Shqipëria po hyn me shpejtësi në një fazë të re të tkurrjes demografike, ku viti 2025 ka konfirmuar këtë fenomen në shkallë vendi. Sipas të dhënave zyrtare, numri total i lindjeve ka zbritur në 21,425 në 2025, duke shënuar një rënie prej 8.1% krahasuar me 2024.

Kjo humbje neto prej 1,885 foshnjash brenda një viti tregon se hendeku midis 2021-ës (me 27,211 lindje) dhe vitit aktual po thellohet me shpejtësi. Të dhënat tregojnë se presioni nuk është më vetëm në zonat e thella, por ka prekur zemrën ekonomike dhe industriale të vendit.

Shqipëria po përjeton një nga krizat më të thella demografike në historinë e saj modern. Shifrat e fundit të vitit 2025 tregojnë një rënie drastike të numrit të lindjeve me rreth 74% krahasuar me fillimin e viteve ’90, ku Shqipëria regjistronte një rekord prej 82,125 lindjesh, ndërsa 35 vite më vonë, ky numër ka zbritur në nivelin kritik prej 21,425.

Rënia më agresive është vërejtur në dekadën e fundit; nga 32,715 lindje në vitin 2015, Shqipëria ra nën kufirin psikologjik prej 25 mijë lindjesh në vitin 2023, për të arritur në rekordin negativ të këtij viti.

Faktorët kryesorë që kanë ushqyer këtë trend janë plakja progresive e popullsisë, ku mosha mesatare ka arritur në 44.3 vjeç, dhe ulja e shkallës së fertilitetit në vetëm 1.21 fëmijë për grua. Ky ndryshim i modelit të familjes, i kombinuar me ikjen e forcës riprodhuese drejt BE-së, e ka vendosur vendin përpara një sfide ekzistenciale

Dibra dhe Korça me rënien më të fortë

Goditjen më të rëndë e ka pësuar qarku i Dibrës, i cili kryeson listën me rënien më të madhe në rang kombëtar prej 20.4%, duke zbritur nga 1,095 lindje në 2024 në vetëm 872 në 2025. Pas saj vjen Korça, një qark që po përballet me një tkurrje drastike prej 18.5%, duke regjistruar 218 lindje më pak se në vitin 2024. Këto shifra sugjerojnë një zbrazje të vazhdueshme të këtyre rajoneve nga mosha riprodhuese, duke vënë në pikëpyetje qëndrueshmërinë sociale në afatgjatë.

Presioni në qarqet e mëdha dhe industriale

Edhe zonat që tradicionalisht kanë pasur një qëndrueshmëri më të lartë ekonomike, po shfaqin shenja dobësie. Fieri shënoi një rënie prej 12.7%, i ndjekur nga Elbasani me 12.4% dhe Vlora po ashtu me 12.4%. Në qarkun e Durrësit, i cili shërben si një nyje kryesore ekonomike, lindjet ranë me 11.7%, duke humbur mbi 300 lindje brenda vitit. Kjo tendencë pasqyrohet edhe në Lezhë, ku rënia fiksohet në 11.2%.

Tirana dhe Shkodra, rënie më të butë

Tirana, megjithëse mbetet qarku me numrin më të lartë të lindjeve (8,830), nuk ka mundur të ruajë rritjen, duke pësuar një rënie të lehtë prej 2.0%. Megjithatë, kjo është rënia më e ulët në rang vendi, duke treguar se kryeqyteti mbetet i vetmi pol që thith ende popullsinë aktive. Shkodra gjithashtu tregon një lloj rezistenc” me një rënie prej 9.7%, shifër kjo më e ulët se mesatarja e qarqeve të tjera, por sërish në territor negativ.

Gjirokastra, Kukësi dhe Berati gjithashtu me ulje

Në jug, Gjirokastra vijon të regjistrojë shifrat më të ulëta absolute me vetëm 301 lindje në vit, një rënie prej 10.4%. Kukësi shënoi një tkurrje prej 10.0%, ndërsa Berati regjistroi rënien më të ulët pas Tiranës, me 8.6% më pak lindje./Monitor

Ambasada e Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Tiranë i është përgjigjur interesimit të News24 lidhur me deklaratat e kryeministrit Edi Rama, i cili u shpreh se Parlamenti nuk ka asnjë ngut për të shqyrtuar kërkesën e Prokurorisë së Posaçme për heqjen e imunitetit dhe arrestimin e zëvendëskryeministres Belinda Balluku.

Kujtojmë se kërkesa e SPAK për heqjen e imunitetit është depozituar në Kuvend që më 16 dhjetor 2025, ndërsa Balluku është marrë e pandehur për akuza që lidhen me tendera me vlerë miliona euro.

Në përgjigjen për News24, Ambasada amerikane thekson rëndësinë e pavarësisë së institucioneve të drejtësisë në Shqipëri, duke e konsideruar atë thelbësore për bashkëpunimin dypalësh.

“Pavarësia e institucioneve të drejtësisë në Shqipëri mbetet thelbësore për bashkëpunimin e vazhdueshëm mes Shteteve të Bashkuara dhe Shqipërisë në luftën kundër krimit ndërkombëtar”, thuhet në deklaratën e Ambasadës së SHBA për News24.

Megjithatë, përfaqësia diplomatike amerikane ka shmangur komentet direkte lidhur me çështjen konkrete të Belinda Ballukut, duke theksuar se bëhet fjalë për një proces në hetim.

“Nuk kemi koment për çështjet ligjore që janë në proces”, nënvizohet më tej.

Një ditë më parë, edhe Komisioni Europian reagoi ndaj deklaratave të kryeministrit Rama për çështjen Balluku. Nga Brukseli u theksua se përgjegjësia për shqyrtimin e kërkesave për heqjen e imunitetit bie mbi Parlamentin e Shqipërisë.

“Është përgjegjësi e Parlamentit të Shqipërisë që të trajtojë pa vonesë kërkesat për heqjen e imunitetit të anëtarëve të tij. Lufta efektive kundër korrupsionit është thelbësore për përparimin e Shqipërisë drejt anëtarësimit në BE dhe përmbushjen e pritshmërive të qytetarëve”, deklaroi Komisioni Europian.

Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Europian kanë qenë mbështetës të Reformës në Drejtësi që prej nisjes së saj, si dhe të ngritjes së institucioneve të reja të drejtësisë. Mbështetja ka qenë e vazhdueshme për punën e SPAK, GJKKO dhe Byrosë Kombëtare të Hetimit, me fokus të veçantë luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar.

Shqipëria vazhdon të ketë performancë nën mesataren rajonale dhe ndërkombëtare në arsimin profesional dhe kompetencat digjitale, sipas një raporti të Fondacionit Europian të Trajnimit (ETF).

Raporti evidenton se “rezultatet e dobëta në shkrim-lexim, matematikë dhe shkenca te të rinjtë, të kombinuara me kapacitete të kufizuara mësimdhënieje, materiale të vjetruara dhe mungesë infrastrukture digjitale, po dëmtojnë përgatitjen e brezit të ri për tregun e punës. Shqipëria renditet poshtë mesatares së Evropës Juglindore dhe dukshëm më poshtë se standardet ndërkombëtare për aftësitë themelore.”

Raporti nënvizon se djemtë përballen me nivele shumë të ulëta të shkrim-leximit dhe aftësive bazë, me mbi 80% të tyre që performojnë në ose nën nivelin minimal të testimeve ndërkombëtare, duke reflektuar dobësi strukturore në arsimin profesional fillestar. Vajzat, ndonëse shfaqin aftësi më të mira organizative dhe komunikuese, mbeten të kufizuara nga zgjedhje profesionale të forta sipas gjinisë, çka redukton zhvillimin e kompetencave teknike dhe digjitale.

Dobësitë janë edhe më të theksuara te të rriturit. “Pavarësisht niveleve të larta formale të shkrim-leximit, pjesëmarrja në arsimin gjatë gjithë jetës mbetet nën 1%, ndërsa aftësitë digjitale të avancuara janë ndër më të ulëtat në Evropë. Vetëm një pakicë e vogël e të rriturve zotëron njohuri bazë të teknologjisë së informacionit, duke kufizuar produktivitetin dhe aftësinë për riorientim profesional,” vëren raporti.

Pabarazitë gjinore dhe territoriale mbeten shqetësuese. Raporti thekson se “gratë dhe zonat rurale përballen me akses më të kufizuar në aftësi digjitale dhe numerike, duke thelluar hendekun mes kërkesave të ekonomisë moderne dhe kapaciteteve reale të fuqisë punëtore shqiptare.”

Të dhënat e përdorura për llogaritjen e SPI-ve (Treguesi i Panoramës së Aftësive) tregojnë dobësi konkrete në aftësitë digjitale: “Vetëm 10.1 % e grave dhe 8.7 % e burrave mund të përdorin formula bazë në fletë-llogaritëse, ndërsa 16.3 % dhe 17.6 % përkatësisht mund të krijojnë prezantime elektronike.

Vetëm rreth një në pesë persona mund të transferojnë skedarë midis pajisjeve ose të konfigurojnë programe dhe aplikacione, dhe më pak se 5 % kanë përfunduar një kurs online.”/ Monitor

Sot, në Bulevardin “Dëshmorët e Kombit”, opozita do të zhvillojë protestë kombëtare, që e cilëson një përballje të fortë me korrupsionin dhe arrogancën e pushtetit.

Protesta pritet të nisë në orën 17:00, përpara Kryeministrisë, ku opozita kërkon dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama dhe zv/kryeministres Belinda Balluku, pas skandaleve të fundit që, sipas saj, kanë tronditur qeverinë.

Partia Demokratike do ta zhvillojë protestën në një moment kur mazhoranca, sipas opozitës, po bllokon drejtësinë duke refuzuar mbledhjen e Këshillit të Mandateve për heqjen e imunitetit të Belinda Ballukut. Një pushtet që, sipas demokratëve, mbron veten dhe jo ligjin, duke u fshehur pas mandateve parlamentare në vend që të përballet me drejtësinë.

PD thekson se protesta e sotme është zëri i qytetarëve që nuk pranojnë më pandëshkueshmërinë dhe kapjen e shtetit.

Kryedemokrati Sali Berisha, ka ftuar qytetarë nga e gjithë Shqipëria të bashkohen në shesh, duke nënvizuar se kjo protestë nuk është vetëm për një ditë, por për të ardhmen e vendit dhe të demokracisë.

Në një dalje për mediat një ditë më parë, Berisha deklaroi se protesta do të jetë paqësore dhe do t’i tregojë Europës dhe botës se shqiptarët, sipas tij, “nuk mposhten nga një grusht hajdutësh”. Ai akuzoi qeverinë për shkelje masive të të drejtave të njeriut dhe për përdorimin e drejtësisë si instrument politik.

“Është një ditë e shqiptarëve për prosperitetin e tyre, për begatinë e tyre, për lirinë e tyre,” u shpreh Berisha, duke e cilësuar protestën si një bashkim qytetar kundër korrupsionit dhe kapjes së shtetit. Sipas tij, zëri i protestës do të dëgjohet jo vetëm në Tiranë, por edhe në Bruksel dhe në mbarë Europën.

“Integrimi është synim kryesor po i bazuar në mëritë dhe jo në suksese imagjinare. Shqipëria sot është vend i dhunimit masiv të të drejtave të njeriut. Kush i mbushi burgjet? Burgjet i mbushi politika…Në këtë udhëtim ai do të shkelmojë në Bruksel interesat e çdo shqiptari dhe do mbrojë interesat e veta dhe Lubi Ballukut. E marta është dita e qytetarëve, i ftoj nga mbarë Shqipëria në  Tiranë në kryengritjen paqësore t’i faktojmë Europës dhe botës se ne nuk mposhtemi kurrë nga një grusht hajdutësh”, tha dje Berisha.

Kreu i opozitës iu bëri thirrje edhe forcave të rendit që të qëndrojnë në anën e ligjit dhe të qytetarëve, duke i ftuar të mos shërbejnë si mburojë politike për qeverinë. Ai deklaroi se opozita synon të “hedhë në Lanë qeverinë e krimit”, përmes asaj që e quajti një kryengritje paqësore qytetare.

Me sloganin “Poshtë qeveria e krimit”, opozita fton çdo qytetar që beson se Shqipëria nuk mund të qeveriset nga frika, heshtja dhe korrupsioni, të marrë pjesë në protestën e sotme në orën 17:00, në Bulevardin “Dëshmorët e Kombit”. bw

Raporti i fundit i Indeksit të Perceptimit të Korrupsionit (CPI) 2025 nga Transparency International tregon se Shqipëria përballet me rreziqe të konsiderueshme nga korrupsioni dhe dobësimi i mbikëqyrjes institucionale.

Nga 42 pikë që kishte në vitin 2024, këtë vit vendi ka marrë 39 pikë nga 100, duke treguar sfida serioze në transparencën dhe menaxhimin e resurseve publike.

Në renditjen globale mes vendeve, Shqipëria pozicionohet e 91-ta duke humbur 11 vende në renditjen e Transparency International, pasi në raportin e vitit të kaluar Shqipëria ishte e 80-ta mes 182 shteteve.

TI thekson se një nga problemet kryesore është mungesa e procedurave konkurruese, e cila ka çuar në “rrezik për degradim mjedisor në rastin e ishullit të Sazanit në Shqipëri”.

Sa i përket Sazanit, Shqipëria në fund të vitit 2024 i dha statusin e investitorit strategjik kompanisë të dhëndrit të presidentit amerikan, Donald Trump, Jared Kushner, për të ndërtuar një resort turistik në ishullin e Sazanit në afërsi të Vlorës.

Statusi i investitorit strategjik, kompanisë së Kushnerit i është dhënë për periudhën 10-vjeçare. Planet e tij për investim në Shqipëri ishin përballur me kundërshtime në këtë shtet, sidomos nga ambientalistët që kishin thënë se mund të shkaktohen dëme në zonat e mbrojtura bregdetare, sidomos për zonën e Zvërnecit.

Gjithashtu, TI tha po ashtu se në disa vende të Ballkanit Perëndimor, përgjigja e dobët e gjyqësorit vlerësohet si një nga pengesat kryesore për luftën e suksesshme kundër korrupsionit, “teksa gjyqtarët dhe prokurorët po bëhen gjithnjë e më shumë objekt i sulmeve nga qeveritë”.

“Në disa vende të Ballkanit Perëndimor, reagimi i dobët gjyqësor është një nga pengesat kryesore për të luftuar me sukses korrupsionin, megjithatë, gjyqtarët dhe prokurorët janë gjithnjë e më shumë një objektiv i sulmeve qeveritare”, thuhet në raport.

Raporti thekson se forcimi i institucioneve të pavarura dhe hapësirës qytetare është thelbësor për të luftuar korrupsionin. Transparenca në vendimmarrje, procedurat konkurruese dhe mbikëqyrja efektive janë të nevojshme për të parandaluar keqpërdorimin e fondeve publike dhe ndikimin e interesave private.

“Korrupsioni në Evropën Lindore dhe Azinë Qendrore nuk është i pashmangshëm; ai lulëzon aty ku demokracia dobësohet dhe llogaridhënia dështon. Qeveritë duhet të forcojnë urgjentisht pavarësinë gjyqësore, të mbrojnë hapësirën qytetare dhe të sigurojnë transparencë në institucionet publike, ose rrezikojnë t’i lënë qytetarët të prekshëm ndaj abuzimit të rrënjosur të pushtetit”, tha Lidija Prokic, këshilltare rajonale në Transparency International.