VOAL

VOAL

Justina Aliaj: I paharrumi Fadil Kraja ishte “Buka” e Teatrit Migjeni – në shpirtin tim ti ke vend të veçantë?

November 19, 2021
blank

Komentet

blank

“Minë në planet e Putinit”, mediat britanike: Një zyrtar i lartë i Kremlinit iu afrua fshehurazi Perëndimit dhe kërkoi negocimin e fundit të pushtimit të Ukrainës

Mediat britanike në një artikull të botuar në mbrëmje vonë bëjnë me dije se një zyrtar i lartë i Kremlinit u është drejtuar diplomatëve perëndimorë dhe shefave të inteligjencës në një përpjekje për të ndihmuar në përfundimin e luftës në Ukrainë.

Burimi thuhet të ketë pohuar se pjesa më e madhe e elitës së Moskës është shumë e shqetësuar për trajektoren e pushtimit të presidentit rus Vladimir Putin në vendin fqinj dhe janë të alarmuar nga forca e sanksioneve të gjera të vendosura nga Perëndimi si përgjigje ndaj autorkratit.

Në një dokument, i cili supozohet se është shpërndarë në agjencitë perëndimore të inteligjencës dhe i parë nga The Mirror, thuhet: “Një përfaqësues i rrethit të brendshëm të Putinit dërgoi një sinjal për dëshirën për të negociuar. Humori i elitës së Kremlinit është panik”.

Është e paqartë se cili anëtar i zyrtarëve të lartë të Moskës ka të ngjarë të ketë minuar planet e Putinit, por dokumenti supozohet se e përshkroi personin e brendshëm si një “shtyllë të regjimit” në Rusi.

Një burim diplomatik ukrainas i tha The Mirror se nuk do të habiteshin kur të dëgjonin se zyrtarë të nivelit të lartë të Kremlinit po përpiqen të lidhen me agjencitë e inteligjencës perëndimore pas shpinës së Putinit.

“Ndodh shpesh, siç ndodhi në fazat e mbylljes së Luftës së Dytë Botërore, që zyrtarët nga njëra anë e shqetësuar për të ardhmen e tyre bëjnë qasje për ta siguruar atë”, tha burimi.

Nëse një politikan i lartë në Moskë do të deklaronte publikisht dëshirën për paqe në Ukrainë ose do të kritikonte Putinin, jeta e tyre do të ishte në rrezik ekstrem së bashku me familjen e tyre.

Anatoli Chubais, që dikur ka mbajtur edhe postin e zv/kryeministrit dhe që mbikëqyri transformimin e Rusisë nga ekonomia komuniste në kapitaliste, dha dorëheqjen nga posti i tij si i dërguar i posaçëm i Putinit në organizatat ndërkombëtare në mars dhe u largua nga Rusia për të jetuar në mërgim në shenjë proteste për luftën.

67-vjeçari u sëmur papritur rëndë në fund të muajit të kaluar pasi përjetoi mpirje në gjymtyrët e tij dhe tani besohet se është në kujdesin intensiv duke vuajtur nga një çrregullim i rrallë neurologjik.

Rasti Chubais është vetëm i fundit në një seri sëmundjesh misterioze dhe vdekjesh të dhunshme (më shumë se një duzinë) që kanë goditur biznesmenët rusë, zyrtarët dhe familjet e tyre të afërta, që kur filloi ‘operacioni ushtarak special’ i Putinit në Ukrainë dhe u vendosën sanksionet perëndimore.bw

blank

A duhet te behet kallezim ne SPAK, per Inspektorin qe shkoi per te zbatuar nje Urdher te paligjshem? Nga Gazmend Rusi

 
 
Marr shkas per sa me siper nga ngjarja e rende qe pati si shkak vendimin e IMT, per prishjen e prones se nje qytetari, e cila eshte permbyllur fatkeqesisht me plagosjen e nepunesit zbatues te IMT-se.
 
Duke uruar nje sherim te shpejte dhe pa pasoja te plagosurit (nepunesit zbatues te IMT-se), po i drejtohem ketij nepunesi dhe nepermjet tij te gjithe nepunesve te tjere qe zbatojne urdhera te paligjshem te eproreve te tyre.
 
Nepunesit e Bashkive dhe te Njesive Administrative ne vartesi te tyre, jane marre ne pune dhe gezojne statusin e Nepunesit Civil, referuar Ligjit Nr. 152/2013 “Per nepunesin civil”.
 
Nepunesi civil eshte i detyruar qe te zbatoje me perpikmeri, nenet e ketij ligji dhe rregullores se brendeshme te INU-se,  gjate ushtrimit te detyrave ne terren. 
 
Ne kete ligj, legjislatori ka parashikuar qe nepunesi civil te kete pergjegjshmeri ne zbatimin e ligjit dhe kjo eshte e sanksionuar ne Nenir 43, “Detyrimi i përgjegjshmërisë dhe refuzimit të urdhrave të paligjshëm”, te Ligjit Nr. 152/2013 “Per nepunesin civil”, ne te cilin shprehet se:
 
1. Nëpunësi civil mban përgjegjësi të plotë për ligjshmërinë e çdo veprimi apo mosveprimi të tij, gjatë ushtrimit të detyrës në shërbimin civil. 
2. Nëpunësi civil ka detyrimin të veprojë në përputhje me urdhrat e marrë nga eprorët hierarkikë, sipas ligjit dhe rregullave të brendshme të institucionit. 
3. Nëse nëpunësi civil ka dyshime për paligjshmërinë e urdhrit të eprorit, ai nuk e zbaton urdhrin, por informon pa vonesë eprorin e personit që ka dhënë urdhrin dhe kërkon konfirmimin e tij me shkrim. 
4.  Nëpunësi civil ka detyrimin ta zbatojë urdhrin me shkrim, sipas pikës 3 të këtij neni, me përjashtim të rastit kur zbatimi i tij përbën vepër penale..
 
Per sa me siper, shkaktari per plagosjen e nepunesit te IMT, eshte vete nepunesi qe merr persiper te zbatoje nje urdher te paligjshem, pasi ceshtja eshte ne gjykate dhe duhet qe te pritet vendimi i saj i formes se prere (Apeli).
 
Nepunesa civil, kini pergjegjshmeri ne zbatimin e ligjit, sidomos ato qe kane te bejne me demet qe i shkaktoni qytetareve, sepse te demtuar dalin qytetaret dhe juve, qe zbatoni urdhera te paligjshem, pasi ne rastin me te mire, ndaj jush do te kete kallezim per ndjekje penale, dhe ne varesi te rrethanave mund te denoheni me gjobe por edhe me disa vite burg, per prishjen e prones ne menyre te paligjshme ne rastin konkret.
 
P.S.    Inspektore, perpara se te shkoni te zbatoni nje vendim apo urdher te paligjshem te eprorit tuaj mendoni ne radhe te pare per veten dhe familjen tuaj dhe njekohesisht mendoni edhe per dramen qe shaktoni tek qytetari dhe familja e tij, te cilet ne rastin konkret i keni lene ne qiell te hapur dhe pa strehe mbi koke?
blank

ENVERISTAT NUK MUND TË BËHEN HERONJ SHOKU VELIAJ! Nga Besim Ndregjoni

Mosveprimi dhe indiferentizmi ndaj ideologjisë kriminale të komunizmit në këtë periudhë kohore postkomuniste ka nxjerrë në rend të ditës fenomenin e rrezikshëm dhe shumë të dëmshëm për shoqërinë, frymën e enverizmit dhe pushtimin e politikës shqiptare nga enveristat. Enveri ka vdekur , por fryma e enverizmit po njeh rritje në një shoqëri të traumatizuar nga diktatura 45 vjecare ku nuk u denua nga drejtësia

Dje u mbushën 39 vite nga vdekja tragjike e luftëtares , patriotes, krijueses së Partisë Social Demokrate shqiptare, shkrimtarja e shquar Musine Kokalari në Rreshen –Mirditë. Bijë e një familje fisnike, antifashiste, dhe antikomuniste. Të gjith shqiptarët e përndjekur politikë dhe antikomunistë, por shqiptarët e ideollogjizuar nderonin këtë shqiptare të madhe nxënse e Sami Frshërit, mbaruar fakultetin e letërsisë Moderne në Universitetin “La Sapinza” në Romë.Dje nderuam aktivitetin e saj kombëtar e patriotik, studimet e shkrimet e saja me përmasa botrore, vrasjen tragjike të dy vëllezërve të sajë Muntaz e Vesim Kokalari nga diktatori Enver Hoxha një masakrën e nëndorit të 44 kujtuam gjygjin e saj në 1946 ku ajo shfaqi gjith guximin e saj, duke deklaruar në sallën e gjygjit : “Nuk kam nevojë që të jem komuniste për ta dashur vendin tim! Unë e dua vendin tim dhe pse nuk jam komuniste., Ju po më denoni për idetë e mia. Unë nuk kërkoi falje , sepse nuk kam bërë asnjë faj.“Ju më denoni mua se jam nxënse e Sami Frashërit. “Dhe agjensia telegrafike shqiptare ka ilustruar në një mënyrë shum fisnike foton e saj gjat procesit gjygjësor. Mbasi përballoi me stojtizëm torturat çnjerzore të xhelatëve komunistë, dhe mbasi kreu 16 vite burg politikë, ajo u internua në Rreshen – Mirditë ku punonte në ndërtim si puntorë llaçi deri kur vdiq në mënyrën më tragjike. Në viti 1980 e dërmuar nga vuajtjet dhe e raskapitur nga punët e rënda u sëmurë nga kanceri, u la pa mjekuar dhe vdiq e vetmuar në Rreshen , ku e varrosën varrhimsit. Mbas ardhjes pluralizmit, ajo është nderuar dhe i jan botua studimet e saja “ Siç më thotë nëna plakë,” 1941, “Rreth vatrës”1944, “sa u tund jeta” 1944

Departamenti i Shtetit Amerikan për të nderuar veprimtarinë e Musine Kokalarit ka emërtuan një medalje me emrin e sajë, dhe nderon personalitet e ndryshme shqiptare që sakrifikojnë për shoqërinë dhe demokracinë. Kështu para disa vitesh është nderuar me medaljen “ Musine Kokalari ish Z/vëndsë ministria e punës sociale Bardhyla Konspiri kur ishte Ministër Erion Velia.

blank

MUSINE KOKALARI NË SAllËN E GJYGJIT KOMUNISTË

Shqiptarët ndodhen përpara fenomenit më të rrezikshëm për ecurinë dhe zhvillimet e demokracisë, Ato përballen me mos denimin e ideollogjisë kriminale të diktaturës. Sot mazhoranca aktuale po rikthen dhe po trysnon me pushtetin politik qeverisës simbolet e diktatures komuniste.

Mbas 31 vitesh ne përballemi me një mazhorancë me moshë të re por me mentalitet komunist dhe këmbgulës për të rehabilituar diktatorin dhe simbolet e atij regjimi shfarosëse që vrau dhe torturoi shqiptarë të pafajshëm

blank

Dje në ditën e përvjetorit të vdekjes tragjike të disidencës Musine Kokalari komanduesi i Bashkisë së Tiranës nderoi Enveristin famkeq , ish bashkëpuntorin e diktatorit Enver Hoxha Sevo Tarifen me me Medaljen e Mirnjohjes, një akt sa i turpshëm dhe aspak ligjor për një sistem demokratike.

Shoku Veliaj! Të shërbejsh në një sistemi demokratik që e ka denuar me ligj regjimin diktatorial të Enver Hoxhës si sistemi më i egër e më vrastarë, një sistem Stalinist që ka vrarë dhe ka zhdukur kufomat mbi 6000 shqiptarve që nga fëmija e deri tek pleqt 85 vjeçar, që sot nuk kam një varr, dhe në emër të pushtetit vendor të fyesh Musine Kokalarin në përvjetorin e vdekjes tragjike të saj, e qindar mijëra familje shqiptare që përballuan atë genocide shterorë diktatorial , që sot nuk kan nuk kan një varr në token e tyre, duke nderuar enveristin Tarifa, kjo është veprim sa i papërgjegjshëm aq dhe anti kombëtar. Në çdo vend që ka kaluar regjimi diktatoriale bashkëpuntorët e diktatorit i mbyllin vitet e pleqërisë në bugje, dhe jo të nderohen.

I kujtojmë monstrave të enverizmit të tipit Sevo Tarifa dhe Enveristit të Bashkisë Tiranë me një madalje që jep ty, falë mbështetjes së politikbërjes për bashkëpuntorët e diktatorit nuk mund të ja parqitni si një qytetar të devotshëm ata që kan marrë pjesë në krimet e diktaturës. Ne të perndjekurit politike shqiptare nuk i harrojme krimet dhe humbjen e e jeteve të familjeve tona, dhe shprehim indinjatën tonë njerzore ndaj monstrave enveriste që prishin ekulibrat e shoqerise postkomuniste që po ndërotojme me sakrifica demokracine e brishte shqiptare. I bejmë me dije ketij Tarifava dhe Veliajve se sa të rrojnë krimet makabre të Enver Hoxhes nuk mund ti fshinë me një dekoratë. Është turp kombëtar që Partitë politike si opozita dhe pozita janë në një linjë për mos denimin e enverizmit kësaj ideologjie çfarose vrastare për kombin shqiptar. Heshtja e opoziës për dekorimin e enveristit Sevo Tarifa është akt i turpshëm.Helmatisja e brezit të ri me ideollogjinë primitive dhe reaksionare që himnizon kriminelin dhe krimin përbën aktin më të turpshëm dhe të papranueshëm për një shoqëri demokratike. Rikthimi i syve nga ato krime që kanë ndodhur në Shqipëri për 50 vite, është thirrja për të kuptuar se përveç përpjekjes për dije, na duhet edhe të kthejmë sytë nga njeriu, nga vetja, nga vlerat, që të mos rrëzohemi sërish. Leximi i së djeshmes është njëkohësisht thirrja që të mos dorëzojmë para asnjë oferte lirinë tonë për të besuar, për të folur, për të guxuar. Por në fillim, ama, le të dimë se cilët jemi… Kjo nevojë ka qenë për të gjitha vendet në ish-diktaturë, që në një mënyrë a në një tjetër kanë gjetur rrugëzgjidhje për të pranuar të vërteta, duke na lënë të kuptojmë se harresa për atë kohë është thjesht një iluzion. Do të kujtoj gjithnjë dhe kudo ata që persekutuan dhe ishin fytyra e regjimit komunist. Nuk do t’i harroj kurrë, dhe kështu duhet të bëjë shoqëria, në mënyrë që të kemi një ndërgjegje morale e të ndërtojme një shoqëri pa konflikte por të dashur e paqesore..

“Këmbanat bien për të gjithë.. diktatura po troket nga indiferenca jonë. Heshtja vret lirinë.

Presidenti
Besim Ndregjoni

 

 

 

 

 

 

 

 

blank

Mëshirë Zot! Falna ne që s`mundena me qenë më shumë se gishtat e një dore … Nga Ervina Toptani

Ka raste kur nëpërmjet të shkruarit, dëshiroj me gjithë shpirt të derdh jashtë gjithë dhimbjen e tmerrshme që më paralizon plotësisht çdo ind e nerv të trupit. Është nga ato herët kur lotët nuk zgjidhin kurrfarë pune e kur pikëllimi arrin kulmin. Ka raste kur njeriu harron plotësisht dhimbjet e veta e madje i duken krejt të kota, të lehta për t`u përballuar e hiçgjë për t`u kallzuar në krahasim me çfarë ta ngre shpirtin peshë prej dhimbjes së tjetrit. Ka raste kur duhet me e nxjerr shpirtin krejt të lakuriqtë e me e lanë të qaj, të ulërasë pafund, të tretet derisa të mos e ndjesh më.
Po lexoja rrëfimin e znj. Liza Pali, e burgosur në moshën 18 vjeçare, vitin 1947, ndërsa e motra Terezina Pali e burgosur në vitin 1946. Por përpara burgut ishte HETUESIA! Liza 10 muaj e Terezina 17 muaj. E njëjta hetuesi ku lanë jetën në tortura çnjerëzore djemtë e vajzat më të mira të Shqipërisë. Mundem me përmend vetëm disa prej këtyre heroinave që provuan hetuesinë, të njëjtë me atë të burrave, prej të njëjtëve xhelatë: Musine Kokalari, Neva Frashëri, Olimbi Gavoçi, Rukie Rama, Marie Tuçi, Frida Sadedini, Lavdie Petrela, Marie Ranxi, Dylbere Pazari, Hazize Ferhati, Shega Këlcyra, Semiramis Verlaci, Rita Koka, Merushe Topalli, Liza e Terezina Pali, Bianka Balliçi, Elsa Cika, Ana Daja, Ganimet Cuka, Viola Beqiri, Hanza Borshi, Xhovana Qatja, Qerime Bome, Drita Ahmeti, Dhora Leka, Adile Boletini, Nexhibe Tabaku, Nurie Koçuli, Elena Preza, Fatime Demce, Vitore Radi, Afërdita Hajrullai, Lindita Beka, Behije Kalaja, Agime Pipa, Marie Levendi, Fiqiret Prishtina, etj, etj. (këto janë vetëm pak emra, historinë e të cilave unë e njoh)
Torturat e metodat që përdorte sigurimi i shtetit ishin prej atyre që dhe mesjeta do i kishte zili. I lidhnin në shtylla me konop (litar) në të gjithë trupin, e këmbët skalavareshin mbi një pëllëmbë mbi tokë. I linin aty për ditë të tëra (Liza Palin e lanë prej ditës së mërkurë e deri të hënën e javës së re pa ujë e pa ushqim, Bianka Balliçin një javë të plotë varur në shtyllë në oborrin e burgut të burrave krejt lakuriq) e zakonisht këtë lloj varje e bënin në oborret e hetuesive e brenda dhomave të troturave. I linin pa ushqim, pa asnjë veshje në trup me ditë të tëra, në birucat në dimrin e acartë derisa trupi kthehej i gjithi në ngjyrë vjollcë të errët e bëhej blu. I rrihnin me litarë të lagur, me shkopinj druri e kur shkelmonin me këmbë mbanin veshur kambale ushtarake, ndërkohë që dikush tjetër hidhte ujë të ftohtë me kova nga lartësia e tavanit mbi trupin e të gjorave. I vinin të hanin krimba, jashtëqitjen e hetuesve e të gardianëve.
Kur vajzat e gratë ishin në ditët e menstruacioneve i linin pa asnjë veshje në trup e pa asnjë mundësi pike uji derisa të mbaronte kjo periudhë. Kur ishte verë ju e imagjinoni tmerrin e grerëzave e mushkonjave prej aromës së gjakut. Nuk kishin asnjë mundësi ku të gjenin një pikë ujë as për të pirë jo më për t`u pastruar. Kishte hetues (të paktën 4 prej atyre në fillim të listës së zezë që qarkullojnë edhe në rrjetet online) që kishin dëshirë që torturat t`i shijonin me një gotë raki përpara, sikur shihnin një film romantik, e nëse ndodhte që pikat e gjakut të të mjerave që shpërkasnin muret, t`u përlyenin gotën atëherë merrnin një darë dhe ua shtrëngonin atë në gjoks (tek pjesa e butë e gjidhënies) derisa gruaja shtrihej në tokë pa ndjenja. U vinin rrymë elektrike në trup, sidomos në vesh. Njeriu hidhej përpjetë nga voltazhi i lartë në krahun tjetër të dhomës me një cyrril gjaku që i dilte jashtë veshit. Ua lidhnin këmbët në dy karrige të ndryshme e me një gjilpërë të trashë u shponin gjithë shputën e këmbës. Gjilpëra hynte në mish në thellësinë e gjysëm gishtit e më pas i linin ashtu për minuta të tëra deri orë. Kur i zgjidhnin i detyronin të ecnin mbi xhama të thyer. Vajzat me flokë të gjatë i lidhnin për flokësh në këmbët e tavolinës e dikush i mbante shtrënguar në bel të mos lëviznin, dikush tjetër tërhiqte tavolinën derisa flokët u shkuleshin me gjithë lëkurën e kokës. U vinin zjarrin me çakmak në organet intime e sqetulla. Ua lidhnin prangat aq fort në kyçe sa ato thërrmoheshin ngadalë.
Këto janë vetëm disa prej torturave që “shqiptarët trima”, në shërbim të diktaturës, u bënin vajzave e grave të reja në hetuesinë e burgjet komuniste.
Unë nuk kam më as lot të qaj, as frymë të ulëras e as mundësi t`i evidentoj të gjithë bishat e egra që kryenin këto akte barbarie. Ata barbarë prej këtyre, që nuk jetojnë më, as varr nuk meritojnë të kenë e këta që janë ende gjallë, që politikanët e këtyre 30 viteve ua kanë ruajtur më së miri “nderin”, disave duke ua hequr dosjet plotësisht e disa të tjerëve duke mos lejuar t`u hapen deri sot, meritojnë të njëjtin shpërblim siç ua kanë bërë viktimave të pafajshme.
Jam munduar gjithnjë të jem larg politikës, larg asaj që serviret si ushqim për gojëra të liga, larg pisllëkut e gjithçkaje që nuk ka lidhje me kulturën, atë që na mungon më shumë si popull. Por sot dua të ulëras shqip, të shkruaj çfarë nuk kam mundësi ta shpërthej me fjalë para një megafoni gjigand e të bërtas papushim 24 orë në 24 derisa të mos mundem më as frymë të kem. Jo se do të ndryshoja ndonjë gjë, asgjë s’do të ndryshonte, por të paktën të isha e qetë që dhimbjen time munda ta flas e ta nxjerr jashte trupit në njëfarë mënyre. Për të ndryshuar diçka, sado të vogël, duhen vite punë në çdo drejtim, sidomos në atë të pasqyrimit të të vërtetës siç ka ndodhur, por fillimisht fillon duke u ndërgjegjesuar që injoranca e dashakeqësia që i kanë injektuar këtij populli në dekada ështe kaq e thellë sa gjithkush duhet ta fillojë rehabilitimin e mendjes tek vetja.
A ka shqiptar që nuk e di sot, çfarë kanë bërë “etërit” komunistë në 50 vite? A ka shqiptar sot që nuk e di se “politika” ose më mirë bulmeti i helmuar i stanit të kuq që shqiptarët kanë ngrënë për 32 vite, është produkt i po të njëjtave duar vrastare, të së njëjtës diktaturë që vrau sa deshi e si deshi? A ka shqiptar sot që mendon një fije krejt të vogël për cilin prej këtyre palaçove politikë që kemi sot, po i ndërsehet tjetrit e si pa të keq e shpallim shoshoqin armik për faj të miopisë e mendjengushtësisë prej së cilës vuajmë? A ka shqiptar që nuk e di se këtë bulmet të prishur që hamë sot e kemi dhuratë prej atyre që deri dje ishin ministra të diktaturës, sekretar partie, rinie, drejtues të sigurimit, hetuesa, gjyqtarë, djem e vajza biologjikë të vrasësve të shqiptarëve pa faj? Më kanë penguar në dhjetra forma që të shkruaj për njerëzit që njoh, për familjarë të mitë (për të cilët ende nuk kam shkruar asnjë rresht), miq të familjes, të njohur të tjerë e bashkëvuajtës të tyre në biruca hetuesish e burgje. Nuk është e thjeshtë të paguash çmimin e të qenit i vërtetë, në shërbim vetëm të së vërtetës e në mbrojtje të saj.
Ju i njihni të gjithë, njësoj siç i njoh unë, por vendosni, me zgjedhjen tuaj, që në turrën e druve të digjen zërat e lirë e preferoni të promovoni ata që ju shpërlajnë trutë e ju servirin helmin në dozat e duhura!
Nuk mundem, në këtë rast të bëj asnjë arsyetim filozofik a psiko-social sepse s’kam asnjë element të qënësishëm prej mendësie të shëndoshë popullore, ku të mbështetem. Kam vetëm revoltë, vetëm lot, vetëm dhimbje.
Unë kam shpresuar …. kam shpresuar … se një ditë ne do të mundemi vërtet të jemi Ne! Si mund të jemi “Ne” kur duam të hamë njëri tjetrin si 47 vjet më parë, si 30 vjet më parë, si sot? Si mund ta kuptojmë ne lirinë kur “trimëritë” më të mëdha shqiptarët e këtij shekulli të fundit i kanë treguar me njëri tjetrin, duke vrarë, torturuar, vjedhur, grabitur, përdhunuar e shkatërruar kë kanë mundur?
Të më ndjejnë ata miq virtualë që lexojnë me dëshirë analizat e prurjet e mia mbi kulturën, filozofinë, artin, poezitë e mia, shkrimet me natyrë psiko-sociale.
Unë sot dua të ulëras shqip, të qaj shqip e të mallkoj shqip çdo përbindësh që i ka duart e lyera me gjak të pafajshëm. Janë po aq fajtorë të gjithë ata shqiptarë që këto kameleonë të së keqes i mbështesin politikisht, i promovojnë duke ditur vjedhjet e vrasjet e tyre të panumërta politike, e duke ditur që kushdo që erdhi në pushtet në 32 vite pati mundësi, nëse realisht do të donte të bënte drejtësi, të hapte dosjet, të paktën ta fillonte këtu drejtësinë. Por këta janë të gjithë me dosje! Përndryshe nuk do të caktoheshin aty ku janë ende sot! Të gjithë bashkëvuajtës e bashkëfajtorë!!!! Ama torturat makabre, këta bashkëfajtorët, dje e sot, nuk i provuan kurrë!
Mëshirë Zot! Falna ne që s`mundena me qenë më shumë se gishtat e një dore me të zgju Ty Zot nga gjumi me ulërimat e lotët tanë!
p.s. në kujtim e nderim të të gjitha heroinave që kam përmendur më lart në shkrim e qindra të tjerëve që nuk kam mundur të përmend.
blank
Ervina Toptani
blank

Qyteti Antwerp ku u vra Bledar Muça po pushtohet nga gangsterët shqiptarë të trafikut të drogës

“Qyteti belg Antwerp thuhet se tani po pushtohet nga gangsterët shqiptarë me rrugët e qytetit të mbushura me para, me policinë që lufton me kartelet e drogës”, shkruan media ‘Eu Today’. Para disa ditësh, periferia e Antwerp-it, Borgerhout, u trondit nga një shpërthim rreth orës 4 të mëngjesit, sulmi i tretë i këtij lloji në vetëm një javë. Nga sulmi pati vetëm dëme të konsiderueshme në pjesën e përparme që ishte objektivi.

Policia, Sedee Dovo, shërbimi ushtarak belg për asgjësimin e bombave shkoi menjëherë në vendngjarje. Pajisja shpërthyese, e cila kishte në shënjestër bodrumin e pronës, raportohet se ishte një pajisje e thjeshtë shpërthyese e improvizuar e bazuar në fishekzjarre, ose “IED” sic njihet në gjuhën ushtarake. Sulmet dyshohet se lidhen me Antwerp, që konsiderohet qendra kryesore për kontrabandën ndërkombëtare të kokainës.

Media ‘Eu Today’ shton se pjesa më e madhe e kokainës që trafikohet përmes Antwerp-it besohet se vjen nga Kolumbia. Megjithatë, ka dyshime se gjithçka drejtohet nga shqiptarët ndërsa ka nisur lufta e ashpër e policisë kundër drogës.

“Në shkurt të këtij viti, një gangster shqiptar me një pasaportë të falsifikuar britanike u qëllua për vdekje jashtë shtëpisë së tij në Antwerp, mes një beteje të përgjakshme për menaxhimin e tregtisë fitimprurëse të drogës në metropolin belg, e cila e ka shndërruar atë në kryeqytetin evropian të kokainës”, raporton EU Today.

Për këtë i referohen Bledar Muçës, miku i ngushtë i Florenc Çapjas i cili u qëllua gjashtë herë teksa kthehej në banesën e tij dhe ka dyshime se bëhet fjalë për vrasje me porosi. Belgjika, e më konkretisht Antwerpi duke se është vendi ky “kanë lulëzuar” bandat shqiptare në të cilën kanë vijuar aktivitetin e tyre kriminal.

syri.net

blank

Rritet rreziku për jetën e kritikëve të regjimeve autokrate

VOA

Ekspertët paralajmërojnë se mungesa e reagimeve të ashpra nga qeveritë perëndimore ndaj regjimeve autoritare që përpiqen t’iu mbyllin gojën kritikëve jashtë vendit inkurajon më shumë vende jodemokratike të zbatojnë praktika të tilla. Prezantuesja iraniane e lajmeve te Zëri i Amerikës, Masih Alinejad ishte pothuajse viktimë e veprimeve të tilla. Gazetari, Igor Tsikhanenka sjell detajet nga Nju Jorku.

12 muajt e fundit të jetës së saj mund të jenë lehtësisht një kapitull i një romani me temë spiunazhin ndërkombëtar.

“Ishte tronditëse, tekstualisht jam rrënqethur”, thotë gazetarja iraniane, Masih Alinejad.

Në verën e vitit 2021, FBI-ja ndaloi një komplot rrëmbimi kundër gazetares së Zërit të Amerikës.

Pesë iranianë dyshohet se planifikuan ta rrëmbejnë atë në qytetin e Nju Jorkut, ta çojnë me varkë në Venezuelë dhe më pas në Iran. Katër iranianë aktualisht po mbahen nën akuzën e komplotit për rrëmbimin e zonjës Alinejad.

Më pas, në korrik të këtij viti, pamjet treguan një burrë 23-vjeçar azer në verandën e shtëpisë së saj në Brooklyn.

Policia më vonë e ndaloi personin e identifikuar si Khalid Mehdiyev, dhe i gjeti 1,100 dollarë dhe një kallashnikov të mbushur me plumba në makinën e tij, numri serial i të cilit ishte fshirë.

“Sigurisht, kam frikë! Unë jam njeri! Por besoj se edhe regjimi ka frikë nga unë” thotë ajo.

Iraniano-amerikanja që punon për Zërin e Amerikës është kritike e pasionuar e Teheranit, si dhe mbrojtëse e vendosur e të drejtave të grave. Zonja Alinejad ka ardhur në SHBA si emigrante në vitin 2009. Por edhe këtu, ajo është në shënjestër për aktivitetin e saj.

“Kishte disa përpjekje nga regjimi iranian për të më hequr qafe. E dini pse? Sepse tani, unë jam bërë si një makth për ta. Jo vetëm unë. Miliona gra si puna ime. A mund ta besoni që ata kanë frikë nga flokët tanë?”, thotë më tej gazetarja Alinejad.

Teherani mohon çdo përfshirje. Tani, nën mbrojtjen 24 orëshe të FBI-së, gazetarja është viktimë e asaj që ekspertët e quajnë hakmarrje transkombëtare, apo përpjekje nga qeveritë autoritare për t’iu mbyllur gojën kritikëve jashtë vendit.

Organizata “Freedom House” thotë se ka vërejtur veprime të tilla nga më shumë regjime autoritare.

“Një numër në rritje e qeverive kanë filluar të veprojnë brenda vendeve demokratike: brenda Shteteve të Bashkuara ose BE-së, ku njerëzit mendojnë se janë të sigurt, pasi kanë ikur nga vendi autoritar”, thotë Drejtoresha për Hulumtime tek organizata “Freedom House”, Yana Gorokhovskaia.

Kjo prirje mund të shpjegohet nga disa faktorë, thotë më tej ajo.

“Programet e lira kompjuterike me qëllim spiunimi po iu mundësojnë edhe diktatorëve më të varfër, të ndërmarrin disa nga këto veprime. Faktor tjetër është se vendet demokratike nuk kanë reaguar ashpër ndaj incidenteve, edhe kur janë kryer vrasje”, thotë zonja Gorokhovskaia.

Gazeterja iraniane Alinejad, e cila ka mbi 7 milionë ndjekës në Instagram, pajtohet me këtë vlerësim.

“Gabimi fillon te kompanitë e teknologjisë, pasi ato e lejojnë Putinin, Khomenein e Iranit, lejojnë të gjithë diktatorët, të gëzojnë ‘lirinë e fjalës’ në rrjete sociale. Pse? Kur të njëjtët diktatorë i ndalojnë njerëzit e tyre të shijonin rrjetet sociale?”, pyet gazetarja iraniane.

Asaj i kujtohet koha kur si 7-vjeçare në Iran shikonte klerikët në televizion duke mbajtur fjalime mizogjene.

“Tani, klerikët po më shikojnë mua. Unë u bëra gazetare për të fuqizuar dhe bërë zëri i miliona grave”, thotë zonja Alinejad.

Është e vështirë të thuash saktësisht se sa gra fuqizon gazetarja me programin e saj të përjavshëm televiziv “Tablet”, por përpjekjet për t’i mbyllur gojën tregojnë qartë se zëri i saj po dëgjohet në Teheran.

blank

Pasurimi i ‘djemve të Londrës’ dhe kriminaliteti, Salianji tregon për The Sun si Rama propozon ‘amnisti fiskale’

Mijëra shqiptarë po vërshojnë drejt Britanisë së Madhe me gomone dhe përfundojnë në kthetrat e bandave të drogës. Ky është alarmi që japin zyrtarë të lartë shqiptarë dhe ata anglezë. Media angleze The Sun ka vizituar Tiranën, pasi një raport ushtarak nxori në dritë se katër nga dhjetë emigrantë që kalonin ilegalisht për Angli janë shqiptarë.

Drejtori i Departamentit për Kufirin dhe Migracionin, Saimir Boshnjaku thekson se “Njerëzit që bëjnë para nga droga kthehen këtu duke ngarë Maseratis dhe Mercedes dhe blejnë një vilë të madhe në fshat”

Shefat e lartë të policisë në qytet pretendojnë se shumica e atyre që largohen po e bëjnë këtë për arsye financiare – me krerët e krimit që kthehen në shtëpi me makina luksoze.

Ne pamë automjete të nivelit të lartë me targa të Mbretërisë së Bashkuar që qarkullonin. I pyetur për eksodin në Britani, Saimir Boshnjaku, drejtori i policisë së imigracionit, tha: “Disa njerëz duhet të largohen sepse i ka zënë gjakmarrja, ose kanë rënë në konflikt me bandat kriminale dhe kanë frikë për jetën e tyre. Por shumica janë emigrantë ekonomikë.

“Njerëzit që bëjnë para nga droga kthehen këtu duke ngarë Maseratis dhe Mercedes dhe blejnë një vilë të madhe në fshat. Të rinjtë e shohin këtë dhe kjo i bën ata të duan të bëjnë të njëjtën gjë.”

Rreth një në pesë kanë lënë kombin e Evropës Lindore në disa zona pasi janë joshur nga premtimet për pasuri të mëdha në Britaninë e Madhe.

Ambasadori i Shqipërisë në Britaninë e Madhe, Qirjako Qirko, vlerëson se janë 150 mijë bashkatdhetarë të tij në Britani. Kjo do të thotë se numri është më shumë se trefishuar që nga viti 2019, kur Zyra për Statistikat Kombëtare llogariti se ishin 47,000 këtu. Por kostoja e kontrabandimit në Britani mund të jetë deri në 30,000 £.

Të rinjtë shqiptarë që bëjnë udhëtimin për në Britaninë e Madhe mund të përfundojnë në borxhe ndaj bandave të cilat më pas i detyrojnë të shpërndajnë kokainë ose të punojnë në fabrikat e kanabisit në qytetet britanike. Burimet e qeverisë këtu pranojnë se është krijuar një cikël toksik ku njerëzit më të varfër joshen në vese, ndërsa bosët e krimit bëjnë fitime të paprecedenta.

Disa madje po përfundojnë në burgjet e Mbretërisë së Bashkuar dhe hetimet kanë zbuluar se dëbimet do të dyfishohen këtë vit pasi zyrtarët përpiqen të shtypin eksodin.

The Sun të dielën do të raportojë se Home Office ka shpenzuar 1 milion paund për një stacion të ri policie në Aeroportin Ndërkombëtar të Rinasit në Tiranë këtë vit për të ndihmuar në sistemin e të kthyerve.

Në vitin 2021, 497 shqiptarë u dëbuan nga Britania e Madhe. Megjithatë, në gjashtë muajt e parë të këtij viti 443 janë kthyer, që do të thotë se shifra e vitit të kaluar ka të ngjarë të dyfishohet deri në dhjetor.

“E di që imigracioni i paligjshëm është një shqetësim i madh dhe mund t’ju siguroj se po bëjmë çmos për t’i dhënë fund. “Kur një shtetas shqiptar deportohet nga qeveria e Mbretërisë së Bashkuar, ne i marrim në pyetje dhe kontrollojmë nëse kërkohet për ndonjë akuzë. Nëse janë, i dërgojmë në burg. Atyre që kanë emigruar ilegalisht u ndalohet udhëtimi duke i penguar ata të largohen nga vendi. Përpunimi i kaq shumë njerëzve nuk është i lehtë për ne, kështu që ne i jemi shumë mirënjohës qeverisë britanike për këtë stacion të ri policie”, është shprehur drejtori i Departamentit për Kufirin dhe Migracionin, Saimir Boshnjaku.

Lidhjet e Shqipërisë me Britaninë janë të dukshme në Tiranë, ku makinat luksoze me targa të Mbretërisë së Bashkuar mund të shihen duke lundruar nëpër rrugët me pemë. Të ashtuquajturat “vila londineze” të ndërtuara me para të bëra ilegalisht jashtë shtetit po shfaqen gjithashtu në qytete dhe fshatra të largëta të shkatërruara më parë nga varfëria.

“Ne po bëjmë çmos për t’i dhënë fund”

Historitë e “djemve të Londrës” se grumbullohen pasuri jashtë shtetit inkurajojnë të tjerët të bëjnë të njëjtin udhëtim të rrezikshëm.

Rreth 2 miliardë paund do të investohen në Shqipëri nëpërmjet huave të dhëna nga UK Export Finance, në një përpjekje për të përmirësuar mundësitë dhe për të bindur të rinjtë se kanë një të ardhme në vendin e tyre.

Por deputeti i Partisë Demokratike, Ervin Salianji, thotë se politikanët tanë po merren për budallenj. Ai e krahason kombin e tij me narko-shtetet e Amerikës Latine, ku korrupsioni është endemik dhe gangsterët që merren me kokainë kanë kontroll të hekurt.

“Nuk është befasi që kaq shumë njerëz po shpërngulen në Britani pasi kjo ka vazhduar për një kohë të gjatë. Ajo që është befasuese është se sa pak po bën qeveria për këtë. Trafikimi i qenieve njerëzore është një problem i madh për Shqipërinë. Për shkak se kaq shumë njerëz po largohen, kjo po shkakton një fatkeqësi ekonomike. Ka qytete dhe fshatra të tëra ku nuk do të gjesh njeri nën moshën 40-vjeçare, siç janë larguar të gjithë të rinjtë.

Një raport i OKB-së ka deklaruar se popullsia e Shqipërisë do të bjerë nga 2.8 milion në një milion në shekullin e ardhshëm dhe është e vështirë të imagjinohet ndikimi që do të ketë. Por përballja me kriminelët nuk duket të jetë prioritet për qeverinë. Në vend të kësaj, kryeministri Edi Rama po propozon një ‘amnisti fiskale’ që do t’u lejonte shqiptarëve që jetojnë jashtë të kthejnë deri në dy milionë euro pa u hetuar. Qeveria dëshiron t’i taksojë këto para me shtatë për qind, por është e qartë se një sistem i tillë do t’i lejojë kriminelët të pastrojnë paratë e tyre të pista”, është shprehur Salianji.

Më shumë se 1500 shqiptarë ndodhen aktualisht në burgje në Angli dhe Uells, duke i bërë ata përqindjen më të lartë të shtetasve të huaj në paraburgim, sipas statistikave të qeverisë së Mbretërisë së Bashkuar.

“Thjesht duke forcuar kontrabandistët”

Shifrat e reja treguan se nga 2,863 emigrantë të transportuar nga nëntë banda nga 1 qershori deri më 12 korrik të këtij viti, 1,075 — ose 37.5 për qind — ishin shqiptarë . Pothuajse tre herë më shumë emigrantë që mbërrijnë në brigjet e Mbretërisë së Bashkuar nga Franca vijnë nga vendi paqësor ballkanik – ku nuk ka pasur luftë për më shumë se 25 vjet – krahasuar me askund tjetër. Vitin e kaluar 3000 foshnja lindën në Britani nga nëna shqiptare, sipas ONS, duke i bërë ata kombësinë e dhjetë më të zakonshme të lindjes, nga 41-ta e një dekade më parë.

Zëdhënësi i qeverisë shqiptare , Endri Fuga tha: “Për Shqipërinë është shumë për të ardhur keq që ka deputetë që janë kaq të gatshëm të godasin ndërkombëtarisht vendin e tyre për përfitime të vogla politike. “Por kjo është arsyeja pse ata nuk janë në gjendje të fitojnë dhe kanë kaluar nëntë vitet e fundit në opozitë. “Si qeveri ne kemi punuar ngushtë me të gjitha institucionet përkatëse në Mbretërinë e Bashkuar dhe rezultatet kanë qenë gjithmonë më të mira kur ka pasur bashkëpunim të vërtetë dhe të sinqertë nga të dyja palët.” Dhe shoqatat bamirëse në Calais mbrëmë këmbëngulën se kishin “pak përvojë” në punën me shqiptarët, duke sugjeruar se numrat mund të ishin “një anomali”.

Clare Moseley, themeluesja e Care4Calais, tha: “Nga kolegët në sektorin e bamirësisë që kanë lidhje më të ngushta me Shqipërinë, ne e kuptojmë se vendi mund të mos jetë në luftë, por kjo nuk do të thotë se është një vend i sigurt. “Ka çështje serioze të dhunës, detyrimit dhe trafikimit të njerëzve, përfshirë trafikimin e fëmijëve, dhe shifrat e fundit tregojnë një normë pranimi prej 55 për qind për refugjatët shqiptarë, kështu që çdo pretendim se ata janë të gjithë emigrantë ekonomikë mund të jetë i supozuar.”

  • blank

Ajo shtoi: “Nëse ka pasur një ndryshim kohët e fundit, kjo është dëshmi e mëtejshme se politikat parandaluese të qeverisë nuk kanë asnjë ndikim dhe thjesht po forcojnë kontrabandistët. “Realiteti është se qeveria ka mbyllur të gjitha rrugët zyrtare për refugjatët për të kërkuar azil në Mbretërinë e Bashkuar, duke i çuar njerëzit në duart e kontrabandistëve të njerëzve dhe duke ofruar atë numër rekord të kalimeve me varka të vogla. “Nëse ne u japim viza për kalim të sigurt, në bazë të shqyrtimit për një kërkesë të qëndrueshme për azil, për refugjatët e tjerë në një mënyrë të ngjashme me atë që bëjmë me ukrainasit, kjo do të thyente modelin e trafikantëve të njerëzve dhe do të shpëtonte jetë.”

“Nuk ia vlen të rrezikosh”

Shqiptarët ndërmarrin një udhëtim të rrezikshëm duke shpresuar për një jetë më të mirë në Britani – por nuk ka asnjë garanci për pasurim të shpejtë.

Saldatori Klodjan Deda tani i vjen keq që pagoi 3500 paund për kontrabandistët e njerëzve që e çuan atë nga Franca në brigjet angleze. Ai kaloi një vit duke jetuar në Londër, por zbuloi se 170 £ që fitonte çdo ditë nuk mjaftonin për të paguar faturat .Ai u kthye në Shqipëri në qershor dhe tani po bën 20 £ në ditë për të njëjtën punë. 27 vjeçari thotë se “Nëse dikush do të më pyeste nëse duhet të transferohej në Britaninë e Madhe, do të thosha se nuk ia vlen.Vetëm njerëzit që shkojnë atje për të shitur drogë ose për të punuar në shtëpitë e kanabisit fitojnë shumë para. Nëse punon shumë në një punë të zakonshme, fiton mjaftueshëm për të mbijetuar. Londra është aq e shtrenjtë sa që edhe pse fiton pothuajse dhjetë herë më shumë se sa këtu, nuk ka shumë ndryshim. Më vjen shumë keq që shpenzova kaq shumë nga kursimet e mia për të shkuar në Britani. Doja të filloja një jetë të re atje dhe të kisha më shumë siguri dhe një standard më të mirë jetese. Por udhëtimi ishte shumë i rrezikshëm dhe më mungonte familja ime dhe moti i këndshëm që kemi këtu. Unë jam shumë më i lumtur tani, edhe pse të gjithë miqtë e mi janë ende në Londër”.

Pas mbërritjes në Calais, Klodjan kontaktoi me një grup të trafikut të njerëzve duke hipur në një varkë me  14 persona.

“Ishte ftohtë dhe u bëmë qull gjatë kalimit 12-orësh. Për pjesën tjetër të udhëtimit ishte mirë. Policia nuk u përpoq të na ndalonte dhe ne nuk pamë shumë anije të mëdha. Pjesa më e frikshme ishte kur hipëm në varkë, pasi ishim të shqetësuar se trafikantët mund të na hidhnin në det. Nuk e di ku kemi zbritur, por na kanë mbledhur disa zyrtarë në plazh. Është shumë e zakonshme të udhëtosh në Angli tani, edhe pse është e rrezikshme, dhe unë njoh njerëz që pothuajse humbën këmbët e tyre nga hipotermia”, është shprehur ai./Marre nga Panorama

blank

Brigada 64: Njësiti famëkeq i ushtrisë ruse me numër të madh viktimash

Ukrainasit duke bartur trupat e vdekur të ushtarëve rusë. Fotografi nga arkivi.

Mark Krutov

Në selinë e njësitit 51460 të ushtrisë ruse, në rajonin e largët lindor Kabarovsk, nuk ka shumë kohë prej kur është krijuar një mur për ushtarët e vdekur.

Ky njësit njihet si Brigada e 64-të e Gardës së veçantë të pushkëve motorike.

Në mur shihen fotografitë e 44 ushtarëve dhe zyrtarëve tjerë, sipas një fotografie që fillimisht është publikuar në rrjetin social, VK dhe më pas i është konfirmuar Radios Evropa e Lirë (REL).

Në mur nuk ka shumë të dhëna se ku janë vrarë këta ushtarë, mirëpo vetëm se të gjithë janë nderuar me titullin e famshëm, Urdhri për Kurajë.

Aleksei Astashov, burri që e ka publikuar fotografinë, i ka treguar Radios Evropa e Lirë se ku janë vrarë ata: në Kiev, Izjum dhe Sllovjansk të Ukrainës.

Pushtimi rus në Ukrainë ka hyrë në muajin e gashtë dhe inteligjenca perëndimore beson se Rusia ka regjistruar më shumë humbje të ushtarëve, sesa në gjithë dekadën e luftës sovjetike në Afganistan më 1980.

Prindërit e Aleksei Pushilos kanë marrë medaljen që i është ndarë të birit të vdekur në luftime.

Prindërit e Aleksei Pushilos kanë marrë medaljen që i është ndarë të birit të vdekur në luftime.

“Secili ka shkuar në SVO”, ka thënë Astashov për REL-in, duke iu referuar “operacionit special ushtarak”, shprehja që e përdor Kremlini kur e përmend luftën në Ukrainë.

Sipas tij, të gjithë ushtarët e brigadës janë dërguar në Ukrainë, përveç “vajzave, rekrutëve të rinj dhe stafit administrativ”.

Sipas tij, shumica i kanë nënshkruar kontratat nën presion.

“Pjesa më e madhe e tyre janë transferuar në Ukrainë, teksa kanë qenë duke kryer stërvitjet në Bjellorusinë fqinje”, ka thënë ai.

Sipas Astashovit, brigada ka pasur rreth 1.500 trupa dhe tani numri i të vdekurve shkon në “të paktën disa qindra”.

Lufta e Rusisë në Ukrainë ka ndryshuar situatën e sigurisë në Evropë, ka transformuar aleanca, ka ndryshuar strategjitë ushtarake të Perëndimit, ka goditur ekonominë globale dhe e ka përshpejtuar rënien e Rusisë në udhëheqësi autoritare.

Kjo luftë ka shpërfaqur edhe dobësinë e forcave ushtarake të Rusisë.

Zyrtarisht, Ministria ruse e Mbrojtjes ka publikuar vetëm një herë të dhëna për viktimat e luftës.

Sipas një deklarate të 25 marsit, autoritetet ruse kanë thënë të kenë regjistruar 1.351 viktima dhe mbi 3.800 të plagosur.

Muri përkujtimor me emrat dhe fotografitë e ushtarëve të vdekur të Brigadës 64.

Muri përkujtimor me emrat dhe fotografitë e ushtarëve të vdekur të Brigadës 64.

Megjithatë, drejtori i Agjencisë Qendrore të Inteligjencës në Shtetet e Bashkuara, William Burns, ka thënë muajin e kaluar se beson që Rusia mund të ketë humbur të paktën 15.000 njerëz dhe të ketë të plagosur rreth 45.000 ushtarë.

Këto shifra janë përmendur sërish këtë muaj nga zyrtarë tjerë amerikanë.

“Mund të sugjerojmë se rusët mund të jenë përballur me 70-80.000 viktima në më pak se gjashtë muaj”, u ka thënë një zyrtar amerikan gazetarëve.

“Këto shifra janë kombinim i të vrarëve dhe të plagosurve. Ky numër mund të jetë pak më i madh ose pak më i vogël, mirëpo aty diku është, dhe përbën shifër të konsiderueshme, duke marrë parasysh se rusët nuk kanë arritur asnjërën prej objektivave të presidentit rus, Vladimir Putin, të cilat i ka bërë të ditura në fillim të luftës”.

“Toka amë dhe interesat shtetërore”

Me bazë në Kabarovsk – rreth 9.000 kilometra në lindje të Ukrainës – brigada e pushkëve është riorganizuar në vitet 1990 në kuadër të angazhimit në Çeçeni, përgjatë luftës së parë atje.

Kjo brigadë është modernizuar në fund të viteve 2000.

Ky njësit ka fituar famë globale pasi njësitet ruse janë tërhequr nga distriktet në veri të Kievit në fund të muajit mars, duke zmbrapsur ofensivën e tyre në kryeqytetin ukrainas.

Ministria ukrainase e Mbrojtjes ka akuzuar këtë brigadë për mizoritë e kryera në qytezën Buça dhe rajonet përreth ku janë kryer vrasje masive dhe ka dyshime për krime tjera.

Më 8 gusht, autoritetet në Buça kanë thënë se kanë identifikuar 458 trupa të vdekur, prej të cilëve 419 besohet se janë vrarë apo torturuar.

Disa javë pas raportimeve për masakër në këtë qytet, Putin ka nderuar brigadën e 64-të për mbrojtje të “tokës amë dhe interesave shtetërore”.

Ai ka lavdëruar brigadën për “heroizmin dhe kurajën që ka treguar”.

Sipas të dhënave që gjenden në murin përkujtimor në kampin e brigadës, rreth 20 minuta larg Kabarovskut, të paktën 44 ushtarë të njësitit kanë vdekur në fund të muajit shkurt dhe mars – periudhë koincidente me fazën e parë të pushtimit rus.

Datat tjera lidhen me ofensivën e radhës, pasi komandantët rusë kanë tërhequr Brigadën e 64-të dhe njësitet tjera nga Kievi dhe i kanë ripozicionuar në rajonin lindor të Donbasit, duke përfshirë zonat rreth Harkivit.

Në total, Radio Evropa e Lirë ka arritur të vërtetojë vdekjet e 30 prej 44 ushtarëve – fotografitë e të cilëve janë shfaqur në murin përkujtimor – duke përdorur informacione të disponueshme nga publikimet zyrtare, mediat sociale dhe raportimet e mediave.

Dobësitë e ushtrisë ruse

Shkalla e lartë e të vdekurve dhe të plagosurve në anën e Rusisë u është atribuuar disa faktorëve.

Forcat ukrainase kanë zhvilluar beteja të ashpra duke mbrojtur jo vetëm rajonet në veri të Kievit, por edhe lokacione tjera, përfshirë Donbasin dhe qytetin port Mariupol.

Në këtë të fundit Ukraina është dorëzuar pas disa muajsh luftime.

Një ekspert mjeko-ligjor ukrainas tregon çfarë ka gjetur në trupin e një ushtari rus të zhvarrosur në fshatin Zavalivka, në perëndim të Kievit.

Një ekspert mjeko-ligjor ukrainas tregon çfarë ka gjetur në trupin e një ushtari rus të zhvarrosur në fshatin Zavalivka, në perëndim të Kievit.

Mbrojtja ukrainase është përforcuar dukshëm nga armët e Perëndimit, të cilat i kanë zëvendësuar armët e periudhës sovjetike.

Në ditët e para të luftës, trupat ukrainase kanë përdorur raketat anti-tanke Javelin të prodhuara nga Shtetet e Bashkuara dhe NLAW nga Britania, për të shkatërruar tanket ruse dhe makinat tjera të armatosura.

Në mesin e dobësive tjera të Rusisë përfshihet mungesa e pajisjeve mjekësore dhe teknikave moderne për trajtim dhe evakuim të të plagosurve.

Pas tërheqjes nga rajoni i Kievit, shumë njësite ruse janë shkatërruar, kanë thënë zyrtarë ushtarakë amerikanë dhe ekspertë të jashtëm.

Sipas disa vlerësimeve, disa njësite ruse kanë humbur një të tretën e personelit.

Michael Kofman, ekspert për ushtrinë ruse në Qendrën për Analiza Detare – me bazë në SHBA – ka thënë se pas çdo ushtari rus të vrarë, janë mbrapa edhe rreth 3.5 të plagosur.

Yury Fedorov, ekspert ushtarak rus, ka vlerësuar se personeli total i Brigadës 64, që përfshin dy batalione me pushkë të motorizuara dhe një batalion me tanke, ka shkuar në rreth 2.500 trupa ushtarake përpara luftës.

“Brigada e 64-të është nga rajoni i largët i lindjes dhe shumë njësite të saj kanë qenë të dobëta dhe të pajisura keq”, ka thënë ai për Radion Evropa e Lirë.

“Ekziston një praktikë që kur trupat goditen rëndë, atëherë krijohen brigada të reja me pjesëtarë të mbetur të brigadave të ndryshme”, ka thënë Federov.

“Për të qenë gati për luftë, brigada të tilla duhet të kalojnë nëpër procesin e koordinimit luftarak. Komandantët e togave duhet të njihen me njëri-tjetrin, të korrigjojnë kanalet e komunikimit. Kjo kërkon të paktën disa muaj”.

Ushtarë rusë të vdekur dhe tanke ruse të shkatërruara në afërsi të Kievit. Mars 2022.

Ushtarë rusë të vdekur dhe tanke ruse të shkatërruara në afërsi të Kievit. Mars 2022.

Megjithatë, Brigada e 64-të nuk mund të shpërbëhet, sipas tij, sepse kjo gjë do të dëmtonte vendimet e Putinit.

“Shpërbërja nënkupton se kjo brigadë është përgjegjëse për krimet në Buça”, ka thënë Federov.

“Prandaj, ka shumë mundësi që në të do të dërgohen ushtarë të rinj”, ka thënë ai.

Analistë tjerë në grupin hulumtues, Ekipi për Inteligjencë të Konflikteve, ka thënë se shifrat për viktima, që ka prezantuar Astashov, do të ishin të besueshme, nëse aty përfshihen vetëm ushtarët me kontrata.

Ekspertët kanë përmendur edhe moralin e ulët dhe disiplinën e dobët, në mesin e faktorëve tjerë që kanë çuar në numër kaq të madh të viktimave.

Astashov, i cili punon në njësitin mjekësor në Brigadën e 64-të, ka thënë për Radion Evropa e Lirë se të paktën 100 ushtarë mund të kenë refuzuar për të luftuar në Ukrainë, sidomos pas humbjeve që u janë shkaktuar forcave ruse në fillim të luftës.

“Prej muajit janar, ata janë dërguar në Bjellorusi për ushtrime dhe më pas në Ukrainë, mirëpo askush nuk i ka lejuar” që të shkojnë në shtëpi, apo të kenë pushime, ka thënë ai në disa biseda që ka zhvilluar me një gazetar të REL-it në platformën VK.

Më vonë ai e ka bllokuar gazetarin e REL-it nga llogaria që ka.

Përgatiti: Krenare Cubolli
blank

Preteksti i fshehtë i shamisë… – Nga REX KASUMAJ

Verë 2022, Berlin
1.
Këshilla e largët …
Nga leximet e librave të vjetër (po a s’thotë dhe Talmudi se ka tri gjëra të mira, të vjetra në botë: libri i vjetër, vera e vjetër dhe miku i vjetër?) shkëputa kësaj pasditeje të bukur, urtinë që, s’e di pse, më duket krejt e përkitshme me kohën që jetojmë.
“Mbrojeni Islamin nga fanatikët, ndryshe detyroheni të mbroni botën nga lslami”.
(Mevlana Rumi
dijetar pers, 1207-1273)
E, përveç me kohën, këshilla urtake, ndoshta, interferon pak natyrshëm dhe me vendin tim.
Sepse, po t’mos e mbrojë Islamin nga fanatikët, aherë Dhêu i shqiptarëve, ashtu si bota e Rumit, do detyrohet të mbrohet vetë nga Islami!
Megjithatë, s’mund të thuhet ende saktë në ka ardhë ende ajo ditë. Orë e vështirë e saj..!
2. Pushtet…
“Zoti e ruajt këtë rini dhe drejtoftë bashkë me këtë qeveri. Amin!”.
A nuk duket, përfundimisht, një heqje e velit, anipse i tejdukshëm ishte?
Pikërisht në vorbën publike për “shamijëzimin” e Kosovës, kryeimami Krasniqi do të shpallte strategjinë, që
poashtu si shamia, mbulohej në diskrecion.
Fillimfjalët e shkrimit kanë autorësinë e tij. Dhe bëjnë fillin e një beteje të paralajmëruar. Betejën e rinisë islamiste për pushtet politik.
Një betejë për shfytyrim përfundimtar dhe, ndaj, kthimin e hapsirës jetike shqiptare në hinterland Turkie.
3. Shqiptarët e paemër
Përherë, në orë malli për Kosovën, kam pyetur në heshtje: përse shqiptarët e Turkisë vijnë aq rrallë në atdhe?
Venë e vijnë nga viset e Europës, nga Amerika, madje nga Australia, Kanadaja dhe e largëta Zelandë e re. Por nga Stambolli, Bursa a Izmiri rrallë.
Gëzimi i jetës a pikëllimi i mortit më shumë, ndoshta, çajnë udhët andej, drejt tyre në mërgimin e paemër…
Harresë? Shurdhim? Venitje?
Kjo ka një shpjegim. Mbase njëherë tjetër mund të thuhen më shumë fjalë. Kësaj radhe, ndërkaq, kujtoj një fragment nga kohë e ikur…
Para shumë vitesh bëmë një vizitë gazetarësh në Stamboll. Një koleg e mik imi kishte aty një kushëri të afërt. Ishte përmalluar. Mezi priste ta shihte.
Të nesërmën, ditën e parë të qëndrimit, u vumë ta kërkonim. Kishte një adresë. Dhe emrin e tij, natyrisht. Quhej me mbiemër (s’e di në është korrekte ta them emrin e tij) Gashi. E kërkonim kudo në lagjen ku duhej të ishte dyqani i tij. Por askush nuk e njihte. Papritur, ndërsa pyesnim radhas, takojmë një rrobaqepës. Ishte shqiptar. Desh të thoshte diçka që, më shumë se fjala, e shprehnin sytë e tij. Na vështroi pak çaste i turbulluar e shtoi: mos e kërkoni kot me këtë emër. Atë s’e thërrasin më Gashi, por Aksoy!
Këtë dromcë të paharruar, rreket ta plotnojë një mësim. Aleancën e mundshme dhe vasalitetin i ndanë prorë një fije tepër e hollë…Turkia, demokracia e, mbi të gjitha, e famshmja miqësia, ndryjnë në thelbin e tyre një doktrinë gjarpnore.
Davutogllu, ish-ministër e strateg etnik, si për të provuar pretendimin, shkruan se shqiptarët janë mbetje osmane. Kanë trathtuar esencën gjenetike dhe, një ditë, do t’a kthejnë rrënjën e saj…
Ndaj, edhe Gashi, kushëriri i mikut tim, me gjasë i tretur e mallëngjyer për humbjen e vjetër identitare, ishte kthyer në origjinë. Quhej bukur. Aksoy. Në përgjigje natyrale të doktrinës së mohit të vjetër!
4. Kumti i Nënës…
“Nëna e votrës”, një plakë e urtë e flokëbardhë, tjerr kujtime e gazmon jetën. Kështu do të përftyrohej ajo kryehershëm. Në prrallat e bukura me dimër e dëborë.
Mirëpo më vonë, doli t’mos ishte pos një mashtruese e ligë. Zgjohej natën dhe verbonte bijtë e saj.
Kohët e fundit kujtoj shpesh këtë figurë të mitologjisë shqiptare. Është Nëna e Votrës Kombëtare, që, anise e përflakur dashurie e adhurimi, thur fijen përlidhëse mes mitikes e reales.
Veçse, ndryshe nga mitikja, kjo hallakatet frikshëm ditën për diell, me një maskë të huaj mbi ftyrë. Dhe verbon bijtë duke thërmuar ëndrrën e tyre, tek pret e pret orën e paardhshme.
R.
blank

Lili-Puti i Ballkanit – Vuçiqi gjatosh e ka “pranuar se është Putin i vogël”! – Nga SENAD GURAZIU

blank

TË HIQEN PËRGJITHMONË ARMËT BËRTHAMORE- Nga ANTONIO GUTIERRES -Përktheu Eugjen Merlika

 

Të shtunën, më 6 gusht, isha me krenari përkrah Kryeministrit të Japonisë, Fumio Kishida, dhe popullsisë së Hiroshimës, në kujtim të një katastrofe pa mëparshmëri. Shtëdhjeteshtatë vite më parë dy bërthamore u përdorën kundër popullsive të Hiroshimës e Nagasakit. Dhjetra mijra gra, fëmijë e burra u vranë në një çast, të bërë hi nga një zjarr prej ferri. Godinat u kthyen në pluhur. Lumenjtë e qetë të qyteteve u mbuluan me gjak. Të mbijetuarit u dënuan me një trashëgimi radioaktive, të rrethuar nga probleme shëndeti dhe subjekte të një ekzistence të damkosur për shkak të bombardimeve bërthamore.
Pata nderin e madh të takonja një grup të mbijetuarish, hikabushat, numëri i të cilëve pakësohet nga viti në vit. Më kanë treguar me guxim të vendosur se çfarë kanë jetuar në atë ditë të lemerishme të vitit 1945. Është ora që drejtuesit botërorë të kenë të njëjtën qartësi të hikabushave e të shohin armët bërthamore ashtu siç me të vërtetë ato janë. Armët bërthamore nuk kanë asnjë farë kuptimi. Ato nuk janë në gjëndje të krijojnë siguri ose mbrojtje. Për natyrën e tyre sjellin vetëm vdekje dhe shkatërrim.
Kanë kaluar tre të katërtat e shekullit nga kërpudha atomike mbi Hiroshimën dhe Nagasakin. Që atëherë njerëzimi kaloi përgjatë Luftës së Ftohtë, dhjetëvjeçarë të një politike absurde të rrezikut të llogaritur dhe disa gjëndje skajore të tmerrshme që e kanë çuar njerëzimin një hap larg shkatërrimit të përgjithshëm. Megjithatë, deri edhe në fazat më t’errta të Luftës së ftohtë, fuqitë bërthamore kanë pakësuar në mënyrë të dukëshme arsenalet e tyre bërthamorë. Kishte atëherë një pranim të gjërë të parimit kundër përdorimit, përhapjes e provave të armëve bërthanore. Sot rrezikojmë të harrojmë mësimet e vitit 1945. Ka shpërthyer një vrapim i ri drejt armëve bërthamore, me qeveri të gatëshme për të harxhuar qindra miliardë dollarë për të përditësuar arsenalet e tyre bërthamorë.
Në arsenalët e të gjithë botës janë gati 13.000 armë bërthamore. Krizat gjeopolitike me nuanca serioze bërthamore përhapen me shpejtësi, nga Lindja e Mesme deri në siujdhesën koreane në mësymjen ruse të Ukrainës. Edhe njëherë gjinia njerëzore luan me një revole të mbushur. Jemi në një gabim, në një keqkuptim, një llogari të rreme të hapësirës nga apokalipsi. Qeveritarët botërorë duhet të heqin dorë së ngacmuari fatin dhe duhet t’a heqin përgjithmonë mundësinë bërthamore nga tryeza e bisedimeve. Është e papranueshme që Shtete që zotërojnë zgjedhjen bërthamore pranojnë mundësinë e një lufte bërthamore që do të dënonte me vdekje gjithë gjininë njerëzore. Në të bjëjtën kohë, ata Vënde duhet të zotohen të mos jenë të parët në përdorimin dhe duhet të sigurojnë Shtetet pa armë bërthamore se nuk do t’i përdorin, as të kërcënojnë përdorimin kundër tyre e që përçapjet e tyre do të jenë gjithmonë të tejdukëshme.
Provat e armëve bërthamoreduhet të mbarojnë. Së fundi ka vetëm një zgjidhje të kërcënimit bërthamor: të mos ketë fare armatime bërthamore. Kjo do të thotë hapje e çfarëdo hapësire të bisedimeve, të diplomacisë apo marrëveshjesh për të pakësuar tensionet dhe asgjësuar ato armë vdekjeprurëse të masave. Në këtë kuptim jemi të pranishëm në shenja të reja shpresash në New York, ku bota është mbledhur për të satën Konferencë mbi rishikimin e Traktatit të mos përhapjes së armëve bërthamore.
Traktati përfaqëson një nga arsyet kryesore për të cilat nuk janë përdorur armë bërthamore që nga 1945. Ai përmban zotime juridikisht detyrues për t’arritur çarmatimin bërthamor, e mund të përbëjë një katalizator të fuqishëm për çarmatimin, të vetmen mënyrë për të asgjësuar një herë e përgjithmonë ato armë të tmerrshme. Qershorin e shkuar, Vënde nënëshkrues të traktatit mbi ndalimin e armëve bërthamore janë takuar për të parën herë për të përvijuar rrugën drejt një bote të lrë nga këto armë vdekësore.
Nuk mund të pranjmë më praninë e armëve që kërcënojnë nga kaq afër të ardhmen e njerëzimit. Është ora të ndigjohet mesazhi gjithmonë aktual i hibakushave: “Mjaft të tjera Hiroshima! Mjaft të tjerë Nagasaki!” Është koha të përhapim paqen.Së bashku, hap mbas hapi, t’i zhdukim këto armë nga faqja e tokës.

“Corriere della Sera”, 7 gusht 2022 Përktheu Eugjen Merlika

blank

PUBLICISTIKA E DON LAZЁR SHANTOJЁS DHE NYJET E PAZGJIDHURA TË HISTORIOGRAFISЁ SHQIPTARE- Nga Eugjen Merlika

 

Më 5 mars 1945 u pushkatua martiri i parë i Kishës katolike shqiptare në erën komuniste, Don Lazër Shantoja. Ishte arrestuar prej “çlirimtarëve” të Shqipërisë pak më shumë se dy muaj më parë. Në ata dy muaj kishte pësuar torturat më çnjerëzore që mund të merreshin me mënd. Trupi i gjymtuar, me gjymtyrët të sharruara, atë ditë marsi u hodh në një gropë pa emër, së bashku me atë të Sulçe Beg Bushatit.
Kështu mbyllej qarku i jetës së njërit prej eruditëve më të spikatur të shoqërisë shqiptare, personaliteti i të cilit shquhej në shumë fusha të artit të letrave, duke dhënë një ndihmesë me të vërtetë të fuqishme në jetën kulturore të bashkatdhetarëve. Ai ishte bir i traditës katolike të Shkodrës, qytetit më përfaqësues në lëmin e kulturës shqiptare. U rrit e u formua, si njerí e si meshtar, në Institutin Papnuer të qytetit të tij e në universitetin e Insbrukut të Austrisë. Zu rrënjë e hodhi shtat në traditën e klerit katolik që kishte patur rolin parësor në ruajtjen, kultivimin dhe përforcimin e identitetit kombëtar e të kulturës së shqiptarëve, në qindvjetorët e gjatë të pushtimit osman.
Shantoja hyri me tërsëllimë në hullinë e gjërë të klerikëve intelektualë katolikë, të cilët që nga Buzuku, Bogdani, Bardhi e deri tek Fishta, Mjeda, Gjeçovi, Marlaskaj etj. zotëruan me personalitetin dhe veprimtarinë e tyre fetare e kulturore, në harkun kohor të shekujve, në sferën e qëndresës shqiptare ndaj rrezikut thërmues të pushtimit, duke përfaqësuar shtyllën kurrizore të kulturës dhe idesë kombëtare. Nëse institucionet fetare të krishtera në Evropën mesjetare pas romake patën meritën e njohur të ruajtjes së vlerave të kulturës klasike të lashtësisë greko – romake nga rreziku i zhdukjes së tyre prej fiseve barbare, kisha katolike shqiptare në mesjetën tonë, që u zgjat deri në shekullin e njëzetë, mbajti mbi shpatulla elementet themelorë të ringjalljes së kombit shqiptar.
Don Lazër Shantoja, djalosh 24 vjeçar, i sapo shuguruar meshtar, emërohet sekretar i arqipeshkvit Imzot Lazër Mjeda. Këtu filloi veprimtaria e tij gati tridhjet vjeçare në shërbim të kishës, të kulturës e të shoqërisë shqiptare në periudhën e ngjeshur me ngjarje, të cilat përcaktuan ecurinë e krijimit e të forcimit të Shtetit të parë shqiptar të bashkuar. Veprimtaria e Shantojës, falë formimit të tij të pasur e të mirëfilltë intelektual, ishte e larmishme. Poet i lindur e prozator i arrirë, orator i paarritshëm e tribun i vërtetë politik, përkthyes nga më të talentuarit e letrave shqipe e njohës i thellë i gjuhëve klasike dhe atyre kryesore evropiane, studjues i vëmendshëm i mendimit letrar, sociologjik e filozofik të elitave evropiane, Don Lazër Shantoja u shqua në mënyrë të veçantë për ndihmesën e dhënë në fushën e publiçistikës e të mendimit shoqëror të dhjetëvjeçarëve të parë të qindvjetit njëzetë.
Publiçistika e Shantojës ka bukurinë kristaline të një liqeni alpin, në të cilin derdhen rrëketë e rrëmbyeshme kur stuhitë rrahin malet përreth. Ato stuhì janë ngjarjet politike të jetuara në vetë të parë e të pasqyruara në artikujt e tij. Rrethi i vështrimit të autorit është mjaft i hapur e interesat e tij të shumanëshme vërtiten të gjitha rreth një ideje qëndrore që është credo-ja e tij: Atdheu, Shqipëria, zhvillimi i saj në rrugën e qytetërimit, në kahun Perëndimor. Ёshtë një ide e paluajtëshme e autorit, e miqve dhe bashkëluftëtarëve të tij, që ndriçon e i jep kuptim jetëve të tyre që përshkojnë një morì shtigjesh, sakrificash e privacionesh të çdo lloji. Artikujt e tij i gjejmë të botuara në fletore të ndryshme brënda e jashtë Shqipërisë e në to del në pah një personalitet poliedrik.
Në ciklin e shkrimeve të botuara tek “Shkolla e re” të vitit 1921 spikat dëshira e autorit për të mbjellë tek bashkatdhetarët e tij parimet e qytetërimit, të atij të vërtetit që rrjedh nga mësimet e filozofëve dhe përvoja e njerëzimit në shekuj. Rrjeshtohen në këta shkrime parimet e edukatës, të moralit, të shoqërisë në shfaqjet e saj më të ndryshme si shkolla, puna, karierat, artet etj. Në to sillen shembuj të njerëzve të shquar, të rrugës së tyre të vështirë, të sukseseve, famës e arritjeve me të vetmin qëllim për të nxitur ambiciet fisnike të shqiptarëve që u duhej të ndërtonin gjithshka me duart e tyre. Me një stil të thjeshtë e bindës Shantoja do t’u thotë bashkatdhetarëve të tij, sidomos të rijve, se nuk ka kalà që nuk merret nëse njeriu ka vullnetin e dëshirën për të shkuar përpara. Janë mësime të vlefshme që i jepen një populli që sapo ka hyrë në rrugën e zhvillimit mbas shekujsh pushtimi të huaj që nuk e kishte ndihmuar aspak atë zhvillim. Autori bën pjesë në atë elitë të këtij populli që mundohet, me të gjitha mjetet, të nxisë në të kurreshtën, interesin, dëshirën për të shkuar përpara, për të vënë në provë zgjuarsinë, forcën e vullnetit, durimin, cilësi aq të domosdoshme për të kaluar vështirësitë e pengesat që koha dhe rrethanat historike vinin me shumicë para shqiptarëve. Nëpërmjet shembujve të shumë njerëzve të shquar, jeta e të cilëve kishte filluar në vështirësi të mëdha, por kishte përfunduar me suksese marramendëse në fusha të ndryshme të shkencës, artit apo politikës të kombeve të tyre, Shantoja përciell mesazhin e optimizmit, të besimit në forcën dhe qëndrueshmërinë e popullit të vet. Njëkohësisht ai u thotë shqiptarëve se asgjë nuk arrihet lehtë, se asgjë nuk dhurohet, por fitohet me mund, me djersë e me sakrifica. Në këtë rrugë të ringjalljes së kombit e të përpjekjeve për të ecur në gjurmët e popujve të qytetëruar secili duhet të bëjë pjesën e tij. Kjo vlen për brezat si për individët, për prijsit ashtu si dhe për qytetarët e thjeshtë.
I krishterë e demokrat Don Lazri mundohet të zhdukë paragjykimet e kastës, të racës së zgjedhur, të “familjeve të mira”, sidomos në sistemin e shkollave, në mendësitë e mësuesve që kanë një rol parësor në rrugën e zhvillimit të kombit. Prej dorës së tyre do të dalin ata që do të çojnë përpara Shqipërinë në të gjitha fushat, do të dalin administruesit dhe shtetarët, artistët dhe profesionistët, ajo elitë intelektuale që do të bëhet shtylla vertebrale e një shoqërije që duhet të synojë të djegë etapat, të fitojë kohën e humbur për të hyrë me të drejta të plota në rradhën e popujve të qytetëruar. Shqipërisë i duhen mësues që të jenë të vetëdijshëm për misionin madhor që i pret e që punën e tyre t’a shohin në prizmin jo të fitimit të çastit, por të dobisë së t’ardhmes. Për autorin “ Âsht e dijtun se në këqyrëshin mësuesët vetëm me fitue kashatën e gojës, atbotë s’kanë për të pasë fitim tjetër veçse kashatën me zânë frymën e me mbajtë në veprim barkun; fitimet e vërteta, fitimet shpirtnore, ideale, kënaqa m’u njehë e me kênë ndër përparimprûesë t’atdheut, tue mbiellë nji farë qi nji ditë do të qesë fryte të madhnueshme, këto fitime duhet me pasë mësuesi ideal.”(f. 63)
Mendimi i Shantojës i paraprin projektit të zhvillimit të shoqërisë shqiptare, mbasi është në vetvete mjaft i përparuar në krahasim me mendësinë zotëruese të kohës. Ai fshikullon patriarkalizmin tradicional dhe mashkuellsinë karakteristike të botkuptimit shqiptar, këshillon tolerancën e respektin e mendimit, megjithëse koncepti për gruan nuk i shpëton mendësisë së kohës e bëhet i papranueshëm për stadin e zhvillimit të Shqipërisë së sotme.
Problemet e ekonomisë shihen nën prizmin e mendësisë stataliste. Qeveria, Shteti duhet të jenë rregullatorë të ekonomisë, madje të përcaktojnë edhe drejtimin e mënyrën e funksionimit. Hasim në mendime proteksioniste që, në shikim të parë, shkojnë në favor të prodhuesve dhe blerësve shqiptarë, por që krijojnë një ekonomi të ngrirë e të mbyllur e cila, me kalimin e kohës, nuk ka aftësi zhvillimi.
Shtypi, forca e tij, rëndësia, funksioni, ndikimi mbi shtetin e shoqërinë janë një tjetër temë e shkrimeve të Shantojës. Ai është mjaft kritik, sidomos përsa i përket gjuhës së shkruar që, po të huazojmë një shprehje të Budit, “po bdaret e po bastardohet”. “ Mâ fort se asgjâ do të kritikojmë paaftësìn fenomenale të shumë shkrimtarve të cilët pà pregatitje studimesh marrin e shkruejn kryq e terthuer mbi çashtje për të cilat s’kan farë kompetence….. Perkundrazi kuer lypet me shqyrtue çashtjet mâ delikate të filozofìs, të moralit, të sociologìs, të gjithë duen me kên kompetenta, deri akshìt e kamerjerat… Ç’farë edukatet mûndet me i dhânë popullit t’onë nji shtyllë mbâjtun në kambë me mistrecat e pêndës, të nji pêndës shumë herë të shitme e partizane?…” (f.128) pyet me një zemërim të ligjshëm në faqet e “Orës së maleve” eruditi që kishte privilegjin të studjonte në gjuhët origjinale arritjet më të mira të kulturave të Perëndimit.
Shantoja ishte idhtar i shtypit të lirë e të pavarur, atij që ve në qendër të synimit paraqitjen e së vërtetës së paanëshme, një shtypi që nuk i nënështrohet forcës së parasë apo të pushtetit, sepse n’atë rast ai kthehet në të kundërtën e misionit të tij që është formimi i opinionit dhe njohja e lexuesit me rrjedhën e ngjarjeve të çdo dite. Interesi i tij rrok shumë sfera të jetës shqiptare e tematika e shkrimeve shtrihet pothuaj në gjithë gamën e dukurive të saj.
Në shkrimet jepet një tabllo aspak optimiste e ecurisë së Shtetit shqiptar, të problemeve të tij ekonomike, financiare, administrative. Në to bëhet një analizë anatomike e këtyre dukurive e vihet theksi mbi një aparat burokratik administrativ të stërfryrë që rëndon si një shkëmb mbi një ekonomi të dobët e të pazhvilluar, për të mos thënë të paqënë. “ A thue âsht nevoja për gjithëket personal? A perdoret gjithky personal pse Shqypënija e të mëkambunit e saj kan nevojë për tê, a po pse këta duen të jetojnë në shpinë të Shqypnìs?..” (f.131) pyet me dhimbje autori. Ndihet shqetësimi qytetar i Shantojës që futet deri në skutat më të errta të Vendit të tij, që i bën jehonë skamjes së pjesës më të madhe të popullit që kjo mënyrë organizimi e funksionimi e Shtetit nuk ndihmon aspak t’a lehtësojë. Shqetësimi është i sinqertë, i ndjerë, në përputhje edhe me misionin e famullitarit që përditë prek me dorë hallet e mangësitë e shqiptarëve të thjeshtë që mbushin famullinë çdo të djelë, që revoltohet e shpërthen kur sheh se “ si shkrryhet parja, si shpërdoret mûndi i fukaràs, i popullit, i bulkut, i puntorit. Për me mbajtë njerz parasita……qi nuk dijnë se si me jetue, veçse në shpinë të Shtetit, me nji nênpunësì të vjedhun me protekcjon…”. (f.131) Nuk kemi të bëjmë me një instrumentalizim të tipit marksist të dukurisë por me dhimbjen e thellë të atij që e do me gjithë zemër popullin e tij. Kjo dhimbje arrin deri në revoltë e dëshpërim kur sheh se kriteret e marrjes në punë të morisë së nëpunësve nuk janë meritat dhe zotësitë, por klientelizmat dhe hatëret politike. Janë plagë të hapura e të pambyllura kurrë deri në ditët tona, kur ende përballemi me këto dukuri, duke paragjykuar zhvillimin.
Në artikujt e botuar tek “Ora e maleve” ndihet fuqishëm pulsi i atdhetarit, por ka një dozë të madhe realizmi. Problemet e Vendit përballohen me zemër por edhe me mendje, kryesisht në kah kritik. Shkrimtari ka një objektiv të qartë rreth të cilit vërtitet e gjithë masa e shqetësimeve të tij: Shqipëria që duhet të ecë në rrugën e zhvillimit, të përparimit, të qytetërimit. Dukuritë që pengojnë këtë ecje janë në tehun e kritikës së publiçistit, janë lënda e pamfleteve të tij politike, objekt i fshikullimit, herë herë me tone mjaft të ashpra. Por Shantoja nuk është nihilist, nuk shikon vetëm errësirë në të tashmen e në t’ardhmen e kombit të tij. Ai ka aftësinë të shohë edhe dritën tek njerëzit idealistë që mundohen të shtrojnë rrugën, mbi të cilën breznitë e ardhme do të ndërtojnë shtetin bashkëkohor. “Shqypënìn e ka bâ inteligenca e do t’a mbâjë inteligenca, ose Shqypënìë nuk kem me pasë! Reservoir-i i forcës mâ të shndoshtë në Shqypnìë âsht qandra e saj intelektuale. Kur ndiejm bisedimet plot dieje e hollësië të nji Fan Nolit, dialektikën e shterngûet e të mbâtun të nji Luigj Gurakuqit, fjalën elektrixante te nji Ali Kelcyrës, gjuhën kirurgjike të nji Stavro Vinjaut, arsyetimet ligjore të nji Koço Tasit, na i harrojmë të tana eksplozjonet e soçme e nji fjalë e vetme e e ambël na tingllon në vesh: Po! ka Shqypnìë!” (f.143)
Shantoja është idealist, por në idealizmin e tij ka një farë pragmatizmi. Historia e botës i ka mësuar se popujt, në rrugën e tyre të zhvillimit, kanë arritur synimet kur kanë patur prijsa t’aftë e të kushtuar çështjes së tyre. Në pranì të tyre fashitet pezmi dhe lind shpresa për t’ardhmen e besimi në të. Kjo shpresë gjen burime ushqimi te të rinjtë, te studentët që, në Vende të ndryshme të Evropës, pregatiten me dije, kulturë e profesione e janë të gatshëm t’i venë në jetë këto në Atdheun e tyre. Kështu u krijua ajo elitë kulturore e pasur në Shqipërinë e viteve tridhjetë, që do të kositej pa mëshirë mbas 1944, si “inteligjencë borgjeze”, kundërshtare e regjimit komunist.
Duket se është një fatalitet historik për Shqipërinë fakti që i duhet të ëndërrojë gjithmonë një brez të ri që duhet t’a nxjerrë nga këneta e mbrapambetjes e t’a verë në rrugën e përparimit. “ Idét linden, rriten e frytësojnë vetëm në nji tokë virgjin; në mênden e në zêmbren e të rivet: prej tyne mandej dalin e pastrojnë kalbësinat e gjithshkaf ndalon perparimin o kristalizohet në trajtat e nji kohe qi ka prendue” (f.244) shkruante Don Lazri më 1924. Tetëmbëdhjetë vite më pas Mustafa Kruja, atëhere Kryeministër i Shqipërisë së bashkuar me Italinë, në intervistën dhënë gazetarit të njohur italian Indro Montaneli shprehet:
“Ne kemi një aristokraci të lodhur, të mbetur prapa, me parime që nuk i përshtaten më kohës sonë, një borgjezí të mangët në numur, në mjete e pregatitje, një masë në të cilën 70% është analfabete. Shpresa jonë është tek të rinjtë. Të rinjtë kanë vrulle që herë herë i shtyjnë shumë përpara, por janë të mbrujtur me një dashuri të pastër për atdheun e tyre e sinqerisht synojnë në formimin e një vetëdije kombëtare dhe vetiake. Shumë prej tyrë shkojnë për të studjuar në Itali. Kthehen që andej me padurimin për të ngritur vëndin e tyre në nivelin italian. Shpesh padurimi i shtyn në gabime, por qoftë i bekuar ai që gabon për bujarí. Un nuk dua të rinj të bindur verbërisht, por të ndërgjegjshëm e të disiplinuar. Natyrisht të parët do t’a bënin më të lehtë detyrën time si qeveritar, por nuk do të më jepnin asnjë garancí për të ardhmen. Për ne ajo që ka vlerë është vetëm e ardhmja”.
Sot, mbas gjashtëdhjetë vitesh të tjera, shpresa për të nxjerrë politikën shqiptare nga bataku dhe Vendin nga renditja e fundit në Evropë, është varur përsëri tek të rijtë. Edhe se shpesh hasim në zhgënjime në atë drejtim, mbasi jo çdo gjë që shndrit është ar, mendoj se përtëritja e vazhdueshme e politikës shqiptare është një domosdoshmërì. Për fat të keq nuk shihet në këtë prizëm nga një pjesë e mirë e klasës drejtuese që ruan pozitat e fituara, pa marrë para sysh faktin se koha kalon e nuk mund të ketë njerëz për të gjitha stinët. Megjithatë aktivizimi i mjaft të rijve të diplomuar jashtë Shtetit në administratën shtetërore është diçka inkurajuese.
Ndër shkrimet publiçistike të Shantojës mendoj se një vend të dorës së parë zenë ata që i kushtohen ngjarjeve dhe personazheve të politikës shqiptare në një hark kohor prej pothuaj një të katërt shekulli. Shkrimtari ishte një vëzhgues i mprehtë i tyre e, më shumë se pjesëmarrës me funksione të rëndësishme, ishte një viktimë e ndërgjegjëshme e atyre ngjarjeve. Pësoi burgime, internime e mërgime edhe se nuk ka patur asnjëherë ndonjë pozitë të lartë, madje nuk ka qenë as deputet. Por prifti poet është në simbiozë me ato ngjarje dhe protagonistët e tyre e penda e tij, së bashku me oratorinë, ndikojnë herë herë në mënyrë vendimtare në to. Shantoja është gjithmonë koherent me veten dhe parimet. Opinionet mund edhe të ndryshojnë, por vlerësimet kanë një kriter përcaktues e të paluajtshëm: interesi i Atdheut. Ky është metri i vërtetë e i vetëm që shërben si njësí matjeje për këdo e për gjithshka.
Ai ishte i pozicionuar në krahun e Opozitës antizogiste. Idhulli i tij ishte Luigj Gurakuqi që “Me nji duresë e nji palodhësië shembullore shkrîni jetën për idealin e nji Shqipënie të lirë, të madhe, të lume.”, kryetari i Opozitës në vitet 21-24. Martirët e lirisë e të demokracisë ishin Avni Rustemi, vetë Gurakuqi, Bajram Curri, Hasan Prishtina, Elez Isufi, Zija Dibra, Ramiz Daci, Zef Ndoci, Mark Raka. Bashkëluftëtarët me të cilët ndau bindjet e idealet ishin Mustafa Kruja, Stavro Vinjau, Qazim Koculi, Xhevat Korça etj. Në altarin e kombit ishin kolegët e tij më të njohur si Fishta, Gjeçovi, Mjeda, Harapi, Marlaskaj etj. Në fushën kundërshtare ishte Ahmet Zogu, Kryeministër, President e më pas Mbret i Shqipërisë, sinonim për një pjesë të shqiptarëve i së keqes në pushtet, i rrethuar nga bejlerë përkrahës si Eshref Frashëri, Mehdi Frashëri, Faik Konica etj. apo vrasës dhe ideatorë vrasjesh si Baltjon Stambolla, Çatin Saraçi etj.
Në këtë mikrounivers figurash politike Shantoja depërton me fuqinë e pendës , duke na lënë të skalitura bindjet e mendimet e tij. Ato janë frut pikëpamjesh objektive e subjektive të autorit, ndonjëherë edhe të pasioneve politike të tij. Por gjithsesi ata janë dëshmí të rëndësishme, mbasi dalin prej pendës së një personi pa paragjykime, që vlerëson duke u nisur nga faktet. Periudhat të cilave i referohen shkrimet janë ato 1920-24, koha e mërgimit 24-39 dhe vitet 39-43, kur Shqipëria ishte e pushtuar nga italianët por kishte një status të posaçëm, sepse quhej e bashkuar me Mbretërinë e Italisë.
Për ngjarjet e këtyre hapësirave kohore historike autori mban qëndrime të ndryshme. Me botkuptim të përparuar demokrat mbështet pa rezerva revolucionin e qershorit 1924 dhe ata intelektualë e të rinj të Bashkimit që ishin flamurmbajtës të tij. Çuditërisht i kushton pak shkrime Qeverisë së Nolit dhe më shumë mërgimit politik që pasoi rënien e saj. Ndoshta ky fakt dëshmon për një farë zhgënjimi që pëson publiçisti Shantoja nga ajo qeverisje dhe në vetë të parë nga Kryeministri, të cilin në një shkrim të mëvonshëm e sulmon rreptë. Nga mërgimi në Jugosllavì, Austrì e Zvicër mundohet të analizojë gjëndjen e Shqipërisë reale, që përfaqësohet nga evolucioni i pushtetit të Ahmet Zogut deri në Mbretërì, por edhe atë alternative që ka fytyrën e mërgatës politike shqiptare antizogiste. Në këtë gjëndje konflikti të fortë e të përhershëm duket se nuk ka vend për biseda e marrëveshje. Për Shantojën, ashtu si për të gjithë të mërguarit politikë jashtë Atdheut, “Bota e ka marrë vesht se në Shqipnìë sundon nji President gjaksor, nji President qi mbytë me pare diten për diellë, nji President qi flet vetë me sikarët, qi u premton ndihmen e nji fuqiës s’huej, qi u premton lirim të shpejtë, rrogë të përmuejshme…” (f.370)
Por këtë kundërshtar politik, këtë “President gjaksor”, kur e sheh të diskredituar pa të drejtë nga një gazetë austriake, ka burrërinë t’i kërkojë Kancelarit austriak, Dr. Seipel, ndërhyrjen e tij për të vënë në vend prestigjin e atëhere Kryeministrit shqiptar. Ёshtë një nga perlat e këtij libri, një shembull ideal i moralit politik në një shkallë të lartë, një shprehje e harmonizimit të luftës politike me etikën e saj e me respektimin e institucioneve, një leksion stili për politikën e sotme në Shqipërì e më gjërë.
Nga ana e tij Zogu ishte i vetëdijshëm për forcën intelektuale të kundërshtarëve të tij, por dinte gjithashtu se mendësia evropiane e tyre nuk gjente një tokë të lëruar tek shqiptarët që donin kohë të tresnin shtresat dhjamore të botkuptimit lindor të trashëguar nga pesë shekuj. Ai u mundua me të gjitha mjetet t’a bëjë të parrezikëshme këtë Opozitë të shpërndarë e të përçarë në grupe, shtete e bindje politike të ndryshme. Kjo luftë në largësì vazhdoi, mes sharjesh, mallkimesh, denigrimesh e përbetimesh të ndërsjellta, deri në shtatë prillin 1939, kur Musolini dhe Çiano vendosën t’i shtojnë kurorës së Viktor Emanuelit edhe Mbretërinë shqiptare, duke dërguar ushtritë pushtuese në brigjet e saj.
Si shumë të tjerë edhe meshtari Shantoja la famullinë në Jurën Berneze dhe u kthye në Shqipërinë e “çliruar” nga “tirania” e Mbretit Zog. Ndryshimet e ndodhura i pa me shpresë e besim për t’ardhmen. Pushtimin e Vendit nuk e quajti një tragjedì, përkundrazi si një mjet për t’u bashkuar me Italinë e, nëpërmjet saj, me Evropën e qytetëruar, ku ai ëndërronte të shihte edhe Vendin e tij me të gjitha atributet. Shkrimet e kësaj periudhe ndoshta kanë qenë aktakuza më e fortë që drejtësia komuniste i ka bërë martirit të parë të ligjeve të saj. Ai merr në mbrojtje haptas e me forcë bashkimin me Italinë, jo sepse është i ndjeshëm ndaj interesave të saj, mbasi në shkrime të mëparëshme, sidomos në lidhje me vrasjen e Gurakuqit, flet mjaft ashpër për te. Në këtë bashkim kurorash ai sheh mundësinë e ecjes së Shqipërisë në rrugën e përparimit. Nëse i duhet të zgjedhë ndërmjet pavarësisë në varfëri e prapambetje, apo varësisë në mirëqënie e përparim ai zgjedh të dytën. Ai bën pjesë në atë aradhë intelektualësh e politikanësh shqiptarë që i konsideronin lidhjet me Italinë strategjike e prioritare, miqësinë me popullin e përtej detit si themelore për t’ardhmen e Vendit të tyre, e pushtimin si një dukurì e përkohëshme që nuk cënonte thelbin qenësor të shqiptarëve, të atyre që herë me qesëndì e herë me përbuzje apo urrejtje u quajtën “italofilë”. Në atë aradhë figura më e spikatur kishte qënë prijsi Luigj Gurakuqi që, për Shantojën si për shumë të tjerë, kishte qenë një etalon atdhetarizmi.
Duke dalë pak nga kuadri i bisedës së ngushtë për publiçistikën e Don Lazër Shantojës, desha të hap një tjetër fushë diskutimi që më duket i nevojshëm e që merr shkas nga leximi i librit. Si i ka trajtuar e vazhdon t’i trajtojë historiografia jonë zyrtare e jo këto ndodhì e figura që mbushin faqet e librit, për të cilin po flasim, dhe a ka vend për ndryshime n’atë drejtim? Duke marrë në analizë tre periudhat kryesore që trajton Shantoja si revolucioni i qershorit dhe Opozita antizogiste, mbretërimi i Zogut dhe roli i tij, pushtimi fashist e bashkimi me Italinë, për më shumë se gjysmë shekulli më duket se janë trajtuar vetëm në formë manikeiste, në vështrimin bardh e zì. Për historiografinë komuniste që, fatkeqësisht ende nëpërmjet studjuesve dhe mendësisë, vazhdon të diktojë në forma të ndryshme logjikën e saj, revolucioni i qershorit 1924 ka qenë një ngjarje epokale në drejtim të demokratizimit të Shqipërisë, periudha e Zogut një kohë e errët tiranie dhe bashkimi me Italinë tragjedia më e madhe për Shqipërinë.
Sot, kur kemi lënë mbas krahëve qindvjetorin e shkuar, me të gjitha mizoritë që ideologjitë totalitare shënuan me pasoja të mnershme për botën dhe për ne, më duket se ka ardhur koha të bëjmë një bilanc objektiv, të saktë e të vërtetë të atyre ngjarjeve, të shkaqeve e pasojave të tyre, por edhe të jetëve të protagonistëve të tyre. Duhet të jetë një bilanc pa pasion politik, t’i nënështrohet analizës së ftohtë të një arsyetimi që duhet të ketë si bosht qëndror vetëm një idè, interesin e vërtetë të Shqipërisë larg skemave ideologjike, si lëndë për të bluajtur në mullirin e tij vetëm faktet historike të shkoqura, të pastra e të pashtrembëruara. Studjuesit, që duhet të shkruajnë një historì të vërtetë të Vendit tonë, duhet të jenë si gjykatësit e paanshëm që duhet të shqyrtojnë ata fakte për të nxjerrë prej tyre të vërtetën e pakundërshtueshme. Do të ishte mision i tyre shkokolepsja e shumë nyjeve të pazgjidhura të historiografisë tonë e vlerësimi, në përmasat e tyre të vërteta, të figurave politike të mpleksura në to. Besoj se është kjo një nga detyrat kryesore të brezit të ri të studjuesve shqiptarë, mjerisht të pakët e të mangët, sidomos në këtë fushë.
Ёshtë detyrë e tyre të çlirojnë historiografinë nga termat “tradhëtarë të atdheut”, “armiq të popullit”, “të shitur”, “kriminelë” e të tjera paçavure të këtij lloji, që një klimë e helmuar arbitrariteti komunist ka projektuar pa mëshirë mbi të. Jam i bindur se kuadri, që do të dilte nga një punë e tillë e që do të ishte fotografia e vërtetë e së shkuarës sonë, duke iu referuar periudhave historike për të cilat shkruan Don Lazër Shantoja, do të kishte një pamje krejt tjetër nga ai që gjejmë në tekstet e historisë dhe pjesërisht edhe nga ato që shohim në shkrimet e tij. Ndoshta do të gjenim revolucionin e qershorit 1924 dhe qeverimin e Nolit si një nga gabimet më të mëdha të një pjese të klasës politike t’asaj kohe dhe Ahmet Zogun jo vetëm si një tiran që urdhëron vrasjet e kundërshtarëve politike, por edhe si një nga shtetarët më të shquar të këtij kombi, me një ndihmesë themelore në formimin e strukturave të Shtetit shqiptar dhe të ecurisë së tij në rrugën bashkëkohore. Po ashtu të ashtuquajturit “kolaboracionistë”, jo si “tradhëtarë” e “të shitur” tek fashizmi, por si atdhetarë në shkallë sipërore që, për të mbrojtur interesat e Vendit të tyre, në një nga çastet më të vështira të tij, nuk nguruan të venë në altarin e tij gjënë më të shtrenjtë që kishin, dinjitetin njerëzor e politik.
Jam i bindur se sita e historisë, shpejt a vonë, do të kryejë funksionin e saj për t’i dhënë të rinjve të Shqipërisë së sotme e të nesërme mundësinë të njohin me saktësi bëmat e të parëve të tyre, për të shmangur mashtrimin e madh që ne dhe brezat parardhës pësuam, si pasojë e vënies në jetë të një projekti politik që i kushtoi kaq rëndë Atdheut tonë. Ne duhet t’a nxisim këtë proçes jo se jemi të përmalluar të së shkuarës, por se jemi idhtarë të së vërtetës e se mendojmë se në themelet e së ardhmes së shoqërisë sonë nuk duhet të ketë mashtrime e shtrembërime dashakeqe.
Këtij qëllimi i shërben edhe botimi i këtij libri, meritë e punës së gjatë, të ndërgjegjëshme, cilësore e plot pasion të vëllezërvë Marku, të cilëve i shkon falënderimi im i sinqertë dhe përgëzimi i ngrohtë së bashku me urimin që kjo punë të vazhdojë në dobi të së vërtetës historike, të kulturës sonë, të nxjerrjes në dritë të vlerave kombëtare të mbuluara nga pluhuri i harresës që komunizmi qëllimisht hodhi mbi to për një gjysëm shekulli.

Maj 2006

Marrë nga vëllimi : “Përsiatje njerëzore, letrare, shoqërore, historike” OMSCA-1 Tiranë 2011


Send this to a friend