Nga Kaliningradi dhe Bjellorusia te përforcimet e NATO-s në Poloni dhe Lituani, nga mbrojtja e hapësirës ajrore dhe lufta hibride te Rumania, Deti i Zi dhe Ballkani Perëndimor: pse një brez i ngushtë toke në kufirin polako-lituanez është bërë një prej pikave më të rëndësishme të planifikimit ushtarak të Aleancës.
Evropa po përgatitet për një mjedis sigurie dukshëm më të pasigurt se ai që mbizotëroi në dekadat pas përfundimit të Luftës së Ftohtë. Lufta e Rusisë kundër Ukrainës nuk po trajtohet më vetëm si një konflikt brenda kufijve ukrainas. NATO e përshkruan luftën ruse si kërcënimin më serioz për sigurinë euroatlantike në dekada dhe thotë se në krahun lindor janë shtuar shkeljet e hapësirës ajrore, sulmet kibernetike dhe aktet e sabotimit. Aleanca thotë se mbrojtja e krahut lindor tashmë shtrihet nga Arktiku deri në Detin e Zi dhe se po mban atje planet më gjithëpërfshirëse të mbrojtjes që nga fundi i Luftës së Ftohtë.[1]
Në këtë hartë, një hapësirë e ngushtë toke ndërmjet Polonisë dhe Lituanisë ka marrë një rëndësi shumë më të madhe se përmasat e saj. Bëhet fjalë për korridorin e Suwalkit, i cili lidh territorin e tre shteteve baltike me pjesën tjetër të territorit të NATO-s. Në veri të tij ndodhet enklava ruse e Kaliningradit, ndërsa në jug dhe juglindje ndodhet Bjellorusia, aleati ushtarak i Moskës. Në anën tjetër të korridorit ndodhen Polonia dhe Lituania, përmes të cilave Estonia, Letonia dhe Lituania lidhen tokësisht me pjesën tjetër të Aleancës.[2]
Vetë NATO e konsideron Suwalkin një hapësirë strategjike. Në materialin e saj për praninë në Poloni, Aleanca thotë se forcat e dislokuara në Bemowo Piskie, në verilindje të Polonisë, ndodhen pranë korridorit dhe stërviten për të qenë në gjendje të përforcojnë shpejt aleatët në rast krize. Bëhet fjalë për një grup shumëkombësh të udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara, ku përfshihen tanke të rënda dhe njësi zbulimi britanike.[2]
Kjo është pika themelore e problemit. Suwalki nuk është i rëndësishëm sepse është një objektiv i izoluar ushtarak. Është i rëndësishëm sepse, në rast të një krize serioze në Baltik, përmes kësaj hapësire kalon një pjesë e problemit më të madh të NATO-s: si të mbahen të lidhura fizikisht Estonia, Letonia dhe Lituania me pjesën tjetër të territorit të Aleancës dhe si të dërgohen atje përforcime, municione, karburant, sisteme të mbrojtjes ajrore dhe pajisje të tjera.
Në veri të Suwalkit ndodhet Kaliningradi. Enklava ruse ka një pozitë të veçantë strategjike në Detin Baltik dhe, për NATO-n, përbën një prej faktorëve kryesorë që duhet të llogariten në çdo skenar të mbrojtjes së Polonisë dhe shteteve baltike. Në jug ndodhet Bjellorusia, e cila gjatë luftës kundër Ukrainës ka shërbyer si territor për aktivitetet ushtarake ruse dhe ka thelluar integrimin e saj ushtarak me Moskën. Për këtë arsye, Suwalki ndodhet mes dy hapësirave që NATO i konsideron pjesë të mjedisit të saj kryesor të sigurisë në krahun verilindor.
Kjo nuk do të thotë se ekziston një provë publike se Rusia ka marrë vendim për të sulmuar korridorin. Pikërisht ky dallim duhet ruajtur. Përgatitjet ushtarake të NATO-s janë planifikim mbrojtës dhe parandalues; ato nuk janë provë e një vendimi rus për luftë. Por fakti që NATO ka ndërtuar forca, plane dhe stërvitje specifike për mbrojtjen e kësaj hapësire tregon se Aleanca e konsideron atë një pikë që duhet të jetë e aftë të mbrohet në rast krize.[1][2]
Rreziku bëhet më i ndërlikuar nga karakteri i luftës moderne. Një krizë nuk ka nevojë të fillojë me një kolonë tankesh që kalon kufirin. Mund të fillojë me dronë, sulme kibernetike, sabotime, zjarrvënie, ndërhyrje në komunikime, dëmtime të infrastrukturës ose një incident ajror, ku për disa orë apo ditë mbetet e paqartë nëse kemi të bëjmë me aksident, provokim, operacion të qëllimshëm apo pjesë të një fushate më të gjerë.
NATO e ka përshkruar pikërisht këtë ndryshim. Në një fjalim të 31 gushtit, zëvendëssekretari i përgjithshëm i Aleancës tha se në krahun lindor po shihen shkelje të hapësirës ajrore me dronë dhe avionë, tentativa zjarrvëniesh, tentativa sabotimi, operacione inteligjence dhe madje tentativa atentatesh. Ai e përshkroi sjelljen ruse si një ndryshim të mjedisit të sigurisë evropiane.[3]
Në Poloni, paralajmërimet janë bërë edhe më konkrete. Më 17 shtator, kryeministri Donald Tusk doli në Sejm për të folur mbi situatën e sigurisë dhe tha se qeveria po merrte informacion nga burime polake, aleatë të NATO-s dhe partnerë ukrainas. Sipas tij, vlerësimet e inteligjencës tregonin se Rusia mund të tentonte sulme hibride me dronë dhe raketa ndaj vendeve që mbështesin Ukrainën, përfshirë Poloninë. Tusk tha gjithashtu se një objektiv i mundshëm do të ishte dobësimi i integritetit të NATO-s dhe vënia në dyshim e besueshmërisë së nenit 5.[4]
Ky është një vlerësim i inteligjencës i bërë publik nga kryeministri polak dhe jo një fakt që mund të trajtohet si paralajmërim i konfirmuar për një sulm të ardhshëm. Por rëndësia e tij qëndron në faktin se nuk vjen nga një koment analisti, por nga kreu i qeverisë së një vendi që ndodhet drejtpërdrejt në krahun lindor të NATO-s dhe që ka kufi me Bjellorusinë, Ukrainën dhe enklavën ruse të Kaliningradit.
Dhe paralajmërimi i Tuskut nuk erdhi në vakum.
Më 13 shtator, qeveria polake reagoi ndaj një sulmi pranë kufirit polako-ukrainas, ku u godit një zonë pranë një pike karburanti dhe një tren mallrash. Tusk deklaroi se javët dhe muajt në vijim mund të shoqëroheshin me një rritje të veprimeve ruse dhe se nuk mund të përjashtohej që kjo valë përshkallëzimi të prekte edhe territorin polak.[5] Më pas, Polonia përforcoi mbrojtjen e pikave kufitare me Ukrainën dhe vendosi masa shtesë mbrojtëse në disa pika të rëndësishme të transportit.[6]
Më 21 shtator, Polonia ndërmori edhe operacione parandaluese të aviacionit ushtarak në hapësirën e saj ajrore pas sulmeve ruse ndaj Ukrainës. Ushtria polake vendosi në gatishmëri të lartë edhe sistemet tokësore të mbrojtjes ajrore dhe njësitë e radarëve. Autoritetet polake më pas thanë se nuk kishte pasur shkelje të hapësirës ajrore polake gjatë periudhës së alarmit.[7]
Kjo është një tjetër pjesë e rëndësishme e realitetit: edhe kur një sulm nuk ndodh brenda territorit të NATO-s, një valë e madhe sulmesh ruse në Ukrainë mund të detyrojë vendet aleate të ndryshojnë menjëherë nivelin e gatishmërisë së tyre.
Në veri, tabloja është edhe më e ndjeshme.
Ministria e Mbrojtjes e Lituanisë raportoi se gjatë javës 14–20 shtator avionët luftarakë të NATO-s u ngritën gjashtë herë për të identifikuar dhe shoqëruar mjete ajrore që shkelnin rregullat e fluturimit ose kërkonin verifikim. Më 14 shtator u identifikuan dy avionë rusë Su-27 që fluturonin nga Kaliningradi dhe përsëri drejt Kaliningradit pa transponderë të aktivizuar, pa plan fluturimi dhe pa komunikim me qendrën rajonale të kontrollit. Më 17 shtator u identifikuan dy Su-30SM, ndërsa më 18 shtator një Su-35 dhe më pas një grup ku përfshiheshin MiG-31, Su-35 dhe Tu-134.[8]
Por incidenti më i rëndësishëm ndodhi më 15 shtator, kur një dron hyri në hapësirën ajrore lituaneze dhe u neutralizua nga avionët luftarakë të NATO-s. Ministria lituaneze konfirmoi se mjeti u shkatërrua.[8] Raportimet e mëvonshme e identifikuan atë si një dron të tipit Geran-2 të lidhur me prodhimin rus dhe raportuan se mjeti kishte hyrë nga drejtimi i Bjellorusisë dhe kishte pasur ngarkesë shpërthyese.[9]
Këtu duhet bërë një dallim i rëndësishëm. Hyrja e dronit në hapësirën ajrore lituaneze dhe neutralizimi i tij janë ngjarje të dokumentuara. Atribuimi i plotë i përgjegjësisë operative dhe politike është një çështje tjetër dhe duhet të mbështetet në hetimin e autoriteteve. Në një situatë të tillë, formulimi i kujdesshëm është më i fortë se një akuzë e pakonfirmuar, sepse lejon që faktet të flasin vetë.
Ajo që nuk është e diskutueshme është gjeografia: droni hyri nga drejtimi i Bjellorusisë, në një zonë ku hapësira ajrore e NATO-s ndodhet menjëherë përballë territorit bjellorus dhe pranë Kaliningradit. Kjo është pikërisht hapësira ku një incident relativisht i vogël mund të prodhojë një problem shumë më të madh politik dhe ushtarak.
Për këtë arsye, Polonia dhe shtetet baltike nuk po investojnë vetëm në tanke dhe raketa.
Polonia ka vazhduar forcimin e kufirit me Bjellorusinë. Qeveria polake deklaroi në gusht se kishte investuar rreth 3 miliardë zloty në forcimin e mbrojtjes së kufirit, përfshirë barriera fizike dhe elektronike, kulla vëzhgimi, rrugë përgjatë kufirit dhe sisteme për zbulimin e dronëve. Varësisht nga sektori, zona e mbrojtur shtrihet në dhjetëra kilometra përgjatë kufirit.[10]
Në shtator, Polonia zhvilloi edhe një ushtrim të posaçëm “Dron-26”, ku u testuan skenarë të menaxhimit të krizave civile, ndër të tjera edhe skenari i rënies së një droni mbi një impiant të trajtimit të ujit.[11] Ky detaj është domethënës sepse tregon se droni nuk konsiderohet më vetëm si armë në fushën e betejës. Një mjet relativisht i lirë mund të bëhet problem për ujësjellësin, energjinë, transportin ose një objekt tjetër civil.
Në të njëjtën kohë, Polonia, Lituania dhe Letonia po përgatisin edhe skenarë të evakuimit masiv. Më 7–9 shtator, përfaqësues të Lituanisë dhe Letonisë zhvilluan në Poloni një vizitë pune për mbrojtjen civile, qëndrueshmërinë dhe përgatitjen për evakuime ndërkufitare. Diskutimet përfshinë koordinimin e rrugëve të lëvizjes, pritjen e personave të evakuuar dhe zbatimin e kërkesave të NATO-s për qëndrueshmëri.[12]
Këto përgatitje e ndryshojnë mënyrën se si duhet lexuar Suwalki.
Nëse korridori do të bëhej zonë e një krize ushtarake, rrugët e tij nuk do të kishin vetëm funksion ushtarak. Ato do të duhej të shërbenin njëkohësisht për lëvizjen e civilëve, evakuimet, transportin e trupave, furnizimin me karburant, transportin e municioneve dhe funksionimin e shërbimeve emergjente.
Kjo është arsyeja pse NATO e ka vendosur qëndrueshmërinë civile në qendër të konceptit të saj të ri të mbrojtjes.
Aleanca kërkon nga shtetet anëtare që qeveritë të jenë në gjendje të funksionojnë në kushte krize, që energjia, uji, ushqimi, telekomunikacionet, transporti dhe shëndetësia të vazhdojnë të punojnë dhe që infrastruktura civile të jetë në gjendje të mbështesë operacionet ushtarake.[13]
Në një konflikt modern, një autostradë mund të jetë po aq e rëndësishme sa një bazë ushtarake. Një central elektrik mund të jetë po aq kritik sa një depo municionesh. Një rrjet komunikimi mund të jetë pjesë e drejtpërdrejtë e aftësisë për të komanduar forcat. Një spital civil mund të bëhet pjesë e zinxhirit ushtarak të trajtimit të të plagosurve.
Gjermania po përgatitet pikërisht për këtë problem.
Si një prej qendrave kryesore të logjistikës së NATO-s në Evropë, Gjermania do të kishte rol të rëndësishëm në një skenar ku përforcimet do të lëviznin drejt Polonisë dhe Baltikut. Për këtë arsye, Bundeswehr ka zhvilluar ushtrime që përfshijnë edhe sistemin civil shëndetësor dhe trajtimin e një numri të madh të plagosurish. Në ushtrimet e vitit 2026 është testuar zinxhiri i evakuimit dhe trajtimit të të plagosurve në një skenar të mbrojtjes kolektive.[14]
Britania e Madhe ka zgjeruar ndërkohë edhe përgatitjen civile. Regjistri Kombëtar i Rreziqeve 2026 përfshin një gamë të gjerë kërcënimesh ndaj vendit, ndërsa qeveria britanike ka shtuar në regjistër edhe rrezikun e ndërhyrjes në proceset demokratike dhe po zhvillon fushata për përgatitjen e popullsisë ndaj emergjencave dhe ndërprerjeve të shërbimeve.[15] Mesazhi zyrtar britanik nuk është se një luftë është e pashmangshme. Është se shoqëria duhet të jetë në gjendje të funksionojë edhe kur një krizë zgjat më shumë se disa orë ose ditë.
Edhe një vend neutral si Zvicra ka ndryshuar doktrinën e vet.
Më 18 shtator, Këshilli Federal zviceran miratoi Strategjinë e Sigurisë 2026. Dokumenti e përshkruan mjedisin evropian si dukshëm më të rrezikshëm dhe vendos si prioritete forcimin e qëndrueshmërisë, mbrojtjen e popullsisë dhe infrastrukturës dhe rritjen e aftësive mbrojtëse.[16] Strategjia zvicerane thotë se një sulm i drejtpërdrejtë i armatosur ndaj vendit mbetet i pamundur në të ardhmen e parashikueshme, por paralajmëron se Zvicra mund të përballet me sulme me armë me rreze të gjatë, përfshirë dronë dhe raketa balistike.[17]
Në Francë, shqetësimi është shfaqur në nivelin më të lartë politik.
Presidenti Emmanuel Macron mblodhi më 18 shtator drejtuesit e partive politike për një informim mbi situatën ndërkombëtare. Në takimin e lidhur me sigurinë, autoritetet franceze trajtuan kërcënimet hibride, sulmet kibernetike, dronët dhe mbrojtjen e infrastrukturës kritike dhe të industrisë së mbrojtjes.[18]
Në Shtetet e Bashkuara, ndërkohë, Departamenti i Drejtësisë njoftoi më 15 shtator aktakuzat ndaj pesë personave të cilët, sipas prokurorëve amerikanë, punonin për shërbimet ruse të inteligjencës dhe dyshohet se kishin marrë pjesë në planifikimin e vëzhgimeve operative, vrasjeve me pagesë dhe akteve kundër infrastrukturës civile dhe ushtarake në Evropë dhe SHBA.[19] Këto mbeten akuza dhe jo vendime gjyqësore, por vetë aktakuza është një dokument publik që tregon se autoritetet amerikane e trajtojnë aktivitetin e dyshuar të rrjeteve ruse si pjesë të një spektri operativ që shkon përtej spiunazhit klasik.
Në këtë pikë shfaqet ajo që NATO dhe qeveritë evropiane e quajnë “zona gri”.
Problemi është se një sabotazh nuk duket domosdoshmërisht si një sulm ushtarak. Një zjarrvënie mund të kryhet nga persona të ndërmjetëm. Një sulm kibernetik mund të kalojë për një kohë pa autor të identifikueshëm. Një dron mund të paraqitet si mjet i humbur. Një dëmtim i një kablloje mund të jetë aksident ose sabotazh. Një ndërhyrje në navigimin ajror mund të mos prodhojë viktima, por mund të shkaktojë pasoja ekonomike dhe ushtarake.
Kjo paqartësi është pikërisht ajo që e bën “zonën gri” të rrezikshme.
Një sulm i hapur ndaj një shteti të NATO-s do të krijonte një situatë të qartë politike. Një seri incidentesh të kufizuara mund të prodhojë, në vend të kësaj, debate mbi origjinën, qëllimin dhe pragun e reagimit. Kjo është edhe arsyeja pse Donald Tusk e lidhi paralajmërimin e tij me nenin 5 të Traktatit të Atlantikut të Veriut: problemi nuk është vetëm nëse një objektiv goditet, por nëse aleatët arrijnë të përcaktojnë se çfarë ka ndodhur dhe si duhet të reagojnë.[4]
Kjo është pika ku Suwalki lidhet drejtpërdrejt me Kaliningradin.
Në një krizë konvencionale, Kaliningradi mund të përdoret si pjesë e presionit ushtarak mbi krahun verilindor të NATO-s. Në një krizë hibride, hapësira rreth Kaliningradit mund të jetë burim incidentesh ajrore, aktivitetesh elektronike, presioni informativ ose provokimesh që e detyrojnë NATO-n të shpërndajë vëmendjen dhe kapacitetet e saj.
Në jug, Bjellorusia e komplikon edhe më tej situatën.
Polonia e konsideron kufirin me Bjellorusinë një kufi të sigurisë kombëtare dhe të NATO-s. Qeveria polake ka deklaruar se Bjellorusia, si aleat i Rusisë dhe mbështetëse e saj në luftën kundër Ukrainës, vazhdon të paraqesë kërcënim hibrid. Polonia ka ngritur barriera fizike dhe elektronike dhe ka investuar në zbulimin e dronëve.[10]
Kjo nuk do të thotë se çdo incident në kufirin bjellorus duhet të interpretohet si përgatitje për luftë. Por do të ishte po aq e gabuar të injorohej fakti se Bjellorusia dhe Rusia kanë krijuar një hapësirë të integruar sigurie në kufirin lindor të Polonisë dhe Lituanisë.
Në këtë kuptim, korridori i Suwalkit është pika ku dy faktorë rusë të sigurisë takohen: Kaliningradi në veri dhe Bjellorusia në jug.
Por arkitektura e sigurisë nuk përfundon në Baltik.
NATO e përkufizon krahun lindor si një hapësirë që shtrihet nga Arktiku deri në Detin e Zi.[1] Kjo do të thotë se një krizë në veri duhet të shihet në lidhje me aftësinë e Aleancës për të ruajtur stabilitetin edhe në juglindje.
Rumania ka rol të rëndësishëm në këtë ekuacion. Pozita e saj në Detin e Zi, lidhjet me Evropën Qendrore dhe afërsia me Ukrainën dhe Moldavinë e bëjnë atë një prej pikave kryesore të krahut juglindor. Në një krizë të gjerë evropiane, rrjetet rrugore, hekurudhore, portet, bazat ajrore dhe sistemet e mbrojtjes ajrore të Rumanisë do të kishin rëndësi për të njëjtën arsye që kanë infrastruktura e Polonisë dhe Gjermanisë: aftësinë për të lëvizur dhe mbështetur forcat.
Dhe pastaj vjen Ballkani Perëndimor.
Ballkani nuk është Suwalki dhe nuk duhet të paraqitet si një front i dytë rus në Evropë. Por ai mbetet një rajon me rëndësi strategjike për NATO-n. Vetë Aleanca e ka përsëritur këtë më 15 shtator, kur Këshilli i Atlantikut të Veriut u mblodh në formatin KFOR dhe konfirmoi se misioni do të ruajë aftësinë, gatishmërinë dhe fleksibilitetin për një gamë skenarësh sigurie.[20]
KFOR-i mbetet i vendosur në Kosovë në bazë të Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe ka për detyrë të ruajë një mjedis të sigurt dhe lirinë e lëvizjes. NATO e konsideron Ballkanin Perëndimor një rajon me rëndësi strategjike dhe vazhdon të mbështesë dialogun e ndërmjetësuar nga BE-ja ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës.[20]
Në këtë ekuacion, Serbia është faktor që nuk mund të anashkalohet.
Por faktet kërkojnë një formulim më të saktë se thjesht “Serbia është e ndikuar nga Rusia”.
Serbia nuk është anëtare e NATO-s dhe deklaron neutralitet ushtarak. Në të njëjtën kohë, ajo ruan marrëdhënie të afërta politike me Rusinë dhe nuk është rreshtuar plotësisht me politikën e jashtme dhe sanksionet e Bashkimit Evropian ndaj Moskës. Komisioni Evropian ka dokumentuar gjithashtu shqetësime lidhur me manipulimin dhe ndërhyrjen e huaj të informacionit në Serbi.[21]
Kjo e bën Beogradin një faktor të rëndësishëm në arkitekturën e sigurisë së Evropës Juglindore, por jo një ekuivalent të Bjellorusisë.
Dallimi është thelbësor.
Bjellorusia është aleat ushtarak i Rusisë dhe territori i saj është përdorur drejtpërdrejt në kontekstin e luftës kundër Ukrainës. Serbia, ndërkohë, ndjek një politikë zyrtare neutraliteti ushtarak, bashkëpunon me NATO-n në disa fusha dhe njëkohësisht mban marrëdhënie të forta me Moskën. kapacitetet në Baltik, Poloni, Detin e Zi dhe Ballkan. KFOR-i, EUFOR-i në Bosnjë-Hercegovinë dhe prania e vazhdueshme diplomatike e BE-së janë pjesë e mekanizmave që synojnë tëdojë të luftojë vetëm nëse arrin të mbajë funksionale shoqërinë. Energjia duhet të rikthehet. Hekurudhat duhet të punojnë. Spitalet duhet të pranojnë të plagosur. Komunikimet duhet të funksionojnë Nëse një aeroport do të sulmohej, duhej të ekzistonte një tjetër. Nëse rrjetet e komunikimit do të ndërpriteshin, duhej të ekzistonin alternativa. Nëse mijëra civilë do të evakuoheshin, rrug Për këtë arsye, ndikimi rus në Serbi duhet parë kryesisht përmes politikës, energjisë, informacionit, marrëdhënieve diplomatike dhe çështjeve të sigurisë rajonale, jo si një ekuacion automatik ushtarak.[21]
Kjo bëhet më e rëndësishme kur merret parasysh Kosova.
Nëse Evropa do të përballej me një krizë serioze në krahun lindor, NATO-s do t’i duhej të ruante njëkohësisht kapacitetet në Baltik, Poloni, Detin e Zi dhe Ballkan. KFOR-i, EUFOR-i në Bosnjë-Hercegovinë dhe prania e vazhdueshme diplomatike e BE-së janë pjesë e mekanizmave që synojnë të pengojnë që tensionet ekzistuese në Ballkan të shndërrohen në një krizë të re sigurie.[20]
Prandaj, Ballkani nuk është pjesë e hartës së Suwalkit. Është pjesë e problemit më të madh të shpërndarjes së vëmendjes dhe kapaciteteve të NATO-s.
Në një krizë të madhe, Aleanca do të duhej të mbante të afta njëkohësisht disa zona. Sa më shumë burime ushtarake dhe politike të angazhohen në një front, aq më e rëndësishme bëhet aftësia për të parandaluar që një tjetër zonë të destabilizohet.
Kjo është arsyeja pse stabiliteti i Ballkanit ka rëndësi edhe për sigurinë e krahut lindor.
Dhe kjo është edhe arsyeja pse infrastruktura civile është bërë pjesë e planifikimit ushtarak.
Një prej mësimeve më të rëndësishme të luftës në Ukrainë është se një shtet mund të vazhdojë të luftojë vetëm nëse arrin të mbajë funksionale shoqërinë. Energjia duhet të rikthehet. Hekurudhat duhet të punojnë. Spitalet duhet të pranojnë të plagosur. Komunikimet duhet të funksionojnë. Ushqimi dhe uji duhet të shpërndahen. Qeveria duhet të vazhdojë të marrë vendime.
NATO tani po e trajton këtë si pjesë të drejtpërdrejtë të mbrojtjes.
Kërkesat e reja të Aleancës për qëndrueshmërinë kërkojnë nga shtetet që të planifikojnë funksionimin e energjisë, komunikimeve, transportit, shëndetësisë, furnizimeve dhe qeverisjes edhe në kushte krize.[13]
Nëse kjo shihet nga perspektiva e Suwalkit, kuptimi bëhet i qartë.
Nëse korridori do të bllokohej, NATO do të duhej të gjente rrugë alternative. Nëse një urë do të dëmtohej, ajo do të duhej të riparohej. Nëse një aeroport do të sulmohej, duhej të ekzistonte një tjetër. Nëse rrjetet e komunikimit do të ndërpriteshin, duhej të ekzistonin alternativa. Nëse mijëra civilë do të evakuoheshin, rrugët që përdoren për përforcime ushtarake do të duhej të menaxhoheshin në të njëjtën kohë.
Kjo është arsyeja pse Gjermania po përgatit sistemin shëndetësor për skenarë të luftës. Britania po përditëson regjistrin e saj kombëtar të rreziqeve dhe përgatitjen civile. Zvicra po ndryshon strategjinë e sigurisë. Polonia po ndërton barriera, sisteme zbulimi dhe infrastrukturë mbrojtëse në kufirin me Bjellorusinë dhe po teston skenarë të dronëve dhe evakuimit. Lituania po përballet me incidente reale në hapësir në të cilin krizat e sigurisë mund të jenë më të shpeshta, më të paqarta dhe më të vështira për t’u kuf sulm i drejtpërdrejtë ndaj territorit të NATO-s do të ishte një akt shumë më i qartë sesa një seri sabotimesh, incidentesh me dronë, sulmesh kibernetike dhe ndërhyrjesh të tjera. Por pikërisht këto veprime nën pragun e luftës mund të synojnë të matin se sa shpejt reagojnë aleatët, sa të bashkuar janë vetëm me forca të vendosura pranë kufirit, por me një sistem të tërë përforcimi. Kjo do të përfshinte Poloninë, Gjermaninë, shtetet baltike, të gjithë këtë hapësirë ekziston një pyetje e përbashkët: a mund të mbetet NATO politikisht e bashkuar dhe ushtarakisht funksionale nëse kundërshtari nuk e sfidon me një sulm të vetëm, por me një seri krizash të NATO e përshkruan krahun lindor si hapësirë nga Arktiku deri në Detin e Zi dhe dokumenton rritjen e shkeljeve të hapësirës ajrore, sulmeve kibernetikeonia ngriti gatishmërinë e aviacionit ushtarak dhe sistemeve tokësore të mbrojtjes ajrore pas sulmeve ruse në Ukrainë; ushtria deklaroiënat zyrtare për gjashtë ngritje të avionëve të NATO-s gjatë javës 14–20 shtator, përfshirë interceptimin dhe neutralizimin e dronit më 15 shtator dhe identifikimin e avionëve rusën e saj ajrore. NATO po forcon krahun lindor nga Arktiku deri në Detin e Zi.[1][10][13][15][16]
Këto nuk janë të gjitha shenja të të njëjtit skenar. Por së bashku tregojnë se qeveritë evropiane po planifikojnë për një mjedis në të cilin krizat e sigurisë mund të jenë më të shpeshta, më të paqarta dhe më të vështira për t’u kufizuar.
Këtu qëndron edhe problemi më i madh strategjik.
Një sulm i drejtpërdrejtë ndaj territorit të NATO-s do të ishte një akt shumë më i qartë sesa një seri sabotimesh, incidentesh me dronë, sulmesh kibernetike dhe ndërhyrjesh të tjera. Por pikërisht këto veprime nën pragun e luftës mund të synojnë të matin se sa shpejt reagojnë aleatët, sa të bashkuar janë politikisht dhe sa të gatshëm janë të marrin përsipër kosto për të mbrojtur njëri-tjetrin.
Kjo është ajo që e bën Suwalkin kaq të ndjeshëm.
Një incident në atë hapësirë nuk do të ishte thjesht një incident kufitar ndërmjet Polonisë dhe Lituanisë. Ai do të prekte drejtpërdrejt lidhjen tokësore me tre shtetet baltike dhe do të ndodhte në një hapësirë ku Kaliningradi dhe Bjellorusia ndodhen menjëherë pranë.
Nëse një krizë do të kalonte nga incidentet në një përplasje të armatosur, NATO do të duhej të përgjigjej jo vetëm me forca të vendosura pranë kufirit, por me një sistem të tërë përforcimi. Kjo do të përfshinte Poloninë, Gjermaninë, shtetet baltike, forcat amerikane në Evropë dhe kapacitetet e tjera aleate.
Nëse kriza do të mbetej nën pragun e luftës, problemi do të ishte edhe më i ndërlikuar: NATO do të duhej të identifikonte autorin, të përcaktonte qëllimin dhe të vendoste përgjigjen pa lejuar që kundërshtari të shfrytëzonte paqartësinë për të krijuar përçarje.
Kjo është lufta e zonës gri.
Dhe ajo tashmë është pjesë e realitetit evropian.
NATO thotë se shkeljet e hapësirës ajrore, sulmet kibernetike dhe sabotimet janë shtuar.[1] Polonia flet publikisht për vlerësime të inteligjencës që paralajmërojnë sulme hibride.[4] Franca po forcon mbrojtjen e infrastrukturës kritike.[18] SHBA ka ngritur akuza kundër një rrjeti që, sipas prokurorëve, lidhej me shërbimet ruse të inteligjencës dhe synonte operacione kundër individëve dhe infrastrukturës në Evropë.[19] Lituania ka përjetuar një incident të drejtpërdrejtë me një dron në hapësirën e saj ajrore.[8][9] Polonia ka ngritur gatishmërinë ajrore pas sulmeve ruse pranë kufirit.[7]
Këto janë fakte të ndryshme, me nivele të ndryshme sigurie dhe atribuimi. Por të gjitha shkojnë në të njëjtin drejtim: kufiri ndërmjet luftës dhe paqes në Evropë është bërë më i vështirë për t’u përcaktuar.
Prandaj, përfundimi nuk është se një luftë ndërmjet Rusisë dhe NATO-s është e pashmangshme.
Përfundimi është më konkret: NATO dhe qeveritë evropiane po planifikojnë tashmë për skenarë që vetëm pak vite më parë do të konsideroheshin shumë më të largët.
Dhe në qendër të këtij planifikimi ndodhet Suwalki.
Në veri të tij është Kaliningradi rus. Në jug është Bjellorusia, e lidhur ngushtë ushtarakisht me Moskën. Në perëndim është Polonia dhe në lindje Lituania, përmes së cilës lidhet i gjithë krahu baltik. Përballë kësaj hapësire NATO ka vendosur forca shumëkombëshe, ka ndërtuar plane për përforcim të shpejtë dhe po investon në mbrojtjen ajrore, infrastrukturë dhe qëndrueshmëri civile.[2]
Por Suwalki nuk mund të kuptohet më vetëm si një pikë në kufirin polako-lituanez.
Ai është një nyje e një sistemi shumë më të gjerë që shtrihet nga Arktiku në Baltik, nga Polonia dhe Gjermania në Rumani dhe Detin e Zi, dhe nga aty në Ballkanin Perëndimor.
Në veri, pyetja është nëse NATO mund të mbajë të hapur korridorin drejt Baltikut.
Në qendër, pyetja është nëse Polonia dhe Gjermania mund të sigurojnë transportin, energjinë, komunikimet dhe trajtimin e të plagosurve në një krizë të zgjatur.
Në juglindje, pyetja është nëse Rumania dhe Deti i Zi mund të mbeten pjesë e një arkitekture funksionale të përforcimit.
Në Ballkan, pyetja është nëse tensionet ekzistuese, veçanërisht rreth Kosovës dhe marrëdhënieve Beograd–Prishtinë, mund të mbahen nën kontroll ndërkohë që vëmendja strategjike e Evropës është e përqendruar në lindje.
Dhe në të gjithë këtë hapësirë ekziston një pyetje e përbashkët: a mund të mbetet NATO politikisht e bashkuar dhe ushtarakisht funksionale nëse kundërshtari nuk e sfidon me një sulm të vetëm, por me një seri krizash të kufizuara, të shpërndara dhe të vështira për t’u atribuar?
Kjo është sfida e vërtetë që qëndron pas Suwalkit.
Jo domosdoshmërisht një kolonë tankesh që kalon kufirin.
Por një situatë në të cilën një dron hyn në hapësirën ajrore të një vendi anëtar, një kabllo dëmtohet, një rrjet energjetik sulmohet, një tren ndërpritet, një sistem komunikimi bllokohet, një incident interpretohet ndryshe nga aleatët dhe, ndërkohë, dikush po teston nëse 32 shtete do të reagojnë si një trup i vetëm.
Pikërisht për këtë arsye Evropa po përgatitet.
Jo sepse lufta është e pashmangshme, por sepse kostoja e të qenit e papërgatitur është bërë shumë më e dukshme pas Ukrainës.
Dhe në këtë hartë, Suwalki mbetet pika ku tre realitete takohen më drejtpërdrejt: Kaliningradi rus, Bjellorusia dhe nevoja e NATO-s për të mbajtur të hapur korridorin drejt Baltikut.
Nëse ky korridor mbetet i hapur, përforcimet mund të lëvizin.
Nëse ai bëhet i pakalueshëm, problemi nuk do të jetë më vetëm mbrojtja e një brezi toke.
Do të jetë një provë për vetë aftësinë e NATO-s për të mbrojtur krahun e saj lindor.
Fusnotat,
[1] NATO, “Strengthening NATO’s eastern flank”, 17 qershor 2026. NATO e përshkruan krahun lindor si hapësirë nga Arktiku deri në Detin e Zi dhe dokumenton rritjen e shkeljeve të hapësirës ajrore, sulmeve kibernetike dhe sabotimeve.
[2] NATO, “NATO’s presence in Poland”, janar 2026. NATO e përshkruan Suwalkin si hapësirën strategjike që lidh Estoninë, Letoninë dhe Lituaninë me territorin aleat dhe thotë se forcat në Bemowo Piskie stërviten për përforcim të shpejtë në rast krize.
[3] NATO, fjalim i zëvendëssekretarit të përgjithshëm, 31 gusht 2026. Deklarata për shkeljet e hapësirës ajrore, sabotimet, zjarrvëniet, aktivitetet e inteligjencës dhe tentativat për atentate në krahun lindor.
[4] Sejm i Polonisë, deklarata e Donald Tusk, 17 shtator 2026. Tusk iu referua burimeve polake, aleatëve të NATO-s dhe partnerëve ukrainas dhe foli për vlerësime të inteligjencës mbi sulme hibride me dronë dhe raketa.
[5] Qeveria e Polonisë, 13 shtator 2026. Kryeministri Tusk deklaroi se sulmet pranë kufirit polako-ukrainas tregonin një rritje të rrezikut dhe se nuk mund të përjashtohej përshkallëzimi në territorin polak.
[6] Reuters, 15 shtator 2026. Raportimi mbi forcimin e pikave kufitare polako-ukrainase pas sulmeve ruse me dronë pranë kufirit.
[7] Reuters, 19–21 shtator 2026. Polonia ngriti gatishmërinë e aviacionit ushtarak dhe sistemeve tokësore të mbrojtjes ajrore pas sulmeve ruse në Ukrainë; ushtria deklaroi më pas se nuk kishte pasur shkelje të hapësirës ajrore polake.
[8] Ministria e Mbrojtjes së Lituanisë, 21 shtator 2026. Të dhënat zyrtare për gjashtë ngritje të avionëve të NATO-s gjatë javës 14–20 shtator, përfshirë interceptimin dhe neutralizimin e dronit më 15 shtator dhe identifikimin e avionëve rusë pranë Kaliningradit.
[9] Reuters, 14 shtator 2026. Raportimi mbi dronin e dyshuar rus Geran-2 që hyri në Lituani nga drejtimi i Bjellorusisë dhe u neutralizua nga një avion italian në misionin e NATO-s.
[10] Ministria e Brendshme e Polonisë, 31 gusht 2026. Polonia raportoi rreth 3 miliardë zloty investime në mbrojtjen e kufirit me Bjellorusinë, përfshirë barriera, sisteme elektronike, kulla vëzhgimi dhe zbulim tëm i drejtpërdrejtë i armatosur ndaj Zvicrës mbetet i pamundur në të ardhmen e parashikueshme, por vendi mund të përballet me armë me rreze të gjatë, përfshirë dronëë amerikane, punonin për shërbimet ruse të inteligjencës dhe dyshohet se planifikonin operacione kundër individëve dhe infrastrukturës në SHBA dhe Evropë. Departamenti thekson se bëhet fjalë për akuza dhe seifikuar gjuhësisht dhe nuk përmban fragmentet e këputura që ishin futur në versionin paraprak. Kam ruajtur edhe dronëve.
[11] Administrata e Mazovias, “Dron-26”, 10 shtator 2026. Ushtrimi përfshiu skenarë të rënies së dronit mbi impiante të trajtimit të ujit dhe menaxhimin civil të krizave.
[12] Qeveria polake, 17 shtator 2026. Lituania dhe Letonia zhvilluan në Poloni përgatitje për mbrojtjen civile, qëndrueshmërinë dhe evakuimin masiv ndërkufitar.
[13] NATO, kërkesat e qëndrueshmërisë për vitin 2026. Dokumentet përkatëse mbështesin argumentin mbi energjinë, transportin, shëndetësinë, komunikimet, furnizimet dhe vazhdimësinë e qeverisjes si pjesë të mbrojtjes kolektive.
[14] Bundeswehr, ushtrimet e vitit 2026. Përgatitjet gjermane për trajtimin e të plagosurve dhe funksionimin e zinxhirit civil-ushtarak në një skenar të mbrojtjes kolektive.
[15] Qeveria britanike, National Risk Register 2026. Dokumenti zyrtar u publikua më 14 korrik 2026 dhe përfshin vlerësimin e rreziqeve më serioze ndaj Britanisë; në vitin 2026 u shtua edhe rreziku i ndërhyrjes në proceset demokratike.
[16] Këshilli Federal i Zvicrës, 18 shtator 2026. Strategjia e re zvicerane e sigurisë i jep përparësi qëndrueshmërisë, mbrojtjes së popullsisë dhe infrastrukturës dhe rritjes së aftësive mbrojtëse.
[17] Strategjia e Sigurisë së Zvicrës 2026. Dokumenti thotë se një sulm i drejtpërdrejtë i armatosur ndaj Zvicrës mbetet i pamundur në të ardhmen e parashikueshme, por vendi mund të përballet me armë me rreze të gjatë, përfshirë dronë dhe raketa balistike.
[18] Presidenca franceze, 18 shtator 2026. Takimi i Macronit me drejtuesit politikë dhe shqyrtimi i kërcënimeve hibride, dronëve, sulmeve kibernetike dhe mbrojtjes së infrastrukturës kritike.
[19] Departamenti amerikan i Drejtësisë, 15 shtator 2026. Aktakuza ndaj pesë personave që, sipas prokurorisë amerikane, punonin për shërbimet ruse të inteligjencës dhe dyshohet se planifikonin operacione kundër individëve dhe infrastrukturës në SHBA dhe Evropë. Departamenti thekson se bëhet fjalë për akuza dhe se të pandehurit prezumohen të pafajshëm deri në një vendim gjyqësor.
[20] NATO, KFOR, 15 shtator 2026. NATO konfirmoi se KFOR-i do të mbetet i pajisur, i trajnuar dhe fleksibël për një gamë skenarësh sigurie dhe e cilësoi Ballkanin Perëndimor rajon me rëndësi strategjike për Aleancën.
[21] Komisioni Evropian, Serbia. Për orientimin e Serbisë, marrëdhëniet me Rusinë, nivelin e përafrimit me politikën e jashtme të BE-së dhe shqetësimet për manipulimin dhe ndërhyrjen e huaj të informacionit duhet përdorur raporti më i fundit i Komisionit Evropian, duke ruajtur dallimin ndërmjet ndikimit politik rus dhe një aleance ushtarake të tipit ruso-bjellorus.
Prishtinë,22.09.2026
Suwalki, the Point Where Three Risks Meet: Russia’s Kaliningrad, Belarus, and NATO’s Battle to Keep the Corridor to the Baltics Open
Isuf B.Bajrami
From Kaliningrad and Belarus to NATO reinforcements in Poland and Lithuania, from airspace defence and hybrid warfare to Romania, the Black Sea and the Western Balkans: why a narrow strip of land on the Polish-Lithuanian border has become one of the most important points in the Alliance’s military planning.
Europe is preparing for a security environment that is significantly more uncertain than the one that prevailed in the decades following the end of the Cold War. Russia’s war against Ukraine is no longer being treated solely as a conflict within Ukrainian borders. NATO describes Russia’s war as the most serious threat to Euro-Atlantic security in decades and says that violations of airspace, cyberattacks and acts of sabotage have increased along its eastern flank. The Alliance says that the defence of the eastern flank now stretches from the Arctic to the Black Sea and that it is maintaining its most comprehensive defence plans since the end of the Cold War.[1]
On this map, a narrow strip of land between Poland and Lithuania has acquired an importance far greater than its size. This is the Suwalki Corridor, which connects the territories of the three Baltic states with the rest of NATO territory. To its north lies the Russian enclave of Kaliningrad, while to the south and southeast lies Belarus, Moscow’s military ally. On the other side of the corridor are Poland and Lithuania, through which Estonia, Latvia and Lithuania are connected by land to the rest of the Alliance.[2]
NATO itself describes Suwalki as a strategic area. In its material on its presence in Poland, the Alliance says that forces deployed at Bemowo Piskie, in northeastern Poland, are stationed precisely near the corridor and train to be able to rapidly reinforce allies in the event of a crisis. This is a US-led multinational battlegroup that includes heavy tanks and British reconnaissance units.[2]
This is the fundamental problem. Suwalki is not important because it is an isolated military target. It is important because, in the event of a serious crisis in the Baltic region, this area becomes part of NATO’s larger problem: how to keep Estonia, Latvia and Lithuania physically connected to the rest of Alliance territory and how to send reinforcements, ammunition, fuel, air-defence systems and other equipment there.
To the north of Suwalki lies Kaliningrad. The Russian enclave occupies a unique strategic position in the Baltic Sea and represents, for NATO, one of the principal factors that must be taken into account in any defence scenario involving Poland and the Baltic states. To the south lies Belarus, which during the war against Ukraine has served as territory for Russian military activities and has deepened its military integration with Moscow. For this reason, Suwalki lies between two areas that NATO considers part of its principal threat environment on the northeastern flank.
This does not mean that there is public evidence that Russia has decided to attack the corridor. This distinction must be maintained. NATO’s military preparations are defensive and deterrent planning; they are not evidence of a Russian decision to go to war. But the fact that NATO has built forces, plans and exercises specifically for the defence of this area demonstrates that the Alliance considers it a point that must be capable of being defended in the event of a crisis.[1][2]
The risk becomes more complicated because of the character of modern warfare. A crisis does not need to begin with a column of tanks crossing a border. It could begin with drones, cyberattacks, sabotage, arson, interference with communications, damage to infrastructure or an air incident in which, for several hours or days, it remains unclear whether what has occurred was an accident, a provocation, a deliberate operation or part of a broader campaign.
NATO has described precisely this change. In a speech on 31 August, the Alliance’s Deputy Secretary General said that violations of airspace involving drones and aircraft, attempted arson, attempted sabotage, intelligence operations and even attempted assassinations were being observed on the eastern flank. He described Russian behaviour as a change in Europe’s security environment.[3]
In Poland, the warnings have become even more concrete. On 17 September, Prime Minister Donald Tusk addressed the Sejm on the security situation and said that the government was receiving information from Polish sources, NATO allies and Ukrainian partners. According to him, intelligence assessments indicated that Russia could attempt hybrid attacks with drones and missiles against countries supporting Ukraine, including Poland. Tusk also said that a possible objective would be to weaken NATO’s integrity and call into question the credibility of Article 5.[4]
This is an intelligence assessment made public by the Polish prime minister and not a fact that can be treated as a confirmed warning of an upcoming attack. Its importance, however, lies in the fact that it comes not from an analyst’s commentary but from the head of government of a country located directly on NATO’s eastern flank and sharing borders with Belarus, Ukraine and the Russian enclave of Kaliningrad.
And Tusk’s warning did not come in a vacuum.
On 13 September, the Polish government responded to an attack near the Polish-Ukrainian border, where an area near a petrol station and a freight train were hit. Tusk said that the coming weeks and months could be accompanied by an increase in Russian activity and that it could not be ruled out that this escalation could also affect Polish territory.[5] Poland subsequently strengthened the protection of border crossings with Ukraine and introduced additional protective measures at several important transport points.[6]
On 21 September, Poland also carried out precautionary military aviation operations in its airspace following Russian attacks against Ukraine. The Polish military placed ground-based air-defence systems and radar units on a heightened state of readiness. Polish authorities later said that there had been no violation of Polish airspace during the alert period.[7]
This is another important part of the reality: even when an attack does not occur on NATO territory, a major wave of Russian attacks in Ukraine can immediately force allied countries to change their level of readiness.
To the north, the picture is even more sensitive.
The Lithuanian Ministry of Defence reported that during the week of 14–20 September, NATO fighter aircraft participating in the Baltic air-policing mission were scrambled six times to identify and escort aircraft that violated flight rules or required verification. On 14 September, two Russian Su-27 aircraft were identified flying from Kaliningrad and back to Kaliningrad without active transponders, without flight plans and without communication with the regional control centre. On 17 September, two Su-30SM aircraft were identified, while on 18 September one Su-35 and later a group consisting of MiG-31, Su-35 and Tu-134 aircraft were identified.[8]
But the most important incident occurred on 15 September, when a drone entered Lithuanian airspace and was neutralised by NATO fighter aircraft. The Lithuanian Ministry of Defence confirmed that the aircraft was destroyed.[8] Subsequent reports identified it as a Geran-2-type drone linked to Russian production and reported that it had entered from the direction of Belarus and had carried an explosive payload.[9]
An important distinction must be made here. The drone’s entry into Lithuanian airspace and its neutralisation are documented events. Full attribution of operational and political responsibility is a separate matter and must be supported by the investigation of the authorities. In such a situation, careful wording is stronger than an unconfirmed accusation, because it allows the facts to speak for themselves.
What is not disputed is the geography: the drone entered from the direction of Belarus, in an area where NATO airspace lies immediately opposite Belarusian territory and near Kaliningrad. This is precisely the space where a relatively small incident can produce a much larger political and military problem.
For this reason, Poland and the Baltic states are not investing only in tanks and missiles.
Poland has continued strengthening its border with Belarus. The Polish government said in August that it had invested approximately 3 billion zlotys in strengthening border protection, including physical and electronic barriers, observation towers, roads along the border and drone-detection systems. Depending on the sector, the protected area extends for dozens of kilometres along the border.[10]
In September, Poland also conducted a special “Drone-26” exercise in which scenarios involving civil-crisis management were tested, including the scenario of a drone crashing onto a water-treatment facility.[11] This detail is significant because it shows that drones are no longer regarded solely as weapons on the battlefield. A relatively inexpensive aircraft can become a problem for a water-supply system, energy infrastructure, transport or another civilian facility.
At the same time, Poland, Lithuania and Latvia are also preparing scenarios for mass evacuation. On 7–9 September, representatives of Lithuania and Latvia held a working visit in Poland on civil defence, resilience and preparation for cross-border evacuations. Discussions included the coordination of movement routes, reception of evacuees and implementation of NATO resilience requirements.[12]
These preparations change the way Suwalki should be understood.
If the corridor were to become an area of military crisis, its roads would not have only a military function. They would simultaneously have to serve the movement of civilians, evacuations, troop transport, fuel supplies, ammunition transport and the functioning of emergency services.
This is why NATO has placed civilian resilience at the centre of its new defence concept.
The Alliance requires member states to ensure that governments can continue to function under crisis conditions, that energy, water, food, telecommunications, transport and healthcare continue to operate, and that civilian infrastructure is capable of supporting military operations.[13]
In modern conflict, a highway can be as important as a military base. A power plant can be as critical as an ammunition depot. A communications network can be a direct part of the ability to command forces. A civilian hospital can become part of the military chain for treating the wounded.
Germany is preparing for precisely this problem.
As one of NATO’s principal logistical hubs in Europe, Germany would have an important role in a scenario in which reinforcements moved toward Poland and the Baltic region. For this reason, the Bundeswehr has conducted exercises involving the civilian healthcare system and the treatment of large numbers of wounded. The 2026 exercises tested the evacuation and treatment chain for casualties in a collective-defence scenario.[14]
The United Kingdom has meanwhile expanded its civil-preparedness efforts. The National Risk Register 2026 includes a wide range of threats to the country, while the British government has also added the risk of interference in democratic processes to the register and is conducting campaigns to prepare the population for emergencies and disruptions to essential services.[15] The official British message is not that war is inevitable. It is that society must be capable of continuing to function even when a crisis lasts longer than a few hours or days.
Even a neutral country such as Switzerland has changed its doctrine.
On 18 September, the Swiss Federal Council adopted the 2026 Security Strategy. The document describes the European security environment as significantly more dangerous and establishes strengthening resilience, protecting the population and infrastructure, and increasing defence capabilities as priorities.[16] The Swiss strategy says that a direct armed attack against Switzerland remains unlikely in the foreseeable future, but warns that Switzerland could face attacks involving long-range weapons, including drones and ballistic missiles.[17]
In France, concern has appeared at the highest political level.
President Emmanuel Macron convened political party leaders on 18 September for a briefing on the international situation. During the security-related meeting, French authorities addressed hybrid threats, cyberattacks, drones and the protection of critical infrastructure and the defence industry.[18]
In the United States, meanwhile, the Department of Justice announced on 15 September indictments against five people who, according to US prosecutors, worked for Russian intelligence services and were allegedly involved in planning operational surveillance, contract killings and acts against civilian and military infrastructure in Europe and the United States.[19] These remain allegations and not judicial findings, but the indictment itself is a public document showing that US authorities are treating the suspected activity of Russian networks as part of an operational spectrum extending beyond classical espionage.
At this point, what NATO and European governments call the “grey zone” comes into view.
The problem is that sabotage does not necessarily look like a military attack. An arson attack can be carried out through intermediaries. A cyberattack can remain unattributed for some time. A drone can be presented as a lost aircraft. Damage to a cable can be an accident or sabotage. Interference with air navigation may not produce casualties, but it can have economic and military consequences.
This ambiguity is precisely what makes the “grey zone” dangerous.
An overt attack against a NATO state would create a clear political situation. A series of limited incidents could instead produce debates over origin, purpose and the threshold for a response. This is also why Donald Tusk linked his warning to Article 5 of the North Atlantic Treaty: the problem is not only whether a target is hit, but whether the allies are able to determine what happened and how they should respond.[4]
This is the point where Suwalki is directly connected to Kaliningrad.
In a conventional crisis, Kaliningrad could be used as part of military pressure on NATO’s northeastern flank. In a hybrid crisis, the area around Kaliningrad could be a source of air incidents, electronic activity, information pressure or provocations that force NATO to spread its attention and capabilities.
To the south, Belarus makes the situation even more complicated.
Poland considers its border with Belarus a national-security and NATO-security border. The Polish government has stated that Belarus, as Russia’s ally and a supporter of it in the war against Ukraine, continues to pose a hybrid threat. Poland has erected physical and electronic barriers and invested in drone detection.[10]
This does not mean that every incident on the Belarusian border should be interpreted as preparation for war. But it would be equally wrong to ignore the fact that Belarus and Russia have created an integrated security space along Poland’s and Lithuania’s eastern border.
In this sense, the Suwalki Corridor is the point where two Russian security factors meet: Kaliningrad to the north and Belarus to the south.
But the security architecture does not end in the Baltic.
NATO defines the eastern flank as a space extending from the Arctic to the Black Sea.[1] This means that a crisis in the north must be viewed in relation to the Alliance’s ability to maintain stability in the southeast.
Romania plays an important role in this equation. Its position on the Black Sea, its links with Central Europe and its proximity to Ukraine and Moldova make it one of the principal points on the southeastern flank. In a broader European crisis, Romania’s road and rail networks, ports, air bases and air-defence systems would matter for the same reason that the infrastructure of Poland and Germany matters: the ability to move and support forces.
And then comes the Western Balkans.
The Balkans are not Suwalki and should not be presented as a second Russian front in Europe. But the region remains strategically important for NATO. The Alliance reiterated this on 15 September, when the North Atlantic Council met in KFOR format and confirmed that the mission would maintain the capability, readiness and flexibility required for a range of security scenarios.[20]
KFOR remains deployed in Kosovo under UN Security Council Resolution 1244 and is tasked with maintaining a safe and secure environment and freedom of movement. NATO considers the Western Balkans a region of strategic importance and continues to support the EU-facilitated dialogue between Belgrade and Pristina.[20]
At the same time, Russia is a military ally of Russia and its territory has been used directly in the context of the war against Ukraine. Serbia, meanwhile, pursues an official policy of military neutrality, cooperates with NATO in certain areas and at the same time maintains strong relations with Moscow. For this reason, Russian influence in Serbia should primarily be viewed through politics, energy, information, diplomatic relations and security issues rather than as an automatic military equation.[21]
In this equation, Serbia is a factor that cannot be ignored.
But the facts require a more precise formulation than simply saying “Serbia is influenced by Russia”.
Serbia is not a member of NATO and declares military neutrality. At the same time, it maintains close political relations with Russia and has not fully aligned itself with the European Union’s foreign policy and sanctions against Moscow. The European Commission has also documented concerns regarding foreign information manipulation and interference in Serbia.[21]
This makes Belgrade an important factor in the security architecture of southeastern Europe, but not an equivalent of Belarus.
The distinction is fundamental.
Belarus is Russia’s military ally and its territory has been used directly in the context of the war against Ukraine. Serbia, meanwhile, follows an official policy of military neutrality, cooperates with NATO in certain areas and at the same time maintains strong relations with Moscow. For this reason, Russian influence in Serbia should primarily be viewed through politics, energy, information, diplomatic relations and regional security issues, rather than as an automatic military equation.[21]
This becomes more important when Kosovo is taken into account.
If Europe were to face a serious crisis on its eastern flank, NATO would have to maintain capabilities simultaneously in the Baltic, Poland, the Black Sea and the Balkans. KFOR, EUFOR in Bosnia and Herzegovina and the EU’s continued diplomatic presence are part of the mechanisms intended to prevent existing tensions in the Balkans from turning into a new security crisis.[20]
Therefore, the Balkans are not part of the Suwalki map. They are part of the larger problem of distributing NATO’s attention and capabilities.
In a major crisis, the Alliance would have to keep several areas capable at the same time. The more military and political resources are committed to one front, the more important it becomes to prevent another area from becoming destabilised.
This is why the stability of the Balkans also matters for the security of the eastern flank.
And this is also why civilian infrastructure has become part of military planning.
One of the most important lessons of the war in Ukraine is that a state can continue fighting only if it succeeds in keeping society functioning. Energy must be restored. Railways must operate. Hospitals must receive the wounded. Communications must function. Food and water must be distributed. The government must continue making decisions.
NATO is now treating this as a direct part of defence.
The Alliance’s new resilience requirements call on states to plan for the functioning of energy, communications, transport, healthcare, supplies and government continuity even under crisis conditions.[13]
If this is viewed from the perspective of Suwalki, the meaning becomes clear.
If the corridor were blocked, NATO would have to find alternative routes. If a bridge were damaged, it would have to be repaired. If an airport were attacked, another would have to exist. If communications networks were disrupted, alternatives would have to be available. If thousands of civilians were evacuatedime scenarios. Britain is updating its national risk register and civil preparedness. Switzerland is changing its security strategy. Poland is building barriers, detection systems and defensive infrastructure on its border with Belarus and testing drone and evacuation scenarios. Lithuania is sabotage, drone incidents, cyberattacks and other forms of interference. But precisely these actions below the threshold of war could be intended to test how quickly the allies respond, how politically united they are and how willing they are to bear which the entire Baltic flank is connected. Opposite this area, NATO has deployed multinational forces, developed rapid-reinforcement plans and is investing in air defence,, the roads that the military plans for reinforcement would have to be managed at the same time.
This is why Germany is expanding the capacity of its healthcare system for wartime scenarios. Britain is updating its national risk register and civil preparedness. Switzerland is changing its security strategy. Poland is building barriers, detection systems and defensive infrastructure on its border with Belarus and testing drone and evacuation scenarios. Lithuania is dealing with real incidents in its airspace. NATO is strengthening the eastern flank from the Arctic to the Black Sea.[1][10][13][15][16]
These are not all signs of the same scenario. But together they show that European governments are planning for an environment in which security crises could become more frequent, more ambiguous and more difficult to contain.
This is where the larger strategic problem lies.
A direct attack on NATO territory would be a much clearer act than a series of acts of sabotage, drone incidents, cyberattacks and other forms of interference. But precisely these actions below the threshold of war could be intended to test how quickly the allies respond, how politically united they are and how willing they are to bear costs to defend one another.
This is what makes Suwalki so sensitive.
An incident in that area would not simply be a border incident between Poland and Lithuania. It would directly affect the land connection with the three Baltic states and would take place in an area where Kaliningrad and Belarus are immediately adjacent.
If a crisis moved from incidents to an armed confrontation, NATO would have to respond not only with forces deployed near the border but with an entire reinforcement system. This would involve Poland, Germany, the Baltic states, US forces in Europe and other allied capabilities.
If the crisis remained below the threshold of war, the problem would be even more complicated: NATO would have to identify the perpetrator, determine the purpose and decide on the response without allowing the adversary to exploit ambiguity to create division.
This is the grey-zone conflict.
And it is already part of the European reality.
NATO says that violations of airspace, cyberattacks and acts of sabotage have increased.[1] Poland has publicly referred to intelligence assessments warning of hybrid attacks.[4] France is strengthening the protection of critical infrastructure.[18] The United States has brought charges against a network that, according to prosecutors, was linked to Russian intelligence services and targeted operations against infrastructure in Europe.[19] Lithuania has experienced a direct drone incident in its airspace.[8][9] Poland has raised its air-defence readiness following Russian attacks near its border.[7]
These are different facts, with different levels of certainty and attribution. But they all point in the same direction: the boundary between war and peace in Europe has become more difficult to define.
Therefore, the conclusion is not that a war between Russia and NATO is inevitable.
The conclusion is more concrete and more concerning: NATO and European governments are already planning for scenarios that, only a few years ago, would have been considered much more remote.
And at the centre of this planning lies Suwalki.
To its north is Russian Kaliningrad. To its south is Belarus, closely linked militarily with Moscow. To the west is Poland and to the east Lithuania, through which the entire Baltic flank is connected. Opposite this area, NATO has deployed multinational forces, developed rapid-reinforcement plans and is investing in air defence, infrastructure and civilian resilience.[2]
But Suwalki can no longer be understood only as a point on the Polish-Lithuanian border.
It is a node in a much broader system stretching from the Arctic to the Baltic, from Poland and Germany to Romania and the Black Sea, and from there into the Western Balkans.
In the north, the question is whether NATO can keep the corridor to the Baltics open.
In the centre, the question is whether Poland and Germany can secure transport, energy, communications and the treatment of the wounded in a prolonged crisis.
In the southeast, the question is whether Romania and the Black Sea can remain part of a functioning reinforcement architecture.
In the Balkans, the question is whether existing tensions, particularly around Kosovo and relations between Belgrade and Pristina, can be kept under control while Europe’s strategic attention is focused on the east.
And across this entire space there is one common question: can NATO remain politically united and militarily functional if an adversary does not challenge it with a single attack, but with a series of limited, dispersed and difficult-to-attribute crises?
This is the real challenge behind Suwalki.
Not necessarily a column of tanks crossing the border.
But a situation in which a drone enters the airspace of a member state, a cable is damaged, an energy network is attacked, a train is disrupted, a communications system is blocked, an incident is interpreted differently by the allies and, meanwhile, someone is testing whether 32 states will respond as a single body.
This is precisely why Europe is preparing.
Not because war is inevitable, but because the cost of being unprepared has become much more visible after Ukraine.
And on this map, Suwalki remains the point where three realities meet most directly: Russian Kaliningrad, Belarus and NATO’s need to keep the corridor to the Baltics open.
If this corridor remains open, reinforcements can move.
If it becomes impassable, the problem will no longer be only the defence of a strip of land.
It will be a test of NATO’s ability to defend its eastern flank.
Footnotes,
[1] NATO, “Strengthening NATO’s eastern flank”, 17 June 2026. NATO describes the eastern flank as extending from the Arctic Ocean in the north to the Black Sea in the south and documents the increase in airspace violations, cyberattacks and acts of sabotage.
[2] NATO, “NATO’s presence in Poland”, January 2026. NATO describes Suwalki as the strategic area connecting Estonia, Latvia and Lithuania with Allied territory and says that forces at Bemowo Piskie train for rapid reinforcement in the event of a crisis.
[3] NATO, speech by the Deputy Secretary General, 31 August 2026. Statement concerning airspace violations, sabotage, arson, intelligence activities and attempted assassinations on the eastern flank.
[4] Sejm of Poland, statement by Donald Tusk, 17 September 2026. Tusk referred to Polish sources, NATO allies and Ukrainian partners and spoke about intelligence assessments concerning hybrid attacks involving drones and missiles.
[5] Government of Poland, 13 September 2026. Prime Minister Tusk said that attacks near the Polish-Ukrainian border indicated an increase in the risk and that escalation onto Polish territory could not be ruled out.
[6] Reuters, 15 September 2026. Reporting on the strengthening of Polish-Ukrainian border crossings following Russian drone attacks near the border.
[7] Reuters, 19–21 September 2026. Poland raised the readiness of military aviation and ground-based air-defence systems following Russian attacks in Ukraine; the military subsequently stated that there had been no violation of Polish airspace.
[8] Lithuanian Ministry of National Defence, 21 September 2026. Official data concerning six NATO fighter scrambles during the week of 14–20 September, including the interception and neutralisation of a drone on 15 September and the identification of Russian aircraft near Kaliningrad.
[9] Reuters, 14 September 2026. Reporting on the suspected Russian Geran-2 drone that entered Lithuania from the direction of Belarus and was shot down by an Italian aircraft participating in the NATO mission.
[10] Polish Ministry of the Interior, 31 August 2026. Poland reported approximately 3 billion zlotys in investments in border protection with Belarus, including barriers, electronic systems, observation towers and drone detection.
[11] Mazovia Administration, “Drone-26”, 10 September 2026. The exercise included scenarios involving a drone crashing onto water-treatment facilities and civilian crisis management.
[12] Polish government, 17 September 2026. Lithuania and Latvia conducted preparations in Poland concerning civil defence, resilience and large-scale cross-border evacuation.
[13] NATO, resilience requirements for 2026. This supports the argument concerning energy, transport, healthcare, communications, supplies and continuity of government as elements of collective defence.
[14] Bundeswehr, 2026 exercises. German preparations for treating casualties and maintaining the civilian-military chain in a collective-defence scenario.
[15] UK Government, National Risk Register 2026. The official document was published on 14 July 2026 and includes an assessment of the most serious risks to the United Kingdom; in 2026, the risk of interference in democratic processes was also added.
[16] Swiss Federal Council, 18 September 2026. The new Swiss security strategy gives priority to resilience, protection and defence capability.
[17] Swiss Security Strategy 2026. The document states that a direct armed attack against Switzerland remains unlikely in the foreseeable future, but that the country could face long-range weapons, including drones and ballistic missiles.
[18] French Presidency, 18 September 2026. Macron’s meeting with political leaders and the examination of hybrid threats, drones, cyberattacks and the protection of critical infrastructure.
[19] US Department of Justice, 15 September 2026. Indictment of five people who, according to prosecutors, worked for Russian intelligence services and were allegedly planning operations against individuals and infrastructure in the United States and Europe. The Department stresses that these are allegations and that the defendants are presumed innocent until proven guilty in court.
[20] NATO, KFOR, 15 September 2026. NATO confirmed that KFOR would remain equipped, trained and flexible for a range of security scenarios and described the Western Balkans as a region of strategic importance to the Alliance.
[21] European Commission, Serbia. For Serbia’s orientation, its relations with Russia, its level of alignment with EU foreign policy and concerns regarding foreign information manipulation and interference, the latest European Commission report should be used, while maintaining the distinction between Russian political influence and a military alliance of the Russian-Belarusian type.
Prishtina,22.09.2026
Komentet