VOAL

VOAL

Ish-Ministri i Jashtëm i Serbisë: Për ndarjen e Kosovës po punojnë Sorosi, Thaçi, Rama e Vuçiq

January 27, 2019
blank
4 Comments
  • author avatar
    Hamid Kryeziu 3 years ago Reply

    Ndarja nuk eshte zgjidhje paat qe problemet mbesin te pa zgjidhura. Nuk eshte mire qe Hidro-sistemi i Ujmanit t’i sherbej Kosoves kurse te menaxhohet nga Serbia gjithmon nacionaliste ndaj shqiptarve. Nga ana tjeter BE preferon dhe praktikon UNION me kufije admionistrativ-gjegjesisht pa kufinje. Nuk ka arsye pse mos te jete dicka e tille edhe ne Ballkan. Problemi i te drejtave te qytetarve rregullohen sipas parimit te reciprocitetit.

  • author avatar
    Emigrati 3 years ago Reply

    Presidentet ,kryeminisfrtat shkojn e vine.???

    !,Toni blleri ka ndryshuare eshte e dejta e tij?????.
    Por Thaci e rama Jane c’ akorduare ???
    apo tell all te vicveve, shyqyrovicve eat pasgve
    ShqiptarAvni rrustemet anddej e ketej drinit duhet ti rrezojn ti permbysin
    Si dubcekun pa nam e Nishans.
    Po kadare me 100 cmie pse nuke felt,
    (se mos Na Denton per drentshkrim?????)
    Ai ze dhenes I e.h.per realizmin socialist
    U kthye ne zesdhene I internimeve e
    Pushkatimeve te nexhit hoxhes, Si nenkryetre I n.hoxes.
    Po zerin I qindra shoqtrave e fondacineve
    Psi heshte???
    Apo samiti simitet e tiranesi zbuten I mashtruen???
    Per nje foot qe rama ka paguteve tanimakuzon bashes??????

    Thellsisht je mi te prekur nga. kjo” kllapi””bab zit ennderr”
    Jo ,demi duhet kapure per brini”sa me shpejt
    Aqe me mire”.
    Hej more zote c’fare ndodh ne parlamentin shqiptar.????
    Pi Si ka moundesi te gjitha ligjet miratohen me ”76” vota.????
    “‘O tempore”,ki Shoku ne krahe me thote” Si ne Kohen e enverite.”??
    Jo more ne kohenbe enverite ndodhtet 99%.,99.98%.99.89 %
    Sot eshte me keqc se. pd,’lsi,opzita nuke eshte antare e parlametit
    Rama ka vu rrejit e komunisrvi kuqe,vuni iirc. me ten ptesidente
    qe ja ka shekel kushtetuten .
    Rama mbledh kuvedin per 5 minute e shkarkon me procedure shpejture ,Cdo propozim pesidentit e rrezon ne komision parliamentary.???
    Rams e ka bere qaverin kopsht -zoo botanic-b..personsaonal te gjithj nje ze,nje gjuhe papagalli
    lulebmos me perk.,lolr gojebujku ,”po shift znj buzn k uncle,depute mirruce bejn me doer e me
    Gishte imitojn ramen Si u be kjo bate ???.vaj healli e mjer mileti”
    ”bird Selmani I nenes c te te qaje me pare”
    kumbare ruajma nje cope toke
    per nje mergitare
    Qe punoj me dekada
    per popullin e tij
    Per vete asgje s fitoj
    E lash nenen te smure
    Ne varferi e vetmi
    Qe te kthehem nje dite
    Por diten u ben Murk,
    Kaluen dekada,vitesh
    E nana humbi shpresat
    Besen nuke ja mbajta
    Se ne emigration
    nuke vuna pasuri..
    ;,,prap kame shores shp. L.m. ???
    !?…..

    Emigrati I zemruare

  • author avatar
    tomorri dr 3 years ago Reply

    Srosi permbyse cdo ologski ne bote.
    kopto hekt duhen incestim me miljada euro

    rama I prishi marrdbenjet me usa.tani don me mbuluare m…me sh., urine
    thaci eshte I akuzuar,me shpetuar b e veta jep kosoven e shqiperinen
    po del patriot me marr presheven???.
    ky fund janari
    k a sjell rryma ajri shume te ftofta
    neneurope (plakur, raciste)dhe azi.
    31janari v.2019,temn arfi 5 f. rrezik me ngri nenrruge
    Por sorisi done shperblime.,,,shqiperiavkavdrogen
    sorosi ka lidhje me krueministra president .
    por kosova eshte ne picke ”zzgrip” si shqipria kur u prisbh me vllajn jugosllav ose me motren pkbollshevikrvte j.v.stakinit.
    Kosovaret duhet bashkohen
    ”halla popull
    e mos u tute
    qndro shtet e mos u dridh ( t…n.uku diri 47-48)
    bashkimi bene fuqin
    sote eshte rama neser vjen
    kuka ne kull barotite
    e ndihmon kosoven
    me levizje lire pa paksa rrugore
    me nje port detsre d.ispozicio
    kosova eshhtebtoke e kombite shqiptare
    ibtakon nje porte ne shkodefr ,lezhe apo shigjine.

Komentet

blank

Intervista – Kurti për Vuçiçin: Nuk distancohet nga Millosheviçi dhe as nga Putini

Darka joformale ka zgjatur rreth një orë e gjysmë e pas saj, kryeministri Kurti,  tha se nga ana e presidentit të Serbisë, Aleksandër Vuçiq, nuk ka edhe më tej distancim nga politika e Sllobodan Millosheviqit dhe as nga politika e presidentit rus, Vladimir Putin

Pas darkës jozyrtare të shtruar në Berlin, ku i pranishëm ishte kryeministri Albin Kurti, presidenti i Serbisë, Aleksandër Vuçiq si dhe i dërguari special i BE-së për dialogun Kosovë-Serbi, Miroslav Lajçak, kreu i ekzekutivit kosovar dha edhe një deklaratë për RTK-në.

Kurti paralajmëroi se takimi i radhës nuk do të jetë në nivel të liderëve, por do të jetë në nivel të kryenegociatorëve me 13 maj.

Më poshtë, sjellim të plotë deklarimin e kryeministrit Kurti dhënë RTK-së në Berlin, pas darkës joformale. Nga Gentiana Begolli-Pustina, RTK.

Pyetje: Kryeministër, si kaloi takimi?

Kurti: Në pallatin Borsig në periferi të Berlinit ishte takimi i tretë me lehtësimin  apo ndërmjetësimin e  Lajçak, takim  që ishte në përgatitje për takimin javës së ardhme kur me 13 maj, kryenegociatorët tanë takohen në Bruksel. Qëndrimet e presidentit të fqinjit tonë verior janë të vjetra dhe insistimi im është natyrisht për një marrëveshje që natyrisht është e obligueshme, normalizon plotësisht marrëdhëniet ndërmjet dy vendeve tona, duke pasur në qendër njohjen reciproke. Mirëpo në këtë aspekt, nuk mund të them se ka përparim. Pra, nuk ka distancim nga Millosheviqi, nuk ka distancim nga Putini, dhe përveç që ka qëndrime të vjetra, ka edhe sjellje të çrregullta do të thosha.

Pyetje: Pra po presim një takim të ardhshëm, njëjtë në nivel  kryenegociatorësh, mirëpo jo në nivel liderësh kur flasim për Brukselin?

Kurti:  Takimi i radhës nuk do të jetë në nivel të liderëve, do të jetë në nivel të kryenegociatorëve, pra zëvendëskryeministri Besnik Bislimi, me 13 maj do ta takojë homologun e tij në Bruksel dhe do të vazhdojnë diskutimet dhe shqyrtimet, por është e qartë se Kosova është në të drejtën e saj dhe tashmë edhe faktorët ndërkombëtarë e kanë të qartë se është Serbia ajo e cila duhet të ndryshojë, në mënyrë qe të kemi zgjidhje e marrëveshje.

Pyetje: Pra, kryeministër është e njëjta frymë sikurse në takimin  parë dhe të dytë?

Kurti:  Po e ritheksoj se  qëndrimet janë të vjetra dhe kjo është arsyeja se pse nuk mund të kemi një marrëveshja të re çfarë i nevojitet jo vetëm raporteve në mes Kosovës dhe Serbisë, por edhe Ballkanit në përgjithësi e do te thosha edhe Bashkimit Evropian.

Pyetje: Pra nuk mund të presim një takim liderësh së shpejti në Bruksel?

Kurti: Mund të ketë takim, varësisht se si shkon takimi i kryenegociatorëve me 13 maj.

Deklarata e Kurtit vjen pasi ai gjatë ditës takoi kancelarin gjerman, Olaf Scholz me të cilin mbajti edhe një konferencë për media. Në këtë konferencë edhe një herë ai u rikonfirmuan marrëdhëniet e ngushta mes Kosovës e Gjermanisë. Gjatë ditës, Kurti pati takime dhe me ministren e Punëve të Jashtme të Gjermanisë.

blank

Çim Peka: 4 biznesmenë kanë denoncuar te AMA dhe Yuri Kim, Top Median dhe Ben Blushin, për gjoba deri në 500 mijë euro

I ftuar në Ora 19 në SYRI TV me Juli Krisafin, gazetari Çim Peka ka komentuar vendimet e Thesarit për ish-deputetin Aqif Rakipi dhe pronarin e Ora Neës Ylli Ndroqi.

Peka ka hedhur akuza në drejtim të AMA-s dhe ambasadores Yuri Kim se kanë të paktën katër ankesa zyrtare nga biznesmenë të cilët akuzojnë Top Median dhe Ben Bluhin si gjobëvënës deri në 500 mijë euro.

Sipas Pekës, ky vendim i Thesarit për motivacionin e gjobëvënies ndaj Ylli Ndroqit duket se është produkt i lotimit në ShBA, sepse nëse do të ishte e vërtetë atëherë nuk mund të mos ishte non grata Top Media dhe Ben Blushi.

Peka: Ishte një lajm që po qarkullonte prej dy javeësh, thjesht po prisnin ditën. Duke parë akuzat ndaj zotit Ndroqi se media në Shqipëri dhe akuzat e kryetarit të Tiranës Erjon Veliaj se ka qënë i dënuar për trafik droge, por kur pamë dje se Ylli Ndroqi është futur në listën e zezë të Thesarit me argumentat se media e tij ka bërë presion bizneseve për të marë reklama argumenti ishte shumë absurd për një arsye shumë të thjeshtë. Ne si televizion, tek AMA në zyrën e ambasadores Yuri Kim së paku prej 15 muajsh, 3 deri në 4 biznesmenë kanë depozituar ankesat e tyre ndaj Ben Blushit dhe Top medias për gjoba deri në 500 mijë euro. Është në arshivin e AMA-s ankesa zyrtare e së paku tre biznesmenë për gjoba nga ky televizion. Para 15 muajsh Yuri Kim fliste për gjoba të televizioneve ndaj bizneseve dhe nqs do të përdorej ky argument për tu futur në listën e zezë të një pronari media, kurrsesi nuk mund të besoja se do ishte Top media apo Ben Blushi por do të ishte një person tjetër.

Prandaj edhe në këtë rast është një lobim ndaj zotit Ndroqi gjithmonë duke u nisur nga motivacioni ose duhet të ishte edhe ajo media që ka ankesë zyrtare edhe te AMA edhe në ambasadën amerikane.

E kam të vështirë ta besoj se një gjobëvënës të certifikuar dhe të provuar nuk e shpall non grata për gjobëvënës por shpall dikë tjetër që është akuzuar për trafik droge por jo për këtë.

Ndërkohë që media më e madhe që vendos gjoba dhe ka prova zyrtare dhe përjashtohet nga kjo apo është shpallur non grata dhe nuk publikohet pastaj ky është vendim selektiv dhe ata e humbin besueshëmrinë nuk ka problem këtu.

blank

Intervista- Gjenerali Petraeus: Ukraina mund ta mposhtë Rusinë

Valona Tela

Lufta në Ukrainë është në një moment kyç, që mund të jetë edhe i rrezikshëm për këtë vend, thotë ish-drejtori i Agjencisë Qendrore të Inteligjencës (CIA) në SHBA, David Petraeus.

Duke folur për Radion Evropa e Lirë, gjenerali i pensionuar amerikan thotë se është e rëndësishme që aleatët e NATO-s, e sidomos vendet e Evropës Lindore, ta vazhdojnë mbështetjen ushtarake për Ukrainën.

Sipas tij, mposhtja e Rusisë nga Ukraina nuk është e pamundur.

“Ukrainasit e kanë fituar betejën në Kiev, e kanë fituar betejën në dy qytetet tjera veriore, Çernihiv dhe Sumi. Ata, në fakt, mund t’i mposhtin rusët”, thotë Petraeus, i cili ka komanduar forcat amerikane në luftërat në Irak dhe Afganistan.

Petraeus shton se forcat ruse kanë mungesa në logjistikë dhe se kanë pësuar humbje të mëdha.

Ai e përjashton mundësinë e përfshirjes së forcave të NATO-s në fushëbetejën në Ukrainë dhe parasheh që fundi i luftës të jetë një zgjidhje e negociuar.

Nëse lufta zvarritet, thotë Petraeus, rreziqet janë të mëdha. Por, “unë jam i prirë të mendoj” se gjasat për përdorimin e armëve të shkatërrimit në masë “aktualisht janë ende të ulëta”, thotë ai.

Rusia ka dështuar në Kiev

Radio Evropa e Lirë: Rusia vazhdon të përballet me rezistencë të ashpër nga Ukraina, ndërkohë që ka kaluar më shumë se një muaj nga nisja e pushtimit. Si e shihni ju vazhdimin e kësaj lufte?

David Petraeus: Fillimisht, mendoj se duhet të analizojmë se ku kemi qenë. Rusia e ka filluar [këtë luftë] duke u përpjekur për të rrëzuar Qeverinë e [presidentit të Ukrainës, Volodymyr] Zelensky. Qëllim kryesor i saj ka qenë të marrë kontrollin e Kievit, të rrëzojë Qeverinë [dhe] ta zëvendësojë presidentin Zelensky me një president pro-rus. Ata kanë arritur fuqishëm në Kiev, me shumë forca edhe nga Bjellorusia, dhe kanë dështuar.

Ukraina e ka fituar betejën në Kiev, po ashtu në Çernihiv në veri dhe në Sumi në verilindje. Por, tani jemi në një pozicion të vërtetë tranzicioni. Rusët kanë deklaruar publikisht se këto nuk ishin përpjekjet e tyre kryesore, porse ato kanë të bëjnë me Donbasin, në pjesën juglindore të vendit. Ata po dërgojnë tani më shumë burime atje.

Rusët po përpiqen të marrin komplet Mariupolin, që do t’iu mundësonte pastaj të ktheheshin nga veriu. Dhe, kështu, ky është një moment i madh. Është një moment kyç. Është, gjithashtu, një moment i rrezikshëm për Ukrainën.

Rusët nuk kanë logjistikë për “orën e artë”

Radio Evropa e Lirë: Nëse Rusia ka sukses në lindje, a do të thotë kjo që pjesa tjetër e Ukrainës pastaj do të jetë më e cenueshme?

David Petraeus: Nuk mendoj ashtu. Mendoj se rusët janë mjaft të kufizuar në atë që mund të arrijnë. Thembër e Akilit për ta ka qenë mungesa e logjistikës së ekspeditës. Me fjalë të tjera, kur rusët janë larg një sistemi hekurudhor ose një porti, logjistika e tyre është shumë-shumë modeste në krahasim me logjistikën tonë. Ata më së shumti mund të kenë çerekun e asaj që kemi ne. Ne kemi një logjistikë shumë substanciale të ekspeditës. Ne mund të lëvizim në distanca të gjata pa baza fikse. Ata janë të lidhur për sistemin hekurudhor. Kur janë pranë tij, janë shumë mirë, por kur i largohen, janë krejtësisht të kufizuar sa u përket ushqimeve, karburanteve, municionit, evakuimit mjekësor dhe të tjerave. Kjo me siguri se ka ndikim të madh në moralin [e ushtarëve].

Ushtarët tanë [amerikanë] në Irak dhe Afganistan e kanë ditur se nëse plagosen, brenda një ore – orës së artë – do të transferoheshin në spitalin e parë fushor. Shkalla e tyre e mbijetesës ka qenë mbi 90 për qind. Pra, gjithçka ka të bëjë me atë që ndodh në orën e artë. Por, kjo nuk shihet te forcat ruse.

Radio Evropa e Lirë: Pra, mendoni se ukrainasit mund të vazhdojnë të rezistojnë?

David Petraeus: Mendoj se po. Kjo është paksa garë dhe varet nga aftësia e ukrainasve për të lëvizur me shpejtësi në jug, për t’u fokusuar në atë që vjen nga lindja, nga juglindja, nga Mariupoli. Kjo varet, gjithashtu, edhe nga ajo që bëjmë ne. Nuk mendoj vetëm në Shtetet e Bashkuara, por në të gjitha vendet e NATO-s së bashku, e sidomos ato vende të Evropës Lindore që kanë mbrojtje ajrore, sisteme për lëshimin e raketave, artileri dhe municione që u përshtaten atyre që i ka Ukraina.

Radio Evropa e Lirë: Deri më tani, aleatët e NATO-s e kanë mbështetur ushtarakisht Ukrainën, duke mos u përfshirë direkt në konflikt. A mendoni se strategjia e njëjtë do të vazhdojë?

David Petraeus: Po. Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, [Jens] Stoltenberg dhe gjithashtu presidenti [i Shteteve të Bashkuara, Joe] Biden dhe liderë të tjerë kanë vlerësuar se do të ishte me rrezik dhe me shumë të panjohura nëse – le të themi – aeroplanët amerikanë dhe rusë fluturojnë në të njëjtën hapësirë ajrore.

Në fakt, unë e di se çfarë do të ndodhte, avionët rusë do të rrëzoheshin. Do të shkatërronim edhe sistemin rus të mbrojtjes ajrore. Por, ajo që nuk e dimë është se si do të reagonte Rusia.

Mendoj se është e arsyeshme që dikush që ulet në krye të tavolinës së Këshillit të Sigurisë Kombëtare në SHBA, ose në krye të tavolinës së NATO-s, të thotë se kjo është një gjë e rrezikshme, nuk e dimë se ku përfundon.

Mendoj se nuk është e paarsyeshme të thuhet se ukrainasit po luftojnë në mënyrë shumë efektive, shumë heroike, me shkathtësi, kreativitet, guxim, dhe ajo që duhet të bëjmë ne, është t’i ndihmojmë ata. Kjo është lufta e tyre, ata janë të gatshëm ta bëjnë atë dhe ata, thjesht, kanë nevojë për mjete. Vendet e Evropës Lindore duhet t’i pastrojnë rezervat e tyre të mbrojtjes dhe të ofrojnë gjithçka që kanë për Ukrainën – kjo do të ishte e dobishme.

“Nuk mund ta imagjinoj pushtimin e një vendi, ku të gjithë ju urrejnë”

Radio Evropa e Lirë: Si e shihni fundin e kësaj lufte?

David Petraeus: Mendoj se fundi do të jetë një lloj zgjidhjeje e negociuar. Përndryshe, mposhtja e Rusisë nga Ukraina nuk është e pamundur. Ukrainasit e kanë fituar betejën në Kiev, e kanë fituar betejën në dy qytetet tjera veriore, Çernihiv dhe Sumi. Ata, në fakt, mund t’i mposhtin rusët. Ajo që duhet të bëni fillimisht, është t’i ndaloni rusët dhe pastaj, thjesht, t’i ndiqni ata, sepse ata janë në territor armiqësor. Rusët, padyshim, nuk kanë mbështetje nga ukrainasit. Çfarëdo që të kenë pasur, e kanë humbur, për shkak të mizorive dhe mënyrës së tmerrshme të trajtimit të komuniteteve lokale. Kështu që të gjithë i urrejnë.

Unë kam pushtuar një vend. Kam qenë gjeneral me dy yje kur ne [amerikanët] kemi pushtuar Irakun. Ata [irakianët] na kanë duartrokitur kur kemi arritur. Ata nuk e kanë dashur [presidentin e tyre] Saddam Husseinin, djemtë e tij vrasës dhe regjimin e tij kleptokratik. Unë nuk mund ta imagjinoj pushtimin e një vendi, ku të gjithë ju urrejnë. Nëse ata nuk e kanë urryer Rusinë më parë, jam i sigurt që tani e urrejnë, për shkak të mënyrës së tmerrshme të trajtimit të njerëzve, përfshirë mizoritë dhe krimet e luftës që janë kryer në Buça. Dhe, jam i sigurt se do të gjejmë shumë më tepër [krime të kryera] në Mariupol dhe në disa qytete të tjera, nga të cilat po largohen rusët.

Radio Evropa e Lirë: E, a mund ta imagjinoni përfshirjen e SHBA-së në fushëbetejën në Ukrainë, në ndonjë pikë?

David Petraeus: Jo. Jo me forca ushtarake në terren. Nuk pres të ndodhë kjo. Unë mund të imagjinoj një lloj OSBE-je [Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë], jo si forcë paqeruajtëse, por vëzhguese, nëse ka një zgjidhje të negociuar. Por, prapë, ajo që mendoj se do të ndodhë, është që ukrainasit mund t’i ndalojnë rusët që vijnë nga lindja dhe lart nga Donbasi dhe Mariupoli. Është e mundur t’i zmbrapsin ata në mënyra të caktuara, ashtu siç kanë bërë jashtë Kievit.

Dhe, mos harroni, Rusia tashmë ka angazhuar mbi 70 për qind të të gjitha forcave që ka në dispozicion. E dimë se ajo ka shkuar në Gjeorgji, në Siri, në Afrikë dhe kudo që mund të gjejë mercenarë, që do të luftonin. Ajo është e dëshpëruar. Dhe, nëse ky përparim modest që ka bërë në Ukrainën Lindore mund të ndalet dhe zmbrapset, atëherë mendoj se do të ketë një shtysë për një zgjidhje të negociuar.

Tani, të dyja palët janë duke negociuar, por asnjëra nuk do të pajtohet, derisa ekziston një shans për të fituar më shumë leva në fushëbetejë.

Radio Evropa e Lirë: Si do të dukej zgjidhja e negociuar?

David Petraeus: I keni parë disa elemente të saj tashmë. Negociatorët ukrainas kanë thënë se do të heqin dorë nga përpjekjet për t’u bashkuar me NATO-n. Ata do të kalonin nëpër një proces – me gjasë referendum – sepse ai është i nevojshëm për të ndryshuar Kushtetutën. Por, nuk do të heqin dorë nga mundësia e anëtarësimit në Bashkimin Evropian. Ata do të këmbëngulin në garantuesit e sigurisë së tyre, kanë përmendur anëtarët e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara – janë vetëm tri që mund të jenë kandidate, sepse as Rusia dhe as Kina, me sa duket, nuk do të garantonin sovranitetin e Ukrainës, kështu që do të duhej të ishin: Shtetet e Bashkuara, Britania e Madhe ose Franca.

Pastaj, mund të ketë edhe negociata për Krimenë [gadishullin ukrainas të aneksuar nga Rusia] – një lloj qiraje 99-vjeçare për 1 dollar në vit, ose diçka e tillë. Nuk mendoj se Ukraina imagjinon se do ta kthejë Krimenë. Donbasi është pak më ndryshe, mendoj se do të duhet të shohim se si do të zhvillohet beteja atje. Por, edhe atje mund të ketë një marrëveshje.

Humbja e 15,000 ushtarëve në pesë javë, tronditëse

Radio Evropa e Lirë: Cilat janë rreziqet nëse kjo luftë zvarritet?

David Petraeus: Rreziqet janë të mëdha. Do të ketë shkatërrime të vazhdueshme, humbje të jetëve, dëmtim të infrastrukturës, çrregullim të ekonomisë, çrregullim të sistemit global të ushqimeve, sepse 30 deri në 35% e eksporteve të grurit vijnë nga Rusia dhe Ukraina. Kanë pastaj elbin, misrin, një shumëllojshmëri metalesh, ka pleh që vjen nga Rusia… Pra, dua të them se ndikimi në sektorë të ndryshëm të ekonomisë globale është i madh. Nëse e bojkotoni naftën bruto ose gazin natyror nga Rusia, atëherë padyshim se ka efekte edhe nga kjo. Por, ato gjithashtu dëmtojnë tutje ekonominë ruse, e cila do të bëhet gjithnjë e më e pariparueshme.

Pesëqind kompani amerikane ose janë tërhequr plotësisht, ose i kanë pezulluar [operacionet] në Rusi, ose i kanë kufizuar. Disa mund të kthehen, të tjerat do të mbeten mbyllur. Rusia është në pozitë më të mirë se çdo vend tjetër për t’iu bërë ballë këtyre sanksioneve, sepse ka diçka për të cilën pjesa tjetër e botës ka vërtet nevojë: gazin natyror, naftën, qymyrin, paladiumin, nikelin, bakrin e të tjera. Por, gjithsesi, kjo do të ketë një ndikim të madh tek ata që kanë më pak fat në Rusi. Dhe, me kalimin e kohës, kjo mbështetje fillestare për Putinin, mendoj se do të ndryshojë. Nuk mund të keni 15,000 ushtarë rusë, trupat e vdekur të të cilëve kthehen në qese në shtëpi.

Kjo [shifër] është së paku katërfishi, nëse jo pesëfishi i humbjeve që kemi pësuar ne në Irak në 20 vjet. Unë kam qenë komandant atje. Kemi pasur humbje të mëdha. Nuk mund ta imagjinoj të kem humbur 15,000 ushtarë në pesë javë. Është tronditëse.

Qëllimi i Putinit nuk është realizuar

Radio Evropa e Lirë: Por, disa zyrtarë amerikanë thonë se presidentit rus, Vladimir Putin, nuk po i thuhet e vërteta për luftën në Ukrainë. Cili është mendimi juaj për këtë?

David Petraeus: Jam i sigurt se njerëzit nuk janë të lumtur t’i raportojnë Vladimir Putinit lajme të këqija. Por, ato nuk mund të mohohen, po ndodhin. Ai [Putin] e di se cili ka qenë qëllimi fillestar i fushatës – rrëzimi i Qeverisë [ukrainase] dhe zëvendësimi i Zelenskyt me një lider pro-rus. Kjo nuk ka ndodhur dhe nuk do të ndodhë. Rusia po i tërheq forcat nga Kievi, Çernihivi dhe Sumi. Ajo ka shifra marramendëse të humbjeve. Këtë nuk mund t’ia sillni rrotull Putinit përgjithmonë.

Radio Evropa e Lirë: Çfarë sugjerojnë për këtë luftë luftërat tjera që ka zhvilluar Rusia nën Putinin?

David Petraeus: Si e kanë fituar [rusët] luftën në Çeçeni? Kanë shkatërruar [kryeqytetin] Groznin. Thjesht, e kanë shkatërruar dhe shpopulluar. Çfarë kanë bërë në Siri? Rusia nuk ka pasur forca tokësore atje, ka pasur disa forca speciale, ka pasur forcën ajrore që vetëm ka goditur dhe shkatërruar Alepon – një qytet më të madh se Kievi me popullsi. Dallimi, mendoj unë, është se bota nuk ka qenë e fiksuar atje [sikurse në rastin e Ukrainës]. Tani janë mijëra, nëse jo qindra mijëra, telefona të mençur që kapin gjithçka. Nëse hyni në Twitter ose media tjera sociale, ju mund të kuptoni se çfarë po ndodh. Mendoj se kjo është lufta e parë që ndodh në këso rrethanash.

Është lufta e parë në të cilën SHBA-ja, sidomos, merr produkte të inteligjencës, i deklasifikon ato në atë mënyrë që të mos i ekspozojnë burimet dhe metodat, dhe i nxjerr më pas si informacion publik. Ne e kemi ekspozuar vazhdimisht Rusinë për atë që ka bërë. E kemi parashikuar se çfarë do të bëjnë dhe e kanë bërë, edhe pse kanë thënë se nuk do ta bëjnë.

Rusia mund të jetë shënjestër e Ukrainës

Radio Evropa e Lirë: A shihni ndonjë rrezik që ky konflikt të përhapet jashtë kufijve të Ukrainës?

David Petraeus: Nuk mendoj shumë kështu. Mendoj se zona brenda Rusisë mund të jenë në shënjestër. Kemi parë shpërthimin në një depo karburantesh në Rusi. Ajo duket se është goditur nga helikopterët sulmues të operacioneve speciale ukrainase, edhe pse nuk është konfirmuar ende. Mendoj se do të mund të shihni sulme të tjera të tilla.

Rusia nuk duhet të mendojë se mund të shkaktojë dëme pa fund në Ukrainë, pa pasur disa edhe në tokën e saj. [Sulmi në depo të karburanteve] ka treguar edhe sa joadekuate është mbrojtja e Rusisë, nuk ka qenë në gjendje ta ndalojë sulmin. Ndoshta nuk ka mundur as ta detektojë, e aq më pak t’i përgjigjej.

Radio Evropa e Lirë: Më lejoni t’ju pyes edhe për armët bërthamore. Cili është rreziku i përdorimit të tyre?

David Petraeus: Përdorimi i armëve të shkatërrimit në masë do të ishte një prag enorm për t’u kapërcyer, saqë mendoj se do të ishte jo vetëm i pandërgjegjshëm moralisht, por edhe nga këndvështrimi i Putinit, tepër i marrë. Do të ishte, thjesht, një budallallëk i pabesueshëm. Bota nuk do të mund ta injoronte.

Por, siç e ka thënë edhe zyrtari i Putinit [zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov], nëse Rusia nuk është nën kërcënimin ekzistencial, nuk mund ta imagjinoj përdorimin e ndonjë arme të shkatërrimit në masë. Ka rrezik për këtë. Më herët, rreziku mund të ketë qenë zero, tani është mbi zero. Por, ka planifikime për këtë. Ka shumë skenarë të këqij, që njerëzit paguhen për t’i menduar, si në komunitetin e inteligjencës, në komunitetin e mbrojtjes dhe në komunitetin e sigurisë kombëtare. Është e ditur publikisht se Këshilli ynë i Sigurisë Kombëtare ka individë dhe ekipe që punojnë në skenarët dhe rrethanat potenciale, që mund të shndërrohen në realitet. Por, unë jam i prirë të mendoj se gjasat për këtë aktualisht janë ende të ulëta.

“Momenti i Srebrenicës”

Radio Evropa e Lirë: Putin, shumë gjëra ka thënë se nuk do t’i bëjë, por i ka bërë…

David Petraeus: Natyrisht. Ai ka përdorur armë kimike. Prej tyre, [udhëheqësi rus i opozitës, Aleksei] Navalny gati se ka vdekur. Putin ka përdorur agjentin nervor edhe në dy raste në Mbretërinë e Bashkuar. Ai nuk është dikush që ka moral, është i pamëshirshëm. Por, gjithashtu, mendoj se nuk është budalla dhe të mos mendojë se zemërimi moral do të jetë i jashtëzakonshëm. Ky zemërim po akumulohet tashmë. Mendoj se po i afrohemi një momenti që mund të quhet një ‘moment i Srebrenicës’.

Radio Evropa e Lirë: Kur thoni “moment i Srebrenicës”, çfarë mendoni më shumë?

David Petraeus: Mos harroni se SHBA-ja nuk është përfshirë në Bosnje derisa ka ndodhur masakra e Srebrenicës. Zemërimi moral në të gjithë botën ka qenë aq i madh saqë SHBA-ja, më në fund, është detyruar të marrë masa. Nuk po them se SHBA-ja do të ndërmarrë veprime të drejtpërdrejta ushtarake [kundër Rusisë]. Por, unë mendoj se do të copëtojmë çdo zinxhir furnizimi, që ushqen secilën industri ruse, dhe do të sanksionojmë të gjitha elementet e tyre. Nuk dua ta teproj, por bota do të vdesë nga uria dhe nuk do të hajë grurin rus. Zemërimi moral do të ishte aq i madh. Nëse përdoren armët e shkatërrimit në masë, unë thjesht nuk mund të imagjinoj se cila do të ishte përgjigjja.

blank

Intervista – Ish këshilltari i Kremlinit: Perëndimi nuk do të shërohet kurrë! Arsyet përse pushtimi i Ukrainës ishte i pashmangshëm për Rusinë

Më 28 mars, gazetari i New Statesman Bruno Maçães intervistoi ish-keshilltarin presidencial te Boris Yeltsin dhe Vladimir Putin, Sergej Karaganov ku shprehu pikëpamjet e tij mbi luftën.

Karaganov është i afërt me Putinin dhe ministrin e tij të jashtëm, Sergei Lavrov, dhe ai formuloi shumë nga idetë që çuan në luftën në Ukrainë  megjithëse ai gjithashtu ka shprehur mospajtim me idenë e një okupimi afatgjatë të vendit. Karaganov ka promovuar konceptin e “Eurazisë së Madhe” dhe ka mbrojtur një partneritet më të ngushtë me Kinën.

 

INTERVISTA

Pse Rusia pushtoi Ukrainën?

Sergej Karaganov: Për 25 vjet, njerëz si unë kanë thënë se nëse NATO dhe aleancat perëndimore zgjerohen përtej disa vijave të kuqe, veçanërisht në Ukrainë, do të ketë një luftë. Unë e parashikova atë skenar qysh në vitin 1997. Në vitin 2008 presidenti Putin tha se nëse anëtarësimi i Ukrainës në aleancë do të bëhej i mundur, atëherë nuk do të kishte Ukrainë. Ai nuk u dëgjua. Pra, objektivi i parë është t’i jepet fund zgjerimit të NATO-s. Dy objektiva të tjerë janë shtuar: njëri është çmilitarizimi i Ukrainës; tjetra është denazifikimi, sepse ka njerëz në qeverinë ruse të shqetësuar me ngritjen e ultra-nacionalizmit në Ukrainë në atë masë sa që ata mendojnë se ka filluar t’i ngjajë Gjermanisë në vitet 1930. Ekziston gjithashtu një synim për të çliruar republikat e Donbasit nga tetë vjet bombardime të vazhdueshme.

Kishte gjithashtu një besim të fortë se lufta me Ukrainën ishte e pashmangshme – ndoshta tre apo katër vjet nga tani – e cila mund të kishte ndodhur në vetë territorin rus. Pra, ndoshta Kremlini vendosi që nëse duhet të luftoni, le të luftojmë në territorin e dikujt tjetër, në territorin e një fqinji dhe të një vendi vëlla, dikur pjesë e Perandorisë Ruse. Por lufta e vërtetë është kundër ekspansionit perëndimor.

Më 25 shkurt Putin i bëri thirrje ushtrisë ukrainase për të rrëzuar Presidentin Volodymyr Zelensky. Kohët e fundit, megjithatë, Kremlini duket se po sugjeron se është i interesuar të negociojë me Zelensky. A ka ndryshuar mendje Kremlini? A e pranon që Zelensky të jetë president i Ukrainës dhe do të mbetet president i Ukrainës?

Është luftë, dhe ne jemi në mjegullën e luftës, ndaj ndryshojnë opinionet, ndryshojnë synimet. Në fillim, ndoshta disa menduan se ushtria ukrainase do të organizonte një lloj grushti shteti në mënyrë që ne të kishim një fuqi të vërtetë në Kiev me të cilin mund të negocionim – presidentët e fundit, dhe veçanërisht Zelensky, konsiderohen si kukulla.

Ju personalisht nuk e konsideroni Presidentin Zelensky një nazist, apo jo?

Sigurisht që jo.

Cili mendoni se do të ishte qëllimi përfundimtar për Kremlinin në këtë pikë? Cili do të konsiderohej një rezultat i suksesshëm për pushtimin?

Nuk e di se cili do të jetë rezultati i kësaj lufte, por mendoj se do të përfshijë ndarjen e Ukrainës, në një mënyrë ose në një tjetër. Shpresojmë se do të mbetet ende diçka që quhet Ukrainë në fund. Por Rusia nuk mund të lejojë të “humbet”, kështu që ne kemi nevojë për një lloj fitoreje. Dhe nëse ekziston një ndjenjë se po e humbim luftën, atëherë mendoj se ekziston një mundësi e caktuar përshkallëzimi. Kjo luftë është një lloj lufte ndërmjetëse mes Perëndimit dhe pjesës tjetër – Rusia është, siç ka qenë në histori, kulmi i “pjesës tjetër” – për një rend të ardhshëm botëror. Aksionet e elitës ruse janë shumë të larta – për ta është një luftë ekzistenciale.
BM Ju folët për çmilitarizimin e Ukrainës, por duket se një synim i tillë nuk do të arrihej nëse Perëndimi vazhdon t’i sigurojë Ukrainës me armë.

A mendoni se Rusia do të tundohet të ndalojë atë fluks armësh dhe a rrezikon kjo një përplasje të drejtpërdrejtë midis NATO-s dhe Rusisë?

Absolutisht! Ekziston një probabilitet në rritje për një përplasje të drejtpërdrejtë. Dhe ne nuk e dimë se cili do të ishte rezultati i kësaj. Ndoshta polakët do të luftonin; ata janë gjithmonë të gatshëm. Unë e di si historian që neni 5 i traktatit të NATO-s është i pavlerë. Sipas nenit 5 – i cili lejon një shtet të thërrasë për mbështetje nga anëtarët e tjerë të aleancës – askush nuk është i detyruar të luftojë në të vërtetë në emër të të tjerëve, por askush nuk mund të jetë absolutisht i sigurt se nuk do të kishte një përshkallëzim të tillë. Unë gjithashtu e di nga historia e strategjisë bërthamore amerikane se SHBA nuk ka gjasa të mbrojë Evropën me armë bërthamore. Por ka ende një shans përshkallëzimi këtu, kështu që është një skenar i mrekullueshëm dhe shpresoj që një lloj marrëveshje paqeje mes nesh dhe SHBA-së, dhe mes nesh dhe Ukrainës, mund të arrihet përpara se të shkojmë më tej në këtë botë të pabesueshme të rrezikshme. .

Nëse Putini kërkon këshillën tuaj, a do t’i thoni atij se neni 5 duhet marrë seriozisht apo jo? Nga fjalët e tua e kuptoj se nuk duhet marrë seriozisht nga këndvështrimi juaj.

Mund të ndodhë që neni 5 funksionon dhe vendet mblidhen në mbrojtje të një tjetri. Por kundër një vendi bërthamor si Rusia… Pyes veten? Thënë kështu: nëse SHBA ndërhyn kundër një vendi bërthamor, atëherë presidenti amerikan që merr atë vendim është i çmendur, sepse nuk do të ishte 1914 apo 1939; kjo është diçka më e madhe. Kështu që unë nuk mendoj se Amerika mund të ndërhyjë, por ne jemi tashmë në një situatë shumë më të rrezikshme se disa javë më parë. Dhe neni 5 nuk prezumon detyrime automatike.
Për të drejtën e Ukrainës për të ekzistuar

Cili ishte reagimi juaj ndaj komentit të Presidentit Biden se Presidenti Putin nuk mund të qëndrojë në pushtet?

Epo, Presidenti Biden shpesh bën të gjitha llojet e komenteve. [Më pas,] ai u korrigjua nga kolegët e tij, kështu që askush nuk po e merr seriozisht deklaratën.

Putin ka argumentuar se Ukraina nuk ekziston si komb. Unë do të imagjinoja se përfundimi nga ngjarjet e javëve të fundit është se Ukraina ekziston si një komb, kur ju keni të gjithë popullsinë, përfshirë civilët, të gatshëm të sakrifikojnë jetën e tyre për të ruajtur sovranitetin dhe pavarësinë e vendit të tyre. A ekziston Ukraina si komb, apo Ukraina është vetëm një pjesë e Rusisë?

Nuk jam i sigurt nëse ka një rezistencë masive civile siç sugjeroni ju, dhe jo vetëm të rinj që i bashkohen ushtrisë. Në çdo rast, nuk e di nëse Ukraina do të mbijetojë, sepse ajo ka një histori shumë të kufizuar, nëse ka, të shtetësisë dhe nuk ka një elitë shtetformuese. Ndoshta diçka do të rritet nga poshtë, por kjo është një pyetje e hapur… Do ta shohim… Kjo luftë – apo operacion ushtarak; si ta quani – do të vendosë. Ndoshta kombi ukrainas do të lindë: do të jem i lumtur nëse ukrainasit do të kenë një qeveri efektive dhe të qëndrueshme – ndryshe nga situata e 30 viteve të fundit. Ata ishin humbësit absolut pas Bashkimit Sovjetik, për shkak të mungesës së një elite shtetformuese.

Nëse ka një ndarje, a do të ruante seksioni i Ukrainës i kontrolluar nga Rusia një pavarësi nominale, apo do të absorbohej nga Rusia?

Nëse operacioni do ta kthejë Ukrainën në një shtet “miqësor”, atëherë përthithja nuk është qartësisht e nevojshme. Mund të ketë një lloj përthithjeje – gjë që ka ndodhur në mënyrë efektive – në republikat e Donbasit. Nëse ata do të jenë të pavarur apo jo – mendoj se mund të jenë. Sigurisht që atje ka thirrje për referendume, por si mund të bëni referendume gjatë një konflikti nuk e di. Pra, gjykimi im do të ishte se një pjesë e Ukrainës do të bëhet një shtet mik i Rusisë, pjesë të tjera mund të ndahen. Polonia me kënaqësi do të marrë disa pjesë në perëndim, ndoshta edhe rumunët dhe hungarezët, sepse pakica hungareze në Ukrainë është shtypur së bashku me pakicat e tjera. Por ne jemi në një luftë të plotë; është shumë e vështirë të parashikohet. Lufta është një histori pa fund.

Një argument është se Rusia do të bjerë nën kontrollin kinez dhe kjo luftë nuk ndihmon – sepse duke e izoluar Rusinë nga Perëndimi, ajo e kthen Rusinë në pre e lehtë për ndikimin ekonomik kinez. A jeni i shqetësuar se ky mund të jetë fillimi i një “shekulli kinez” për Rusinë?

Ka dy përgjigje për pyetjen tuaj. Njëra është se ndikimi ekonomik i Kinës në Rusi dhe mbi Rusinë do të rritet. Kina ka shumicën e teknologjive që na duhen, dhe ka shumë kapital, kështu që nuk ka dyshim për këtë. Nëse Rusia do të bëhej një lloj vendi satelit, sipas traditës kineze të Mbretërisë së tyre të Mesme, unë dyshoj.
Nëse më pyesni se si do ta përshkruaj Rusinë me një fjalë, ai është “sovraniteti”. Ne mundëm ata që kërkuan të na sundonin, duke filluar nga Mongolët, dhe më pas Karlin [Karli XII] i Suedisë, pastaj Napoleoni dhe Hitleri. Gjithashtu, kohët e fundit, ne kemi pasur vite të dominimit perëndimor këtu. Ishte pothuajse dërrmuese. Dhe megjithatë, ju e shihni se çfarë ka ndodhur: Rusia u revoltua kundër gjithë kësaj. Kështu që nuk kam frikë se Rusia do të bëhet pjesë e një Kine të madhe. Arsyeja tjetër që nuk kam frikë është sepse qytetërimi kinez është shumë i ndryshëm. Ne kemi tiparet tona aziatike në gjenet tona, dhe ne jemi pjesërisht një vend aziatik për shkak të kësaj. Dhe Siberia është në thelbin e perandorisë ruse: pa Siberinë, Rusia nuk do të ishte bërë një vend i madh. Dhe zgjedha tatare dhe mongole la shumë tipare në shoqërinë tonë. Por kulturalisht, ne jemi të ndryshëm,

Por unë jam shumë i shqetësuar për mbizotërimin dërrmues ekonomik të Kinës gjatë dekadës së ardhshme. Njerëz si unë kanë thënë pikërisht [se] ne duhet të zgjidhim problemin e Ukrainës, ne duhet të zgjidhim problemin e NATO-s, në mënyrë që të jemi në një pozicion të fortë përballë Kinës. Tani do të jetë shumë më e vështirë për Rusinë t’i rezistojë fuqisë kineze.

Për fituesit dhe humbësit

A mendoni se SHBA po përfiton nga kjo luftë?

Në këtë moment, po, sepse humbësit e mëdhenj janë, përveç Ukrainës, edhe Evropa, veçanërisht nëse ajo vazhdon me këtë dëshirë misterioze për pavarësi nga energjia ruse. Por Kina është padyshim fituesja e gjithë kësaj çështjeje… Mendoj se humbësi më i madh do të jetë Ukraina; një humbës do të jetë Rusia; një humbës i madh do të jetë Evropa; Shtetet e Bashkuara do të humbasin disi, por megjithatë mund të mbijetojnë shumë mirë si një ishull i madh mbi oqean; dhe fituesja e madhe është Kina.

Ju keni argumentuar se në të ardhmen mund të ketë një lloj aleance midis Rusisë dhe Evropës – ose të paktën disa vendeve evropiane, nëse jo të tjerave. Me siguri tani duhet të mendoni se nuk ka asnjë mundësi që Evropa dhe Rusia të afrohen më shumë.

Nëse do të kishim mundur ta zgjidhnim krizën në mënyrë paqësore, nuk ka dyshim se pjesë të Evropës do të ishin orientuar jo drejt Rusisë, por Euroazisë së Madhe, pjesë kryesore e së cilës do të ishte Rusia. Ky skenar tani është shtyrë, por Evropa duhet të zhvillojë një marrëdhënie me Euroazinë e Madhe. Ne jetuam luftërat botërore dhe luftërat e ftohta, dhe më pas rindërtuam marrëdhënien tonë. Shpresoj se do ta bëjmë këtë për dhjetë vjet. Shpresoj ta shoh këtë përpara se të kaloj.

A mendoni se ky është një moment rreziku suprem për Rusinë?

Unë do të thosha po, kjo është një luftë ekzistenciale. Nëse nuk fitojmë disi, atëherë mendoj se do të kemi të gjitha llojet e pasojave të paparashikuara politike, të cilat janë shumë më të këqija se në fillim të viteve 1990. Por unë besoj se ne do ta shmangim atë, së pari, sepse Rusia do të fitojë, çfarëdo që do të thotë kjo fitore, dhe së dyti, sepse ne kemi një regjim të fortë dhe të ashpër, kështu që në çdo rast, ose nëse ndodh më e keqja, nuk do të jetë shpërbërja. të vendit ose kolapsi. Mendoj se do të jetë më afër një regjimi të ashpër autoritar sesa shpërbërjes së vendit. Por megjithatë, humbja është e paimagjinueshme.

Çfarë do të kualifikohej si humbje?

Nuk e di. Kjo është pyetja. Ne kemi nevojë për fitore. Nuk mendoj se, edhe sikur të pushtonim të gjithë Ukrainën dhe të gjitha forcat ushtarake të Ukrainës të dorëzoheshin, do të ishte një fitore, sepse atëherë do të mbetemi me barrën e një vendi të shkatërruar, të shkatërruar nga 30 vjet të paaftë. sundimi i elitës dhe më pas, sigurisht, shkatërrimi nga operacioni ynë ushtarak. Kështu që unë mendoj se në një moment ne kemi nevojë për një lloj zgjidhjeje që do të quhej paqe, dhe e cila do të përfshinte de fakto krijimin e një lloj qeverie të qëndrueshme, pro-ruse në territorin e Ukrainës dhe sigurinë reale për Donbasin

Nëse ngërçi aktual do të vazhdonte me vite, a do të ishte kjo një disfatë?

Stalemate do të thotë një operacion i madh ushtarak. Jo, nuk mendoj se është e mundur. Kam frikë se do të çonte në përshkallëzim, sepse lufta pafund në territorin e Ukrainës – edhe tani, nuk është e zbatueshme.

Është hera e dytë që ju përmendni se nëse nuk ka përparim do të çonte në një përshkallëzim. Çfarë do të thotë “përshkallëzim” në këtë kontekst?

Epo, përshkallëzimi në këtë kontekst do të thotë se përballë një kërcënimi ekzistencial – dhe kjo do të thotë një mosfitore, meqë ra fjala, ose një disfatë të supozuar – Rusia mund të përshkallëzohet, dhe ka dhjetëra vende në botë ku do të kanë një konfrontim të drejtpërdrejtë me Shtetet e Bashkuara.

Pra, sugjerimi juaj është që, nga njëra anë, ne mund të kemi një përshkallëzim drejt përdorimit të mundshëm të armëve bërthamore – nëse ka një rrezik ekzistencial për Rusinë – dhe, nga ana tjetër, një përshkallëzim drejt konfliktit në zona të tjera përtej Ukrainës. A ju ndjek drejt?

Nuk do ta përjashtoja. Ne po jetojmë në një situatë absolutisht të re strategjike. Logjika normale dikton atë që ke thënë.

Si ndiheni personalisht? A ndiheni të torturuar nga ajo që po ndodh?

Ne të gjithë ndihemi sikur jemi pjesë e një ngjarjeje të madhe në histori dhe nuk ka të bëjë vetëm me luftën në Ukrainë; bëhet fjalë për rrëzimin përfundimtar të sistemit ndërkombëtar që u krijua pas Luftës së Dytë Botërore dhe më pas, në një mënyrë tjetër, u rikrijua pas rënies së Bashkimit Sovjetik. Pra, jemi dëshmitarë të kolapsit të një sistemi ekonomik – të sistemit ekonomik botëror – globalizimi në këtë formë ka përfunduar. Çfarëdo që kemi pasur në të kaluarën është zhdukur. Dhe nga kjo kemi një grumbullim të shumë krizave që, për shkak të Covid-19, ne pretenduam se nuk ekzistonin. Për dy vjet, pandemia zëvendësoi vendimmarrjen. Covid ishte mjaft i keq, por tani të gjithë e kanë harruar Covid-in dhe ne mund të shohim se gjithçka po shembet. Personalisht, jam jashtëzakonisht i trishtuar. Kam punuar për krijimin e një sistemi të qëndrueshëm dhe të drejtë. Por unë jam pjesë e Rusisë,

Mbi rënien e demokracisë evropiane

A keni ndonjëherë frikë se kjo mund të jetë rilindja e fuqisë perëndimore dhe fuqisë amerikane; se lufta në Ukrainë mund të jetë një moment rinovimi për perandorinë amerikane?

Unë nuk mendoj kështu. Problemi është se gjatë 500 viteve të fundit themeli i fuqisë perëndimore ishte mbizotërimi ushtarak i evropianëve. Ky themel filloi të gërryej nga vitet 1950 dhe 1960. Pastaj rënia e Bashkimit Sovjetik bëri që për njëfarë kohe të dukej se mbizotërimi perëndimor ishte rikthyer, por tani është hequr, sepse Rusia do të vazhdojë të jetë një fuqi e madhe ushtarake dhe Kina po bëhet një fuqi ushtarake e klasit të parë. Pra, Perëndimi nuk do të shërohet kurrë, por nuk ka rëndësi nëse vdes: qytetërimi perëndimor na ka sjellë përfitime të mëdha të gjithëve, por tani njerëz si unë dhe të tjerët po vënë në dyshim themelin moral të qytetërimit perëndimor. Mendoj se nga pikëpamja gjeopolitike Perëndimi do të përjetojë ulje-ngritje. Ndoshta tronditjet që po përjetojmë mund të rikthejnë cilësitë më të mira të qytetërimit perëndimor dhe ne do të shohim përsëri njerëz si Roosevelt, Churchill, Adenauer, de Gaulle dhe Brandt në detyrë. Por tronditjet e vazhdueshme sigurisht që do të nënkuptojnë gjithashtu se demokracia në formën e saj aktuale në shumicën e vendeve evropiane nuk do të mbijetojë, sepse në rrethana të tensionit të madh, demokracitë gjithmonë vyshken ose bëhen autokratike. Këto ndryshime janë të pashmangshme.

(Perktheu BalkanWeb)

blank

Intervista e plotë e ish Kryetarit të Vatrës- Dr.Gjon Buçaj:Elmi Berisha ka vazhdue veprimet shkatërruese në Vatër të Dritan Mishtos, ka ndryshu Kanunoren dhe ka futur praktikën e padive gjyqsore – Intervistë me ish Kryetarin e Vatrës Dr.Gjon Buçaj

– Intervistë me ish Kryetarin e Vatrës Dr.Gjon Buçaj – Intervistoi: Elida Buçpapaj

Dr.Gjon Buçaj: Mishto ishte negativ për Vatrën njëlloj sikur Basha ishte negativ për PD – Dritan Mishto ndryshoi vijën kombëtare të Vatrës

Dr.Gjon Buçaj: Prej kur kam ardhë në Amerikë, nandor 1974.

Pyetje: A mund të kujtoni emra dhe figura Vatranësh midis tyre ish kryetarë të Vatrës?
Dr. Gjon Buçaj: Përveç Anthony Athanas dhe Christo Thanas që kanë qenë kryetarë ma heret, më kujtohen: Peter Chicos, Llazo Vishnja, Harry Stoia, Ahmet Dervishi, Peter Lukas, Paulinë Lukas, Arshi Pipa, këta si kryetarë, por Vatranë tjerë po përmendi vetëm disa, si Barny Kirka, Peter Ktona, Dr. Hamdi Oruçi, Ing. Mahmud Cungu, Dr. Eduard Liço, Dr. Selahedin Velaj, Xhevat Kallajxhi-editor i “Diellit”, Ali Demirali, Rexhep Kumbarçe, Nexhmije Zaimi, Ramiz Dani e tjerë.  Asht nji plejadë me të cilët kam bashkëpunue dekadave të fundit. Nga këta po përmendi disa që as këta nuk jetojnë ma, si Ing. Agim Karagjozi të cilin e pata kryetar për 18 vjet, Abdullah Kaloshi, Jonuz Ndreu, Zef Perndocaj, Mustaf Elezi, Arif Nezaj, Hajdar Tonuzi. Bashkëpunimi me këta ka qenë i sinqertë, mund të them edhe i përzemërt, të gjithë aktivë, asnjeni nuk punoi për “pozitë” në Vatër, për të ba emën as për ta ndryshue Vatrën, vetëm për ta ndimue që të mbijetojë dhe të forcohet në drejtimin dhe në frymën që i dhanë themeluesat, kështu që ajo të ketë forcën për t’u dalë zot interesavet kombëtare.

Pyetje: Përpara pak ditësh u mbajt Kuvendi i Vatrës, a ishit i ftuar si ish kryetari i Vatrës?
Dr.Gjon Buçaj: Nuk kam qenë i ftuem, përkundrazi e kam pasë “të ndalueme” pjesëmarrjen.

Pyetje: Të mos ftosh në Kuvend një Veteran Vatran, ish Kryetarin e Vatrës, duket krejt pa arsye njerëzore. Përse e keni pasur “të ndaluar” ?
Dr.Gjon Buçaj: Përgjegjia për pyetjen përse asht histori pak e gjatë, por po e përmbledh shkurtimisht. Vatra e dalë nga kuvendi që zoti Mishto organizoi në Michigan me 19 janar 2020, ku me propozimin e tij u zgjodh kryetari aktual, paditi në gjyq Vatrën që kryesonte zoti Ahmet Xhafo. Në aktakuzë kishin vu 4 emna, z. Ahmet Xhafo – kryetar, z. Armin Zotaj – kryetar i degës Washington, DC, Dr. Nexhat Kaliçi – kryetar i Vatra Foundation, Inc. (Fondacioni i Vatrës) dhe emni i im, megjithëse unë isha vetëm antar i thjeshtë qysh prej kuvendit të qershorit 2017 dhe nuk kam qenë pjesë e grupit vendimmarrës, nuk kam pasë rol në punët e Vatrës prej 5 tetorit 2019 kur qe themelue Komisioni1) i njohur si Komisioni Vatra 5 tetor 2019. Mbas disa muejsh, procesi padi-kundërpadi përfundoi me nji marrëveshje, të cilën nuk e kam nënshkrue. Si rrjedhim, në të asht shtue pika se unë nuk mund të marr pjesë në kuvendin që do të organizohej së bashku. Kjo ka ndodhë edhe me Dr. Kaliçin, i cili nuk e ka pranue sepse marrëveshja parashihte kërkesën e kryetarit të anës tjetër që kryetari i adhshëm i Vatrës (e dinte se do të ishte ai vetë) do të emnonte përsonin që do të drejtonte fondacionin, e kjo ishte në kundërshtim me Kanunoren (Bylaws) e Fondacionit dhe të vetë Vatrës.

Pyetje: Më bëri përshtypje kur pashë se delegatë të Vatrës ishin vetëm 26. M’u dukën pak, kur kam para sysh se për çdo 15 anëtarë të Vatrës ka një delegat, në mos gaboj a është i vogël numri i anëtarësisë? Dhe përse?
Dr.Gjon Buçaj: Nuk jam në dijeni për numrin aktual të anëtarëvet, por e di se shumë janë ftohë e largue qysh me ardhjen e Dritan Mishtos bashkë me problemet që ai ka sjellë në Vatër.

Pyetje: Të kthehemi pak tek Kuvendi i 2017, ku një grup Vatranësh, midis tyre edhe ju, ngritët pretendimin se Dritan Mishto nuk ishte legjitim. Përse?
Dr.Gjon Buçaj: Ilegjitimiteti i Mishtos filloi të dukej që në ditën e kuvendit. Disa persona, që u muer vesh ma vonë se ishin mbledhë natën para kuvendit deri në 3 të mëngjesit dhe kishin përgatitë strategjinë për fitoren e Mishtos të nesërmen në kuvend, u sollën me agresivitet që prej hapjes së kuvendit, kërcnuen kryetarin e kuvendit kur, simbas programit, e pyeti Mishton sa vjet kishte në Vatër. Kur erdhi koha e verifikimit të delegatëve, disa përsona, ndër ta edhe kryetari i tashëm, filluen me ba pagesat e antarësisë edhe për antarë që nuk ishin prezent, për të shtue numrin e delegatëve. Dritan Mishto mbasi u shpall fitues, shkoi te mikrofoni, mbajti nji fjalë prej triumfuesi dhe e deklaroi kuvendin të mbyllun, detyrë kjo që ishte e kryetarit të kuvendit.

Nji ditë mbas kuvendit Dritan Mishto më kërkoi përkrahjen. I propozova që të bante për Vatranët nji deklaratë ku të denoheshin dukunitë negative në kuvend, kështu që do të më hapej rruga me u ba thirrje të gjithëvet për ta përkrahë në kryemjen e detyrës së kryetarit deri në zgjedhjet e ardhëshme. Por z. Mishto refuzoi të distancohej nga agresiviteti dhe parregullsitë e shfaquna në Kuvend dhe m’u përgjegj: “Nuk mund ta bëj këtë, sepse kështu un pohoj se nuk jam legjitim”.

Dy ditë ma vonë, z. Mishto bani dy deklarata me shkrim, “Simbas vendimeve të Kuvendit dhe në bazë të Kanunores vendosa….” krijimin e “Kabinetit të Presidentit” me shefa të Kabinetit, të protokollit, të shtypit e tjerë, dhe krijimin e “Komisionit të garancive të Kanunores”, vendime që ishin personale të z. Mishto, nuk ishin aspak të Kuvendit dhe ishin pikërisht në kundërshtim me Kanunoren.

Në vend të raportit mbi zhvillimin e punimeve, hartue nga z. Armin Zotaj – Kryetari i Kuvendit, z. Mishto ka urdhënue hartimin e nji raporti tjetër, të “përmirësuem”. Ai ka urdhënue botimin e falsifikimeve të masipërme, tue diskreditue kështu vetëveten si përson dhe si kryetar i Vatrës, gazetën 109 vjeçare “Dielli”, si dhe disa individë rreth tij që besonin se ai kishte mbrapa Berishën e Bashën, dmth Partinë Demokratike. Mishto ishte negativ për Vatrën njëlloj sikur Basha ishte negativ për PD.

Z. Mishto krijoi përçamje të thellë në Vatër, shkaktoi dobsimin e funksionimit të degëve të saj dhe entuziazmin e Vatranëve, krijoi taraf rreth vehtes, pruni miq të vetët në këshill pa qenë Vatranë ma parë, edhe pse Kanunorja përcakton periudhën dyvjeçare si antar i rregullt për tu zgjedhë në organet e Vatrës, pruni në Vatër frymën e intolerancës për mendimin ndryshe. Nuk pranoi me bisedue me palën që kishte ankesa për parregullsitë dhe shkeljet e Kanunores, as kur pat dhanë fjalën publikisht në nji mbledhje të Këshillit Drejtues.

Me 28 dhetor 2017, në zyrën e Vatrës, z. Mishto u suell në mënyrë kërcnuese dhe fyese me zotin Zef Perndocaj, nji Veteran i Vatrës dhe shumë i respektuem nga Vatranët dhe nga bashkatdhetarët që e njohin këtu e në vendlindje. Shkas ka qenë nji letër anonime që asht shpërnda me postë, me përmbajtje të dhanash diskredituese për Mishton, i cili ka mendue se Përndocaj mund ta dinte se kush e ka shkrue letrën, prandej e ka marrë në pyetje me za kërcnues dhe ka përplasë karrikën para Zefit; në mbledhjen e 3 marsit 2018, gjatë së cilës Lulzim Basha i telefonoi Mishtos dhe i uroi sukses mbledhjes, Zefi e ka spjegue ngjarjen dhe e ka grisë me indinjatë proklamatën si “Vatran i përjetshëm” që mbante firmën e Mishtos. Ky gjest e vuni në pah hipokrizinë e shumicës së proklamatave e mirënjohjeve që ka shpërnda z. Mishto gjatë mandatit të tij.

Editori, në përshkrimin e mbledhjes, e përmendi se Zef Perndocaj foli shumë, por nuk tregoi se çka foli ai as nuk e përmendi grisjen e proklamatës, me pretendimin “që të mos damtohej Vatra”.
Zoti Mishto, tue shkelë Kanunoren dhe traditën e Vatrës, ka injorue mbajtjen e Kuvendit vjetor që duhej të mbahej në qershorin e vitit 2018, si dhe mbledhjet e rregullta të Këshillit Drejtues.
Në mënyrë flagrante, z. Mishto e vuni Vatrën në heshtje ndaj veprimevet antishqiptare të lobby-t grek, për ndryshim nga tradita ma se 100 vjeçare e Vatrës që i kundërvihej ekstremizmit grek me deklarata dhe me protesta kur ishte nevoja.

Çdo veprim veçmas që asht shënue ma nalt, e diskualifikon zotin Mishto si kryetar të Vatrës, por dy prej tyne janë të randa përtej kulmit, që e diskualifikojnë edhe si anëtar të thjeshtë të saj: heshtja e qellimshme e Vatrës ndaj propagandës antishqiptare greke dhe sjellja skandaloze me veteranin z. Zef Perndocaj. Këto janë dy nga arsyet, por ka edhe ma shumë arsye se përse z. Mishto ishte ilegjitim.

Pyetje: Në Kanunore a parashihet se sa vite duhet të ketë një anëtar që të zgjidhet kryetar?
Dr.Gjon Buçaj: Kanunorja origjinale parasheh që çdo Vatran, për tu zgjedhë në çfarëdo organi, duhet të ketë qenë së paku dy vjet antar i rregullt. Në shtesat që janë hartue dhe aprovue në kuvendet 2014 dhe 2015, neni për kryetarin përcakton së paku 5 vjet antar i rregullt, të ketë kontribue në Vatër dhe të ketë tregue aktivitet, tolerancë  dhe të jetë i shkueshëm me anëtarët. Dritan Mishto nuk e plotësonte këtë kusht, por ai ka ba miqësi me anëtarë edhe të vjetër dhe nga fakti që ka qenë konsull i PD-së i ka ndihmue shumë. Shtesat që përmenda ma nalt përmbajnë disa pika në bazë të të cilavet ka funksionue Vatra disa dekada edhe para Karagjozit, por nuk kanë qenë shtypë e bashkangjitë Kanunores. Ndryshimi i atyne shtesave mund të bahej vetëm me votat e 2/3 të delegatëve të rregullt në nji kuvend të rregullt, njilloj si për Kanunoren origjinale të 1926-ës.

Pyetje: I jati i Dritan Mishtos ka qenë ish prokuror i kohës së diktaturës dhe sipas dokumentave ka dënuar shqiptarë. Vatra deri në përfundimin e mandatit tuaj është drejtuar nga antikomunistë dhe ish të persekutuar nga regjimi diktatorial, si shpjegohet ky ndryshim kursi?
Dr.Gjon Buçaj: Për babën e Dritan Mishtos nuk e dijshim se ka qenë prokuror, por kjo u zbulue nga Agron Tufa kur vizitoi Vatrën bashkë me Ramiz Gjinin. Duel edhe faksimile i dokumentit që tregon se ai kishte kërkue dënim me vdekje për Shtjefen Lacukun në Shkodër.

Ndryshimi i kursit të Vatrës u ba me fitoren jo legjitime të Mishtos, fitore që ai siguroi falë faktin se ishte i PDsë dhe kishte mbështetjen e disa përkrahësave të Berishës (na ka thanë Berisha në telefon përkrahnie se ai asht njeri i joni dhe i Bashës). Nji fakt tjetër, nuk e kam besue se fiton kur ky nuk i kishte pesë vjet në Vatër. Dhe nuk do të fitonte pa votat e manipulueme në kuvend. Llogarinat dalin se prej votavet legjitime, shumicën e ka fitue Prof. Mithat Gashi.

Pyetje: Periudhën prej Kuvendit 2017 deri tek Kuvendi i janarit 2020 si mund ta pershkruani?
Dr.Gjon Buçaj: Shkelje të vazhdueshme të Kanunores e të çdo rregulli nga njena anë, dhe përpjekje për ta vu Vatrën në binarë normalë nga ana tjetër.

 

Pyetje: Grupi juaj i Vatranëve nuk e njohët Kuvendin 19 janar 2020, përse?
Dr.Gjon Buçaj: Në qershor të vitit 2019 mbaroi afati i kryetarit dhe i të gjitha organeve të tjera të Vatrës. Gjatë atyne dy vjetve nuk u thirr kuvendi simbas Kanunores, prandej u krijue nji vakum ligjor institucional. Z. Mishto me grupin e vet nuk u përgjigjën kërkesave të vazhdueshme për t’u ulë me përgatitë bashkarisht nji kuvend të rregullt. Prandej nji grup Vatranësh, të shqetsuem për Vatrën që po shkatërrohej, e pane të domosdoshme ndërmarrjen e nji veprimi. U ba nji takim me datën 5 tetor 2019 në Bronx, NY, ku u analizue gjendja e Vatrës dhe u vendos që të thirret kuvendi dhe të baheshin përpjekje përsëri për bashkëpunim me palën tjetër për nji kuvend të përbashkët. Për këtë qellim u krijue Komisioni Vatra 5 tetor 2019, i cili tentoi pa sukses të fliste me z. Mishto me shokë. Komisioni caktoi mbajtjen e kuvendit me datën 25 prill 2020 në New York. Z. Mishto thirri nji mbledhje me bashkëpuntorët me 11 dhetor 2019 dhe vendosi me ba nji kuvend tjetër të përshpejtuem në Michigan, me 19 janar 2020. Praktikisht në atë mbledhje Vatra u ba dyshë. Përgatitjet për atë kuvend u banë në frymën e përçamjes dhe përjashtimit të çdo mundësie për marrëveshje e bashkëpunim. Nji nga organizatorët shpërndau me shkrim kërcnimin se “i pret shpata e kuvendit ata që nuk janë me ne”. Pikërisht ky kërcnues bahet edhe kryetar i kuvendit, ku u vendos përjashtimi i Komisionit 5 tetor, dhe i degëvet që ishin deklarue me Komisionin.

Kryetari i sotëm që u zgjodh me propozimin e z. Mishto, në nji intervistë te Zëri i Amerikës u pyet nga gazetari për përjashtimet dhe ai, tue e dijtë se përjashtimet janë veprime negative dhe të turpshme, u përgjigjet se nuk ka pasë përjashtime, por “ka qenë vetëm nji keqkuptim”, ndërsa gazeta Dielli online e kishte publikue përshkrimin zhvillimit të kuvendit, tue përfshi edhe përjashtimet. Në procesin gjyqësor u dokumentue se përjashtimet u banë me votë unanime.

Ndërkohë, për shkak të pandemisë Komisioni Vatra 5 tetor e shtyni kuvendin për 31 tetor 2020. Ai kuvend u ba në përputhje me Kanunoren dhe me traditën e Vatrës, u zgjodhën në mënyrë të rregullt Kryesia2 dhe Keshilli Drejtues3.

Vatra me kryetar z. Ahmet Xhafo kishte nji ekip intelektualësh të aftë dhe kompetentë dhe filloi veprimtarinë e saj kulturore e historike në hulli të traditës së ndërpreme për ma se dy vjet. Përveç deklaratave për shtyp në raste të nevojshme, u shënue me nji seminar përkujtimor 100 vjetori i lindjes së Arshi Pipës i cili, përveç vlerave të mëdha intelektuale e patriotike që kishte, pat shërbye si kryetar i Vatrës dhe editor i gazetës Dielli në nji kohë kritike për këto dy institucione kombtare. Gjithashtu, ky ekip organizoi edhe nji Symposium ndërkombtar mbi rolin e Arvanitasve në luftën greke për pavarësi, me pjesëmarrje ekspertësh kompetentë shqiptarë e të huej, tue përfshi edhe historianë nga universitete të Greqisë.

Ndërkohë pala tjetër, gjithnji në kërkim legjimiteti, në vend që me zhvillue aktivitete të mbara në përputhje me programet tradicionale të Vatrës, vendosë me ba nji padi gjyqësore kundër kësaj Vatre legjitime, për t’ia shue veprimtarinë dhe emnin.

Më duhet me përmendë se kur Komisioni përgaditor njoftoi mbajtjen e Sympoziumit për rolin e arvanitasve, editori u vu në veprim që ta sabotonte. Njoftoi me e-mail se i kishte kontaktue së paku 10 ligjërues që kishin konfirmue pjesëmarrjen, të cilëvet u kishte kërkue të mos merrnin pjesë në Sympozium, sepse ajo Vatër nuk asht legjitime, dhe krenohej se ia kishte dalë me bindë së pakut nji nga ata që të hiqte dorë nga pjesëmarrja. Në realitet Sympoziumi përfundoi me shumë sukses dhe asnji nga pjesëmarrësat nuk mungoi, por ky gjest tregon se sa larg kanë shkue përpjekjet “për të mbrojtë Vatrën”, që koha e ka tregue se në të vërtetë ishin, dashtë a pa dashtë, në mbrojtje të procesit shkatërrimtar të Vatrës.

Ia vlen të përmendet edhe nji gjest jo i mirë i editorit. Kur Komisioni Vatra 5 tetor 2019 lëshoi nji deklaratë, unë ua përcolla për dijeni tre miqvet Anëtarë Nderi të Vatrës. Akademiku kosovar, prof. dr. Jusuf Bajraktari iu përgjegj Komisionit dhe shprehu gjykimin logjik se kur ka mosmarrëveshje, mënyra për t’i zgjidhë asht veprimi i nji komisioni, të cilit ai i dëshiroi sukses për të mirën e Vatrës. Editori ia hoqi emnin nga gazeta. Duhet të shtoj se emnimi anëtarë nderi i tre personaliteteve të kulturës shqiptare ishte vendim i Këshillit Drejtues për t’i nderue ata por për të nderue edhe Vatrën. Ky gjest nuk ia cenon aspak prestigjin Akademikut të nderuem, por ulë atë gazetës Dielli dhe të Vatrës.

Ka edhe të tjerë që janë diskreditue me qendrime negative e shpesh të pakuptimta, por për mue viktima ma e dhimshme e fenomenit “Mishto” ka qenë editori, i cili ka punue shumë për gazetën dhe për Vatrën, por me ardhjen e Mishtos, Dielli ka censurue bashkëpuntorë Vatranë e jo vatranë, ka botue shkrime false e shpifje që ia cenojnë vlerën.

Pyetje: Meqë folët për editorin, për editorin e tanishëm, Sokol Pajën, ç’mendime keni?
Dr. Gjon Buçaj: Nuk e njoh, por vlen të përmendi nji episod domethanës që ka të bajë me mue. Para disa muejsh vdiq Gjergj Balaj, i biri i Pjetër Balajt, kushri i imi, nanat motra. Ditën e vorrimit, në meshën e përshpirtjes, mbas eulogjisë së meshtarit dhe të fëmjve të të ndjemit, fola edhe un. Ky editori i ri botoi përshkrimin e ceremonisë mortore dhe eulogjitë tjera, por fjalët e mia as emnin tim nuk i përmendi, pra i censuroi. Nuk e kuptoj pse e bani këtë gjest, por e dij se Mishto e kompani (kryetari i ri, ish editori e tjerë) ishin të pranishëm.

Pyetje: Ju si Vatran Veteran, plus si ish Kryetar i Vatrës, a i shprehni qendrimet tuaja tek Dielli, gazeta e Vatrës?
Dr.Buçaj: Jo! Kam pasë dërgue 2-3 shkrime të tilla, por editori nuk i ka botue. Shkrimin “Pse unë e përkrahi Komisionin”, nuk e botoi, por shkroi nji editorial me titull “Pse Komisioni nuk asht legjitim”, tue kundërshtue pohimet e mia, por shkrimin tim nuk e ka publikue që lexuesi t’i kishte të dy shkrimet përpara për t’i krahasue. Kështu lexuesat e Diellit, Vatranë e të tjerë, nuk i dijnë qendrimet e mia. E qartë që ky ishte qellimi i editorit. Këtij të tashmit nuk i kam dërgue shkrime, tue pasë parasysh gjestin e tij që kam përmendë ma nalt.

Pyetje: Dikur Vatra bënte protesta. Ku përfundoi shpirti i protestës i Vatranëve ?
Dr.Gjon Buçaj: Mungesa e protestave pasojë e kursit të Mishtos dhe ky tjetri duket se asht i të njejtës rrugë. Sepse Mishto ndryshoi vijën kombëtare të Vatrës e heshti kur duhej të buçiste kundër ekstremistavet grekë dhe ngjarjeve dramatike që ndodhën, kur rrezikohej ndarja e Kosovës apo pretendimet për Open Balkan etj.

Pyetje: Vatra kështu u nda në dysh. Në 2020 Vatra juaj që kishte kryetar Ahmet Xhafon u hodh në gjyq nga Vatra që nga zgjedhjet e janarit 2020 kishte zgjedhur kryetar Elmi Berishën me çfarë akuze?
Dr.Gjon Buçaj: Akuza ishte për përdorimin e emnit dhe të simbolit (logo) të Vatrës.

Pyetje: A ishte i shtrenjtë ky proces gjyqësor dhe si përfundoi?
Dr.Gjon Buçaj: Dihet se nji proces gjyqësor asht i kushtueshëm, i tillë ishte edhe në këtë rast për të dy palë. Edhe i pafajshëm, kur je i paditun duhet të paguejsh për t’u mbrojtë. Shpenzimi i Vatrës tradicionale ka pasë nji dobi, sepse asht mbledhë nji material voluminoz, pothuejse i plotë, që dokumenton në detaje, nga nji anë veprimtarinë shkatrruese të Vatrës në kërkim të nji legjimiteti, dhe nga ana tjetër përpjekjet e parreshtuna të Vatrës tradicionale për ta këthye në binarë normalë. Ky dokumentim përfshinë periudhën prej 10 qershorit 2017 e deri te hipokrizia e pashembullt e ditëvet tona dhe mendoj se duhet të publikohet në nji volum të veçantë dhe nji kopje do të mbetet në arkivin e Vatrës.

Se si përfundoi procesi gjyqësor, e kam spjegue pjesërisht në nji përgjigje ma nalt. Këtu po shtoj se mbas nji periudhe shumë muejsh me shpenzime kohe e të hollash, dhe mbasi u plotsue grumbullimi i dokumentacionit, paditësi vendosi me kontaktue zotin Xhafo dhe i propozoi nji marrëveshje për të ndërpre procesin gjyqësor dhe me u ba Vatrat bashkë. Z. Xhafo, tue u mbështetë në deshirën që Vatranët të jenë bashkë në nji Vatër të vetme, u tregue i gatshëm dhe kështu Vatra tradicionale ra dakord. Por marrëveshja (Agreement) u ba kryesisht ashtu si e kërkoi paditësi dhe u aprovue me shumicë votash nga Këshilli Drejtues. E kam spjegue ma nalt pse Dr. Nexhat Kaliçi dhe unë nuk e kemi nënshkrue4). Shpenzimi asht dam material, por asht ma i randësishëm dami moral që ka psue Vatra me nji padi në mes Vatranëve. Kryetari i sotëm, autor i kësaj padie, ka krijue nji precedent të damshëm që diskrediton randë atë dhe bashkëpuntorët e tij. Nuk e dij sa do të jetojë kjo organizatë, por historia e saj do të jetojë aq sa jeton kombi i ynë. Kjo padi dhe emni i autorit të saj me bashkëpuntorë, do të mbeten si nji dangë e zezë në historinë e lavdishme të Vatrës.

Pyetje: Në Kuvendin e 26 shkurtit 2022 u ndryshua Kanunorja e percaktuar ne vitin 1926, a mund te ndryshojë Kanunorja, si dhe kur?
Dr.Gjon Buçaj: Kanunorja mund të ndryshohet mbas nji diskutimi shkoqitës nga individë kompetenta, dhe mbasi të formulohet propozimi i argumentuem mirë dhe të paraqitet për aprovim në nji kuvend të rregullt e legjitim. Votat pro ndryshimit duhet të jenë së paku nga 2/3 e delegatëve të rregullt. Duhet theksue se edhe në të kaluemen janë ba tentativa për ta ndryshue. Në vitin 1984 në nji komision me eksperiencë dhe legjitim ka hartue nji Kanunore te re, por asht vendosë që Kanunorja të mos ndryshohet dhe kështu ka mbetë vetëm si projekt, i cili mendoj se asht në arkivin e Vatrës. Në Kuvendin e vitit 2013 u diskutue nevoja për ndyshime që kërkon koha dhe u formue nji komision për atë punë. Në Kuvendin e vitit 2014, komisioni paraqiti nji projekt dhe, ndërsa diskutohej për projektin, dominoi nji mendim i cili qarkullonte edhe ma parë, që Kanunorja orgjinale të mos prekej, kurëse ndryshimet e nevojshme të hartoheshin si shtesa (Amendments), dhe ashtu u ba. Shtesat u aprovuen, shumica u hartuen aty kurse nji pjesë iu la kryesisë për redaktim, me porosinë që të përktheheshin anglisht dhe to botohen së bashku me Kanunorn origjinale të vitit 1926..

Pyetje: Domethënë deri në Kuvendin e 26 shkurtit 2022, Kanunorja e vendosur në vitin 1926 nuk është ndryshuar kurrë apo jo ?
Dr.Gjon Buçaj: Kanunorja e botueme në vitin 1926 nuk asht ndryshue kurrë. Por asht ruejtë e paprekun për vlerën historike edhe juridike të saj. Asht ribotue si fotokopje në vitin 1995, pa asnji ndryshim. Asht ribotue si fotokopje pa asnji ndryshim në fund të vitit 2017, me shtesat (Amendments) të bashkangjituna në fund të saj.

Pyetje: Nga ndryshimi i Kanunores u zgjat mandati i kryetarit nga dy vjet ne katër vjet, mandati dy vjeçar prej cilit vit është i përcaktuar në Kanunore, cili eshte opinioni juaj per këtë ndryshim?
Dr.Gjon Buçaj: Opinioni im dhe i shumëkujë asht se ndryshimi i Kanunores asht ba në mënyrë pirateske, nga “Komisioni i garancive të kanunores”(sic!), komision ilegjitim, i emnuem prej Dritan Mishtos menjiherë mbas kuvendit 2017, para se të formoheshin organet tjera të Vatrës, njisoj si krijimi i “Kabinetit të Presidentit” nji strukturë qesharake për nji organizatë si Vatra. Kuptimi i “Garancive të Kanunores” asht ruejtja, jo shuemja e Kanunores. Ndryshimi i saj asht ilegjitim dhe i papranueshëm!

Pyetje: Në programin e kryetarit në pikën 5. Elmi Berisha parashikon bashkëpunim të ngushtë me qeverinë e Tiranës, kur në Shqipëri kemi një regjim hibrido-mafioz. Në mandatin e parë Elmi Berisha u takua me Gramoz Ruçin, nga ana tjetër mban distancë me opozitën, bile tek Dielli ushtron censurë dhe nuk lejon as botimin e qendrimeve të Vatranëve, çfarë mendimi keni?
Dr. Gjon Buçaj: Po, ashtu i ka qendrimet. Në intervisten dhanë tek VOA mbasi u ba kryetar, pat thanë se “na do të promovojmë çdo gja që vjen nga Tirana zyrtare dhe nga Prishtina zyrtare”, ishte koha kur Thaçi ishte në pushtet dhe manipulonte për “shkëmbim territoresh”.

Pyetje: Mandati i dytë i Elmi Berishës u pershendet nga Dritan Mishto, i cili midis të tjerave vinte theksin tek “reformat në Vatër që kishte kryer Elmi Berisha gjate dy viteve”, mendoni se ka kryer reforma ?
Dr.Gjon Buçaj: Ka pasë të drejtë ta përshëndesi, sepse ai (Elmi Berisha) ka vazhdue veprimet shkatrruese në Vatër. Reformat që ka ba janë: ndryshimi i Kanunores, mohimi i shtesave (Amendments) të aprovueme nga kuvende legjitimë, ka përjashtue kundërshtarët e Mishtos dhe ka futë në Vatër praktikën e padive gjyqësore për kundërshtarët.

Pyetje: Si një Vatran Veteran si e përshkruani situatēn në Vatër dhe si do ta deshët të jetë Vatra?
Dr.Gjon Buçaj: Në kuvendin e 26 shkurtit janë ndigjue fjalë pozitive nga shumë folësa, se si duhet të jetë Vatra pa përjashtime, me harmoni, duhet të qëndrojë mbi interesat përsonale, duhet të punojë për interesat kombëtare e tjera. Disa që i njof kanë folë kështu me zemër, por me të njejtin ton kanë folë edhe disa që kanë shumë “merita” për gjendjen ku ka ra Vatra. A janë vetëdijsue shqiptarët se Vatra nuk mund të jetojë kështu dhe se Vatra duhet këthye në rrugën që na treguen themeluesat dhe na lanë Vatrën amanet? Le të shpresojmë! Deshira e ime asht që ta shoh Vatrën në rrugën që ia përcaktuen themeluesat e ndritun dhe Vatranët e mbajtën me sakrifica dhe me idelizëm për ma se nji shekull, me derë të hapun për shqiptarë të ndershmë, me respetimin rigoroz të Kanunores.

Pyetje: Nga komunikimet me ju, më keni treguar se këto ditë del në qarkullim libri juaj. Si titullohet dhe cila asht brendia?
Dr.Gjon Buçaj: “VATRA në kapërcyell të shekujve“, kurse mbrendia asht kryesisht arkivore.

Ju faleminderit shumë i nderuari Dr.Buçaj.

 

———

1Anetaret e Komisionit VATRA 5 Tetor 2019
[1] Z. Sergio Bitici
[2] Z. Ahmet Giaffo
[3] Z. Ahmet Hoti
[4] Dr. Nexhat Kalici
[5] Z. Kris Kirka
[6] Dr. Elton Mara
[7] Z. Armin Zotaj

2Kryesia
Ahmet Xhafo – Kryetar
Ukë Gjobalaj – nën/kryetar
Ahmet Hoti – nën/kryetar
Elton Mara – sekretar
Eduard Buçaj -thesari

3Keshilli Drejtues
Ahmet Xhafo
Ukë Gjobalaj
Ahmet Hoti
Elton Mara
Eduard Buçaj
Dr. Nexhat Kalici
Dr. Mithat Gashi
Chris Kirka
Zhan Lito
Armin Zotaj
Albert Perndocaj

4.Pikat pse nuk e kam nënshkrue marrëveshjen (Agreement)

1- Inclusion of Vatra Foundation, Inc. has no place in the “Agreement” and it is non-negotiable, for The Vatra Foundation, Inc. is not in the legal suite and it makes no sense legally or logically.

2. Discarding Amendments of the Bylaws (Agreement – Terms – #3 Definition) is in violation of the Bylaws itself. The Amendments were discussed and approved by two regular conventions in 2014 and 2015. Most of them were approved by earlier regular conventions, and Vatra has been operating in respect to those earlier amendments for decades, although they were not joined to the printed Bylaws until 2017. Those amendments may be changed or deleted by a regular convention with 2/3 of votes ONLY, while new amendments may be added with a majority vote of 50+1, at the condition that the convention is held in accordance with the Bylaws.

3. Exclusion of Dr. Kalici from taking part in the convention is not justified even by their own standards. Dr. Kalici is accused as Chairman of the Newburg Chapter, but he refuses to implicate the Foundation by signing the Agreement, and not in regard to the Newburg Chapter.

4. The Plaintiff VATRA’s executive board or the “Committee” may propose reinstating of chapters and individuals that were expelled at the January 19 convention, but only the convention may effectively readmit them (an apology for the expulsion would be appropriate),

5. Both sides should merge in one at the convention prepared seriously by the “Committee”, regarding the bylaws and/or amendments. Mr. Giaffo going to be v/c president in place of Mr. Malota at the signing of the agreement doesn’t look like the result of negotiations in good faith.

6. Confidentiality has no place in the Agreement; this is a public organization and the transparency is an obligation not only to the membership, but also to the public at large, here in the US and in the homeland. Regarding this law suit, the statement that “It was a passionate misunderstanding that has been resolved”, is a flat lie, a hypocritic statement that discredits the signatories and the professionality of the Agreement itself.

blank

(Video) Avokati i njohur Genc Gjokutaj- Vendimi për ’11 Dhjetorin’: Ja përse nuk mund të bëhet ankimim!

Avokati Genc Gjokutaj ka shpjeguar qartë sot nuk mund të bëhet ankimim nga askush ndaj vendimit të gjykatës që njeh ligjërisht tashmë Kuvendin Kombëtar të PD-së më 11 dhjetor 2021, Komisionin e Rithemelimit dhe vendimet e tij.

Në një deklaratë për Syri TV, Gjokutaj theksoi se vendimi është paankimueshëm, pasi “depozitimi i statutit të 11 dhjetorit nuk është gjykim me palë kundërshtare, nuk ka pretendime, është thjesht një akt njohjeje, nuk është akt gjykimi”.

Z. Gjokutaj, gjykata e ka zyrtarizuar tashmë Komisionin e Rithemelimit. Cili është komenti juaj në këtë rast?

Av. Gjokutaj: Ky vendim i vonuar i gjykatës, jashtë afateve proceduriale, i dha përfundimisht përgjigje edhe ligjore, të gjithë kësaj tymnaje, që grupi i shkarkuar i mbetur, mbetjet e 11 shtatorit, kanë pretenduar gjithë këtë kohë. Depozitimi i këtij statute ligjëron përfundimisht vendimmarrjen e Kuvendit Kombëtar të datës 11 dhjetor dhe përfundimisht, sigla, vula, selia dhe partia kanë një emër, e cila tashmë është njohur dhe pranuar dhe nga gjykata.

Gjithë të tjerat, përpjekjet, për pengimin, shtyrjen e këtij vendimi nga persona jashtë gjykatës, nga interesa politike brenda vendit dhe më gjërë morën një përgjigje ligjore, ajo përgjigje që pritej pasi siç e kemi thënë, depozitimi i statutit të 11 Dhjetorit nuk është gjykim me palë kundërshtare, nuk ka pretendime, është thjesht një akt njohjeje, nuk është akt gjykimi. Pra, gjykata verifikon parametrat referuar ligjit për partitë politike, verifikon parametrat nëse kërkesa është bërë në formën e kërkuar nga ligji, nëse kërkesa ka dokumentacionin e plotë dhe ky dokumentacion është autentik apo jo dhe përmban parametrat e provave që ligji kërkon për t’u depozituar në gjykatë, e cila e pranon këtë statut.

Pra, z. Gjokutaj, nuk mund të ketë një ankimim? Vendimi është menjëherë i ekzekutueshëm?

Av. Gjokutaj: Absolutisht, është i paankimueshëm, nuk mund… Duhet të kuptoni një gjë. Ju këtë pyetje e ndërtoni mbi bazën e një absurdi, e një falsifikimi, e një zvarritjeje, e një talljeje, e një loje politike, gënjeshtare siç ka qenë deri më sot. Duhet të kuptoni, a mundet kush në një gjykim, në historinë e gjykimeve botërore, ka pranuar gjykata kërkesën e kërkuesit dhe kërkuesi ankimohet dhe ankimohet që çështja të prishet dhe të rikthehet për gjykim?! Se nuk ka çfarë kërkon tjetër. Dhe po të shikoni, ankimin unë e kam në dorë, thotë as më pak e as më shumë , thotë “të prishet ky vendim, të kthehet për gjykim dhe të njihen ndryshimet për statusin e datës 17 korrik më duket, kur ishte  i 2021-it. Pra, ky thotë “të prishet ky vendim, të kthehet për rigjykim” dhe të pranohet kjo që është pranuar!!!

Kjo është një tallje, është një turp juridik i “gazmendërisë”, sepse ai është Sekretar i Përgjithshëm dhe jurist në atë parti dhe t’i vijë zot që depoziton shkresa të tilla pa asnjë vlerë juridike, vetëm e vetëm për të penguar regjistrimin e sotëm. Kështu që ju e patë edhe mbrëmë, kërcënimin banal që bënë në drejtim të gjyqtarit të çështjes.

Pra, siç po vërtetohet dita ditës, kemi 11 Dhjetorin, grupin e Rithemelimit, i cili është çertifikuar ligjërisht, i njohur është gjyqësisht, edhe nëpërmjet vullnetit të sovranit, vullnetit elektoral, edhe nëpërmjet referendumit – kundrejt njerëzve që kërcënojnë, falsifikojnë, blindojnë, gazojnë. Kështu që unë mendoj se ky nuk është diskutim. Ajo që ne duhet të kuptojmë është fakti që grupi i Rithemelimit tashmë ka marrë edhe formën juridike, jo vetëm është de facto, por nga sot është de jure: Partia Demokratike, e cila do të vijojë me procedurat që janë përmenduar dhe sanksionuar në statutin e sapomiratuar nga gjykata.

Ndiqni intervistën e plotë në video/ar.sh/SYRI.NET

blank

Alexander Nevzerov: Në Rusi nuk ekziston e vërteta

Gazetari dhe historiani i njohur rus Alexander Nevzerov i ftuar në RSI: “Tani në Moskë jam konsideruar si kriminel dhe nuk kam vendosur ende nëse do të kthehem”

 

VOAL- Regjisor, gazetar, drejtues ndoshta i programit më të famshëm në TV sovjetik, por edhe korrespondent lufte dhe ish-deputet i Dumës, Alexander Nevzerov është një personalitet i njohur në Rusi. Një urdhër-arresti i lëshuar nga Moska varet mbi të për shfaqjen e sulmit në maternitetin në Mariupol. Mbrëmjen e së enjtes ai ishte mysafir i Falo, ku filloi të tregonte histori që nga braktisja e vendit të tij.

“Në realitet nuk kam vendosur të largohem nga vendi im, vërtet të them të drejtën ende nuk kam vendosur nëse do të kthehem apo jo. Gjatë kësaj periudhe u gjenda rastësisht në Evropë dhe Izrael, pasi më duhej të jepja leksione në Izrael. Pastaj nga këtu mësova se jam shpallur kriminel në Rusi dhe se më presin pesë vjet burg”.

Nevzerov, siç u përmend, u akuzua për përhapjen e “lajmeve të rreme”, por çfarë nuk i pëlqeu qeverisë ruse në atë që ai publikoi? “Nuk është se nuk u pëlqeu, fakti është se sot çdo e vërtetë, çdo fjalim i drejtpërdrejtë, i hapur dhe i sinqertë për luftën në Ukrainë, në Rusi tani është krim dhe lejohet të përdoren vetëm disa “propozime” të ofruara nga Ministria e Mbrojtjes dhe Qeveria. Çdo këndvështrim tjetër nuk pranohet dhe dënohet, pikërisht me kodin penal, i cili në periudhën e fundit është mbushur me nene dhe krime të reja”.

Bombardimi i klinikës së lindjes në Mariupol përfundoi në skarën e Moskës, një temë që konsiderohet absolutisht e ndaluar, pavarësisht se sulmi u konfirmua nga të gjitha agjencitë e lajmeve dhe nga shumë video, dokumente dhe fotografi. Megjithatë, për gazetarin rus ishte “një barbarizëm me pasoja të rënda dhe duke qenë se jam ende i shëndoshë dhe njeri i arsyeshëm, e bëra, fola, zbulova këtë informacion dhe për këtë përfundova në nenet e penaliteteve”.

“Në Rusi nuk ekziston e vërteta”

Për sa i përket informacionit që arrin te rusët në lidhje me luftën, Nezverov jep një pamje të zymtë: “Ata shohin informacione shumë të ëmbëlsuara dhe të zbutura, pothuajse të bukura. Ata shohin ushtarë të lumtur që shkojnë diku dhe u tregohet për rezultate të vogla të parëndësishme, si pushtimi i një fshati ku, megjithatë, nuk kishte as ushtri ukrainase. Dhe e kalojnë si një fitore të madhe. Prandaj ata shohin një propagandë skizofrenike, e cila propozon vetëm një të vërtetë që duhet besuar. Në përgjithësi, në Rusi tani e vërteta nuk ekziston: të gjitha mjetet e komunikimit masiv janë shkatërruar, redaksitë janë mbyllur, si dhe radiot e pavarura “.

Sa i përket rrjeteve sociale, për momentin ato janë pothuajse të gjitha të bllokuara dhe të ndaluara, por nuk janë nën kontroll për ata që ende arrijnë t’i qasen. “Tani presim vetëm mbylljen e Youtube-it, i fundit në listë”, shton Nezverov, i cili ka kanalin e tij në këtë platformë.

“Grusht shteti? Ëndrrat dhe fantazitë”

Së fundi, gazetari rus u nxit për thashethemet në rritje që qarkullojnë në Perëndim në lidhje me një grusht shteti hipotetik për të rrëzuar Putinin, qoftë nga shërbimet sekrete apo nga brenda Kremlinit. “Unë dyshoj se janë vetëm ëndrra dhe fantazi. Asnjë diktator në botë nuk është mbrojtur dhe mbrojtur kaq shumë: në këto 20 vjet që kur ka qenë në pushtet, është shpenzuar shumë për të ndërtuar këtë sistem të mbrojtjes personale dhe përgatitjes për luftë, obsesionet e vërteta të Putinit. Dhe e gjithë kjo ndodh në këtë planet, në sistemin botëror që nuk është aq i madh. Prandaj duhet të kemi frikë se ky konflikt do të bëhet global, padyshim që nuk e duam, por fatkeqësisht e dimë që në këto raste shpeshherë bëhen realitet parashikimet më të këqija”. rsi-eb

blank

Intervista – Ivan Fedorov: Rusët janë djem të rinj, por kanë ardhur këtu dhe vrasin civilë

Intervistë me Ivan Fedorov, kryebashkiaku i Melitopolit i rrëmbyer nga ushtria ruse dhe i liruar falë një sulmi nga ushtria ukrainase

 

VOAL- Ivan Fedorov, kryebashkiaku i Melitopolit i rrëmbyer nga ushtria ruse më 11 mars, nuk mund të kthehet në qytetin e tij për momentin. Ai jetoi nën rrëmbim për gjashtë ditë përpara se të lirohej falë një bastisjeje nga forcat ukrainase. Korrespondenti ynë në Ukrainë, Emiliano Bos, e arriti atë nëpërmjet Skype. Ai fillimisht e pyeti se si u trajtua në paraburgim:

“Unë u gjenda në një situatë shumë të rrezikshme. Nuk e dija se çfarë donin nga unë apo qëllimet e tyre ndaj meje. Nuk mund të flisja me familjen ose bashkëpunëtorët e mi. Për fat zgjati vetëm gjashtë ditë. Dhe unë.” Jam shumë i lumtur tani, të jem i lirë”.

Në Melitopol, megjithatë, rusët kanë vendosur në krye të administratës një person, Galina Davidocka. Mendoni se jeni ende kryetar i qytetit?

“Unë jam kryetari i komunës së Melitopolit i zgjedhur ligjërisht, natyrisht. Tani e gjithë administrata jonë është në Zaporizhzhia, nga këtu ne përpiqemi të ndihmojmë njerëzit tanë. Tani për tani nuk ka qeveri legale në Melitopol: ka vetëm dikush që thotë të jetë në qeveri. , por ai e bën këtë me ndihmën e ushtrisë ruse. Tani për tani nuk ka kushte sigurie për kthimin tim në qytet, mendoj se e kuptoni. Rusët do të më kapnin përsëri”.

Kryebashkiak Fedorov, si ju trajtuan ushtarët rusë gjatë robërisë së tyre? A keni qenë subjekt i dhunës?

“Kur je i rrethuar nga 10 ushtarë të armatosur, nuk është e nevojshme që ata të të rrahin apo të përdorin dhunë për të të kuptuar se jeta dhe siguria jote nuk vlejnë asgjë. Nëse në dhomën pranë teje është dikush që po rrihet dhe duke qarë, ti e kupton. se ata mund të bëjnë të njëjtën gjë me ty… është e tmerrshme.”

A mund të konfirmoni se për lirimin e tij ka pasur edhe një shkëmbim me nëntë ushtarë të rinj rusë të mbajtur si robër lufte?

“Po ata janë të rinj por janë ushtarë që kanë ardhur këtu për të vrarë bashkëqytetarët e mi pa armë, civilët, këtë dua ta theksoj. Nuk e kuptoj pse ka rëndësi fakti që ata janë të rinj. Janë ushtarë që vrasin njerëz në vendi im. Nuk ishte Ukraina ajo që sulmoi. Rusia, por Rusia për ta sjellë luftën këtu”.

Kryetar bashkie, qyteti juaj ndodhet në gjysmë të rrugës midis Mariupolit dhe Krimesë dhe është i pushtuar nga forcat ruse. Në çfarë gjendje është?

“Ka problem humanitar: para së gjithash nuk kemi as ushqim, as benzinë. Nuk mund të përdorim para në dorë ose karta krediti. Kjo gjithashtu sjell vështirësi në blerjen dhe blerjen e barnave. Çdo ditë kontaktoj zyrën e Presidentit Zelesnky për të kërkuar një humanitar. korridor, por rusët përgjigjen se nuk duhen. Dhe njerëzit e mi këtu nuk dinë t’i zgjidhin këto probleme”.

Pavarësisht pushtimit, bashkëqytetarët e tij vazhdojnë të protestojnë me rusët…

“Ndoshta edhe ju shikoni videot e bashkëqytetarëve të mi, që protestojnë dhe bërtasin kundër rusëve duke thënë se ne nuk kemi nevojë për pushtim. Por çdo ditë ushtarët e Federatës Ruse i ndalojnë këta demonstrues një nga një. Ata i mbajnë prapa, disa për disa ore dikush ka me shume se nje jave.Sigurisht qe tani bashkqytetaret e mi kane frike te protestojne ne rruge.Shume jane te bindur se eshte e veshtire te jetosh ne Melitopol.Ruset sulmojne bizneset dhe i grabisin.Nuk ka siguri , është një situatë. vërtet e rrezikshme”. rsi-eb

blank

PROFIL -💐8 Marsi – Denata Rroji Mesi Intervistoi: Moza Zaja Gyrçari

 

Familja- vajza e dy prindërve të respektuem,baba topograf ndër teknikët e parë shqiptarë. Ka punuar gjithmone ekipeve, Tropojë, Kukës, Pukë Kashnjet, Gomsiqe, pa punuar asnjë ditë në qytet.Të cilin ngaqë rridhte nga familje e persekutuar, e kanë pushuar 5 herë nga puna. Ndërsa mama mësuese, mbaroi shkollën pedagogjike “Shejnaze Juka”, por në vitin 1964 e hoqën nga arsimi. U rikthye për disa vite në arsim pas 1991.

Denata Rroji ka studiuar në Universitetin e Shkodrës “Luigj Gurakuqi”, Fakulteti Gjuhë Letërsi. Ka punuar si gazetare në gazetën e “Bashkisë” Shkodër dhe pranë Radio Shkodrës në një programacion kulturor. Gjithashtu dhe si mësuese në disa shkolla të mesme dhe tetëvjeçare për katër vite.

Nga viti 2001 jeton në Tiranë. Ajo punoi si mësuese në degën gjuhë-letërsi pranë gjimnazeve jo publike : “ Wilson” ,“Faik Konica” dhe “Eurolingua”. Në artikullin në gazetën “Mësuesi” dhe në botimin e mbrojtjes së titullit Profesor, Z. Jetmir Aliçka, një nga metodistët dhe profesionistët elitarë të fushës së arsimit parauniversitar, drejtues për 40 vite në fushën e arsimit, e cilëson mësuese Denata Rrojin si “ndër mësueset ma të mira të kryeqytetit”.

Nga viti 2009, është eksperte në fushën e Integrimit Europian pranë insitucioneve shqiptare. Në vitin 2010 kualifikon studimet e saja pasuniversitare me “Master në Administrim Publik” dhe në “Shkolla Europiane” 2018.

Në këtë profil pune në dukje të ri, përsëri ajo është e angazhueme me botimet, por tashma duke zgjeruar disiplinat e njohjes dhe në fushën e legjislacionit. Ndërkaq shkrimet dhe botimet në fushën e integrimit janë fokusi i saj i punës.

Denata Rroji Mesi ka kontribuar në ndërtimin e metodologjisë së rishikimt të legjislacionit shqiptar me atë të BE-së, si pjesë e grupit të punës në ide e realizim, mbështetur nga GIZ, me këto botime në fushën e Integrimit:

· “Fjalorthi” për Integrimin Evropian, Institucionet dhe Politikat e Bashkimit European”;

· “Versioni i Konsuloduar i Traktateve të Bashkimit Evropian dhe Karta e të Drejtave themelore e Bashkimit Evropian”;

· Bashkëpunëtore e Botimit “Manual për Përkthimin e legjislacionit Shqiptar në Anglisht”;

· Redaktore e 18000 termave e fjalorit Alterm prane ish isntitucionit të Ministrisë së Integrimit Europian;

Në ngjarjen e madhe të krijimit të tekstit të “Gjuhës shqipe për fëmijët shqiptare në diasporë”, ajo është recensuesja e parë e këtij libri, po të parë, në historinë e diasporës shqiptare.

Trajnuese administrate për çështjet e “ Pyetsorit të bashkimit Europian” , “ Planit Kombëtar të Integrimit” dhe të “ Rishikimit të Legjislacionit Europian”

Njihen shumë shkrime në gazeta dhe revista, si dhe disa redaktime të librave artistike, të cilët mbajnë për autorësi Denata Rojin. Së fundmi, vlen të përmendim si të veçantë, kontributin e saj aktual me mbi 50 shkrime në platformën online “GEGNISHT”

INTERVISTA

Pyetje:- Krijimi i grupit “Gegnisht”,i cili tashma ka nji numër të konsiderueshëm ndjekësish, jo vetëm në arealin gegnishtfolës, lindi si nji rastësi nga ndikimi i teknologjisë apo ishte nji perpjekje për me evidentu vlera të dialektit gegë?
Denata Rroji: Të dyja këto mund t’i marrim si shtysa, patjetër që teknologjia sot asht ba nji ngasje e madhe për me u përfshi në të, emocionalisht si shpirt e mendje, dhe fizikisht si kohë e kushtume. Por ajo që më interesonte ma së pari e ma së shumti për me qenë një ndër iniciuset e krijimit online të grupit Gegnisht, qe nevoja për me i dhanë me sa të mundemi të drejtat e mohura këtij dialekti themeltar të gjuhës shqipe. Për nji gjysëm shekulli, vetëm për arësye doktrinore politike, ky dialekt i shkrumë u përjashtu nga e drejta e përdorimit si trajtë e shkrimit zyrtar, shkencor e po kështu dhe letrar. Për ma tepër, kjo lanie në hije e kësaj të shkrueme, mjerisht vazhdon zyrtarisht apo shtetërisht të ekzistojë edhe sot, megjithë përpjekjet e mëdha aktuale të mjaft personaliteteve të fushës së letërsisë e studimeve bashkohore, figura këto që aktualisht e ndërtojnë performancën e tyre intelektuale duke shkruar në gegënisht, pikërisht me atë gegnishte që i mbijetoi mohimit monist, duke jetu e gjallë e e plotë në të folmen e përditëshme të qytetarisë së trevave gege.

Po ku e gjetën kurajon këta intelektualë, shkrimtare e studiues, të risjellin sot pa droje në arealin shqiptar postkomunist gegnishten e shkrume.

Duke insistu rrepte e deri në fanatizëm, risjellja e gegnishtes së shkrume, aty nga vitet e fundit të mijëvjeçarit të kalum e duke vazhdu gjithnjë e ma shumë në këto vite të para të këtij mijëvjeçari të ri, nuk qe e as nuk asht një tekë e disave, e as një dell hakmarrjeje apo rivaliteti e tyne, e aq ma pak një provincialitet periferik që synon qendren. Gegnishtja vjen sot e përcjellë prej nesh jo vetëm si dëshirë a nostalgji, por së pari si argument.

Se Gegnishtja asht s’pari traditë, asht e folmja e hershme e shqipes, e cila na vjen e dokumentume si e shkrume, me nji prezencë fizike, që shënjon datën 8 nandor 1462, dita kur kryepeshkopi i Durrësit, miku dhe bashkëpunëtorit I Skënderbeut, Pal Engjëlli, në pamundësi për me pagëzu fizikisht në gjendje lufte, ban zgjidhjen shpirtnore të këtij rituali, duke i dhanë jetë, vend e prani gërmëzimit të formulës së Pagëzimit, të shprehun Gegnisht, në formën e atëhershme të saj: “Unte paghesont premenit Atit et birit et spertit senit”.

Për të vazhdu ma tej me të gjithë humanistët dhe iluministët e medhenj shqiprarë, të gjithë gegë e që shkrujtën gegnisht:

“Meshari” i vitit 1555, i shkrum prej Gjon Buzukut, i biri i Bdek Buzukut, nga Veriu i Shqipnisë;

“Doktrina e krishtenë” e Pjetër Budit, poeti i parë i territorit shqiptar. Pjetër Budi ishte nga katundi Gur i Bardhë i Matit:

“Çeta e Profetëv” ka për autor Pjetër Bogdani, icili ishte nga Hasi i Kukësit:

“Fjalori latinisht-shqip” dhe “Apologjia e Skënderbeut janë dy vepra madhore të Frang Bardhit, që njihet si hartuesi i parë i nji fjalori të gjuhës shqipe. Frang Bardhi ishte nga Kallmeti i Zadrimës.

Dhe perseri, jane gegët që lëvrojnë letërsinë laike shqiptare. Romani i parë shqiptar, “Bardha e Temalit” ka ka pëe autor Pashko Vasën nga Shkodra.

Dhe deri në vitet 20’ asht shkru gegnisht, jo vetem se territori gegfolës asht I madhe, por se deri në fund të shekullit 20’ kishte vetemautorë gegë. Naim Frashëri ishte I vetmi me toskerishten e tij të kullueme.

Duke vazhduar argumentet, mund të themi me bindje dhe fakte se:
· gegnishtja asht fjalëformim, ndryshe nga tosknishtja që nuk të mundëson dhe aq me kriju fjalë. Provoni me kriju fjalë nga rranja gege

Kry dhe paralelisht nga ajo toske Kokë. Po sjellim disa shembuj të thjeshtë sa për ilustrim minimal : kryetar- kokëtar; kryeradhë-kokëradhë; kryeqytet-kokëqytet; kryeminister-kokëminister; kryeson-kokëson etj., etj.

· Gegnishtja asht superiore për nga leksiku i pasun që inicion. Në krijimitarinë e Kutelit dhe të Konicës hasim shpesh leksik dhe sintaksë nga gegnishtja. Jo se ishte dialekti i tyne, porse kishin nevojë për me shprehë sa ma mirë dhe sa ma të plotë, mendimin që kishin me thanë. Atë nevojë që nuk ta përmbush tosknishtja, ta plotëson ma s’ miri pikërisht gegnishtja.

· Po të ndalojmë te letërsia orale, që nga legjendat dhe deri te Cikli i Kreshnikëve, të gjitha janë letërsi gege. Madje e gjithe letersia antike asht sjellë e përkthyeme në shqip, pikërisht në gegnisht dhe nga kolosë gegë.

· Dhe për me viju argumentet, por jo me i përmbyllë ato, edhe legjilacioni i parë shqiptar, “Kanuni I Lek Dukagjinit’’, asht shkru dhe asht thanë n’ gegnisht.

Duke pase gjithe keto argumenta gjuhësorë, e duke i shtu atyne dhe ato demografikë, pra shtrimjen territoriale të të folmes gege, e cila asht nji sipërfaqe shumëfish ma e madhe se ajo toske, ndodh që në vitin 1972, nga oligarkia moniste në fuqi, turpnisht e apriori vendoset që standardi zyrtar i shqipes të jetë i tjerrun kryesisht në tosknisht.

Prandaj them, se grupi GEGNISHT u kriju si nevojë e mohume për me mendu dhe folë më atë gjuhë, e cila e përmbush ma së miri mendimin pa u varfnu, por vetëm duke u pasunu. E kjo asht gegnishtja.

Pyetje: Mirefilli mundena me thane qe ruajtja e tradites gjuhesore,kultures materiale dhe shpirtnore, etnografise,figurave elitare te cilat kane lane gjurme ne histori jane dukshem ne postimet e grupit. Eshte nji qemtim dedikues per brezat e kaluem apo nji detyre qe grupi e ka marre per me eduku te sotmen?
Denata Rroji: fillim GEGNISHT për mua duhet të kishte në vëmendje evokim vlerash të mohume, për të ndërtu ato ura komunikimi territorial dhe njrëzor, të këptuna nga sitemi i diktaturës. Gjithashtu, per tí përcjellë të rinjve të sotëm, por dhe atyne të rriturve, që nuk e kanë provu aq ithët mbi qënien e tyne ndëshkimin e diktaturës, të vërtetën e pastër, thënë pa mllef, pa inate, jo për hakmarrje, por vetëm me qëllim risjelljen në vëmendje të kësaj kaluare të hidhun, tashma vetëm për “ Mos me harrue”.

Mandej doli e nevojshme, se GEGNISHT muk duhej vetëm “ mos me harru” por ma shumë me kontribu me ndërtu. Me ndërtu çfarë? –Modelet e sotme, ato pika referimi, që të rinjtë e sotëm kanë nevojë me i pasë si vizione apo idhujtari, e për këtë qëllim jam mundu me prezantu modele nga të gjitha fushat e jetës. Meqenëse jemi ne 8 Mars por radhis disa vajzat dhe gratë të cilave në GEGNISHT, janë shumë, mbi 40 shkrimet qe ia kam kushtuar grave, por unë po përmendi disa: Kydret Çoba, Nerida Xhabija, Sonila Shala Aida Bajri, Teona Bushati, , Diana Kastrati, Merita Coba, Mimoza Hysa, Ana Kove Elektra Haxhia, Rudina Lohja, Ervina Toptani, Denata Ndreca, Nurie Emrullai, Rita Gjeka, Merita Smaja, Drane Xhaj, Luljeta Luli, Mira Tuci , Adile Xhabija, Helga Komi, Edita gjylbegu, Irida Hoti, Gjyljna Serreqi, Zamira Nurja etj etj,

Pyetje: Pranëvënia e jetës së përditshme reale me atë virtuale,a ka sjellë më shumë njohje të ndërsjelltë dhe ndikim në prezantimin tuaj në publik? Kam parasysh këtu se sa ndikojnē rrjetet sociale në simptatitë përmes komunikimit ndërnjerëzor.

Denata Rroji: Angazhimi im personal në “GEGNISHT”, vjen si rrjedhojë dhe e asaj që kam si profesion, letërsinë, poezinë, narracionin, nevojën me u shprehë, nevojën për me tregu, nevojën për me komuniku me të tjerët. Dhe këtë ndonjiherë e kam ba në emnin tim si Denatë, por ndonjëherë si nevojë me sjellë të pranishme fjalët e gjyshit, me vizualizu gjyshen, me prezantu idhujt e mi, humorin e babës, porositë e nanës , që më ndërtuan ADN-në.

Angazhimi im në “GEGNISHT” , më ka ba ma të njohun me nji publik të gjanë, por ma e randësishme për mua asht se jo rrallë kam marë mirësi ndofta edhe ma shumë se kam dhanë, Jam surprizu kur më kanë folë në rrugë si nji e njoftun e kahershme për ta, e ndërkohë habisë time i janë kthy: Jam ndjekëse e “GEGNISHTES” dhe adhuruese e jotja Denatë. –

Ajo çfarë po ban asht nji gja e madhe, asht nji mision, asht nji avokati e qytetarisë. Dhe këto përballje surprizuse m’ kanë mbushë me gëzim, kanë justifiku deridiku dhe gjithë atë kohë fizike që më kërkon një kontirbut i tillë serioz shumëplanësh, me poezi, jetshkrime, prozë, analizë, opinonione, kriticizëm. Dhe kështu duke bashkëkomuniku ndërtoj vedin përditë ashtu si ma kanë lanë amanet të parët “ mendo mirë, sillu mirë, ban mirë, se nuk janë të humbuna, por kanë me t’u kthy për mirë”

Pyetje: Në nji dite të tillë siç asht 8 Marsi, ndjekësit e grupit meritojnë edhe vëmendjen e nji mesazhi të dhanë nga ju:
Denata Rroji: Gratë ma s’ pari duhet me njoftë mirë veten, duhet me e ditë si me e rrespektu veten. E mandej me kërku me njoftë të tjerët , me rrespektu të tjerët. Ndërsa mes tyne si gjini, ma s’ pari duhet me dashtë dhe me iu gjet mbështetje njena-tjetrës.
(Intervistoi Moza Zaja Gyrçari )

 

blank

Intervista- Albanologu Rusakov: Luftë kriminale e Rusisë në Ukrainë

Alexander Rusakov, profesor në Katedrën e Gjuhës Shqipe në Universitetin e Shën Petërsburgut në Rusi.

Bekim Bislimi

Opinioni shoqëror në Rusi është i përçarë krejtësisht lidhur me luftën në Ukrainë dhe fatkeqësisht shumica e qytetarëve rusë i përkrahin veprimet e Qeverisë, por ka edhe protesta kundër saj, thotë albanologu rus, Alexander Rusakov, profesor në Katedrën e Gjuhës Shqipe në Universitetin e Shën Petërsburgut në Rusi.

Në një intervistë me Radion Evropa e Lirë, ai thotë se mediat e lira në Rusi janë mbyllur, ndërkaq qytetarët e zakonshëm rusë i janë nënshtruar propagandës së qeverisë për luftën në Ukrainë dhe nuk i dinë arsyet e vërteta të pushtimit rus të Ukrainës.

Profesori Rusakov e cilëson luftën në Ukrainë si kriminale nga ana e Qeverisë ruse, ndërkaq që, sipas tij, pasojat nga sanksionet botës perëndimore të vendosura ndaj Rusisë, vetëm sa kanë nisur dhe pritet të ndihen për kohë të gjatë.

Radio Evropa e Lirë: Profesor Rusakov, ku gjendeni ju aktualisht?

Alexander Rusakov: Gjendem në shtëpinë time në Shën Petërsburg, ku punoj në Universitet (Universitetin e Shën Petërsburgut), në Degën e Gjuhës Shqipe, si dhe në Institutin e Gjuhësisë së Përgjithshme në Petërsburg. Por, tani jam në shtëpi.

Radio Evropa e Lirë: Si është situata aktuale në qytetin ku jetoni ju?

Alexander Rusakov: Po si t’ju them… Nga ana e jashtme, situata është si gjithmonë. Të gjithë punojnë, të gjithë njerëzit shkojnë në dyqane, në kafene dhe të tjera. Por, kemi edhe protestat kundër kësaj lufte (në Ukrainë). Por, nga ana e jashtme, situata është e qetë, këtu në Petërsburg. ​

Radio Evropa e Lirë: A ekziston frika te njerëzit e zakonshëm në Rusi, lidhur me pasojat nga konflikti në Ukrainë, por edhe nga sanksionet e botës perëndimore, të cilat po bëhen gjithnjë e më të rënda? ​

Alexander Rusakov: Për mua, është shumë e vështirë t’ju përgjigjem për mendimet e popullsisë në përgjithësi, sepse opinioni shoqëror në Rusi tani është i përçarë fare. Është një shumicë – për fat të keq, për mua – që i përkrahë veprimet e Qeverisë (së Rusisë) dhe ata shikojnë dhe dëgjojnë televizionin, si dhe i besojnë propagandës. Propaganda thotë se gjithçka do të jetë mirë. Ndërkaq, është pakica – nuk mund t’ju them se sa për qind është kjo pakicë. Nuk është e paktë. Më duket se është 20 ose 25 për qind, ndoshta më shumë ose ndoshta më pak – që janë në gjendje të tmerrshme, sepse ata kuptojnë se kjo është një luftë kriminele kundër popullit miqësor, kundër popullit që është shumë i afërt me popullin rus.

…pothuajse të gjithë rusët kanë të afërm dhe miq në Ukrainë, kanë gjakun në Ukrainë. Unë për shembull, jam gjithashtu një ukrainas, pjesërisht. ​

Kjo është e vërtetë, sepse pothuajse të gjithë rusët kanë të afërm dhe miq në Ukrainë. Kanë gjakun në Ukrainë. Unë për shembull, jam gjithashtu një ukrainas, pjesërisht. ​

Radio Evropa e Lirë: Profesor, ju e përmendët propagandën në Rusi. Cila është situata lidhur me informimin sot në Rusi dhe si informohen qytetarët rusë lidhur me luftën në Ukrainë? ​

Alexander Rusakov: Tani, situata me informimin po përkeqësohet për çdo ditë. Për shembull, të mërkurën u mbyll stacioni televiziv i fundit i lirë Dozhd. Po ashtu, u mbyll radio stacioni Ekho-ja e Moskës, që ishte një radio shumë e përhapur, shumë e popullarizuar në Rusi. Tani vetëm interneti mund të na japë informatë të lirë, por edhe interneti po ngushtohet dhe të gjithë e kanë të nevojshme që të shfrytëzojnë (aplikacionin) Viber-in dhe mjetet e tjera, që të dëgjojnë mjetet e informimit të lirë që japin informatën objektive. Kjo, sepse nga televizioni shtetëror njerëzit dëgjojnë vetëm propagandat, të cilat janë shumë agresive. ​

Radio Evropa e Lirë: Sipas mendimit tuaj, a i dinë qytetarët e zakonshëm rusë arsyet se pse po zhvillohet kjo luftë dhe a e mbështesin qytetarët pushtimin e Ukrainës nga Rusia?

Alexander Rusakov: Qytetari i zakonshëm mendon sipas propagandës ruse, se kinse kjo është pasojë e politikës agresive të Unionit Atlantik (Aleancës Veri-atlantike), që ka qëllimet e tij për Rusinë, se në Ukrainë kanë fituar fashistët, nazistët e të tjerë. Kjo nuk është e vërtetë. Ne e kuptojmë, por qytetari i zakonshëm që e shikon televizorin, që i dëgjon fjalimet e presidentit tonë (Vladimir Putin), ai mendon në këtë mënyrë. Por, unë nuk mund të them se si është përpjestimi real i atyre që i besojnë propagandës zyrtare ndaj atyre që nuk i besojnë. ​

Radio Evropa e Lirë: Cili është mendimi i juaj për luftën Rusi-Ukrainë? ​

Alexander Rusakov: Mendimi im dhe mendimi i shumë miqve të mi është se kjo është një luftë kriminale, me të vërtetë… ​

Radio Evropa e Lirë: Kriminale nga ana e kujt? ​

Alexander Rusakov: Nga ana e qeverisë sime, nga ana e Rusisë. Po, sepse është një luftë agresive kundër një shteti më të vogël që nuk paraqet asnjë rrezik për Rusinë.

Radio Evropa e Lirë: Për fund profesor, a po ndihen sanksionet e Perëndimit në Rusi, a i keni vërejtur ju?

Alexander Rusakov: Po, tani ne i vërejmë dhe ne akoma vetëm sa fillojmë t’i ndiejmë pasojat e këtyre sanksioneve. Por, mendoj se gjithashtu ato do të jenë shumë të rënda, sepse ne nuk do të kemi mundësi të paguajmë, për shembull, për çdo gjë që ne blejmë në Perëndim.

Ne tani pothuajse nuk kemi mundësi të shkojmë jashtë. Kjo nuk është ndaluar nga ana zyrtare, por pothuajse e pamundshme nga ana teknike, sepse aeroplanët nuk fluturojnë në shumicën e vendeve perëndimore dhe të tjera. Por, mendoj se tani ky është vetëm një fillim dhe ne do t’i ndiejmë pasojat e këtyre sanksioneve në kohën që vijon.

Situata është shumë e paqëndrueshme. Ne të gjithë nuk e dimë dhe nuk mund të përfytyrojmë se si do të zhvillohet situata më tej, si nga ana e luftës dhe ashtu edhe nga ana e politikës së brendshme. Kjo tani, gjithashtu, do të vështirësohet këtu. Situata është e rëndë.

blank

Intervista – Prof. Giovanni Savino: “Në Rusi kjo luftë është një tronditje shokuese”

Dëshmia e Giovanni Savino, profesor i historisë bashkëkohore në Universitetin e Moskës: “Ka nga ata që protestojnë, por frika është se do të përfundojë si në Bjellorusi”

 

VOAL – Brenda një jave nga pushtimi i Ukrainës nga Rusia, shumë njerëz po pyesin se cili është perceptimi i popullatës ruse. RSI pyeti Giovanni Savino, profesor i historisë bashkëkohore në Universitetin e Moskës.

“Perceptimi është ai i shokut. Janë sondazhet e publikuara pak ditë më parë nga Vtsiom, qendra kombëtare e sondazheve të qeverisë, të cilat flasin për mbështetjen e 58% për luftën. Por për mendimin tim të dhënat janë të ekzagjeruara, sepse reagimi është ai i shokut. Askush nuk e priste një konflikt në shkallë të gjerë si ky që po ndodh”.

Sot u mbyll radio liberale Echo në Moskë. Cilat burime informacioni janë të disponueshme në Rusi që nuk janë plotësisht të kontrolluara?

“The Moscow Echo do të vazhdojë të transmetohet në Youtube. Por ka një problem, sepse sot Duma miratoi një ligj ku kushdo që përhap lajme të rreme dhe të njëanshme dënohet me 15 vjet burg. Që mund të nënkuptojë edhe ‘përkufizimin e operacionit special’ si një operacion ushtarak, domethënë një luftë”.

Megjithatë, në këtë kontekst, megjithatë ka pasur protesta në qytetet kryesore ruse. Çfarë hapësire ka për të menduarit kritik në opinionin publik?

“Unë besoj se ka një hapësirë ​​dhe këtë e tregon edhe numri i ndalesave (rreth 7000) që janë bërë gjatë demonstratave. Në Rusi, megjithatë, ka frikë se mund të ndodhë ajo që ndodhi në Bjellorusi, ku ata protestuan për muaj të tërë pa arritur një ndryshim politik”.

Jeni aktiv në fushën akademike: cilat janë opinionet që qarkullojnë nëpër universitete?

“Sigurisht që ka pedagogë dhe studentë kundër gjendjes së gjërave. Ka të tjerë që, për arsye të ndryshme, përshtaten me situatën. Megjithatë, ajo që është shqetësuese është se qarkoret qarkullojnë në disa universitete që ftojnë pedagogët dhe studentët të denoncojnë dhe raportojnë atë që shkruhet nga kolegët në rrjetet sociale dhe çfarë thuhet në klasë”.

Çfarë ndikimi kanë sanksionet ekonomike tek qytetarët rusë?

“Ndikimi është shumë i fortë. Oleg Deripaska, një nga oligarkët kryesorë rusë, argumenton se kriza që po shpaloset do të jetë më serioze se ajo e vitit 1998. Për të dhënë një shembull, sot njerëzit që e këmbejnë rublën me monedha të forta, si dollari, euro ose paund, humbasin komisionin e tyre prej 30% që ishte vendosur nga banka qendrore ruse për të shteruar burimet. Më tej, ka rritje të çmimeve dhe probleme ka edhe për prodhimet kombëtare. Një rast është ai i Sukhoi superjet i cili përbëhet nga një shumicë dërrmuese e pjesëve italiane dhe franceze. Një shembull tjetër: këtë mëngjes fabrika Vaz në Togliatti duhej të ndalonte prodhimin sepse Bosch nuk furnizon më pajisjet elektrike që janë thelbësore për makineritë. Pra po flasim për një katastrofë të vërtetë”.

blank

Intervista – Jamie Shea: Lufta në Ukrainë, test për sigurinë kolektive

Jamie Shea, ish-zëvendës i ndihmësit të sekretarit të përgjithshëm të NATO-s.

Valona Tela

Lufta nuk është vetëm krizë për Ukrainën; është edhe krizë midis diktatorëve autoritarë – që mendojnë se forca është e drejtë – dhe demokracisë perëndimore. Kështu thotë në një intervistë për Radion Evropa e Lirë Jamie Shea, ish-zëvendës i ndihmësit të sekretarit të përgjithshëm të NATO-s.

Shea thotë se shqetësimi më i madh i NATO-s, për momentin, është të parandalojë përhapjen e konfliktit në territorin e ndonjë vendi anëtar të aleancës.

Sipas tij, presidenti rus, Vladimir Putin, është i vendosur që ta shtypë Ukrainën me çdo çmim. Shea pret që Putin t’i ashpërsojë taktikat e luftës, ndërsa dërgesa e armëve në Ukrainë të bëhet më e vështirë.

Sipas tij, vendosja e forcës bërthamore në gjendje të gatishmërisë është “marifet propagandues” i Putinit. Shea thotë se SHBA-ja dhe NATO-ja kanë mjete për t’i përcjellë lëvizjet e mundshme të armatimit bërthamor.

Shea po ashtu thotë se bota është dashur të mendojë për frenimin e Putinit njëzet vjet më parë. Sanksionet nuk do të bëjnë punë menjëherë, sipas tij.

Ai ndalet edhe te ndikimi i mundshëm i luftës në Ballkanin Perëndimor dhe thotë se komuniteti ndërkombëtar duhet t’i bëjë “presion masiv” Serbisë për t’i çuar përpara bisedimet për normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën.

Rusia do të ndryshojë taktikën

Radio Evropa e Lirë: Zoti Shea, forcat ruse kanë hasur në rezistencë të fortë në Ukrainë. A pritej kjo?

Jamie Shea: Nuk mendoj se [presidenti rus, Vladimir] Putin e ka pritur këtë rezistencë të fortë. Në mediat sociale shohim postimet e disa ushtarëve rusë, të rekrutëve që janë dërguar në Ukrainë dhe ata tregojnë se si gjeneralët e tyre u kanë thënë se kjo do të jetë një detyrë e lehtë, se do të priten si çlirimtarë nga ukrainasit. Natyrisht se nuk ka ndodhur kështu, por kjo tregon pakëz mentalitetin e ushtrisë ruse.

Së dyti, Putin fillimisht ka dërguar pak trupa, rreth 30 për qind nga 200,000 trupat e grumbulluara në kufi, bashkë me pajisje të lehta. Mendoj se ka pritur përparim të shpejtë, por ukrainasit kanë bërë rezistencë të madhe.

Tani, natyrisht se shohim ndryshim të taktikës ruse, duke përdorur artileri, armë termobarike, bomba thërrmuese, gjëra shumë të këqija që i dëmtojnë edhe civilët. Mendoj se kjo është një shenjë e dëshpërimit të tyre, sepse fushata e tyre nuk ka shkuar sipas planit dhe tani u duhet t’i rrisin përpjekjet për ta mposhtur Ukrainën sa më shpejt që është e mundur.

Putin është mësuar me fitore të lehta ushtarake. Unë mendoj se ai e kupton rrezikun për të dhe regjimin e tij, nëse rusët vërtet ngecin në Ukrainë.

Radio Evropa e Lirë: Sa larg mendoni se mund të shkojë Putin?

Jamie Shea: Mendoj se është i përgatitur të shkojë aq larg sa i duhet. Ai e ka nisur këtë dhe është shumë vonë të tërhiqet, sepse rrezikon poshtërimin politik për mospërmbushje të objektivave.

Fakti që tani ka sjellë armët termobarike, që e thithin oksigjenin nga atmosfera dhe mund të vrasin numër të madh njerëzish, fakti që ka sjellë artileri shumë më të madhe, fakti që tani sulmon infrastrukturën e Ukrainës, si për shembull rafineritë e naftës, rrjetet e energjisë etj., tregon se ai nuk brengoset nga reagimi i komunitetit ndërkombëtar. Unë mendoj se ai është i vendosur që ta shtypë Ukrainën me çdo çmim.

Problemi është se, derisa ne brohorisim për trimërinë e ushtarëve ukrainas, që kanë rezistuar shkëlqyeshëm deri tani, Putini do të përpiqet të rrisë presionin sa më shumë që të rezistojnë ata.

Uniteti i Perëndimit e ka zënë Putinin në befasi

Radio Evropa e Lirë: Rusia gjithashtu duket se e ka nënvlerësuar unitetin e Perëndimit me Ukrainën…

Jamie Shea: Unë mendoj se kjo është absolutisht e saktë. Putin gjithmonë ka menduar se Bashkimi Evropian nuk do të dakordohet për sanksione domethënëse. Ajo që Perëndimi ka ndërmarrë kundër Putinit, pasi ai ka aneksuar Krimenë në vitin 2014, ka qenë relativisht e butë, sidomos nëse krahasohet me sanksionet sot. Edhe në atë kohë, sanksionet i kanë shkaktuar dëme ekonomisë ruse, por Putin ka menduar se mund ta menaxhojë, sepse çmimi i aneksimit të Krimesë dhe i inkursionit në Donbas ia ka vlejtur.

Putin ka menduar se Gjermania nuk do t’i rrezikojë kurrë marrëdhëniet financiare dhe biznesore me Rusinë, se italianët nuk do të rrezikojnë kurrë shitjen e mallrave luksoze “Gucci”… Dhe po, mendoj se ai është befasuar vërtet nga uniteti i Perëndimit.

Mendoj se gjëja e fundit që Putin dëshiron janë këto radhë të gjata të rusëve të zakonshëm, që presin jashtë bankave për të tërhequr paratë e tyre, nga frika se ato banka do të shemben. Mendoj se është habitur që sistemi bankar SWIFT është përfshirë në sanksione. Rusët kanë menduar se një gjë e tillë do të shkaktonte dëme edhe te ne në Perëndim dhe ne nuk do ta bëjmë kurrë.

Ai po ashtu është befasuar që asetet e Bankës Qendrore Ruse, me vlerë 620 miliardë dollarë, janë ngrirë. Dhe, të gjitha këto kanë ndodhur shumë shpejt.

Janë edhe gjëra të tjera që mund të jenë simbolike – si për shembull moslejimi i ekipit rus që të konkurrojë në Kupën e Botës në futboll – por që do t’i tregojnë realitetin e izolimit – në mënyrë brutale – një qytetari të zakonshëm rus.

Oligarkët “duhet ta ndiejnë dhimbjen” e sanksioneve

Radio Evropa e Lirë: Po, çfarë nëse sanksionet, sado të rënda dhe të paprecedente të jenë, nuk e ndalojnë atë?

Jamie Shea: Kjo është një pyetje e mirë. Unë jam personi i parë që e pranoj se sanksionet nuk do ta ndalojnë Putinin në ditët apo javët e ardhshme, që të vazhdojë sulmin ushtarak kundër Ukrainës.

Kjo është arsyeja përse Perëndimi duhet të bëjë gjëra të tjera, përveç sanksioneve.

Padyshim, situata humanitare tani po bëhet akute. Mbi gjysmë milioni ukrainas janë larguar nga vendi. Me më shumë taktika brutale të Rusisë, më shumë refugjatë dhe të zhvendosur do të mbërrijnë në Poloni. Pra, është thelbësore që Bashkimi Evropian, jo vetëm Polonia, ose Moldavia, ose Rumania, por e gjithë BE-ja të ketë një plan për krizën humanitare.

Dërgesat e armëve rrezikojnë të shkatërrohen nga Rusia

Gjëja e dytë është dërgimi i armëve në Ukrainë. Nuk do të jetë e lehtë. Ka qenë më e lehtë të dërgohet avioni me armatim në Kiev përpara pushtimit. Tani që Rusia kontrollon pjesën më të madhe të hapësirës ajrore dhe mund t’i shënjestrojë armët që vijnë në Ukrainë, do të jetë më e vështirë, por jemi këtu ku jemi. Së paku, vendet si Gjermania e Holanda, që kanë qenë mjaft të rezervuara në lidhje me furnizimin e Ukrainës me armë, tani kanë vendosur ta bëjnë një gjë të tillë. Madje edhe Bashkimi Evropian, për herë të parë në historinë e tij, po e furnizon [Ukrainën] me armë.

Ajo që na duhet tani është një plan për t’i ndihmuar ukrainasit që t’i fusin ato armë në Ukrainë. Ekspertët ushtarakë mendojnë se deri në 25% e armatimit mund të kapet ose shkatërrohet nga rusët, përpara se të arrijë te ukrainasit. Pra, kjo është thelbësore, të ndihmohet ushtria ukrainase për të rezistuar dhe të rritet çmimi për Putinin.

Por, t’iu kthehem sanksioneve, ju keni të drejtë. Të gjithë e dimë se sanksionet, edhe aq drakoniane sa janë për momentin, kërkojnë kohë për të qenë efektive. Oligarkët duhet ta ndiejnë dhimbjen dhe të distancohen nga Putini, rusët e zakonshëm duhet të shohin se lufta në Ukrainë ul standardet e jetesës, duke e çuar vendin në kohërat sovjetike.

Nëse kjo është politika që ka adoptuar Perëndimi: sanksione, sanksione, sanksione, atëherë ne duhet t’i bëjmë ato të funksionojnë sa më shpejt që të jetë e mundur.

Uniteti dhe natyra vërtet e thellë e sanksioneve janë të papara në jetën time. Kjo më jep pak shpresë, sepse këtë herë janë të koordinuara, pak a shumë e nxjerrin Rusinë jashtë sistemit global financiar. Nëse këto nuk funksionojnë, atëherë asnjë palë sanksione nuk do të funksionojnë ndonjëherë në të ardhmen.

“Është dashur të mendojmë 20 vjet më parë” se si ta pengojmë Putinin

Radio Evropa e Lirë: A e ka nënvlerësuar Perëndimi kërcënimin rus? A ka qenë kjo luftë e evitueshme?

Jamie Shea: Edhe kjo është një pyetje e mirë. Ne gjithmonë e kemi ditur se Putin është i vendosur ta shtypë pavarësinë e Ukrainës.

Unë kam qenë në një takim me sekretarin e përgjithshëm të NATO-s në Bukuresht, në vitin 2008 – ka qenë një samit i NATO-s. Unë kam qenë në dhomë, kur Putin na ka thënë se për sa i përket atij, Ukraina nuk është shtet, është një krijesë artificiale që, në fakt, është pjesë e Rusisë. Kjo ka ndodhur në vitin 2008, kur Putin vinte në samite të NATO-s dhe ne kishim marrëdhënie relativisht bashkëpunuese me Rusinë, si për shembull në Afganistan, në luftën kundër terrorizmit.

Kështu që, unë mendoj se ai e ka bërë gjithmonë të qartë armiqësinë e tij ndaj Ukrainës. Mendoj se likuidimi i pavarësisë së Ukrainës, për të rivendosur perandorinë cariste, ka qenë gjithmonë pjesë e master-planit të Putinit.

A kemi mundur ta ndalim atë? Ndoshta ta kishim pranuar Ukrainën në NATO menjëherë pas vitit 2008, ose t’ia kishim ofruar perspektivën e anëtarësimit në BE. Por, nuk është e sigurt se një gjë e tillë do të kishte funksionuar; mund ta kishte provokuar Putinin që ta sulmonte Ukrainën edhe më herët.

Sipas mendimit tim – duke e ditur kërcënimin rus – është dashur të nisim shumë më herët trajnimin dhe pajisjen e ushtrisë ukrainase. Së dyti, është dashur të miratojmë një strategji më herët, për t’i privuar forcat e armatosura ruse nga teknologjia e avancuar.

Duke i ditur ambiciet e Putinit, është dashur të mendojmë 20 vjet më parë se çfarë mund të bëjmë për t’ia vështirësuar Putinit sigurimin e teknologjisë moderne ushtarake. Sepse, pjesa më e madhe e teknologjisë vjen nga Shtetet e Bashkuara, nga Evropa.

Mund të kishim miratuar një sistem, sikurse atë që kemi pasur gjatë Luftës së Ftohtë dhe që e ka privuar Bashkimin Sovjetik nga teknologjia e avancuar raketore, kompjuterike… Është dashur të kemi diçka të ngjashme për Rusinë.

Radio Evropa e Lirë: Si mund të përfshihet Perëndimi në këtë luftë?

Jamie Shea: Amerikanët, presidenti amerikan, Joe Biden, ka qenë i qartë se trupat amerikane nuk do të shkojnë në luftë. Amerikanët e kanë refuzuar propozimin e Ukrainës për zonë të ndalim-fluturimit, sepse e dinë se kjo do të nënkuptonte që pilotët amerikanë t’i rrëzojnë avionët rusë… dhe, padyshim, një konflikt i drejtpërdrejtë. Putin tashmë ka përmendur opsionin bërthamor, edhe pse unë mendoj se kjo është më tepër retorikë për të na trembur. Ekspertët thonë se, së paku në aspektin praktik, rusët nuk kanë lëvizur asnjë armë bërthamore ose nuk kanë bërë asgjë fizikisht, për të rritur gatishmërinë, për të lëshuar armë bërthamore. Megjithatë, është shqetësuese që Putin nxjerr gjithmonë në pah opsionin bërthamor.

Unë nuk pres që NATO-ja apo Shtetet e Bashkuara të përfshihen drejtpërdrejt në Ukrainë. Mendoj se do të vazhdojnë me sanksionet dhe ndihmën për Ukrainën, për të izoluar regjimin e Putinit.

Shqetësimi më i madh i NATO-s, për momentin, është të parandalojë përhapjen e konfliktit në territorin e një anëtari të NATO-s. Për shembull, në shtetet baltike janë parë disa softuerë të dëmshëm në sistemet e tyre kompjuterike, që Rusia i ka përdorur kundër Ukrainës.

Cilido qoftë rezultati i konfliktit në Ukrainë, trupat ruse, trupat bjelloruse do të jenë më afër NATO-s përgjithmonë – në numër më të madh dhe me një qëndrim më armiqësor. Prania e NATO-s në Evropën Lindore ka qenë gjithmonë e lehtë dhe tani ajo duhet të përforcohet.

NATO-ja e ka bërë të qartë se nëse ka inkursione në territorin e saj, NATO do të luftojë me të gjithë, bazuar në Nenin 5 të Traktatit të NATO-s [i cili thotë se sulmi ndaj një shteti anëtar, është sulm kundër gjithë aleancës]. Pastaj, sigurisht se do të kishim një lojë krejt ndryshe.

Sinjali bërthamor, “marifet propagandues”

Radio Evropa e Lirë: Më lejoni t’u kthehem kërcënimeve bërthamore. Sa serioze janë ato?

Jamie Shea: Nuk besoj. Përdorimi i armëve bërthamore do të kalonte një prag masiv. Armët bërthamore nuk janë përdorur që nga viti 1945. Përdorimi i tyre do ta zgjeronte konfliktin në një mënyrë të paparashikueshme, të cilën as vetë Putin nuk do të ishte në gjendje ta kontrollonte. Aleatët e NATO-s kanë kapacitete të konsiderueshme bërthamore.

Putin ka fajësuar “retorikën agresive” të Perëndimit, por të gjithë e kanë bërë të qartë, NATO-ja, presidenti Biden, se nuk do ta përshkallëzojnë situatën, ata kanë reaguar qetësisht. NATO-ja po punon jashtë orarit për të demonstruar se nuk po bën asgjë agresive, thjesht po mbrohet.

Fakti që Putin i ka përmendur armët bërthamore në fjalim televiziv, më bën të mendoj se ky është një marifet propagandues dhe jo diçka që ai po e mendon seriozisht për momentin. Por, sërish, është një tjetër rritje e tensioneve, që do të thotë se NATO-ja duhet të sigurohet se parandalimi i saj është pa të meta.

Radio Evropa e Lirë: Shumë gjëra që po ndodhin tani, kanë qenë të paparashikuara më parë. A është në gjendje Perëndimi, NATO-ja t’i monitorojë lëvizjet e Rusisë në aspektin e armëve bërthamore?

Jamie Shea: Po. Amerikanët e bëjnë këtë që 70 vjet, që nga Lufta e Ftohtë. Kemi kapacitete shumë të mira satelitore, kemi kapacitete të inteligjencës. Mos harroni se Marrëveshja START [traktat dypalësh midis SHBA-së dhe Rusisë për reduktimin dhe kufizimin e armëve sulmuese strategjike] është rinovuar nga presidenti Putin dhe presidenti Biden edhe për pesë vjet të tjerë. Ajo përmban 19 sisteme të ndryshme verifikimi. Monitorimet nga SHBA-ja dhe Rusia vazhdojnë dhe kjo u jep amerikanëve informacione të besueshme të inteligjencës. Amerikanët, në veçanti, i kanë mënyrat e tyre për të ditur për lëvizjet që bëhen.

Disa ekspertë gjithashtu e interpretojnë sinjalin e Putinit për armët bërthamore, jo si përgatitje për të sulmuar Ukrainën ose Perëndimin, por si sigurim që armët e tij bërthamore janë të mbrojtura – edhe pse SHBA-ja nuk ka reaguar duke i vendosur forcat e veta bërthamore në gjendje gatishmërie.

Deri më tash, në bazë të asaj që kam dëgjuar, askush nuk ka zbuluar ndonjë aktivitet të pazakontë rreth infrastrukturës bërthamore ruse. Por, padyshim, pas asaj që ka deklaruar Putin, monitorimi, mbledhja e inteligjencës, verifikimi do të rriten.

Radio Evropa e Lirë: Po, bisedimet midis Rusisë dhe Ukrainës? A i shihni si të frytshme?

Jamie Shea: Nëse bisedimet përqendrohen në atë që thotë [presidenti i Ukrainës, Volodymyr] Zekensky: dorëzohuni, hiqni dorë nga regjimi juaj… atëherë nuk i shoh si të suksesshme. Të hënën [28 shkurt], ata kanë biseduar për pesë orë dhe nuk kanë mundur të pajtohen për armëpushim. Putin, për momentin, nuk duket shumë i interesuar në armëpushim.

Dhe, nëse bisedimet janë një diktat, ku të fuqishmit i detyrojnë më të dobëtit të dorëzohen, ukrainasit nuk janë ende gati ta bëjnë këtë… Rezistenca funksionon, ndihma ndërkombëtare u shkon dhe ata janë të vendosur të vazhdojnë. Ata kanë thënë se do të kenë një rund tjetër bisedimesh brenda disa ditëve dhe të shohim se ku do të shkojnë.

Edhe presidenti i Francës, Emmanuel Macron, ka biseduar të hënën me Putinin 90 minuta dhe i ka bërë thirrje të pranojë armëpushimin, por Putin e ka refuzuar. Pra, nuk shoh që këto bisedime do të nxjerrin – tash për tash – ndonjë përfundim. Rusët, padyshim, duan të kenë një fushatë më të suksesshme ushtarake, përpara se të bien dakord për armëpushim. Ukrainasit duan t’i shkaktojnë më shumë dëme Rusisë, përpara se të bien dakord për armëpushim. Unë mendoj se ata do ta mbajnë të hapur kanalin e komunikimit, por ende nuk do dalë ndonjë gjë nga kjo, e as nga diplomacia ndërkombëtare. Nuk është koha ende për këtë.

Lufta mund t’i tundojë regjimet tjera

Radio Evropa e Lirë: Si do ta kërcënojë ky pushtim rendin gjeopolitik?

Radio Evropa e Lirë: Për fat të keq, në një mënyrë të keqe. Është sikur në vitet 1930, edhe pse historia nuk po përsëritet saktësisht. Por, është shqetësuese, jo vetëm sa i përket Rusisë, por edhe sinjaleve që mund t’i dërgojë te Kina apo te kushdo tjetër që mund të tundohet dhe të mendojë: ‘tani është koha të përdoret opsioni ushtarak’. Sidomos, nëse vlerësohet se Perëndimi është i përqendruar në Ukrainë dhe se ne nuk do të kemi aftësi për të menaxhuar një konflikt të dytë. Pra, është një test i vërtetë për atë që ne e quajmë siguri kolektive.

Deri më tani, të paktën, ne po reagojmë në një mënyrë që Lidhja e Kombeve nuk ka reaguar në vitet 1930. Shohim unitet midis amerikanëve dhe evropianëve, që nuk e kemi pasur në vitet 1930. Amerika nuk ka hyrë në Luftën e Dytë Botërore deri në vitin 1941. Tani jemi duke parë ndihmë të vërtetë për viktimën. Sepse, kjo nuk është vetëm krizë për Ukrainën. Mendoj që secili e ka kuptuar se kjo është një krizë midis diktatorëve autoritarë që mendojnë se forca është e drejtë dhe demokracisë perëndimore dhe rregullave të bazuara në rendin ndërkombëtar.

Unë nuk mund të them me siguri se rregullat e bazuara në rendin ndërkombëtar do të fitojnë. Por, Perëndimi, siç e thashë edhe më herët, është më i bashkuar, është duke marrë masa më drakoniane seç ka marrë së paku në vitet 1930 dhe më herët.

Ta them kështu: demokracia është duke i dhënë vetes një shans më të madh tani dhe shpresojmë të funksionojë.

Radio Evropa e Lirë: Një rajon i brishtë në Evropë është Ballkani Perëndimor. Kryediplomati i BE-së, Josep Borrell, ka paralajmëruar tashmë se pushtimi rus i Ukrainës mund të ketë ndikim në Ballkanin Perëndimor. Ju, si mendoni?

Jamie Shea: Rusët, padyshim, po përpiqen t’iu kundërvihen përpjekjeve perëndimore në Ballkan. E dini, ata kanë punuar shumë për Serbinë. Kreu i Këshillit të Sigurimit të Federatës Ruse, Nikolai Patrushev, ka planifikuar të vizitojë Serbinë, disa ditë më parë, për të biseduar me presidentin serb, Aleksandar Vuçiq. Rusia i ka shitur shumë armë Serbisë, i ka shitur avionë ushtarakë – shumë më tepër sesa i nevojiten, marrë parasysh nivelin shumë të ulët të kërcënimeve.

Rusët i kanë siguruar edhe Millorad Dodikut në Republikën Sërpska pajisje ushtarake. Ka pasur shumë lojëra nga kompanitë ruse të gazit, Gazprom, Rosneft, që të investojnë në Ballkan, në përpjekje për të fituar kontrollin e rrjeteve të tyre për shpërndarjen e energjisë.

Dhe, është shumë interesante se si presidenti Vuçiq – edhe pse Serbia është vend kandidat për anëtarësim në BE – nuk i ka ndjekur sanksionet e BE-së kundër Rusisë, sikurse që nuk i ka ndjekur as pas aneksimit të Krimesë nga Rusia, në vitin 2014. Qasja e Serbisë është: unë dua të jem vend i BE-së në të ardhmen, por refuzoj të veproj si vend i BE-së. Rusia ka bërë përpjekje të ndërhyjë edhe në zgjedhjet në Maqedoni të Veriut.

Për fat të mirë, [në Ballkan] nuk është situata sikurse në Ukrainë. Nuk janë 150,000 trupa ruse të grumbulluara në kufi të Serbisë, apo Kosovës, apo Shqipërisë. BE-ja dhe amerikanët janë në një pozicion më të mirë për të ndaluar destabilizimin e Ballkanit nga Rusia.

Kosova të përgatitet për NATO

Radio Evropa e Lirë: Në Kosovë, tensionet janë pak më të larta rreth asaj që mund të nënkuptojë pushtimi rus i Ukrainës. Arsye për këtë janë mosmarrëveshjet me Serbinë, aleaten e Rusisë. Çfarë efekti mund të ketë në Kosovë lufta në Ukrainë?

Jamie Shea: Kosovarët, para së gjithash, kanë treguar solidaritet. Kam dëgjuar se si presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, ka thënë se Kosova do të pranonte refugjatë nga Ukraina, sepse ata vetë kanë qenë refugjatë në vitin 1999 dhe e kuptojnë se çfarë do të thotë të dëbohesh nga një agresor.

Natyrisht, mendoj se përpjekjet ruse janë një tjetër pretekst për Bashkimin Evropian, për të dërguarin e tij të posaçëm, Mirosllav Lajçak, për t’i shtyrë përpara bisedimet midis Kosovës dhe Serbisë, në përpjekje për t’i zgjidhur disa nga çështjet e mbetura.

Bashkimi Evropian duhet t’i bëjë presion masiv Serbisë, duke i treguar se nuk mund të jetë në kampin demokratik dhe në kampin autoritar në të njëjtën kohë dhe duke i treguar se njohja e Kosovës është thelbësore nëse dëshiron që një ditë të bëhet anëtare e Bashkimit Evropian.

Radio Evropa e Lirë: Sa është e rëndësishme për Kosovën që të anëtarësohet në NATO?

Jamie Shea: Kosovarët janë shumë entuziastë për NATO-n. NATO ka ende mbi 3,000 trupa në Kosovë që e mbrojnë çdo ditë. Deri diku, Kosova është një lloj anëtareje de facto e NATO-s, sepse mbrohet nga trupat e NATO-s. Por, për t’u anëtarësuar, duhet të zgjidhet çështja e shteteve mosnjohëse, që janë anëtare të NATO-s. Vendet si Spanja dhe Sllovakia, për arsye të veta historike, nuk e njohin Kosovën. Ky është problem edhe në Bashkimin Evropian dhe është një pengesë e madhe.

Për momentin, shpresoj që NATO-ja do të rrisë bashkëpunimin me Kosovën, në Partneritetin për Paqe, dhe së paku të fillojmë ta përgatisim Kosovën në përputhje me standardet e NATO-s, që të jetë si anëtare e NATO-s, në mënyrë që kur të hiqen pengesat politike, ajo të jetë në përputhje me standardet e NATO-s dhe të anëtarësohet shpejt në Aleancë.


Send this to a friend