia dhe Turqia shërbejnë si nyje kyçe të kontrollit të qarkullimit detar dhe energjetik në rajon.[10]

Rritja e konkurrencës për korridoret detare ka prodhuar:

* militarizim të porteve strategjike,
* zgjerim të mbikëqyrjes detare,
* dhe rritje të ndjeshmërisë ndaj incidenteve hibride.

VI. Lufta hibride në Mesdhe dhe dimensioni i narrativave

Mjedisi aktual i sigurisë në Mesdhe karakterizohet nga elementë të luftës hibride, ku:

* incidentet teknike interpretohen si ngjarje strategjike,
* informacioni i pjesshëm prodhon narrativa të ndryshme,
* dhe mediat dhe aktorët politikë ndikojnë perceptimin e rrezikut.[11]

Në këtë kuadër, përfshihen edhe narrativa të ndryshme rajonale mbi ndikimin e aktorëve të jashtëm në Ballkan dhe Mesdhe. Megjithatë, këto narrativa shpesh nuk mbështeten nga prova operacionale të verifikuara dhe duhen trajtuar si pjesë e fushës së perceptimit strategjik, jo domosdoshmërisht si fakt i konfirmuar.

Kjo është karakteristikë e mjediseve hibride moderne, ku:

* pasiguria informative,
* operacionet indirekte,
* dhe përdorimi i aktorëve joformalë
krijojnë një zonë gri midis konfliktit klasik dhe konkurrencës strategjike.

VII. Kujtesa historike: Incidenti i Kanalit të Korfuzit

Incidenti i Kanalit të Korfuzit

Incidenti i Kanalit të Korfuzit (1946) mbetet precedent themelor në të drejtën ndërkombëtare detare. Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë në vitin 1949 konstatoi përgjegjësinë e Shqipërisë për mosparalajmërim të rrezikut në ujërat e saj territoriale.[12]

Ky rast vendosi standarde të rëndësishme:

* përgjegjësinë shtetërore në hapësirat detare,
* dhe rëndësinë e sigurisë së lundrimit ndërkombëtar.

Në plan analitik, rasti shërben si precedent për mënyrën se si incidentet detare mund të eskalohen në kriza ndërkombëtare përmes interpretimit politik dhe juridik.

Përtej interpretimit juridik, incidenti mbetet pjesë e debatit historik mbi rivalitetet e pas Luftës së Dytë Botërore në Adriatik dhe Ballkan, duke reflektuar ndjeshmërinë strategjike të hapësirave detare shqiptare në raport me rivalitetet ndërkombëtare.

VIII. Ukraina si katalizator i rikonfigurimit të sigurisë euro-mesdhetare

Lufta në Ukrainë ka funksionuar si katalizator për një ristrukturim më të gjerë të sigurisë në Euroazi dhe Mesdhe. Ajo ka:

* përshpejtuar militarizimin e hapësirave detare,
* rritur përdorimin e sistemeve pa pilot,
* dhe forcuar ndërlidhjen midis teatrove të ndryshëm të sigurisë.

Si rezultat, Deti i Zi, Mesdheu dhe Ballkani po trajtohen gjithnjë e më shumë si pjesë e një sistemi të ndërlidhur strategjik, dhe jo si zona të izoluara gjeografikisht.

Ky transformim ka prodhuar një situatë ku:

* konfliktet rajonale ndikojnë korridoret globale,
* teknologjitë ushtarake përhapen më shpejt,
* dhe siguria detare bëhet komponent qendror i konkurrencës ndërkombëtare.

IX. Prania ruse në Mesdhe, Libi dhe Siri: infrastruktura ushtarake, mercenarët dhe dimensioni operacional i pasigurisë detare

Një nga zhvillimet më të rëndësishme të sigurisë euro-mesdhetare pas vitit 2022 ka qenë transformimi i pranisë ruse në Mesdhe dhe Afrikën Veriore. Lufta në Ukrainë dhe dobësimi relativ i pozicionit rus në Detin e Zi kanë shtyrë Moskën të rikonfigurojë praninë e saj ushtarake dhe logjistike në hapësirat jugore të Mesdheut.[13]

Në dekadën e fundit, Rusia kishte ndërtuar një sistem projekcioni force në Mesdhe të mbështetur mbi:

* praninë detare në Siri,
* bashkëpunimin ushtarak me aktorë në Libi,
* dhe përdorimin e strukturave paramilitare si grupi Wagner.[14]

1. Siria dhe rëndësia strategjike e Tartusit

Baza Detare e Tartusit

Baza e Tartusit përbënte për vite me radhë nyjën kryesore logjistike të Rusisë në Mesdhe. Ajo i mundësonte Moskës:

* furnizim detar afatgjatë,
* mirëmbajtje operative,
* dhe prezencë të vazhdueshme ushtarake në Mesdheun lindor.[15]

Megjithatë, pas zhvillimeve në Siri dhe reduktimit gradual të pranisë ruse në vitet 2024–2025, kapaciteti operacional i Tartusit është dobësuar ndjeshëm. Analizat e sigurisë detare tregojnë se Rusia nuk ruan më nivelin e mëparshëm të kontrollit dhe prezencës detare në Mesdhe.[16]

Sipas vlerësimeve të OSINT dhe analizave detare:

* aktiviteti i flotës ruse është reduktuar,
* përdorimi i nëndetëseve në Mesdhe ka rënë ndjeshëm,
* dhe anijet ruse operojnë më shpesh në mënyrë të shpërndarë dhe me mbështetje të kufizuar logjistike.[17]

2. Libia si nyje e re strategjike

Libia

Në të njëjtën kohë, Libia është bërë gjithnjë e më e rëndësishme në arkitekturën strategjike ruse në Mesdhe dhe Afrikë. Raporte të shumta ndërkombëtare tregojnë se Rusia ka zgjeruar aktivitetin e saj në Libinë lindore përmes:

* mercenarëve të Wagner-it,
* strukturave të “Africa Corps”,
* transferimit të pajisjeve ushtarake,
* dhe përdorimit të aeroporteve dhe porteve lokale.[18]

Sipas vlerësimeve evropiane dhe amerikane:

* prania ruse në Libi nuk ka vetëm dimension libian,
* por lidhet me kontrollin e korridoreve të Mesdheut qendror,
* ndikimin në Afrikën Veriore,
* dhe krijimin e një pike alternative pas dobësimit të pozicionit rus në Siri.[19]

3. Wagner, “Africa Corps” dhe privatizimi i projeksionit ushtarak

Pas dobësimit të strukturës tradicionale të Wagner-it, shumë prej operacioneve paramilitare ruse në Afrikë janë integruar gradualisht në struktura të lidhura drejtpërdrejt me Ministrinë ruse të Mbrojtjes përmes “Africa Corps”.[20]

Ky model i përdorimit të strukturave paramilitare ka lejuar:

* fleksibilitet operacional,
* mohueshmëri politike,
* dhe prezencë indirekte në zona me kontroll të dobët shtetëror.

Në Libi, këto struktura janë raportuar të pranishme në:

* aeroporte ushtarake,
* zona energjetike,
* dhe korridore logjistike strategjike.[21]

4. Dimensioni iranian dhe ndërlidhja e teatrove të konfliktit

Irani

Lufta në Ukrainë ka krijuar gjithashtu një ndërlidhje më të madhe midis Rusisë dhe Iranit, sidomos në fushën e teknologjisë ushtarake dhe sistemeve pa pilot.[22]

Irani është identifikuar si një nga furnizuesit kryesorë të dronëve të përdorur nga Rusia në Ukrainë, ndërsa bashkëpunimi teknologjik midis dy vendeve është zgjeruar në:

* dronë,
* sisteme raketore,
* dhe luftë elektronike.[23]

Kjo ka kontribuar në krijimin e një sistemi më të gjerë sigurie ku:

* Lindja e Mesme,
* Mesdheu,
* dhe Deti i Zi
trajtohen gjithnjë e më shumë si teatro të ndërlidhura operacionalisht.

5. Mundësia operative e përdorimit të korridoreve të Mesdheut për mjete pa pilot

Në këtë kontekst strategjik, analizat e sigurisë detare kanë filluar të trajtojnë Mesdheun si hapësirë potenciale të operacioneve me sisteme pa pilot.

Kjo nuk nënkupton prova të drejtpërdrejta për incidente specifike, por reflekton:

* zgjerimin e përdorimit të dronëve detarë,
* praninë e aktorëve të shumtë ushtarakë dhe paramilitarë,
* dhe vështirësinë e monitorimit të plotë të korridoreve detare në Mesdheun qendror dhe lindor.

Në rastin e incidentit të dronit në ujërat greke, mediat rajonale dhe analizat jozyrtare përmendën skenarë të ndryshëm mbi origjinën e mundshme të mjetit, përfshirë:

* zona të Mesdheut lindor,
* korridore pranë Libisë,
* dhe hapësira të Adriatikut.[24]

Megjithatë:

* autoritetet greke nuk publikuan atribuim përfundimtar operacional,
* dhe nuk ekziston konfirmim publik i pavarur mbi origjinën e mjetit.

Kjo pasiguri është karakteristikë e mjedisit të luftës hibride moderne, ku:

* teknologjia pa pilot,
* operacionet indirekte,
* dhe lufta informative
krijojnë një hapësirë të paqartë midis incidentit teknik dhe krizës strategjike.

Përfundim

Rikonfigurimi i sigurisë në Mesdhe dhe Ballkan është rezultat i ndërveprimit midis luftës në Ukrainë, tensioneve rajonale dhe transformimit teknologjik të luftës moderne.

Incidentet detare, përfshirë ato me mjete pa pilot, nuk përfaqësojnë më ngjarje të izoluara, por elementë të një mjedisi më të gjerë ku:

* kufijtë tradicionalë të konflikteve janë zbehur,
* korridoret detare janë bërë hapësira strategjike,
* dhe perceptimi i sigurisë është po aq i rëndësishëm sa realiteti operacional.

Në këtë kuptim, Mesdheu dhe Ballkani nuk përfaqësojnë më periferi të sistemit ndërkombëtar të sigurisë, por nyje të ndërthurjes së krizave globale, ku lufta në Ukrainë, rivalitetet energjetike, teknologjitë pa pilot dhe konkurrenca gjeopolitike prodhojnë një hapësirë të re strategjike me kufij gjithnjë e më të paqartë midis konfliktit rajonal dhe arkitekturës globale të sigurisë.

Fusnotat:

[1] North Atlantic Treaty Organization (NATO), NATO 2022 Strategic Concept, Madrid Summit, 29 June 2022, Brussels: NATO Public Diplomacy Division, 2022. Dokumenti përcakton Rusinë si “kërcënimin më të rëndësishëm dhe të drejtpërdrejtë” për sigurinë euro-atlantike dhe thekson rëndësinë strategjike të hapësirave detare dhe teknologjive emergjente.

[2] Ministry of Defence of Ukraine, deklarata zyrtare dhe brifingje operative mbi përdorimin e mjeteve detare pa pilot (USV) në Detin e Zi, 2023–2025; shih gjithashtu raportimet operative të publikuara nga Ukrainian Navy dhe Defence Intelligence of Ukraine (HUR).

[3] International Institute for Strategic Studies (IISS), Maritime Security and Unmanned Systems Report 2024–2025, London: IISS, 2025. Raporti analizon transformimin e luftës detare përmes sistemeve autonome dhe ndikimin e tyre në balancën tradicionale të forcës detare.

[4] International Crisis Group, Eastern Mediterranean Security Dynamics, Brussels: ICG Reports, 2024. Raporti trajton rivalitetet energjetike, tensionet Greqi–Turqi dhe militarizimin gradual të Mesdheut lindor.

[5] Reuters, raportime mbi incidentin e mjetit detar pa pilot në ujërat e Greqisë perëndimore dhe zhvillimet e sigurisë detare në Mesdhe, 2026.

[6] Kathimerini dhe Ekathimerini, raportime mbi hetimet e autoriteteve greke lidhur me mjetin detar pa pilot (USV), përfshirë deklaratat e strukturave të sigurisë dhe vlerësimet paraprake teknike, 2026.

[7] Ministry of Foreign Affairs of Greece, deklarata publike të ministrit Giorgos Gerapetritis mbi incidentin dhe sigurinë në Mesdhe, Athinë, 2026.

[8] Top Channel dhe media të tjera rajonale ballkanike, raportime mbi hipotezat e origjinës së mundshme të mjetit detar; këto raportime nuk janë konfirmuar nga autoritete zyrtare ose hetime të pavarura teknike, 2026.

[9] European Commission, 2024–2025 Enlargement Package: Western Balkans, Brussels: European Commission, 2024–2025. Dokumentet analizojnë sfidat politike, të sigurisë dhe ndikimet gjeopolitike në Ballkanin Perëndimor.

[10] European Commission, Trans-European Networks for Energy (TEN-E) Framework, Brussels: European Union Energy Policy Documentation. Korniza strategjike mbi korridoret energjetike dhe infrastrukturën kritike evropiane.

[11] BBC Monitoring dhe Reuters Special Reports, analiza mbi luftën informative, “strategic ambiguity” dhe ndikimin e mediave në konfliktet hibride bashkëkohore, 2024–2026.

[12] International Court of Justice (ICJ), Corfu Channel Case (United Kingdom v. Albania), Judgment of 9 April 1949, The Hague: ICJ Reports, 1949. Vendim themelor mbi përgjegjësinë shtetërore dhe sigurinë e lundrimit në ujërat territoriale.

[13] North Atlantic Treaty Organization (NATO), NATO 2022 Strategic Concept, Madrid Summit Declaration, Brussels, 2022. Dokumenti përshkruan transformimin e mjedisit strategjik euro-atlantik pas luftës në Ukrainë.

[14] International Institute for Strategic Studies (IISS), The Military Balance 2024–2025, London: Routledge/IISS, 2025. Raporti përmban të dhëna mbi praninë ushtarake ruse në Siri, Mesdhe dhe Afrikën Veriore.

[15] NATO Maritime Security Centre dhe analiza të sigurisë detare perëndimore mbi bazën detare ruse në Tartus dhe rolin logjistik të saj në Mesdhe, 2023–2025.

[16] Naval News, “After Loss of Tartus, Russia Now Has No Submarines in the Mediterranean,” 2025. Analizë mbi reduktimin e prezencës detare ruse në Mesdhe pas dobësimit të pozicionit në Siri.

[17] ItaMilRadar, raporte OSINT mbi lëvizjet e flotës ruse dhe aktivitetin detar në Mesdhe, 2025. Analizat bazohen në monitorimin satelitor dhe gjurmimin AIS të anijeve ushtarake.

[18] Military Africa, “Russia Shifts Focus to Libya Following Setbacks in Syria,” 2025. Raport mbi zgjerimin e aktivitetit rus në Libinë lindore dhe përdorimin e strukturave paramilitare.

[19] Center for European Policy Analysis (CEPA), “Putin’s Empire-Building Base Hunt Reaches Libya,” Washington D.C., 2025. Analizë mbi interesin strategjik rus për bazat ushtarake dhe korridoret e Mesdheut qendror.

[20] The Washington Post, analiza dhe recensione mbi transformimin e grupit Wagner dhe integrimin gradual të strukturave paramilitare në “Africa Corps”, 2025.

[21] International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ), “Russia’s Ghost Ships Haunt Libya,” 2025. Investigim mbi rrjetet logjistike, transportin detar dhe aktivitetin rus në brigjet libiane.

[22] Raporte të institucioneve perëndimore të sigurisë dhe analizave strategjike mbi bashkëpunimin ushtarak Iran–Rusi, 2024–2025; shih gjithashtu Atlantic Council dhe CSIS assessments mbi transferimin e teknologjive ushtarake.

[23] Reuters dhe vlerësime të inteligjencës perëndimore mbi transferimin e dronëve iranianë drejt Rusisë dhe përdorimin e tyre në luftën në Ukrainë, 2023–2025.

[24] Reuters, Kathimerini dhe raportime rajonale mbi incidentin detar në ujërat greke dhe hipotezat mbi korridoret e mundshme të lëvizjes së mjetit pa pilot, 2026.

Vendi i Lekës,13.05.2026

The Mediterranean and the Balkans in the Era of Expanded Warfare: Ukraine and the Reconfiguration of Maritime Corridors

Isuf B.Bajrami

Transformation of Maritime Security and Geopolitical Rivalries in the Euro-Mediterranean Space after 2022

Preface

This paper examines the transformation of security in the Mediterranean and the Balkans in the context of the war in Ukraine and recent changes in the international security architecture. The conflict in Ukraine has not only produced military consequences within the Black Sea region, but has also directly affected the Mediterranean, the Adriatic, and the Balkans, increasing the strategic sensitivity of maritime corridors, energy infrastructure, and NATO’s peripheral zones.

Within this framework, the use of unmanned technologies, the expansion of hybrid forms of conflict, and the intensification of geopolitical rivalries have created a more complex and fragmented security environment. Maritime incidents, regional tensions, and competition over the control of strategic corridors can no longer be understood as isolated developments, but rather as part of a broader system of interaction among state actors, paramilitary structures, and mechanisms of information warfare.

The paper analyzes:

* the transformation of modern naval warfare after 2022,
* the strategic importance of the Eastern Mediterranean and the Adriatic,
* the impact of the Russian presence in Syria and Libya,
* the role of paramilitary structures and unmanned technologies,
* as well as the effect of hybrid narratives on regional security perceptions.

Special attention is also devoted to the historical dimension of maritime security in the region, including the legal and political precedents associated with the Corfu Channel Incident, as a case that continues to hold significance in debates concerning maritime control, sovereignty, and the international interpretation of incidents in maritime spaces.

The purpose of this paper is not to produce definitive attributions regarding specific incidents or to support unverified political narratives, but rather to analyze how the war in Ukraine and the transformation of the Euro-Mediterranean strategic environment have increased insecurity in maritime corridors and strengthened the interconnection between the Mediterranean, the Balkans, and other theaters of international conflict.

In this sense, the Mediterranean and the Balkans no longer appear as peripheral regions of the international order, but rather as central nodes of geopolitical competition, where the following intersect:

* energy security,
* military rivalries,
* emerging technologies,
* and modern forms of hybrid warfare.

Introduction

Since 2022, the war in Ukraine has significantly transformed the architecture of European and Euro-Mediterranean security. The conflict, initially confined to the Black Sea region, has indirectly expanded toward the Mediterranean and the Balkans through changes in the military balance, the use of new military technologies, and increasing insecurity in strategic maritime corridors.[1]

This process has produced three major developments:

* the militarization of maritime spaces,
* the growing role of unmanned systems,
* and the fragmentation of traditional security balances in Southeastern Europe and the Mediterranean.

I. Ukraine and the Transformation of Modern Naval Warfare

The war in Ukraine has introduced a significant change in the conduct of naval operations through the extensive use of unmanned surface vessels (USVs) in the Black Sea.[2]

According to analyses by NATO and the International Institute for Strategic Studies (IISS), these systems have:

* altered the relationship between traditional fleets and asymmetric capabilities,
* increased the risks of long-range operations,
* and contributed to the global spread of new naval warfare doctrines.[3]

The use of unmanned systems has produced a major operational transformation in which actors with more limited capabilities are able to challenge traditional naval structures through asymmetric methods. This has created a new model of naval warfare in which technological flexibility and operational deniability acquire particular importance.

II. The Eastern Mediterranean as a Space of Overlapping Crises

The Eastern Mediterranean today represents a space where several security dynamics intersect:

* the Greece–Turkey rivalry,
* tensions in the Middle East,
* and competition over energy and maritime corridors.[4]

In this environment, every maritime incident has the potential to assume regional dimensions due to the high level of strategic sensitivity and the lack of operational transparency.

The Eastern Mediterranean no longer functions solely as a commercial and energy corridor, but as a space where the following overlap:

* NATO interests,
* regional rivalries,
* and global competition for power projection.

III. The Drone Incident in the Mediterranean and the Dynamics of Interpretation

In 2026, international and regional media reported the discovery of an unmanned surface vessel (USV) in waters near western Greece, in the Ionian area.[5]

Greek authorities stated that the object was:

* military in nature,
* equipped with explosives,
* and under investigation regarding its origin and operational route.[6]

Greek Foreign Minister Giorgos Gerapetritis described the incident as “extremely serious” and emphasized the need to avoid further militarization of the Mediterranean.[7]

Several regional media reports mentioned hypotheses regarding the possible origin of the vessel, including different areas of the Eastern Mediterranean and the Adriatic, although these remain unconfirmed by official sources or independent technical verification.[8]

From the perspective of security analysis, the importance of this incident lies more in the way it is interpreted than in immediate attribution, reflecting the characteristics of hybrid warfare and informational uncertainty.

The incident demonstrates that unmanned technologies have created an environment in which:

* operational identification becomes more difficult,
* political deniability increases,
* and maritime spaces acquire renewed strategic importance.

IV. The Balkans as a Strategically Sensitive Space

The Western Balkans remain an area where NATO influence intersects with actors of differing geopolitical orientations.

The region is characterized by:

* partial Euro-Atlantic integration,
* persistent political and identity tensions,
* and exposure to influence through energy, information, and parallel diplomacy.[9]

Within this framework, the Balkans do not represent merely Europe’s periphery, but a strategic transition zone between:

* the Adriatic,
* the Mediterranean,
* and eastern Eurasian corridors.

V. Maritime Corridors and Strategic Reconfiguration

One of the most significant structural changes is the growing role of maritime corridors:

* Black Sea → Eastern Mediterranean
* Mediterranean → Atlantic
* Adriatic → European energy networks

Within this framework, Greece and Turkey serve as key nodes in controlling maritime and energy circulation within the region.[10]

The intensification of competition over maritime corridors has produced:

* the militarization of strategic ports,
* the expansion of maritime surveillance,
* and increased sensitivity to hybrid incidents.

VI. Hybrid Warfare in the Mediterranean and the Dimension of Narratives

The current security environment in the Mediterranean is characterized by elements of hybrid warfare, in which:

* technical incidents are interpreted as strategic events,
* partial information generates competing narratives,
* and media and political actors influence perceptions of risk.[11]

Within this context, various regional narratives concerning the influence of external actors in the Balkans and the Mediterranean have also emerged. However, these narratives are often not supported by verified operational evidence and should therefore be treated as part of the field of strategic perception rather than necessarily as confirmed fact.

This is characteristic of modern hybrid environments, where:

* informational uncertainty,
* indirect operations,
* and the use of informal actors
create a gray zone between classical conflict and strategic competition.

VII. Historical Memory: The Corfu Channel Incident

The Corfu Channel Incident (1946) remains a foundational precedent in international maritime law. In 1949, the International Court of Justice established Albania’s responsibility for failing to warn of dangers within its territorial waters.[12]

This case established important standards regarding:

* state responsibility in maritime spaces,
* and the importance of the safety of international navigation.

From an analytical perspective, the case serves as a precedent for how maritime incidents may escalate into international crises through political and legal interpretation.

Beyond its legal interpretation, the incident remains part of the historical debate surrounding post-Second World War rivalries in the Adriatic and the Balkans, reflecting the strategic sensitivity of Albanian maritime spaces in relation to international rivalries.

VIII. Ukraine as a Catalyst for the Reconfiguration of Euro-Mediterranean Security

The war in Ukraine has functioned as a catalyst for a broader restructuring of security in Eurasia and the Mediterranean. It has:

* accelerated the militarization of maritime spaces,
* increased the use of unmanned systems,
* and strengthened the interconnection between different security theaters.

As a result, the Black Sea, the Mediterranean, and the Balkans are increasingly being treated as components of an interconnected strategic system rather than isolated geographical zones.

This transformation has produced a situation in which:

* regional conflicts affect global corridors,
* military technologies spread more rapidly,
* and maritime security becomes a central component of international competition.

IX. Russian Presence in the Mediterranean, Libya, and Syria: Military Infrastructure, Mercenaries, and the Operational Dimension of Maritime Insecurity

One of the most significant developments in Euro-Mediterranean security after 2022 has been the transformation of the Russian presence in the Mediterranean and North Africa. The war in Ukraine and the relative weakening of Russia’s position in the Black Sea have pushed Moscow to reconfigure its military and logistical presence in the southern Mediterranean spaces.[13]

Over the past decade, Russia had built a system of power projection in the Mediterranean based on:

* naval presence in Syria,
* military cooperation with actors in Libya,
* and the use of paramilitary structures such as the Wagner Group.[14]

1. Syria and the Strategic Importance of Tartus

The Naval Base of Tartus represented for years Russia’s principal logistical hub in the Mediterranean. It enabled Moscow to maintain:

* long-term naval supply,
* operational maintenance,
* and a continuous military presence in the Eastern Mediterranean.[15]

However, following developments in Syria and the gradual reduction of the Russian presence during 2024–2025, Tartus’ operational capacity has weakened considerably. Maritime security analyses indicate that Russia no longer maintains its previous level of control and naval presence in the Mediterranean.[16]

According to OSINT assessments and naval analyses:

* Russian fleet activity has declined,
* the use of submarines in the Mediterranean has significantly decreased,
* and Russian vessels increasingly operate in dispersed formations with limited logistical support.[17]

2. Libya as a New Strategic Node

At the same time, Libya has become increasingly important within the Russian strategic architecture in the Mediterranean and Africa. Numerous international reports indicate that Russia has expanded its activities in eastern Libya through:

* Wagner mercenaries,
* Africa Corps structures,
* the transfer of military equipment,
* and the use of local airports and ports.[18]

According to European and American assessments:

* the Russian presence in Libya is not limited solely to the Libyan dimension,
* but is connected to control over central Mediterranean corridors,
* influence in North Africa,
* and the creation of an alternative foothold following the weakening of Russia’s position in Syria.[19]

3. Wagner, “Africa Corps,” and the Privatization of Military Projection

Following the weakening of the traditional Wagner structure, many Russian paramilitary operations in Africa were gradually integrated into structures directly connected to the Russian Ministry of Defense through the “Africa Corps.”[20]

This model of utilizing paramilitary structures has enabled:

* operational flexibility,
* political deniability,
* and indirect presence in areas with weak state control.

In Libya, these structures have reportedly been present in:

* military airports,
* energy zones,
* and strategic logistical corridors.[21]

4. The Iranian Dimension and the Interconnection of Conflict Theaters

The war in Ukraine has also created a deeper interconnection between Russia and Iran, especially in the field of military technology and unmanned systems.[22]

Iran has been identified as one of the principal suppliers of drones used by Russia in Ukraine, while technological cooperation between the two countries has expanded into:

* drones,
* missile systems,
* and electronic warfare.[23]

This has contributed to the emergence of a broader security system in which:

* the Middle East,
* the Mediterranean,
* and the Black Sea
are increasingly treated as operationally interconnected theaters.

5. The Operational Possibility of Using Mediterranean Corridors for Unmanned Systems

Within this strategic context, maritime security analyses have increasingly begun to treat the Mediterranean as a potential operational space for unmanned systems.

This does not imply direct evidence regarding specific incidents, but reflects:

* the expansion in the use of naval drones,
* the presence of multiple military and paramilitary actors,
* and the difficulty of fully monitoring maritime corridors in the central and eastern Mediterranean.

In the case of the drone incident in Greek waters, regional media and unofficial analyses mentioned different scenarios concerning the possible origin of the vessel, including:

* areas of the Eastern Mediterranean,
* corridors near Libya,
* and Adriatic spaces.[24]

Nevertheless:

* Greek authorities did not publish a definitive operational attribution,
* and no independent public confirmation exists regarding the origin of the vessel.

This uncertainty is characteristic of the modern hybrid warfare environment, in which:

* unmanned technology,
* indirect operations,
* and information warfare
create an ambiguous space between technical incident and strategic crisis.

Conclusion

The reconfiguration of security in the Mediterranean and the Balkans is the result of the interaction between the war in Ukraine, regional tensions, and the technological transformation of modern warfare.

Maritime incidents, including those involving unmanned systems, no longer represent isolated events, but elements of a broader environment in which:

* the traditional boundaries of conflict have blurred,
* maritime corridors have become strategic spaces,
* and perceptions of security are as important as operational realities.

In this sense, the Mediterranean and the Balkans no longer represent peripheral zones of the international security system, but rather nodes where global crises intersect, where the war in Ukraine, energy rivalries, unmanned technologies, and geopolitical competition generate a new strategic environment with increasingly blurred boundaries between regional conflict and the global security architecture.

Footnotes:

[1] North Atlantic Treaty Organization (NATO), NATO 2022 Strategic Concept, Madrid Summit, 29 June 2022, Brussels: NATO Public Diplomacy Division, 2022. The document identifies Russia as “the most significant and direct threat” to Euro-Atlantic security and emphasizes the strategic importance of maritime spaces and emerging technologies.

[2] Ministry of Defence of Ukraine, official statements and operational briefings on the use of unmanned surface vessels (USVs) in the Black Sea, 2023–2025; see also operational reports published by the Ukrainian Navy and the Defence Intelligence of Ukraine (HUR).

[3] International Institute for Strategic Studies (IISS), Maritime Security and Unmanned Systems Report 2024–2025, London: IISS, 2025. The report analyzes the transformation of naval warfare through autonomous systems and their impact on the traditional balance of naval power.

[4] International Crisis Group, Eastern Mediterranean Security Dynamics, Brussels: ICG Reports, 2024. The report addresses energy rivalries, Greece–Turkey tensions, and the gradual militarization of the Eastern Mediterranean.

[5] Reuters, reports concerning the unmanned maritime vessel incident in the waters of western Greece and developments in Mediterranean maritime security, 2026.

[6] Kathimerini and Ekathimerini, reports on the investigations conducted by Greek authorities regarding the unmanned surface vessel (USV), including statements from security structures and preliminary technical assessments, 2026.

[7] Ministry of Foreign Affairs of Greece, public statements by Foreign Minister Giorgos Gerapetritis regarding the incident and security in the Mediterranean, Athens, 2026.

[8] Top Channel and other regional Balkan media outlets, reports concerning hypotheses regarding the possible origin of the maritime vessel; these reports have not been confirmed by official authorities or independent technical investigations, 2026.

[9] European Commission, 2024–2025 Enlargement Package: Western Balkans, Brussels: European Commission, 2024–2025. The documents analyze political, security, and geopolitical challenges in the Western Balkans.

[10] European Commission, Trans-European Networks for Energy (TEN-E) Framework, Brussels: European Union Energy Policy Documentation. Strategic framework regarding European energy corridors and critical infrastructure.

[11] BBC Monitoring and Reuters Special Reports, analyses on information warfare, “strategic ambiguity,” and the influence of media in contemporary hybrid conflicts, 2024–2026.

[12] International Court of Justice (ICJ), Corfu Channel Case (United Kingdom v. Albania), Judgment of 9 April 1949, The Hague: ICJ Reports, 1949. Foundational judgment concerning state responsibility and the safety of navigation in territorial waters.

[13] North Atlantic Treaty Organization (NATO), NATO 2022 Strategic Concept, Madrid Summit Declaration, Brussels, 2022. The document describes the transformation of the Euro-Atlantic strategic environment following the war in Ukraine.

[14] International Institute for Strategic Studies (IISS), The Military Balance 2024–2025, London: Routledge/IISS, 2025. The report contains data regarding the Russian military presence in Syria, the Mediterranean, and North Africa.

[15] NATO Maritime Security Centre and Western maritime security analyses concerning the Russian naval base in Tartus and its logistical role in the Mediterranean, 2023–2025.

[16] Naval News, “After Loss of Tartus, Russia Now Has No Submarines in the Mediterranean,” 2025. Analysis concerning the reduction of Russian naval presence in the Mediterranean following the weakening of its position in Syria.

[17] ItaMilRadar, OSINT reports on Russian fleet movements and maritime activity in the Mediterranean, 2025. The analyses are based on satellite monitoring and AIS tracking of military vessels.

[18] Military Africa, “Russia Shifts Focus to Libya Following Setbacks in Syria,” 2025. Report concerning the expansion of Russian activity in eastern Libya and the use of paramilitary structures.

[19] Center for European Policy Analysis (CEPA), “Putin’s Empire-Building Base Hunt Reaches Libya,” Washington D.C., 2025. Analysis concerning Russian strategic interest in military bases and central Mediterranean corridors.

[20] The Washington Post, analyses and reviews regarding the transformation of the Wagner Group and the gradual integration of paramilitary structures into the “Africa Corps,” 2025.

[21] International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ), “Russia’s Ghost Ships Haunt Libya,” 2025. Investigation concerning logistical networks, maritime transport, and Russian activity along the Libyan coast.

[22] Reports by Western security institutions and strategic analyses concerning Iran–Russia military cooperation, 2024–2025; see also Atlantic Council and CSIS assessments regarding the transfer of military technologies.

[23] Reuters and Western intelligence assessments regarding the transfer of Iranian drones to Russia and their use in the war in Ukraine, 2023–2025.

[24] Reuters, Kathimerini, and regional reports concerning the maritime incident in Greek waters and hypotheses regarding the possible movement corridors of the unmanned vessel, 2026.

The Land of Leka,13.05.2026

Në mars 2020 me propozim të LDK, partia që ishte në koalicion qeverisës me VV, bashkë me opozitën votoi pro mocionin e mosbesimit kundër qeverisë Kurti Nr 1 vetëm 50 ditë pasi kjo qeveri kishte kaluar në Kuvend.

Pra LDK  edhe se ishte në koalicion me VV, bashkë me opozitën e rrëzoi qeverinë Nr.1 të Albin Kurtit!

Kurti qeveriste për herë të parë, LDK me opozitën kishin mbi dy dekada!

E çfarë kishte gabuar një qeveri 50 ditëshe, kur LDK prej 2006 bashkë me opozitën kishin shpërdorur pushtetin me korrupsion e duke e tregtu Kosovën e interesat e shtetit.

(Pas rrëzimit të Qeverisë Kurti Nr.1, LDK me kryeministër Abdullah Hotin krijoi një koalicion me AAK, Nismën, AKR dhe Listën Serbe dhe qeverisi deri kur Gjykata Kushtetuese nuk e njohu këtë qeveri e Kosova shkoi në zgjedhje.)

Atij marsi të 2020, 6 vjet më parë, Vjosa Osmani votoi kundër LDK, partisë së saj dhe ky veprim parimor pro Albin Kurti i dha asaj mbështetje të madhe në votimet e zgjedhjeve që do të mbaheshin më 14 shkurt 2021.

Sepse Vjosa Osmani iu kundërvu linjës politike të LDK- së e cila prej nëntorit 2006 veç degradon.

Nga marsi 2020 kur, me opozitën e rrëzoi qeverinë e Kurti Nr.1 për llogari të Grenell dhe atyre pas tij, LDK e ka shtuar në kreshento agresivitetin morboz kundër qeverive të Albin Kurtit,

e ka kthyer në sëmundje e obsesion,

çka Lumir Abdixhiku e pagoi me humbjen e radhës drastike në zgjedhjet e  28 dhjetorit 2025 me rezultatin 13%.

Por në vend se Lumir Abdixhiku të jepte dorëheqjen, sikur e kërkon loja e ndershme demokratike pasi kush humb zgjedhjet ia le radhën dikujt tjetër në parti,

ju e dini tashmë se çfarë bëri ai!

Tërhoqi në LDK Vjosa Osmanin ( thuhet se ajo është gruaja e djalit të tezes – edhe ky është problem i standartit të shkelur demokratik nëse rezulton të jetë i vërtetë)

e cila tani ka ndryshuar timon dhe i është bashkangjitur mendësisë së vjetër së LDK që u shpalos në mocionin e mosbesimit të marsit 2020,

që Vjosa Osmani asaj bote i doli kundër dhe kundërshtimi i saj ndaj linjës së LDK do t’i jepte mbështetje në votimet e 2021.

Pra Vjosa Osmani në 2021 u votua se e kundërshtoi mendësinë autodestruktive, vetshkatërruese të LDK.

Tash Vjosa Osmani e 6 marsit 2026 i ka dalur kundër Vjosa Osmanit të marsit 2020!

Për pro Albin Kurtin u votua më 2021, për kundër Albin Kurtin s’ka me u votu më 7 qershor 2026!

Ia ka fajin vetes. I ka hyrë në hak Kosovës!

Babëzia për pushtet e rrokullisi nga shkallët nga lart teposhtë.

Dhe iu ngjit virusit të sëmundjes së LDK që e rrëzoi Qeverinë Kurti Nr1 Albinit në mars 2020!

Populli ka me e mbyllë n’karantinë Vjosën me LDK se kështu shpëtohet Kosova nga ky virus antikombëtar që e çoi Kosovën brënda 15 muajsh tre herë në zgjedhje,

kur LDK refuzoi propozimet e Kurtit për bashkëqeverisje me dy opsione: me postin e kryeparlamentarit dhe me atë të nënkryeministrit plus katër portofole ministrore, përfshi ministrin e jashtëm dhe po ashtu refuzoi të propozonte kandidatin e saj për president.

Keni me e pa!

 

 

The introduction of a resolution in the House of Representatives, supporting Kosova’s integration into NATO by American congressmen Keith Self, Ritchie Torres, and Mike Lawler, is of special importance for the Republic of Kosova. The resolution recognizes Kosova’s achievements and argues that its membership in NATO would help stabilize the Balkans.

The approval of this resolution in Congress follows a defined procedure. After passing in the House of Representatives, it must also be introduced and approved by the U.S. Senate to be recorded as a joint decision of the U.S. Congress.

It should be noted that the resolution is not a binding law, but it has a positive political effect because it shows that in America there is support for Kosova from both major parties. It strengthens Kosova’s position in the international arena and increases diplomatic pressure on NATO countries that have not yet recognized Kosova’s independence to do so.

At the same time, it influences the State Department and the U.S. administration to orient their foreign policy in favor of Kosova, considering it a strategic American interest.

This resolution does not oblige NATO to take concrete action in this direction; however, it makes clear to member states, as well as to Kosova’s adversaries, the American interest in Kosova.

Kosova’s membership in NATO is a long-term process that requires meeting many preconditions, some of which do not depend on Kosova. Nevertheless, Kosova must fulfill its own responsibilities in this direction, where the first phase is joining NATO’s Partnership for Peace.

This resolution also demonstrates the continued and successful engagement of individuals and organizations from the Albanian-American community in the interest of Kosova and the Albanian nation, especially the community in Dallas and New York.

Congressman Keith Self, along with several other members of Congress, is continuing the historic role of their predecessors in the U.S. Congress, such as DioGuardi, Dole, Lantos, McCain, Biden, Engel, Gilman, Hyde, and others.

Efforts by the backward Serbian regime to operate in the U.S., directly and through the Serbian-American community, are failing day by day, despite the investment of millions of dollars. The reason is simple: their cause is unjust, aggressive, anti-Western, and anti-human.

A primary existential duty of Kosova’s governance, alongside the democratic and economic development of the state, is strengthening the rule of law, professionalism of the army, and political stability. Kosova’s pro-American orientation must never be questioned, under any circumstances. Without America, there is no Kosova.

Last year’s masquerade by Kosova’s opposition, with the blocking of the creation of state institutions after democratic elections—especially the recent boycott of the presidential election—is having a very negative impact on the international image of the Republic of Kosova.

The majority population of Kosova, although tired and disappointed by repeated unnecessary elections, must mobilize once again and, through their vote, punish the obstructors of the state—the opposition of Kosova— who have placed personal and party interests above state and national interests.

 

 

Prezantimi i një rezolute në Dhomën e Përfaqësuesve, në mbështetje të integrimit të Kosovës në NATO nga kongresistët amerikanë Keith Self, Ritchie Torres dhe Mike Lawler, ka rëndësi të veçantë për Republikën e Kosovës. Rezoluta vlerëson arritjet e Kosovës dhe argumenton se anëtarësimi i saj në NATO do të ndihmonte në stabilitetin e Ballkanit.

Aprovimi i kësaj rezolute në Kongres është një procedurë e caktuar. Pas kalimit në Dhomën e Përfaqësuesve, ajo duhet të prezantohet dhe të aprovohet edhe nga Senati amerikan, për t’u evidentuar si vendim i përbashkët i Kongresit amerikan.

Duhet pasur parasysh se rezoluta nuk është ligj detyrues, por ka efekt politik pozitiv, sepse tregon se në Amerikë ekziston mbështetje për Kosovën nga të dyja partitë kryesore. Ajo forcon pozicionin e Kosovës në arenën ndërkombëtare dhe rrit presionin diplomatik ndaj vendeve të NATO-s që ende nuk e kanë njohur pavarësinë e Kosovës, që ta bëjnë një gjë të tillë.

Njëkohësisht, ajo ndikon te Departamenti i Shtetit dhe administrata amerikane që politikën e tyre të jashtme ta orientojnë në favor të Kosovës, duke e vlerësuar atë si një interes strategjik amerikan.

Kjo rezolutë nuk e detyron NATO-n të ndërmarrë veprime konkrete në këtë drejtim, megjithatë ua bën të qartë vendeve anëtare, por edhe armiqve të Kosovës, interesin amerikan për Kosovën.

Anëtarësimi i Kosovës në NATO është një proces afatgjatë që kërkon plotësimin e shumë parakushteve, disa prej të cilave nuk varen nga Kosova. Megjithatë, Kosova duhet t’i kryejë detyrat e veta në këtë drejtim, ku faza e parë është inkuadrimi në Partneritetin për Paqe të NATO-s.

Kjo rezolutë tregon gjithashtu angazhimin e vazhdueshëm dhe të suksesshëm të individëve dhe organizatave të komunitetit shqiptaro-amerikan në interes të Kosovës dhe kombit shqiptar, posaçërisht të komunitetit në Dallas dhe në New York.

Kongresmeni Keith Self, bashkë me disa anëtarë të tjerë të Kongresit, po vazhdojnë rolin historik të paraardhësve të tyre në Kongresin Amerikan, si DioGuardi, Dole, Lantos, McCain, Biden, Engel, Gilman, Hyde e të tjerë.

Përpjekjet e regjimit të prapambetur serb për të vepruar në SHBA drejtpërdrejt dhe  nëpërmjet komunitetit serbo-amerikan po dështojnë dita-ditës, pavarësisht investimit të miliona dollarëve. Arsyeja është e thjeshtë: çështja e tyre është e padrejtë, agresive, anti-perëndimore dhe anti-njerëzore.

Detyrë parësore ekzistenciale e qeverisjes së Kosovës, krahas zhvillimit demokratik dhe ekonomik të shtetit, është forcimi i sundimit të ligjit, profesionalizmi i ushtrisë dhe stabiliteti politik. Orientimi pro-amerikan i Kosovës nuk guxon të vihet në pikëpyetje asnjëherë, në asnjë mënyrë. Pa Amerikë nuk ka Kosovë.

Maskarada e vitit të kaluar e opozitës së Kosovës, me bllokimin e krijimit të institucioneve shtetërore pas zgjedhjeve demokratike, sidomos bojkotimi i fundit i zgjedhjes së Presidentit, po ndikon shumë negativisht në imazhin ndërkombëtar të Republikës së Kosovës.

Populli shumicë i Kosovës, edhe pse i lodhur dhe i dëshpëruar nga zgjedhjet e njëpasnjëshme të panevojshme, duhet të mobilizohet edhe njëherë dhe t’ua tregojë me votë vendin bllokuesve të shtetit, opozitës së Kosovës, e cila i ka vënë interesat personale dhe partiake përpara atyre shtetërore dhe kombëtare.

Serbia ndërmjet integrimit evropian dhe aleancës strategjike me Rusinë: energjia, inteligjenca, ndikimi ushtarak dhe projekti gjeopolitik në Ballkan.

Parathënie

Në një periudhë kur Europa po përballet me transformime të thella gjeopolitike dhe sfida të reja të sigurisë, Ballkani Perëndimor vazhdon të mbetet një nga rajonet më të ndjeshme të konkurrencës ndërmjet fuqive globale. Lufta në Ukraine ka përshpejtuar procesin e rikonfigurimit të rendit evropian, duke e shtyrë kontinentin drejt forcimit të unitetit politik, mbrojtjes kolektive dhe reduktimit të ndikimeve të jashtme destabilizuese¹.

Megjithatë, në këtë realitet të ri strategjik, Serbia vazhdon të mbajë një pozicion të dyfishtë politik dhe gjeopolitik. Ndërsa zyrtarisht deklaron synimin për integrim në Unionin Europian, ajo njëkohësisht thellon bashkëpunimin me Rusin në fusha kyçe si energjia, diplomacia, siguria, bashkëpunimi ushtarak dhe ndikimi informativ².

Kjo marrëdhënie nuk përfaqëson vetëm një partneritet bilateral tradicional, por një aleancë strategjike shumëdimensionale e ndërtuar mbi interesa të përbashkëta politike, lidhje historike, afërsi kulturore dhe objektiva gjeopolitike në Ballkan³. Përmes mekanizmave ekonomikë, rrjeteve të inteligjencës, ndikimit mediatik dhe strukturave hibride të sigurisë, Rusia vazhdon ta konsiderojë Serbinë si pikën kryesore të pranisë së saj strategjike në Europën Juglindore⁴.

Në këtë kontekst, analiza e marrëdhënieve serbo-ruse bëhet thelbësore për të kuptuar jo vetëm dinamikat politike të Ballkanit, por edhe sfidat më të gjera të sigurisë evropiane. Çështje si qendra ruso-serbe në Nish, bashkëpunimi ushtarak, ndikimi energjetik, operacionet informative dhe rrjetet e inteligjencës tregojnë se Ballkani mbetet një hapësirë ku vazhdon përplasja ndërmjet projektit euroatlantik dhe ambicieve strategjike të Rusisë⁵.

1. Serbia dhe Rusia: aleancë strategjike me bazë historike dhe gjeopolitike

Marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe Rusisë janë ndërtuar mbi lidhje historike, fetare dhe politike që datojnë prej shekujsh. Koncepti i “vëllazërisë sllavo-ortodokse” është përdorur vazhdimisht si instrument për të legjitimuar afërsinë politike ndërmjet dy vendeve⁶.

Pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës në vitin 2008, Rusia u shndërrua në mbështetësen kryesore diplomatike të Serbisë në arenën ndërkombëtare, veçanërisht në Këshillin e Sigurimit të Kombeve të Bashkuara ⁷. Në këmbim, Beogradi ka refuzuar harmonizimin e plotë me politikën e jashtme të Bashkimit Europian ndaj Rusisë, sidomos pas pushtimit të Ukrainës.

Presidenti Aleksandar Vučić ka ndërtuar një model politik ku integrimi europian dhe lidhjet me Rusinë përdoren paralelisht për të ruajtur fleksibilitet strategjik dhe për të maksimizuar interesat shtetërore⁸.

2. Dimensioni energjetik dhe ekonomik

Një nga instrumentet më të fuqishme të ndikimit rus në Serbi mbetet sektori energjetik. Kompania shtetërore ruse Gazprom kontrollon pjesë kyçe të infrastrukturës energjetike serbe dhe furnizimit me gaz⁹.

Varësia energjetike e Serbisë nga Rusia krijon jo vetëm lidhje ekonomike, por edhe varësi politike dhe strategjike. Përmes projekteve energjetike rajonale, Moska synon të ruajë ndikimin në Ballkan dhe të pengojë diversifikimin energjetik europian¹⁰.

Kapitali rus është i pranishëm edhe në sektorin bankar, mediatik dhe infrastrukturor, duke krijuar një rrjet të gjerë ndikimi ekonomik që forcon pozicionin e Rusisë në rajon.

3. Bashkëpunimi ushtarak dhe qendra ruso-serbe në Nish

Megjithëse Serbia bashkëpunon me NATO përmes programit “Partneriteti për Paqe”, marrëdhëniet ushtarake me Rusinë vazhdojnë të jenë të rëndësishme¹¹.

Serbia ka blerë avionë luftarakë rusë, sisteme raketore dhe pajisje të tjera ushtarake, ndërsa stërvitjet e përbashkëta ushtarake kanë qenë pjesë e vazhdueshme e bashkëpunimit bilateral.

Rëndësi të veçantë ka marrë Qendra Humanitare Ruso-Serbe në Nish. Edhe pse zyrtarisht funksionon si qendër për menaxhimin e emergjencave civile, shumë analiza të sigurisë perëndimore e konsiderojnë atë një pikë potenciale të operacioneve të inteligjencës ruse në Ballkan¹².

Pozicioni strategjik i Nish-it, afërsia me korridoret kryesore rajonale dhe kërkesat për status diplomatik të personelit rus kanë shtuar dyshimet se qendra mund të përdoret për operacione monitorimi, logjistike dhe inteligjence¹³.

4. Operacionet hibride dhe rrjetet e ndikimit ruso-serb

Në dekadën e fundit, shumë institucione evropiane të sigurisë kanë paralajmëruar për zgjerimin e operacioneve hibride ruse në Ballkan¹⁴. Këto operacione përfshijnë:

* dezinformimin mediatik,
* ndikimin politik,
* bashkëpunimin me organizata nacionaliste,
* operacionet e inteligjencës,
* si dhe instrumentalizimin e identitetit fetar dhe kulturor.

Mediat pro-ruse në Serbi promovojnë narrativa anti-perëndimore dhe anti-NATO, duke e paraqitur Rusinë si aleatin historik të popullit serb. Në këtë kuadër, Kisha Ortodokse Serbe luan rol të rëndësishëm në ruajtjen e afërsisë kulturore dhe politike ndërmjet dy vendeve¹⁵.

Sipas shumë analizave strategjike, Serbia konsiderohet një nga pikat më të rëndësishme tranzitore për rrjetet ruse të ndikimit në Europën Juglindore¹⁶.

5. Ballkani si hapësirë e konkurrencës gjeopolitike

Për Rusinë, Ballkani përfaqëson një hapësirë strategjike ku mund të sfidojë ndikimin euroatlantik me kosto relativisht të ulët politike dhe ushtarake¹⁷.

Në Bosnie dhe Herzegovinë, mbështetja ndaj strukturave separatiste në Republika Srpska shihet si instrument destabilizues.

Në Mal të Zi, strukturat pro-ruse dhe proserbe kanë kundërshtuar vazhdimisht integrimin euroatlantik.

Në raport me Kosovo, Serbia dhe Rusia bashkëpunojnë diplomatikisht për të penguar konsolidimin ndërkombëtar të shtetit kosovar dhe për të ruajtur ndikimin serb në rajon¹⁸.

6. Zgjerimi i ndikimit ruso-serb në Ballkan: Bosnja, Kosova dhe rrjetet hibride në rajon

Përtej marrëdhënieve bilaterale ndërmjet Serbia dhe Rusia, dimensioni më i ndjeshëm i këtij partneriteti shfaqet në përpjekjet për zgjerim të ndikimit politik, të sigurisë dhe informativ në gjithë Ballkanin Perëndimor. Në analizat strategjike evropiane dhe euroatlantike, Ballkani konsiderohet një nga hapësirat më të ekspozuara ndaj operacioneve hibride ruse, ku Serbia shpesh paraqitet si nyja kryesore e projeksionit të këtij ndikimi.

Këto operacione nuk kufizohen në diplomaci klasike apo marrëdhënie shtetërore, por përfshijnë rrjete politike, struktura informative, organizata nacionaliste, ndikim mediatik, rrjete ekonomike, struktura të inteligjencës dhe mekanizma të luftës hibride.

6.1 Bosnja dhe Hercegovina: Republika Srpska si instrument i destabilizimit rajonal

Në Bosnja dhe Hercegovina, ndikimi ruso-serb është përqendruar kryesisht në Republika Srpska dhe në mbështetjen politike ndaj strukturave separatiste serbe.

Lideri i Republikës Srpska, Milorad Dodik, ka zhvilluar marrëdhënie të afërta me Kremlinin dhe është pozicionuar vazhdimisht kundër forcimit të institucioneve qendrore të Bosnjës. Retorika separatiste dhe kërcënimet për shkëputje të Republikës Srpska janë konsideruar nga shumë institucione perëndimore si rrezik serioz për stabilitetin e Ballkanit.

Rusia e mbështet këtë qasje sepse një Bosnjë funksionale dhe e integruar në strukturat euroatlantike do të reduktonte ndjeshëm hapësirën e ndikimit rus në rajon. Përmes mbështetjes politike, mediatike dhe diplomatike ndaj strukturave separatiste, Moska synon të ruajë tensione të kontrolluara dhe të pengojë konsolidimin institucional të Bosnjës.

Në analizat e sigurisë evropiane, Bosnja shpesh konsiderohet si “pika më e brishtë” e Ballkanit Perëndimor për shkak të ndërthurjes së nacionalizmave etnike, ndikimit të jashtëm dhe dobësisë institucionale.

6.2 Kosova: dimensioni strategjik i përplasjes ruso-serbe

Çështja e Kosova mbetet elementi qendror i bashkëpunimit strategjik ndërmjet Serbisë dhe Rusisë.

Për Serbinë, Kosova përfaqëson çështjen kryesore të identitetit kombëtar dhe politikës shtetërore. Për Rusinë, ajo përfaqëson një instrument të rëndësishëm për të sfiduar Perëndimin dhe për të ruajtur ndikimin në Ballkan.

Moska vazhdimisht e ka përdorur veton në Këshilli i Sigurimit i OKB-së për të penguar avancimin ndërkombëtar të Kosovës. Në të njëjtën kohë, mediat pro-ruse dhe strukturat nacionaliste në Serbi promovojnë narrativa destabilizuese ndaj institucioneve të Kosovës dhe pranisë perëndimore në rajon.

Tensionet në veri të Kosovës shpesh interpretohen si pjesë e një strategjie më të gjerë për ruajtjen e një “konflikti të ngrirë”, i cili mund të përdoret si instrument presioni politik dhe destabilizimi rajonal.

6.3 Mali i Zi: infiltrimi politik dhe rrjetet proruse

Në Mali i Zi, ndikimi ruso-serb është manifestuar veçanërisht përmes strukturave politike, mediatike dhe fetare.

Pas anëtarësimit të Malit të Zi në NATO në vitin 2017, strukturat proruse dhe proserbe intensifikuan aktivitetin kundër orientimit euroatlantik të vendit. Autoritetet malazeze kanë akuzuar aktorë të lidhur me inteligjencën ruse për përfshirje në tentativa destabilizuese dhe operacione politike kundër qeverisë pro-perëndimore.

Kisha Ortodokse Serbe ka luajtur rol të rëndësishëm në mobilizimin politik dhe kulturor të qarqeve proserbe në Mal të Zi, duke e shndërruar identitetin fetar në instrument ndikimi politik.

6.4 Shqipëria: ndikimi indirekt dhe operacionet informative

Në Shqipëria, ndikimi rus është më i kufizuar për shkak të orientimit të qartë euroatlantik dhe anëtarësimit në NATO.

Megjithatë, raportet e sigurisë kanë paralajmëruar për përpjekje të operacioneve informative dhe dezinformuese që synojnë polarizimin politik, dobësimin e besimit ndaj institucioneve euroatlantike dhe nxitjen e tensioneve rajonale.

6.5 Maqedonia e Veriut: ndërhyrjet hibride dhe tensionet identitare

Në Maqedonia e Veriut, ndikimi ruso-serb është shfaqur përmes operacioneve informative, manipulimit të tensioneve identitare dhe kundërshtimit të integrimit euroatlantik.

Procesi i anëtarësimit në NATO u shoqërua me fushata dezinformimi dhe propagande proruse që synonin të dobësonin mbështetjen publike për orientimin perëndimor.

6.6 Greqia dhe rrjetet e ndikimit në Evropën Juglindore

Edhe pse Greqia është anëtare e NATO dhe Bashkimit Europian, analizat e sigurisë kanë evidentuar praninë e rrjeteve të ndikimit rus në qarqe fetare, mediatike dhe ekonomike.

Lidhjet historike ortodokse ndërmjet Rusisë dhe Greqisë janë përdorur si kanal ndikimi kulturor dhe diplomatik në rajon.

6.7 Lufta hibride dhe arkitektura e re e sigurisë në Ballkan

Operacionet hibride ruso-serbe në Ballkan nuk synojnë domosdoshmërisht konflikt të hapur ushtarak. Objektivi kryesor është ruajtja e paqëndrueshmërisë së kontrolluar politike, dobësimi i institucioneve demokratike dhe ngadalësimi i integrimit euroatlantik të rajonit.

Kjo strategji përfshin dezinformim, infiltrime politike, instrumentalizim të nacionalizmit, ndikim ekonomik, rrjete inteligjence dhe shfrytëzim të tensioneve etnike e fetare.

Përfundim

Marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe Rusisë përbëjnë një partneritet strategjik kompleks që shtrihet në politikë, ekonomi, energji, siguri, media dhe operacione hibride.

Qendra ruso-serbe në Nish dhe rrjetet e ndikimit në Ballkan simbolizojnë mënyrën se si Rusia përpiqet të ruajë praninë e saj strategjike në Europën Juglindore përmes metodave të shumëfishta të fuqisë dhe ndikimit.

Në kohën kur Europa po përpiqet të ndërtojë një rend të ri të bazuar në unitet, stabilitet dhe integrim demokratik, Ballkani vazhdon të mbetet një nga frontet më të ndjeshme të konkurrencës gjeopolitike ndërmjet Perëndimit dhe Rusisë. Në këtë përballje strategjike, Serbia vazhdon të luajë rolin e aktorit kyç të ndikimit rus në rajon.

Fusnota :

1. Timothy Snyder, Rruga drejt moslirisë: Rusia, Evropa dhe Amerika (The Road to Unfreedom: Russia, Europe, America), New York: Tim Duggan Books, 2018.
— Libër që analizon strategjinë gjeopolitike të Rusisë moderne, ndikimin e saj në Europë dhe përdorimin e propagandës, destabilizimit politik dhe luftës hibride kundër Perëndimit.

2. Dimitar Bechev, Rusia në ngritje: Politika e jashtme e Putinit në Lindjen e Mesme dhe Afrikën Veriore (Russia Rising: Putin’s Foreign Policy in the Middle East and North Africa), London: I.B. Tauris, 2021.
— Studim mbi zgjerimin e ndikimit rus në rajone strategjike dhe mënyrën se si Kremlini përdor diplomacinë, energjinë dhe aleancat politike për të zgjeruar fuqinë ndërkombëtare.

3. Mark Galeotti, Duhet të flasim për Putinin (We Need to Talk About Putin), London: Ebury Press, 2019.
— Analizë mbi sistemin politik rus, mënyrën e funksionimit të pushtetit të Vladimir Putin dhe strategjitë e Rusisë në politikën ndërkombëtare.

4. Keir Giles, Rregullat e Moskës: Çfarë e shtyn Rusinë të përballet me Perëndimin (Moscow Rules: What Drives Russia to Confront the West), Washington DC: Brookings Institution Press, 2019.
— Vepër që trajton doktrinën strategjike të Rusisë dhe përdorimin e operacioneve hibride, inteligjencës dhe ndikimit politik kundër vendeve perëndimore.

5. Florian Bieber dhe Nikolaos Tzifakis, Ballkani Perëndimor në botë (The Western Balkans in the World), London: Routledge, 2020.
— Analizë gjithëpërfshirëse mbi pozicionin gjeopolitik të Ballkanit Perëndimor dhe ndikimin e aktorëve ndërkombëtarë si Rusia, Bashkimi Europian, Kina dhe Turqia në rajon.

6. Maria Todorova, Imagjinimi i Ballkanit (Imagining the Balkans), Oxford University Press, 2009.
— Studim klasik mbi identitetin historik dhe politik të Ballkanit dhe perceptimin e rajonit në politikën europiane.

7. James Ker-Lindsay, Kosova: Rruga drejt shtetësisë së kontestuar në Ballkan (Kosovo: The Path to Contested Statehood in the Balkans), London: I.B. Tauris, 2009.
— Analizë mbi procesin e shtetformimit të Kosovës dhe rolin e Serbisë dhe Rusisë në kundërshtimin diplomatik të pavarësisë së saj.

8. Srđan Cvijić, “Serbia ndërmjet Bashkimit Europian dhe Rusisë” (Serbia between the EU and Russia), European Policy Centre, Bruksel, 2022.
— Punim analitik mbi politikën e balancimit të Serbisë ndërmjet orientimit europian dhe aleancës tradicionale me Rusinë.

9. Margarita Assenova, Ballkani: laborator i luftës informative ruse (The Balkans: A Laboratory for Russian Information Warfare), Jamestown Foundation, 2018.
— Studim mbi përdorimin e propagandës, mediave dhe dezinformimit rus në Ballkanin Perëndimor.

10. Agnia Grigas, Gjeopolitika e re e gazit natyror (The New Geopolitics of Natural Gas), Harvard University Press, 2017.
— Analizë mbi përdorimin e energjisë dhe gazit natyror si instrument strategjik i politikës së jashtme ruse.

11. NATO, Programi “Partneriteti për Paqe” (Partnership for Peace Programme), Bruksel.
— Dokumente dhe politika të NATO-s lidhur me bashkëpunimin ushtarak dhe të sigurisë me shtetet partnere, përfshirë Serbinë.

12. Center for Strategic and International Studies (CSIS), Gjurmët e Rusisë në Ballkan (Russia’s Footprint in the Balkans), Washington DC, 2019.
— Raport strategjik mbi ndikimin politik, ekonomik dhe të sigurisë të Rusisë në Ballkanin Perëndimor.

13. Edward P. Joseph, “Qendra Humanitare Ruso-Serbe në Nish” (The Russian-Serbian Humanitarian Center in Niš), Foreign Policy Research Institute, 2018.
— Analizë mbi rolin dhe funksionin strategjik të qendrës ruso-serbe në Niš dhe dyshimet për përdorim të saj në operacione inteligjence.

14. European Union Institute for Security Studies, Ndikimi rus në Ballkanin Perëndimor (Russian Influence in the Western Balkans), Paris, 2021.
— Raport mbi operacionet hibride ruse, ndikimin mediatik dhe rrjetet politike proruse në rajon.

15. Vjekoslav Perica, Idhujt e Ballkanit: Feja dhe nacionalizmi në shtetet jugosllave (Balkan Idols: Religion and Nationalism in Yugoslav States), Oxford University Press, 2002.
— Studim mbi rolin e religjionit dhe nacionalizmit në politikën e Ballkanit dhe ndikimin e kishave ortodokse në identitetin politik rajonal.

16. NATO Strategic Communications Centre of Excellence, Gjurmët e Rusisë në Ballkan (Russia’s Footprint in the Balkans), Riga, 2020.
— Raport mbi strategjitë e komunikimit strategjik, propagandës dhe ndikimit rus në Europën Juglindore.

17. Dimitar Bechev, Fuqi rivale: Rusia në Europën Juglindore (Rival Power: Russia in Southeast Europe), Yale University Press, 2017.
— Një nga analizat më të rëndësishme mbi strategjinë afatgjatë të Rusisë në Ballkan dhe marrëdhëniet e saj me Serbinë.

18. Arolda Elbasani dhe Adam Fagan, Evropianizimi dhe demokratizimi në Ballkanin Perëndimor (Europeanization and Democratization in the Western Balkans), Palgrave Macmillan, 2015.
— Analizë akademike mbi proceset e integrimit evropian, demokratizimit dhe sfidat politike në Ballkanin Perëndimor.

19. Dimitar Bechev, Rival Power: Russia in Southeast Europe, Yale University Press, 2017.
Ky studim analizon në mënyrë të thelluar strategjinë afatgjatë të Rusia në Europën Juglindore, me fokus të veçantë në Ballkan. Autori argumenton se Rusia nuk synon dominim të drejtpërdrejtë territorial, por përdor ndikim politik, energjetik dhe diplomatik për të krijuar varësi strategjike në shtete të brishta si Serbia dhe për të penguar zgjerimin e NATO dhe Bashkimit Europian.

20. Kurt Bassuener dhe Bodo Weber, Ballkani Perëndimor dhe sfida ruse, Demokratization Policy Council, Berlin, 2018.
Ky raport fokusohet në dobësitë institucionale të Ballkanit Perëndimor dhe mënyrën se si Rusia i shfrytëzon ato për ndikim politik dhe destabilizim të kontrolluar. Analiza thekson veçanërisht rolin e nacionalizmit lokal, mungesën e konsolidimit demokratik dhe ndikimin e aktorëve politikë të lidhur me Moskën në rajon.

21. European Council on Foreign Relations, Rusia në Ballkan, Bruksel, 2021.
Ky dokument politik analizon rrjetet e ndikimit rus në Ballkan, duke përfshirë diplomacinë, energjinë, mediat dhe operacionet hibride. Raporti thekson se Ballkani është një hapësirë strategjike për Rusinë për të sfiduar rendin euroatlantik dhe për të ruajtur ndikim në periferi të Bashkimit Europian.

22. James Ker-Lindsay, Kosova: rruga drejt shtetësisë së kontestuar në Ballkan, London: I.B. Tauris, 2009.
Ky studim analizon procesin e shtetformimit të Kosova dhe sfidat ndërkombëtare të njohjes së saj. Autori trajton rolin e Serbisë dhe Rusisë në bllokimin diplomatik të Kosovës, duke e parë çështjen si një nga pikat kryesore të konfliktit gjeopolitik në Ballkan.

23. International Crisis Group, Kosova Veriore: sovranitet i dyfishtë në praktikë, Bruksel, 2023.
Ky raport analizon situatën e brishtë në veri të Kosovës, ku strukturat paralele politike dhe të sigurisë krijojnë një model të “sovranitetit të dyfishtë”. Dokumenti thekson se tensionet në këtë zonë shpesh përdoren si instrument politik në kuadër të konkurrencës ndërmjet Perëndimit dhe Rusisë në rajon.

24. NATO Strategic Communications Centre of Excellence, Ndikimi rus në Mal të Zi, Riga, 2020.
Ky raport trajton operacionet e ndikimit rus në Mali i Zi, duke përfshirë fushatat dezinformuese, përpjekjet për destabilizim politik dhe ndërhyrjet në proceset zgjedhore. Dokumenti analizon gjithashtu lidhjet midis rrjeteve politike lokale dhe interesave strategjike të Moskës në Ballkan.

25. Hybrid CoE, Kërcënimet hibride dhe Ballkani, Helsinki, 2022.
Ky studim i Qendrës Europiane për Kërcënime Hibride analizon mënyrat e reja të luftës hibride në Ballkanin Perëndimor, duke përfshirë dezinformimin, ndikimin politik, manipulimin e opinionit publik dhe përdorimin e identiteteve etnike e fetare për qëllime gjeopolitike.

26. European Parliament Research Service, Ndërhyrja ruse në Ballkanin Perëndimor, Bruksel, 2022.
Ky raport i Parlamentit Europian dokumenton format e ndryshme të ndërhyrjes ruse në rajon, duke përfshirë ndikimin në media, financimin e aktorëve politikë dhe përdorimin e energjisë si instrument presioni strategjik ndaj vendeve të Ballkanit.

27. Keir Giles, Rregullat e Moskës, Brookings Institution Press, 2019.
Ky libër analizon doktrinën strategjike të Rusisë në marrëdhëniet me Perëndimin, duke theksuar përdorimin e operacioneve hibride, inteligjencës, propagandës dhe presionit psikologjik si pjesë e politikës së jashtme ruse.

28. EU Institute for Security Studies, Kërcënimet hibride në Ballkanin Perëndimor, Paris, 2023.
Ky raport analizon rreziqet e sigurisë në Ballkan, duke theksuar se rajoni mbetet një nga hapësirat kryesore të konkurrencës gjeopolitike ndërmjet Rusisë dhe Perëndimit. Dokumenti fokusohet në dobësitë institucionale, ndikimin e jashtëm dhe sfidat e integrimit euroatlantik.

Vendi i Lekës,07.05.2026

At a time when Europe seeks unity and stability, Serbia deepens strategic ties with Russia: the political, economic, military dimension and the Russia–Serbia network of influence in the Balkans

Isuf B.Bajrami

Serbia between European integration and strategic alliance with Russia: energy, intelligence, military influence and the geopolitical project in the Balkans.

Introduction

In a period when Europe is facing profound geopolitical transformations and new security challenges, the Western Balkans continues to remain one of the most sensitive regions of global power competition. The war in Ukraine has accelerated the process of reconfiguring the European order, pushing the continent toward strengthening political unity, collective defense, and reducing destabilizing external influences¹.

However, in this new strategic reality, Serbia continues to maintain a dual political and geopolitical position. While officially declaring its intention to integrate into the European Union, it simultaneously deepens cooperation with Russia in key areas such as energy, diplomacy, security, military cooperation, and informational influence².

This relationship does not represent only a traditional bilateral partnership, but a multidimensional strategic alliance built on shared political interests, historical ties, cultural proximity, and geopolitical objectives in the Balkans³. Through economic mechanisms, intelligence networks, media influence, and hybrid security structures, Russia continues to consider Serbia as the main pillar of its strategic presence in Southeastern Europe⁴.

In this context, the analysis of Serbia–Russia relations becomes essential to understanding not only the political dynamics of the Balkans but also broader European security challenges. Issues such as the Russia–Serbia center in Niš, military cooperation, energy influence, information operations, and intelligence networks show that the Balkans remains an area where the confrontation between the Euro-Atlantic project and Russia’s strategic ambitions continues⁵.

1. Serbia and Russia: a strategic alliance with historical and geopolitical foundations

Relations between Serbia and Russia are built on historical, religious, and political ties dating back centuries. The concept of “Slavic-Orthodox brotherhood” has been continuously used as an instrument to legitimize political closeness between the two countries⁶.

After the declaration of Kosovo’s independence in 2008, Russia became Serbia’s main diplomatic supporter in the international arena, especially in the United Nations Security Council⁷. In return, Belgrade has refused full alignment with the European Union’s foreign policy toward Russia, especially after the invasion of Ukraine.

President Aleksandar Vučić has developed a political model in which European integration and relations with Russia are used in parallel to maintain strategic flexibility and maximize national interests⁸.

2. Energy and economic dimension

One of the strongest instruments of Russian influence in Serbia remains the energy sector. The Russian state company Gazprom controls key parts of Serbia’s energy infrastructure and gas supply⁹.

Serbia’s energy dependence on Russia creates not only economic ties but also political and strategic dependence. Through regional energy projects, Moscow aims to maintain influence in the Balkans and prevent European energy diversification¹⁰.

Russian capital is also present in the banking, media, and infrastructure sectors, creating a wide network of economic influence that strengthens Russia’s position in the region.

3. Military cooperation and the Russia–Serbia center in Niš

Although Serbia cooperates with NATO through the “Partnership for Peace” program, military relations with Russia remain significant¹¹.

Serbia has purchased Russian fighter jets, missile systems, and other military equipment, while joint military exercises have been a constant part of bilateral cooperation.

Particular importance is given to the Russia–Serbia Humanitarian Center in Niš. Although officially functioning as a civil emergency management center, many Western security analyses consider it a potential site for Russian intelligence operations in the Balkans¹².

The strategic position of Niš, its proximity to key regional corridors, and demands for diplomatic status for Russian personnel have raised suspicions that the center could be used for monitoring, logistics, and intelligence operations¹³.

4. Hybrid operations and Russia–Serbia influence networks

In the last decade, many European security institutions have warned about the expansion of Russian hybrid operations in the Balkans¹⁴. These operations include:

* media disinformation
* political influence
* cooperation with nationalist organizations
* intelligence operations
* instrumentalization of religious and cultural identity

Pro-Russian media in Serbia promote anti-Western and anti-NATO narratives, presenting Russia as the historical ally of the Serbian people. In this context, the Serbian Orthodox Church plays an important role in maintaining cultural and political closeness between the two countries¹⁵.

According to many strategic analyses, Serbia is considered one of the key transit points for Russian influence networks in Southeastern Europe¹⁶.

5. The Balkans as a space of geopolitical competition

For Russia, the Balkans represent a strategic space where it can challenge Euro-Atlantic influence at relatively low political and military cost¹⁷.

In Bosnia and Herzegovina, support for separatist structures in Republika Srpska is seen as a destabilizing instrument. In Montenegro, pro-Russian and pro-Serbian structures have consistently opposed Euro-Atlantic integration.

Regarding Kosovo, Serbia and Russia cooperate diplomatically to prevent the international consolidation of the Kosovar state and to maintain Serbian influence in the region¹⁸.

6. Expansion of Russia–Serbia influence in the Balkans: Bosnia, Kosovo and hybrid networks in the region

Beyond bilateral relations between Serbia and Russia, the most sensitive dimension of this partnership appears in efforts to expand political, security, and informational influence throughout the Western Balkans. In European and Euro-Atlantic strategic analyses, the Balkans is considered one of the most exposed areas to Russian hybrid operations, where Serbia is often seen as the central node of this influence projection.

These operations are not limited to classical diplomacy or state relations but include political networks, information structures, nationalist organizations, media influence, economic networks, intelligence structures, and hybrid warfare mechanisms.

6.1 Bosnia and Herzegovina: Republika Srpska as an instrument of regional destabilization

In Bosnia and Herzegovina, Russia–Serbia influence is mainly concentrated in Republika Srpska and in political support for Serb separatist structures.

The leader of Republika Srpska, Milorad Dodik, has developed close relations with the Kremlin and has consistently opposed strengthening Bosnia’s central institutions. Secessionist rhetoric and threats to break away from Republika Srpska are considered by Western institutions as a serious risk to Balkan stability.

Russia supports this approach because a functional Bosnia integrated into Euro-Atlantic structures would significantly reduce Russian influence in the region. Through political, media, and diplomatic support for separatist structures, Moscow aims to maintain controlled tensions and block Bosnia’s institutional consolidation.

In European security analyses, Bosnia is often considered the “most fragile point” of the Western Balkans due to ethnic nationalism, external influence, and institutional weakness.

6.2 Kosovo: the strategic dimension of the Russia–Serbia confrontation

The Kosovo issue remains the central element of strategic cooperation between Serbia and Russia.

For Serbia, Kosovo represents a core issue of national identity and state policy. For Russia, it represents an important instrument for challenging the West and maintaining influence in the Balkans.

Moscow has repeatedly used its veto in the UN Security Council to block Kosovo’s international advancement. At the same time, pro-Russian media and nationalist structures in Serbia promote destabilizing narratives against Kosovo’s institutions and Western presence in the region.

Tensions in northern Kosovo are often interpreted as part of a broader strategy of maintaining a “frozen conflict,” which can be used as a tool of political pressure and regional destabilization.

6.3 Montenegro: political infiltration and pro-Russian networks

In Montenegro, Russia–Serbia influence has been manifested especially through political, media, and religious structures.

After Montenegro joined NATO in 2017, pro-Russian and pro-Serbian structures intensified activities against the country’s Euro-Atlantic orientation. Montenegrin authorities have accused actors linked to Russian intelligence of involvement in destabilization attempts and political operations against the pro-Western government.

The Serbian Orthodox Church has played an important role in mobilizing pro-Serbian political and cultural groups in Montenegro, turning religious identity into a political influence tool.

6.4 Albania: indirect influence and information operations

In Albania, Russian influence is more limited due to the country’s clear Euro-Atlantic orientation and NATO membership.

However, security reports have warned about attempts of informational and disinformation operations aimed at political polarization, weakening trust in Euro-Atlantic institutions, and provoking regional tensions.

6.5 North Macedonia: hybrid interference and identity tensions

In North Macedonia, Russia–Serbia influence has appeared through information operations, manipulation of identity tensions, and opposition to Euro-Atlantic integration.

The NATO accession process was accompanied by disinformation campaigns and pro-Russian propaganda aimed at weakening public support for Western orientation.

6.6 Greece and influence networks in Southeastern Europe

Although Greece is a member of NATO and the European Union, security analyses have identified Russian influence networks in religious, media, and economic circles.

Historical Orthodox ties between Russia and Greece have been used as a channel of cultural and diplomatic influence in the region.

6.7 Hybrid warfare and the new security architecture in the Balkans

Russia–Serbia hybrid operations in the Balkans do not necessarily aim for open military conflict. The main objective is maintaining controlled political instability, weakening democratic institutions, and slowing Euro-Atlantic integration.

This strategy includes disinformation, political infiltration, instrumentalization of nationalism, economic influence, intelligence networks, and exploitation of ethnic and religious tensions.

Conclusion

Relations between Serbia and Russia represent a complex strategic partnership spanning politics, economy, energy, security, media, and hybrid operations.

The Russia–Serbia center in Niš and influence networks in the Balkans symbolize how Russia seeks to maintain its strategic presence in Southeastern Europe through multiple instruments of power and influence.

At a time when Europe is trying to build a new order based on unity, stability, and democratic integration, the Balkans remains one of the most sensitive fronts of geopolitical competition between the West and Russia. In this strategic confrontation, Serbia continues to play the role of a key actor of Russian influence in the region.

Footnotes:

1. Timothy Snyder, The Road to Unfreedom: Russia, Europe, America (2018).
This book examines contemporary Russia’s geopolitical strategy and its ideological confrontation with the West. Snyder argues that the Kremlin uses propaganda, disinformation, and hybrid warfare to weaken liberal democracies and reshape the European political order in its favor.
2. Dimitar Bechev, Russia Rising: Putin’s Foreign Policy in the Middle East and North Africa (2021).
Bechev analyzes Russia’s foreign policy expansion and its strategic use of energy, diplomacy, and military cooperation to increase influence beyond its borders, particularly in geopolitically sensitive regions.
3. Mark Galeotti, We Need to Talk About Putin (2019).
The book provides an overview of Vladimir Putin’s political system, explaining how power is centralized in Russia and how foreign policy is shaped by security institutions and elite networks.
4. Keir Giles, Moscow Rules: What Drives Russia to Confront the West (2019).
Giles explores Russia’s long-term confrontation with the West, focusing on hybrid warfare, intelligence operations, and strategic doctrine as tools of geopolitical competition.
5. Florian Bieber & Nikolaos Tzifakis, The Western Balkans in the World (2020).
This volume examines the Western Balkans’ geopolitical position and the influence of external actors such as Russia, the EU, China, and Turkey in shaping regional stability and political dynamics.
6. Maria Todorova, Imagining the Balkans (2009).
A foundational academic work analyzing how the Balkans have been historically constructed in European political imagination, emphasizing stereotypes and identity formation.
7. James Ker-Lindsay, Kosovo: The Path to Contested Statehood in the Balkans (2009).
The book explores Kosovo’s statehood process and the international disputes surrounding its recognition, including the diplomatic opposition led by Serbia and supported by Russia.
8. Srđan Cvijić, “Serbia between the European Union and Russia” (2022).
This analysis discusses Serbia’s foreign policy balancing act between EU integration and maintaining strong historical and political ties with Russia.
9. Margarita Assenova, The Balkans: A Laboratory for Russian Information Warfare (2018).
The study highlights how Russia uses media influence, propaganda, and disinformation campaigns in the Balkans to shape public opinion and political outcomes.
10. Agnia Grigas, The New Geopolitics of Natural Gas (2017).
Grigas examines how energy resources, particularly natural gas, are used as geopolitical tools by Russia to exert political leverage over dependent countries.
11. NATO, Partnership for Peace Programme.
This framework outlines NATO’s cooperation with partner countries, including Serbia, focusing on military reform, security cooperation, and regional stability.
12. CSIS, Russia’s Footprint in the Balkans (2019).
The report analyzes Russia’s multi-dimensional influence in the Balkans, including political alliances, energy dependence, and security-related activities.
13. Edward P. Joseph, “The Russian-Serbian Humanitarian Center in Niš” (2018).
This analysis discusses the strategic importance of the Niš center and raises concerns about its possible use for intelligence and logistical operations by Russia.
14. EU Institute for Security Studies, Russian Influence in the Western Balkans (2021).
The report examines hybrid operations, media influence, and political networks used by Russia to expand its presence in the region.
15. Vjekoslav Perica, Balkan Idols (2002).
Perica studies the role of religion and nationalism in the Balkans, focusing on how Orthodox churches have influenced political identity and state-building.
16. NATO StratCom COE, Russia’s Footprint in the Balkans (2020).
This report focuses on Russian strategic communication efforts, propaganda campaigns, and influence operations in Southeastern Europe.
17. Dimitar Bechev, Rival Power: Russia in Southeast Europe (2017).
Bechev analyzes Russia’s long-term strategy in Southeastern Europe, emphasizing Serbia as a key partner in maintaining regional influence.
18. Elbasani & Fagan, Europeanization and Democratization in the Western Balkans (2015).
This academic work examines EU integration processes and the challenges of democratization in post-socialist Balkan states.
19. Dimitar Bechev, Rival Power: Russia in Southeast Europe (expanded analysis).
This work highlights Russia’s use of political influence, energy dependence, and diplomatic tools to maintain strategic leverage in the Balkans and counter EU/NATO expansion.
20. Bassuener & Weber, The Western Balkans and the Russian Challenge (2018).
The report focuses on institutional weaknesses in the Western Balkans and how Russia exploits political instability and nationalism to maintain influence.
21. European Council on Foreign Relations (ECFR), Russia in the Balkans (2021).
This policy report analyzes Russian influence networks across diplomacy, media, energy, and hybrid operations in the region.
22. James Ker-Lindsay, Kosovo: The Path to Contested Statehood in the Balkans (2009).
The study explains the complex international disputes over Kosovo’s independence and Russia’s role in blocking its recognition.
23. International Crisis Group, North Kosovo: De Facto Division in Practice (2023).
This report examines the fragile political and security situation in northern Kosovo and the persistence of parallel governance structures.
24. NATO StratCom COE, Russian Influence in Montenegro (2020).
The report analyzes Russian political and informational influence in Montenegro, especially during its NATO accession period.
25. Hybrid CoE, Hybrid Threats and the Balkans (2022).
This study focuses on hybrid warfare techniques including disinformation, political manipulation, and exploitation of ethnic tensions in the Balkans.
26. European Parliament Research Service, Russian Interference in the Western Balkans (2022).
The report documents Russian activities in media influence, political financing, and strategic energy leverage in the region.
27. Keir Giles, Moscow Rules (2019).
Giles explains Russia’s strategic doctrine, focusing on hybrid warfare, intelligence operations, and psychological pressure against Western states.
28. EU Institute for Security Studies (EUISS), Hybrid Threats in the Western Balkans (2023).
This report analyzes the Western Balkans as a geopolitical competition zone, emphasizing vulnerabilities, external influence, and hybrid security threats.

The Land of Leka,07.05.2026