VOAL

VOAL

Gazeta shqiptarja.com, Poggi, Zagani, Giuliani. Beteja Romë-Tiranë që vijon… – Nga BASIR ÇOLLAKU

November 14, 2015

Komentet

KISHËS KATOLIKE SHQIPTARE I SHTOHEN EDHE DY MARTIRË: DOM GJON GAZULLI I VARUR NGA REGJIMI I AHMET ZOGUT DHE LUIGJ PALAJ I VRARË NGA USHTRIA MALAZEZE Nga Frank Shkreli

Papa Françesku shpall dy martirë të tjerë shqiptarë, njëri nga Shqipëria e tjetri nga Kosova. Lajmi është dhënë, zyrtarisht, nga Vatikani dhe u transmetua nga Radio Vatikani në gjuhën shqipe, ndërkohë që u njoftua edhe nga zëdhënës të Kishës Katolike Shqiptare në Shkodër. Kështuqë, shkoi në 40 numri i të shpallurve martirë të Kishës Katolike Shqiptare, në përgjithsi. Dom Gjon Gazulli dhe At Luigj (Paliq) Palaj, sipas këtij njoftimi, janë drejt Lumnimit, “martirë, dëshmitarë të fesë, mbrojtës të të drejtave themelore të njeriut e të popullit, shembuj dashurie, shërbimi e guximi”.

Sipas burimeve të Vatikanit, të Kishës Katolike në Shqipëri dhe në Kosovë, ky lajm u prit mirë anë e mbanë trojeve shqiptare, me gëzim dhe mirënjohje ndaj Papa Françeskut i cili autorizoi dhe miratoi dekretet e nevojshme për Lumnimin e dy martirëve të tjerë të Kishës e të Kombit shqiptar: Atë Luigj Palaj i munduar dhe i torturuar, tmersisht, dhe më në fund i vrarë nga forcat barbare serbo-malazeze në Gjakovë. Dhe Dom Gjon Gazulli, i vrarë nga regjimi i Ahmet Zogut, në Shkodër.

Reagimet ndaj këtij njoftimi ishin të shpejta: Kryeipeshkvi metropolit i Shkodër-Pultit, imzot Angelo Massafra, në një intervistë për Radio, se bëhet fjalë për për Át Luigj (Paliqin) Palaj apo Át Luzin siç e thërrisnin të gjithë bashkohasit e tij, françeskan i Urdhrit të Fretërve të Vegjël, martirizuar nga sllavët ortodoksë në Kosovë dhe për Dom Gjon Gazullin, meshtar dioqezan, martirizuar në Shqipëri në kohën e Ahmet Zogut. Të dy, të mirënjohur e tejet të dashur nga besimtarët katolikë shqiptarë të të gjitha trevave, që i konsiderojnë të shenjtë, u luten e madje, u njohin edhe mrekulli –ka nënvijuar Kryeipeshkvi i Shkodër-Pultit — ndodhur me ndërmjetësimin e tyre pranë Zotit. Njëri i vrarë në Kosovë e tjetri në Shqipëri! “Populli i Zotit, që jeton në të dyja anët, është sot në festë dhe falënderon Hyjin për dhuratën e dy meshtarëve, dëshmitarë të Ungjillit të Krishtit dhe atdhetarë të flaktë”. Brenda vitit, pritet ceremonia e shpalljes së Lumnimit të tyre, ka pohuar për redaksinë shqipe të Radio Vatikanit, Vatican News, Imzot Angelo Massafra.

At Luigj Palaj – I vrarë nga serbo-malazezët në Gjakovë — Át Luigji u kap e u dërgua në burgun e Gjakovës. Serbo-Malazezët i kanë kërkuar të mohonte fenë dhe identitetin kombëtar. Pasi nuk pranoi të bënte një gjë të tillë, ata e rrahën dhe e dërmuan me shkopinj, e pështynë, e fyen, pastaj e nxorën para një gjykate, që e ngarkoi me shpifje. Së fundi, e vranë mё 7 mars 1913 në Gjakovë. “Barbarët…e mbytën”: At Gjergj Fishta do i kushtone poemën vrasjes së tij barbare,
ë… ë!
‘ ℎë ’ ;
̂ ë :
ë ’ ’ ;
ë ℎ ́
’ë ’ë ℎ́… Vjersha e plotë në linkun më poshtë
At Gjergj Fishta: Mbi vorr t’ A. Alois Paliq, ofm – Vatican News

Pak histori për lexuesit nga burime të besueshme kishtare mbi këta dy martirë, heronjë të fesë dhe të Kombit — për të cilët ndoshta lexuesit nuk dijnë shumë për ta — por të shpallur si të tillë nga Papa Françesku më 20 qershor, 2024. Át Luigj Palaj i përkiste Urdhërit të Fretërve të Vegjël — i arrestuar, rrahur, torturuar dhe vrarë nga ushtarët barbarë serbo-malazezë, sepse luftoi kundër abuzimeve ndaj popullsisë shqiptare dhe i është kundërvenë fushatës zyrtare serbo-malazeze që detyronte katolikët dhe myslimanët shqiptarë të ndërronin fetë e tyre e të bëheshin ortodoksë. Luigj Palaj ka lindur në Janjevë të Kosovës, më 20 shkurt 1877. Është rritur në një familje fetare. Vetë Luigji kërkoi të pranohej në seminarin e Urdhrit të Fretërve të vegjël, në Cortemaggiore të Italisë, ku në vitin 1901 shugurohet meshtar. Ai qe dërguar të kryente shërbimin e tij fetar në radhët e shqiptarëve, ndërkohë që më 1907 është emëruar Rektor i Kuvendit Françeskan në Gjakovë. Ndërsa më 1912, bëhet bashkëpunëtor në famullinë e Pejës, ndërkohë që ishte një periudhë shumë e vështirë për shqiptarët në atë territor, i cili pas Luftës së Parë Ballkanike, ishte pushtuar nga malazezët, aleatë të serbëve. Át Luigj Palaj ka mbrojtur si katolikët ashtu edhe myslimanët shqiptarë nga përpjekjet sllave të çkombtarizimit, duke mbështetur të dy palët dhe duke i nxitur ata që t’u qëndrojnë besnikë besimeve të tyre fetare dhe identitetit kombëtar. Megjithse i vetëdijshëm për rreziqet me të cilat përballej, At Luigj Palaj qëndron në postin e tij dhe vazhdon të ushtrojë shërbimin meshtarak, duke i qëndruar besnik misionit të tij fetar e atdhetar. Si përfundim, autoritetet malazeze kanë dhanë urdhër që françeskani shqiptar, At Luigj Palaj të arrestohej më 4 mars 1913. I hedhur në burg, françeskani është rrahur dhe torturuar deri më 7 mars, kur para se t’i nënshtrohej gjyqit, i zhveshur nga rrobet e rregulltarit, u vra mizorisht nga ushtarët serbo-malazezë. Sot, i shpallur martir i fesë dhe i Atdheut nga Papa Françesku në Vatikan.

Meshtar i guximshëm — Dom Gjon Gazulli është varur nga Ahmet Zogu, pasi ishte kundërshtar i marrëveshjes së Zogut me serbët, për të ashtuquajturin, “bashkim personal të Shqipërisë me Jugosllavinë”.

Ndërkaq, gjithashtu bazuar në të dhëna të besueshme kishtare, Gjon Gazulli (një emër ky i njohur i familjes Gazulli, brez pas brezi, në historinë e Shqipërisë ç’prej kohës së Gjergj Kastriotit -Skenderbe), ishte me origjinë nga një fshat i vogël afër Shkodrës — nga Dajçi i Zadrimës — në Shqipëri. Lindur më 26 mars 1893, ai është shuguruar meshtar dioqezan në vitin 1919. Ka shërbyer si famullitar në Gjadër, në Qelez të Pukës dhe në Koman. Sipas të dhënave, kudo që shkonte fitonte dashurinë e popullsisë, të cilës i ofronte ndihmë dhe inkurajim, përballë problemeve të shumta të jetesës. Pasi hapi një shkollë në famulli për mësimin e fesë katolike, mbahej nën kontroll nga qeveria për gjoja veprimtarinë e pengimit të arsimimit të përbashkët të myslimanëve dhe të krishterëve. Autoritetet politike e shikonin me dyshim, për shkak të ndikimit të fortë ndër vendasit dhe te famullitarët e tjerë, në nivelin moral dhe fetar. Ndërsa në aatë kohë, shumë meshtarë largoheshin nga Shqipëria, duke mos iu nënshtruar regjimit të vendosur nga presidenti i Republikës Ahmet Zogu, Dom Gazulli kishte vendosur të qëndronte me popullin e vet, që i ishte besuar. Por më në fund, ai arrestohet më 28 dhjetor 1926 dhe i nënshtrohet një gjyqi të rremë, që e dënon me akuza të pabaza, sipas burimeve kishtare dhe të tjera. “U var nga Ahmet Zogu, pasi kishte kundërshtuar marrëveshjen e tij me serbët për të ashtuquajturin, “bashkim personal të Shqipërisë me Jugosllavinë”, ishte një ndër të tjera akuza. U dënua me vdekje ai që hapi shkollën e parë të përzier djem-vajza, myslimanë e të krishterë. Deputeti i opozitës kundër Zogut, u akuzua se kishte organizuar kryengritjen e kishte shpërndarë armë nëpër male e madje se gjoja kishte prerë telin e telefonit, lexohet në disa të dhëna për fatin e keq të tij!? Dom Gjon Gazulli është varur në një shesh në Shkodër më 5 mars 1927.

Foto nga Radio Vatikani – Dom Gjon Gazulli i dënuar nga Ahmet Zogu – vdekje me varje në një shesh të Shkodrës, 5 Mars, 1927 – sot i shpallur martir i fesë dhe i Atdheut nga Papa Françesku në Vatikan – 20 qershor, 2024.

Dom Gjon Gazulli nga Shqipëria i vrarë nga regjimi i Ahmet Zogut në vitin 1927 në Shkodër dhe At Luigj Palaj nga Kosova i vrarë nga regjimi serbo-malazez në vitin 1913 në Gjakovë, përfaquesues të Kishës Katolike Shqiptare të vuajtur e të përbuzur në ato troje — u shpallën martirë e të lumë nga Papa Françesku disa ditë më parë – një gëzim i madh për Kishën Katolike anë e mbanë trojeve shqiptare. Këta dy të lumë i bashkohen kështu 38 martirëve të lumë shqiptarë të Kishës Katolike — të vrarë e të torturuar nga regjimi barbar gjysëm shekullor komunist i Enver Hoxhës — e të cilët janë shpallur të tillë në vitin 2016 nga Vatikani.

Me vrasjen e tyre barbare, këta të lumë shqiptarë kanë kapërcyer tanimë kufijt kombëtarë të trojeve shqiptare dhe janë tashti përfaqësojnë jo vetëm Kishën Katolike universale por edhe vlerat universale të mbarë njerzimit. Me sakrificën e tyre sublime ata janë shembull për të gjithë ne se si mbrohet nderi, liria, feja dhe identiteti kombëtar përballë barbarëve dhe diktatorëve. Shembulli i tyre do të mbetet përgjithmonë një frymëzim për breznitë e ardhëshme të shqiptarëve, por jo vetëm, për të luftuar duke dheneë edhe jetën për ideale dhe vlerat njerzore e kombëtare.

Më në fund, shpallja e këtyre dy martirve shqiptarë të lumë nga Papa Françesku, na bindë se megjithë kalimin e kohës –heret ose vonë, e vërteta, e mira dhe e drejta, gjithmonë, do të triumfojnë mbi të keqën, në këtë botë!

Frank Shkreli

Agim Doçi, ti e nxore këngën nga ideologjia dhe propaganda dhe e fute në universin e njeriut- Nga PËRPARIM KABO

U fik një dritë lirie. Nje shpirt rebel shtrëngate, një patriot, një artist me A të madhe, një dishepull fishtian… Agim Doçi e la frymën e fundit në këtë qershor tē 2024. Fiks 100 vite pas revolucionit të qershorit tē 1924… ngjarjes Noliane qē mjerisht e mbuloi heshtja institucionale dhe mediatike.
Kur takoja Agimin çdo ngjarje historike e Kosovës e Shqipërisë dhe Çamërisë, mē vinte përmes vargjeve. I zgjidhje ato që të tingëllonin, të godisnin, të zgjonin pērgjegjësi, dhe të tē mbanin frymēn pezull. Ti ishe dhe do mbetesh poeti rapsodik, poeti dashurisë- si thua në një varg, ” kjo dorë që tundi djepin” . AGIM DOÇI ti ishe poeti i marsheve të UÇK … Ti dhe vetëm ti e shpure Anjeza Shahinin në vendin e 5-të në Eurosong. Kujtesa jote fenomenale një pasuri kulturore mahniste për cilindo që të takoje dhe bisedonte me ty. Udhëtimi ynë në Domgjon të Mirditës atje ku lidhte rrenjë familja e At Gjergj Fishtës dhe biseda jonë në atë udhëtim, ishte pēr mua një universitet.
Para ca javësh iku Jorgo Papingji, tash edhe Agim Doçi, para pak vitesh iku Arben Duka e fare pak ditë te shkuara, na la edhe Skender Rusi. U rrëzuan pemët e larta të vargut të lirë. Ikin ikin shtērgjet dhe liqenet e fjalës dhe të shpirtit poetik po mbeten të vetmuara. Kënga është e trisht sot… Nata një nga perlat e tua, më magjikja për mua me muzikën e Ardian Hilës dhe pathosin e trisht të Aurela Gaçes…jep tërë tragjedinë e ikjes, një eklips fati dhe disfate dëshpërimi… Sa shumë dhe Agim e sa pak more. Shumë beteja nuk të dhanë trofen e fitores. Por betejat e dinjitetit i fitove gjithnjë. Kurrë nuk u përkule dhe nuk u shite. Fole si mendove, këndove si deshe, veç me liri, sfidove si doje dhe zvoglove çdo kult të remë me kurajo, ironi dhe çjerrje maske.
Mijëra e mijëra këngë, ti Mogoli shqiptar… Nga sot do jesh me miket e tua Vaçe Zelën, Edi Luarasi Mirditën dhe Anita Taken, do u japësh tekset e pathëna, e me siguri bashkë me Agim Prodanin, Agim Krajkën e Kujtim Laron do organizoni: Festivalin qiellor të këngës. Si thua ti në një këngë…Alo alo alo, unë të dëgjoja, dhe zërin tënd të ngrohtë më pranë e doja …
Ike zë i bukur i teksteve poetike… me stilin tënd ti e nxore këngën nga ideologjia dhe propaganda dhe e fute në universin e njeriut, të lirisë dhe jetës pa dogma…
Ti po ikën, por shpirti yt artistik, kjo pasuri kombëtare mbetet mes nesh dhe do të udhētojë…pa u ndalur!
Miku yt…
P.Kabo. 24 qetshor, 2024.

Vendimi i Rilindjes kundër spitalit të Krumës është një vendim kundër popullit demokrat të Hasit- Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

 

Mora vesh me shumë keqardhje e dëshpërim se, para një jave, ministrja e Shëndetësisë e Shqipërisë, në kuadrin e riorganizimit shëndetësor, po e mbyll shërbimin spitalor të Hasit.

Në një vendim të kësaj ministreje, një ndër 11 spitalet që do të shndërrohen në spitale ditore është edhe spitali i Krumës, qendrës së rrethit të Hasit.

Ministrja e Shëndetësisë Albana Koçiu e ka përfshirë spitalin e Krumës padrejtësisht në listë me spitalet e tjera që kalojnë në spitale ditore, ku nuk ka specialistë, nuk ka shfrytëzim të shtretërve, ku merren vetëm shërbime të kufizuara ambulante dhe nuk kryhen shërbime kuruese për të sëmurët. Spitali i Krumës, ndryshe nga spitalet e tjera që përfshihen në vendimin e ministres, ka mjekë specialistë dhe ka disa reparte shërbimesh mjekësore si pediatri, gjinekologji, pneumologji, radiologji. Me vendimin e ministres, në këtë spital shkrihen reparti i patologjisë dhe ai i pediatrisë.

Aktualisht në spitalin e Krumës marrin përkujdesje rreth 500 të sëmurë kronikë me sëmundje progresionale dhe të sëmurë post covid. Familjet e tyre do të jenë të shtrënguara tashmë të zhvendosen nga fshatrat ku jetojnë, për ta pasur sa më pranë shërbimin mjekësor të domosdoshëm.

Personeli shëndetësor i këtij spitali i ka përballuar vështirësitë dhe sakrificat gjatë këtyre dekadave të tranzicionit vetëm që t’iu ndodhet sa më pranë dhe t’iu shërbejë sa më mirë qytetarëve të rrethit të tyre. Ai është bërë një ndër faktorët e pakët frenues të shpopullimit të mëtejshëm të zonës.

Bashkia e Hasit është në Republikën e Shqipërisë njëra ndër dy bashkitë që drejtohen nga Partia Demokratike. Kështu që vendimi i Ministres së Shëndetësisë është një revansh primitiv politik kundër popullit të Hasit që ka votuar me shumicë kundër Partisë Socaliste në pushtet. Dihet se mjekësia i bindet vetëm urdhërit të Hipokratit, për ta luftuar sëmundjen tek çdo pacient, kushdo qoftë ai, pa asnjë dallim.

Spitali i Krumës me shërbimet e tij ka mbuluar gjatë këtyre dekadave të tranzicionit edhe zonat e Bytyçit dhe të Berishës (në rrethin e Tropojës), të cilat janë në një rreze deri 30 kilometra larg Krumës, pra e kanë më afër se Bajram Currin.

Dihet se mungesa e shërbimeve shëndetësore dhe largësia e tyre nga qendrat e banimeve është një ndër shkaqet që ka ndikuar në shpopullimin e fshatrave dhe të qytezave në Shqipëri në 34 vitet e fundit, sidomos në 11 vitet e fundit.

Zona verilindore e Republikës së Shqipërisë është ndër më të varfërat dhe të prapambeturat ekonomikisht në këtë vend, por edhe në Ballkanin Perëndimor. Hendeku i trashëguar nga diktatura është thelluar shumë pas rënies së diktaturës, sidomos pas ardhjes në pushtet të Rilindjes Socialiste.

Vendimi i ministres së Shëndetësisë kundër spitalit të Krumës është një vendim kundër popullit demokrat të Hasit, çka e dëshmon edhe një herë se shpopullimi agresiv i Republikës së Shqipërisë, sidomos veriut të vendit, është një strategji e mirëfilltë e regjimit të Rilindjes Socialiste.

22 qershori 1941, pasojë e Paktit të pabesisë- Nga Prof. dr. ESHREF YMERI

Në historinë e Luftës II Botërore, kryepërtejanën (kryesfondin) e saj e zë përplasja e Gjermanisë naziste me Bashkimin Sovjetik, pas sulmit të befasishëm të trupave gjermane të 22 qershorit të vitit 1941. Arsyet e nisjes së atij sulmi duhen kërkuar pikërisht në Paktin e mossulmimit Molotov-Ribentrop, që u nënshkrua në Moskë më 23 gusht 1939. Ai pakt, së pari, kishte në themel pabesinë e të dyja palëve ndaj Polonisë, me qëllim ndarjen e sa. Por ai Pakt, së dyti, fshihte në vetvete një pabesi të dyfishtë të politikës sovjetike: jo vetëm ndaj demokracive perëndimore, por edhe ndaj vetë Gjermanisë hitleriane. Se Stalini synonte që, duke e ndarë Poloninë me Hitlerin (për të pasur një kufi të përbashkët me të), “t’i siguronte” atij krahët lindorë, duke e nxitur të vinte nën këmbë demokracitë perëndimore. Paskëtaj, në çastin që do ta quante të volitshëm, Stalini do t’i sulej Gjermanisë, me synimin që të arrinte deri në Gjibraltar. Kësisoj mbarë Evropa do të përfundonte nën çizmen e ushtrisë së kuqe, me “flamurin proletar” mbi krye. Ajo pabesi e dyfishtë, të dyja palëve u kushtoi me miliona të vrarë dhe shkatërrime të pallogaritshme.

Pabesinë e politikës sovjetike ndaj demokracive perëndimore, e zbulon haptas vetë Stalini. Në një fjalim që ka mbajtur vetëm katër ditë para nënshkrimit të paktit në fjalë, pra, më 19 gusht 1939, në Byronë Politike të Komitetit Qëndror të Partisë Komuniste të Bashkimit Sovjetik, ai shtjellon haptazi idenë kryesore të Testamentit të Pjetrit I për pushtimin e Evropës. Në atë fjalim thuhet:

Le të fillojë Lufta e Dytë Botërore, pjesëmarrësit e saj le ta shqyejnë njëritjetrin dhe atëherë Bashkimi Sovjetik do të ngrejë flamurin e revolucionit proletar dhe mbarë Evropa do të bjerë në këmbët e tij(Citohet sipas: Luftën e Dytë Botërore e filluan Gjermania dhe Bashkimi Sovjetik”. Faqja e internetit sokrytoe.net”. 23 korrik 2009).

Për sulmin që Bashkimi Sovjetik do të ndërmerrte kundër Gjermanisë, dëshmon ish-oficeri i zbulimit sovjetik Viktor Suvorov. Ai deklaron:

Ekzistojnë jo pak udhëzime për faktin se afati i fillimit të operacionit sovjetikShtrëngataqe lënë për më 06 korrik të vitit 1941… Zhukovi (si edhe Stalini) kishte qejf ti jepte goditjet e veta të dielave në mëngjes. 06 korriku i vitit 1941 ishte e diela e fundit para përqendrimit të plotë të trupave sovjetike (në kufijtë perëndimorë të Bashkimit Sovjetik – E. Y.). Gjeneralarmatë S.P. Ivanov e përmend këtë datë pa dorashka: “…trupat gjermane arritën të na e merrnin iniciativën nga dora dy javë më përpara”” (Citohet sipas:Viktor Suvorov. Akullthyesja. Kush e filloi Luftën II Botërore”. Shtëpia Botuese “Novoje vremja”. Moskva 1993, f. 333).

Në dhjetorin e vitit 1940, agjentët e shërbimit sekret gjerman arritën të zbulojnë planin e fshehtë të Stalinit për sulmin që do të ndërnerrte kundër Gjermanisë. Deri në fillimin e muajit qershor 1941,  edhe korparmatat e ushtrisë sovjetike të Lindjes së Largët, Stalini i pati zhvendosur drejt kufijve perëndimorë.

Pakti i pabesisë Molotov-Ribentrop i kushtoi shumë shtrenjtë Bashkimit Sovjetik. Julia Llatёjnina (1966),  gazetare opozitare ruse, shkrimtare, drejtuese  emisionesh radiotelevizive, për shkak të kërcënimeve që i qenë bërë nga banda e Putinit, më 09 shtator 2017 e pati braktisur Rusinë. Ja çfarë shkruan ajo për pasojat e Paktit të pabesisë:

c (Citohet sipas: Julia Llatёjnina. “Citate dhe aforizma për Rusinë dhe për rusët”.. Faqja e internetit “Adskije novosti”, 19 shkurt 2015).

Në një tjetër informacion për kohën e luftës thuhet:

“Prej 22 qershorit 1941 deri më 09 maj 1945, qenë zënë robër nga ushtria gjermane 5,7 milionë ushtarë dhe oficerë sovjetikë” (Citohet sipas: Robërit sovjetikë:  gjenocidi më masiv i Luftës II Botërore. Faqja e internetit RAPSI (Agjencia ruse e informacionit juridik dhe gjyqësor). 16 korrik 2021).

Kaliforni, 22 qershor 2024

 

PUSHO NË AMSHIM DON (NDUE) ANTONIO BELLUSHI! APOSTULL I SHQIPTARIZMËS! Prift, Shkrimtar, Gazetar, Entolog e Pedagog Arbëresh Nga Frank Shkreli

“Në ballkonin tim vazhdojnë të valëviten tre flamujt: shqiptar, kosovar, dhe ai italian. Ndërsa në bibliotekën time, portretet si ajo e Skënderbeut, Aleksandërit, Pirros, Adem Jasharit, për mua janë ndihmë, burim force e sensibilizimi që kjo Arbëri e arbëreshëve të jetë e përjetshme e mos të vdes kurrë!”  – At Antonio Bellushi.

Ndërroi jetë At Antonio Bellushi një kolos i shqiptarizmës. Bota Arbëreshe, Shqipëria dhe Kosova mbajnë zi për kalimin në amshim të Dom Antonio Bellushit, ARBËRESHIT nga Kosova, siç e njihte komuniteti shqiptaro-amerikan gjatë dekadave të fundit – sepse liria dhe të drejtat e shqiptarëve në Kosovë ishin bërë pjesë e pa ndarë e jetës dhe e kryqëzatës së tij në mbrojtje të shqiptarëve kudo, sidiomos gjatë viteve të luftës në Kosovë. Ishte një mbrojtës i vendosur i Kosovës gjatë njërës prej krizave më të rënda historike të Kombit shqiptar. Ai merrte pjesë shpesh në shumë takime dhe raste kombëtare të komunitetit shqiptaro-amerikan. Me At Antonio Bellushin, ishte gjithmonë kënaqësi të takohesh. Të në praninë e tij, ishte një përvojë e vërtetë patriotizmi — një rast frymëzimi i vërtetë atdhedashurie. për të gjithë.

Të shpejta qenë reagimet nga mbarë bota shqiptare për lajmin se At Bellushi ndërroi jetë, pas një sëmundjeje të rëndë, në moshën 90-vjeçare.

Presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani shprehi ngushëllimet e saja për ndarjen nga jeta të Dom Antonio Bellushit me një deklaratë në rrjetët sociale: “Me dhimbje të thellë mora lajmin për kalimin në amshim të at Antonio Belushit, veprimtarit të paepur të çështjes shqiptare, i cili përveç se kultivoi me pasion gjuhën arbëreshe, nga vitet ‘90, bashkë me Presidentin Rugova e veprimtarë të tjerë, e mbrojti të drejtën e shqiptarëve për liri. Ndarja e tij nga jeta është humbje e madhe për familjen e miqtë, Kishën Arbëreshe, institucionet e popullin arbëresh të Kalabrisë e gjithë Italisë së Jugut. Si Presidente e Kosovës kam pasur nderin ta takoja në bibliotekën e pasur të tij, të cilën e krijoi dhe e mbajti me aq përkushtim deri në vdekje. Kur ia akordova shtetësinë e Kosovës, ishte i stërlumtur, sepse iu plotësua dëshira e tij jetësore. I përhershëm qoftë kujtimi për at Antonio Belushin”, përfundon Presidentja Osmani reagimin e saj në emër të Republikës së Kosovës, me rastin e ndërrimit jetë të Antonio Bellushit, — në emër të Kosovës, për të cilën ai punoi e veproi me gjithë shpirt për dekada, sidomos në bashkpunim me komunitetin shqiptaro-amerikan.

Në një reagim të shpejt e të shkurtër, me këtë rast, Dom Lush Gjergji i Kishës Katolike Shqiptare në Kosovë, duke iu drejtuar atij me fjalët “Mik dhe vëlla i dashur Atë Ndue (Antonio)” shkruan se, jeta e At Antonio Bellushit ishte “Një jetë e gjatë shumë e begatshme, me plot fryte, zell, angazhim, frymëzim, do të them edhe entuziazëm unik në të mirë dhe dobi të Popullit tonë ilir, arbëror e sot shqiptar. Ai ka qenë mbi të gjitha prift arbëresh i ritit lindor apo bizantin, gazetar, publicist, etnograf, shkrimtar, udhëpërshkrues, pedagog, bibliotekar, mbi të gjitha i dashuruar në Zotin, Kishën Katolike, në Popullin tonë”. Dom Lush Gjergji e ka njohur mirë At Antonio Bellushin, në jetë dhe veprimtaritë e tija, por njihte dhe shpresat e tij për Kombin shqiptar, se e ardhmja e këtij kombi të lasht do të jetë në skenën botërore për të mirën e tij dhe të tjerëve: Porosia e tij ishte e qartë, largpamëse dhe profetike, kujton Dom Lush Gjergji: “Ne mbijetuam për të dëshmuar lashtësinë, historinë, autoktoninë, mbi të gjitha Provaninë e Zotit dhe historinë tonë tejet të lavdishme në krye me Gjergj Kastriotin – Skënderbeun tonë… Populli ynë tash e tutje do të jetë në skenë për të mirën tonë dhe të tjerëve, të gjithëve…” Kaloi në amshim arbëreshi Atë Antonio BELLUSHI (1934 – 2024) (drita.info)

E sjellim këtë shënim të shkurtër e modest për të kujtuar dhe nderuar Arbëreshin e Madh Don Antonio Bellushin në ditën e shkuarjes së tij në amshim. Sepse i kemi shumë borxhe këtij burri të madh – por jo vetëm At Antonio Bellushit, por të gjithë arbëreshëve të Italisë, të cilët brez pas brezi, për më shumë se 500-vjet në dhe të huaj, kanë ruajtur gjuhën shqipe, traditën dhe kulturën kombëtare do mbahet mend si një përfaqësuesi i denjë i kulturës arbëreshe perëndimore. Kujtimi i tij do të vazhdojë të ketë një influencë të thellë në komunitetin shqiptaro-amerikan me të cilët ai e ndiente veten si në shtëpine e vet – por edhe do të kujtohet përgjithmonë në zhvillimet e ardhëshme të letërsisë, gjuhës dhe kulturës arbëreshe.

U nda nga kjo jetë një njeri i shumë vlerave fetare, kombëtare dhe kulturore të Arbërisë – një arbër me një idealizëm të pashoqt – që po len familjen dhe shumë miq të tij, anë e mbanë botës shqiptare – me një ndjenë humbjeje të thellë dhe të pazevendsueshme – sidomos në mërgatën shqiptaro-amerikane të cilën e donte fort.

Pushofsh në paqe Dom Antoni (Ndue) Bellushi!

Frank Shkreli

HAMËZ DHE ADEM JASHARI ISHIN KRYEÇETANIKËT E DRENICËS- Nga IDRIZ ZEQIRAJ

Hipokrizia dhe falsifikimi e përshkoi tërë manifestimin, në të ashtuquajturën “Epopeja e UÇK-së” në Prekaz. Dhe, ky falsifikim nis qysh në titull:

 

1) Për çfarë “epopeje” bëhet fjalë, kur familjarë të ngujuar, në përdhesin e kullës, goditën me armë të rënda, pa asnjë mundësi për t`u kundërpërgjigjur apo shpëtuar?! Epopeja presupozon ndeshjen e formacioneve luftarake në fushë-betejë, ku përgjakja është e rrëkeshme, nga të dy palët ndërluftuese. Pra, nëse pellgjet e gjakut nuk arrijnë -deri në zog të këmbës, të paktën, deri një opangë po-. Këtë na mëson historia e lashtësisë, me epoperat e asaj kohe, prej nga vjen edhe emërtesa. Dhe, kjo nuk ka pasur as mundësi teorike të ndodhë ke Jasharajt, sepse epërsia armike ka qenë enorme, gjuajtjet në cak, me armë të rënda, nga largësia, kanë qenë të njëanshme dhe fatale. Raporti i forcave, tmerrësisht, i shpërputhshëm, i pabarabartë.

 

2) Një falsifikim i rëndë, madje, kriminal, i bërë qëllimshëm, nga banda SHTAB-iste, për arsye tërësisht politike, është ndarja e Vëllezërve Jashari, Hamzës nga Ademi! Asnjë pushkë, asnjë betejë, asnjë veprim luftarak, nuk ka bërë Ademi pa Hamzën. Andaj, janë meritorë të barabartë. Dhe, si të tillë duhet të trajtohen me barabarësi: në emërtime, shtatore, fjalime. Të gjithë shqiptarët e dinë këtë, ashtu siç e dinë edhe qëllimin e poshtër dhe kriminal të SHTAB-istëve të “Rognerit”. Andaj, edhe dështuan, turpshëm, në qëllimet e tyre banditeske.

 

Për rrjedhojë, për të mos e thelluar më tej marrëzinë dhe krimin – njëherësh, institucionet e Kosovës, duhet t`i bashkojnë dy Vëllezërit Jashari: në shkrime, libra, emërtesa institucionesh, rrugë, sheshe, në buste e shtatore, në këngë dhe histori.

 

3) Cinizmi dhe tallja e heroit Adem Jashari janë edhe ndoca emërtesa idioteske, si  Aeroporti i Prishtinës, Shtëpitë e Kulturës, ku Ademin nuk e lidhë asgjë, as me njërën dhe as me tjetrën.

 

4) Qendresa e Jasharajve, me epilog masakrën familjare, nuk duhet ngatërruar me UÇK-në dhe, madje, as me çetën. Dihet, Hamëz e Adem Jashari, formuan çetën e parë guerile në Drenicë. Dhe, ata, të dy, ishin kryeçetanikë. Kjo emërtesë është e mjaftueshme, kulmore, për kohën dhe rrethanat. Çdo shtesë tjetër, kinse, për ta madhuar figurën e tij, është zhurmim, zvetnim dhe përrallisje, sa e qëllimshme, aq edhe dështuese.

 

Kur vepronin e luftonin Hamëz dhe Adem Jashari, nuk ishte formuar asnjë batalion, asnjë brigadë luftarake, asnjë Ushtri Çlirimtare e Kosovës, për ta komanduar Adem Jashari. Këtu nis edhe falsifikimi i madh. Realisht, Hamëz dhe Adem Jashari nuk ishin dhe nuk janë komandantë. Ata janë luftëtarë, njëherësh, krejt të vetmuar, të cilët, në ditën fatale pranë kishin vetëm babën Shaban, dajën Osman Geci, mysafir Ferizin dhe Familjen fisnike Jashari.

 

5) Legjenda dhe përralla janë simotra. Vet emërtesa “legjendë”, relativizon të vërtetën. Prandaj, Adem Jashari nuk ëshë as legjendë dhe as legjendar. Pra, nuk është përrallë. Por, ai është Hero i vërtetë i Kosovës, i cili ishte i përkushtuar, për të luftuar për lirinë e Kosovës, gjithnjë, së bashku me vëllanë Hamzën. I rrethuar në kullën e tij, madje, familjarisht, rezistoi, dëshpërueshëm, në pa mundësi, as teorike, për të bërë më shumë, deri në flijimin vetanak e familjar. Mjerisht!

 

Dhe, kjo është masakra, sa e ngeshme, aq edhe e dhimbshme e Familjes të Jasharajve. Dihet, kjo nuk është as masakra e vetme dhe as më e madhja. Por, është më e tmerrshme, më e dhimbshme, sepse është vrasje, vdekje e pritshme, në kohëzgjatje enorme. Janë fëmijë, vajza e djemë, gra e plaka, pa asnjë mundësi mbrojtjeje! Dhe, këto elemente e rrethana, e shquajnë masakrën e Prekazit, nga 420 masakrat tjera serike anekënd Kosovës. Realisht, lufta në Kosovë ka qenë më shumë se sa luftë, ka qenë masakër masive. Dhe, kjo dëshmohet më përmasat numerike të viktimave, tej 13 mijë, kundrejt, përafërsisht, 800 dëshmorëve.

 

Soldateska serbo-sllave e Millosheviçit masakrat i nismoi në Qirez e Likoshan, për të kulmuar në Prekaz, ku ploja ishte masive. Protagonistë të rezistencës, “në mbrojtje të pragut të shtëpisë”, siç e arsyetonte rezistencën e shqiptarëve, kundër pushtetit serb, Presidenti historik, Dr. Ibrahim Rugova, ishin Vëllezërit Jashari, Hamëza dhe Ademi, së bashku me babën Shaban dhe dajën Osman. Makabriteti i përgjakshëm ndaj Familjes Jashari, ishte shtysë për vetëmbrojtje masive të popullit të Kosovës. Sepse, “gjëma që ndodhë në kojshi, prite në shtëpi”,- na mëson urtësia. Prandaj, ngjarja tragjike në Prekaz ka veçantinë e saj. Andaj, edhe përkujtohet si thirrje e kushtrim mobilizues të popullit, në forma të ndryshme, për rezistencë e vetëmbrojtje, deri në çlirim.

 

Maskarada manifestuese në Prekaz, me defilimin e “komandantëve” kriminelë të “Rogneri-t”, dhe të tjerët jashtë tij, është rivrasje e Hamëz e Adem Jasharit dhe e Familjes së gjerë Jashari. Ish-komandantët SHTAB-istë, sabotuan armatimin e çetës të Hamëz e Adem Jasharit, madje duke i quajtur “bashibuzukë” e diç më keq! Edhe markat e dërguara nga Mynihu i Gjermanisë, i përvetësuan. Si në rastin e Zahir Pajazitit, të cilin SHTAB-istët donin ta komandonin nga Rogner-i. Dhe, kur nuk i dëgjoi, e vunë në pritën e armikut.

 

Legjendë e legjendarë, pra, përrallë, janë komandantët hileqarë e zuzarë, të cilët, në vend që të hyjnë në Kosovë dhe të luftojnë përkrah Hamëz e Adem Jasharit, i futën bandat e Organizatës ilegale kriminale e terroriste të SHIK-ut, për të vrarë komandantët dhe ushtarakët luftëbërës  të FARK-ut; kuadrot dhe veprimtarët e LDK-së të Ibrahim Rugovës; veprimtarët e hershëm të LPK-së, për ta shmangur konkurrencën për pushtetin e pritshëm; gazetarët, korrespodentë të luftës; burra dhe djemë pjesëmarrës në ekzekutime, të kundërshtarëve politikë, me urdhër të komandantëve dhe fshehjen e kufomave të viktimave të tyre, për t`i hapur rrugën karrierës së tyre të zezë dhe të përgjakur.

 

Heronj legjendarë fiktivë, të rrejshëm janë SHTAB-istët, të cilët mrizonin në vilat e Bllokut të zi, sinonim i krimit, të Tiranës, në pritje për ta  përvetësuar luftën e FARK-ut. Ata pretendonin se të gjithë luftonin nën komandën e tyre, edhe pse kurrë nuk u angazhuan në luftë, ashtu siç e kanë pranuar edhe vetë.

 

Kryetari i Prishtinës, Arkitekti i përbotshëm, Përparim Rama, me delegatët e Kuvendit të tij, kanë caktuar lokacionin për ngritjen e Shtatorës të Adem Jasharit. Mendoj se atë që nuk e bënë të tjerët, radha është ta bëjë arkitekti i mirënjohur londinez.

 

Tashmë, gjithçka është qartësuar, se nismëtarë të organizimit të rezistencës të armatosur në Kosovë, janë djemtë e përgaditur nga oficerët pedagogë elitë të Akademisë Ushtarake të Shqipërisë, në Surrel të Tiranës. Ata janë: Sali Çekaj, Adem Jashari, Zahir Pajaziti, Ahmet Hoxha, me shokë, të cilët organizuan rezistencën e armatosur, përkatësisht, në zonat Dukagjin, Drenicë, Llap, Ana Moravë dhe gjetkë në Kosovë. Ndonëse Hamëz Jashari ka vepruar dhe luftuar i pandarë nga vëllai i tij Ademi, ndërtimi i një Kompleksi Memorial të përbashkët, për të pestit, do ta zbukuronte kryeqendrën e Kosovës, Prishtinën.

 

Sidoqoftë, kryetari i nderuar, Përparim Rama, me shokë dhe Institucionin përkatës, nëse nuk realizon Kompleksin me pesshën  e cituar, të paktën, t`i bashkojë në një shtatore Vëllezërit Jashari, respektivisht, Hamzën dhe Ademin. Dhe, kjo të jetë nismë dhe thirrje edhe për institucionet zyrtare e qytetare private, për të korrigjuar fajësinë, deri në krim, të disa “biçim” komandantësh, për ndarjen e Vëllezërve, për qëllime të ulëta politike!

 

Mbetem me shpresë e besim për mirëkuptim.

“S’KA PRA M’I LEHTË ZANAT SE POLITIKA, O VËLLEZËR SHQIPTARË…ZANATI MË I LEHTË ËSHTË TË BËNESH MINISTËR” (Andon Zako Çajupi) Nga Frank Shkreli

Gjatë viteve më ka pëlqyer të sjell, nga koha në kohë, shkrime dhe artikuj të fillim shekullit të kaluar si për shembull nga At Gjergj Fishta, Faik Konica, Fan Noli e të tjerë, të cilët ndonëse kanë jetuar dhe zhvilluar veprimtarinë e tyre në fillim të shekullit XX – mendimet dhe qëndrimet e tyre të shprehura atëherë, janë mjaft aktuale edhe në ditët e sotëme përball zhvillimeve politike në Shqipëri, Kosovë dhe anë e mbanë trojeve shqiptare. Sot e ka radhën një shkrim i Andon Zako Çajupit që mban datën 22 Shkurt, 1922 shkruar në Kairo – si parathënje në krye të dramës, “E Thena” të Milo Duçit – ribotuar në numrin e parë të revistës “Shejzat” të Ernest Koliqit (Viti i Parë, Gusht -1957) në Romë me mbishkrimin, “Zane të Kalesës”.

Artikulli i Çajupit, që po e sjellim të plotë, është shkruar prej tij një shekull më parë, në formën e një parathënjeje të dramës “E Thena”. E përzgjodha këtë shkrim të Çajupit, ndonëse ka kaluar një shekull nga botimi (1922), sepse sjellë edhe sot një freski të gjëndjes politike dhe kulturore që mbretëronte në atë kohë, anë e mbanë trojeve shqiptare, por sikur të ishte shkruar sot, pasi pasqyron me mjaft përpikmëri, sidomos gjëndjen e sotme politike në Shqipëri, por jo vetëm. Në atë shkrim, Çajupi shpreh zhgënjimin dhe trishtimin e tij mbi gjëndjen dhe mungesën e zhvillimeve letrare e kulturore të gjuhës shqipe, në përgjiithsi, në Shqipërinë e 1920-ave. Ndërkohë që “shqiptarët janë të lindur për politikë” sipas Çajupit, “Për njëmënd, ndë Shqipëri gjënden plot ministra, qeveritarë, depytenj, diplomatë të fortë.  Mbijnë sikurse kërpudhat nga dhéu…Përkundra, shkronjëtorët, vjershëtorët, janë fort të pakët.”

Megjithse kanë kaluar mbi 100-vjet nga botimi – fjalët e Çajupit pasqyrojnë edhe sot shqetsimet dhe trishtimet e patriotëve të vërtetë të asaj kohe në lidhje me gjëndjen politike dhe kulturore të shqiptarëve atëherë, por që përputhen aq përpikmërisht me gjëndjen e sotëme politike dhe kulturore në marrëdhëniet e shqiptarëve me njëri tjetrin dhe me të tjerët.

Andon Zako ÇAJUPI At Gjergj Fishta

“Për shumicën e Shqiptarëve, politika është një punë fort e lehtë dhe u vërtetoj se, për me fitu bukën, në këtë botë të reme, zanati m’i lehtë është të bënesh ministër. S’ke nevojë të dish asnjë punë, asnjë mjeshtëri me themel.” Çajupi

———————–

Lexoni, pra, (në origjinalin e shqipës së atëhershme) parathënien e Andon Zako ÇAJUPIT për dramën e Milo Duçit, “E THËNA”, Kairo, 1922.

“Bashkatdhetarëve:
S’është neovoja t’u prezantoj unë autorin e këtij libri, që pata naflakë me lëçit i pari në dorëshkrim. Mjafton t’u kallëzoj se, Zoti Milo Duçi është vetë Lulo Malsori, që ka pas botue “Gjakun”, një fjalor shqip-italisht, dhe plot vjersha të bukura e artikulla ndë gazeta dhe të përkohëshme, në kohë të shkuara.  Se duet me dit se Z. Milo Duçi, sido që ala trim i ri, është nga Shqiptarët e vjetër që kanë punuar për letraturën shqipe dhe për liri t’Atdheut qysh në kohë të tiranisë, kur Turku s’ka dashur të dëgjojë as emrin Shqiptar.
Sot, që cilido mund të thotë e shkruajë çka të dojë, pa asnjë farë reziku, na kanë dalë disa Shqiptarë të lashtë, aty ku s’i pandenim, dhe këta njerëz të guxuashim përmenden tani si atdhetarë të vërtetë, sido që herët kanë vepruar kundra Shqipërisë. Një faktum i tillë nuk e dëshpëroi Z.Milo Duçi, dhe mori prapë pëndën e shkroi një dramë tjetër fort origjinale, “E THËNA”, që ka me u pëlqye të tërve kur ta këndoni e kur ta shikoni të luhet në theatro.

Tani disa vjet, kemi rënë tepër pas politikës. Jemi mërzitur, jemi lodhur pa dobi, duke u grindur me bisedime të politikës që nukë mbarojnë kurrë. Politika! Formirë. Po na duet dhe letratura, për Zonë! Kemi nevojë të dëfrejmë e të çdëfrejmë dopak, të jetojmë dhe me ëndërra. Pastë të mirë pra Z.Milo Duçi, që na mbushi dëshirën e zemrës, se “E THËNA”, do të na zbavitë mjaft sa të harojmë, një orë a dy, mendimet e mundimet e jetës, ndë këtë botë ku hollësitë, kodhelet dhe lodrat e politikës gadi na prishin trutë në ditë të sotme.

Do të më thuani se jam në gabim, se politika për Shqiptarët është si buka që hamë; janë të lindur për politikë. Për njëmënd, ndë Shqipëri gjënden plot ministra, qeveritarë, depytenj, diplomatë të fortë.  Mbijnë sikurse kërpudhat nga dhéu.
Përkundra, shkronjëtorët, vjershëtorët, janë fort të pakët. Në këta 3 a 4 vjet të fundit, Shqipëria ka mundur me pas më tepër se 300 a 400 ministra, diplomatë, depytenj të çkëlqyerë!  Po, qysh 40 vjet e tëhu, s’ka mundur me na dhënë veç 4 a 5 shkronjëtorë e vjershëtorë që meritojnë të përmenden në letratyrë…

Si shpjegonet kjo pasunië në pikëpamje të politikës? Unë, që jam krejt budallë në këtë pikëpamje, them se, për shumicën e Shqiptarëve, politika është një punë fort e lehtë dhe u vërtetoj se, për me fitu bukën, në këtë botë të reme, zanati m’i lehtë është të bënesh ministër. S’ke nevojë të dish asnjë punë, asnjë mjeshtëri me themel. Ministri i bujqësisë, bie fjala, tokon të mos çquaj qepët nga prasët; ministri i luftës tokon të mos ketë marë një pushkë në dorë; ministri i financës tokon të mos ketë fituar asnjë grosh, veç me të grabitur; ministri i arsimit tokon të mos dijë as shqip, veç të mundi të shkruaj një ë me dy pika mbi krye; ministri i punëve të përjashtëme tokon të jetë prift a hoxhë…., dhe puna të vejë mbarë gjithmonë…

Një herë në një kohë, populli lypte nga qeveritarët të jenë sidomos atdhetarë të vërtetë.  Jo, sot s’është nevojë. Ndë Shqipëri, një turkoman, një grekoman, një sllavoman, një intrigant, një tradhëtor, tokon të bënet, pa vesvese, regjent, ministër, depytet, prefekt, faqe me nder dhe mbret.

S’ka pra m’i lehtë zanat se politika, o vëllezër shqiptarë. Përkundrë, letratyra është një punë fort e rëndë: shkronjëtor, vjershëtor, s’bënet kushdo. Dhe në daltë dokush, s’ka si jeton, se librat shqip nukë shiten. Shqiptarët s’janë budallë me tret kot pare duke blerë libra e gazeta. Më mirë është me pi se me lëçit. . .Prandaj shkronjëtorët shqiptarë janë të rrallë dhe nuk nderonen aspak.  Shkojnë gjithë barabar, si i miri dhe i ligu, dhe ky përmëndet më tepër se ay. Po, kam uzdajë se një shkronjëtor, si Z. Milo Duçi do ta mërgojë këtë rezik. S’kam dyshim se “E THËNA”, kur të lëçitet a keq, i lutem autorit të mos dëshpëronet, por të kujtonjë fjalët e plakut La Fontenë: “Kurkush s’mund të kënaqij tërë botën dhe babanë”. (Botuar në Kairo, shkurt 1922. A. Zako Çajupi, ribotuar në revistën Shejzat, Viti i I, Gusht 1957, Romë) –
———————

Ka disa vite që — të dëshpëruar me politikën aktuale shqiptare – ashtu siç ishte i dëshpëruar edhe Çajupi me politikën shqiptare të fillim shekullit të kaluar – shumë veta bëjnë pyetjen, nëse mund të bëhet Shqipëria!?

“Nuk ashtë mjaftë që të jetë ba Shqypnia; duhet ta mbajmë”, ka paralajmëruar At Gjergj Fishta duke thenë se nëse duam të shohim se “Çfarë rreziku mund t’i kërcënohet atdheut nga s’përmbrendi…simbas parimeve të etikës së popujve të qytetnuem” duhet të shohim, “natyrën e pëmbrendshme të autoritetit dhe rregullat simbas të cilave duhet përdorue financat e shtetit, e mandej të ndajmë elementin ma të rrezikshëm për autoritetin dhe financat…” I tmeruar me politikanët e kohës së tij, ashtu siç ishte edhe Çajupi në atë kohë, Fishta i shikon ata që i quan “sundimtarë” të shtetit, qofshin ata “princë, bajraktarë, pashë a beg”, jo si të preferuarit e shoqërisë me privilegje, të drejta e pasuri, në krahasim me njerëzit e thjeshtë, por si të barabartë me të gjithë të tjerët, sepse “gjaku i gjithë njerëzve ashtë një.”  Si rrjedhim, Fishta paralajmëron në artikullin e Hyllit të Dritës se, “Ditën, pra, që nji sundimtar i shtetit zen ta përdorojë autoritetin shtetnuer, jo për dobi të shtetit mbarë, por për qëllime vetjake ase për interes të ndonji kastës në shtet, qëllimi i të cilës mos të ketë kurrnjë të përpjekun me lehtësimin e gjallnimit të njeriut mbi tokë e me të përmirësuemit e tij individual e kolektiv, atë ditë fillon shkatërrimi i atij shteti, e sundimtari bahet mikrobi-gjaks i kombit të vet, pa qenë nevoja që armiku prej së jashtmi të harxhojë fishekë në të…”.

Prandaj, ja vlen që të merren parasysh mësimet dhe parlajmërimet e vyera nga e kaluara — aktuale edhe sot — nga personalitete historike si Fishta e Çajupi për ndërtimin e një të ardhme më të mirë për Shqipërinë dhe kombin shqiptar. “Të mësojmë nga e djeshmja, të jetojmë të sotmen dhe të shpresojmë për të ardhmen”, ka thenë Albert Einstein-i.

Frank Shkreli

Shtëpia e lindjes, thesari i zemrave tona- Nga Aurel Dasareti, Arizona (ekspert i shkencave psikologjike-ushtarake)

 

Ajo që dëshiroj të parashtroj unë është që jo vetëm të përdorim të kaluarën për të kuptuar të tashmen, pavetëdijen tonë, por edhe për të përdorur pavetëdijen si çelës për të kuptuar parahistorinë. Kjo kërkon praktikën e njohjes së vetvetes: të largojmë pjesën më të madhe të rezistencës sonë për të marrë vetëdijen e pavetëdijes sonë, duke lehtësuar kështu depërtimin e mendjes sonë të vetëdijshme në thellësinë e thelbit tonë.

O shqiptar! Ti mund të mos jesh në gjendje të ndryshosh botën vetëm, por ti mund të luash një rol të rëndësishëm në ndryshimin e mënyrës se si ne e trajtojmë atë.

Arizona, (anglisht: The State of Arizona) Shteti i Arizonës është një shtet në Shtetet e Bashkuara jugperëndimore. Phoenix është qyteti më i madh dhe kryeqytetit i shtetit. Qyteti dytë nga madhësia është Tucson i ndjekur nga Mesa, Glendale, Chandler dhe Scottsdale.

Arizona ishte shteti i 48 që më 14 shkurt 1912 përfshihet në SHBA. Arizona është i njohur për peisazhin e saj shkretëtirë, veçanërisht vera e nxehtë dhe dimër të butë. Pyjet malore dhe zonat malore në veri, megjithatë, kanë një temperaturë shumë të ulët. Arizona është një prej katër shteteve qoshe të pjesës perëndimore të Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Arizona kufizohet me New Mexico, Utah, Nevada, California, Colorado dhe ka një kufi 626 km të gjatë ndërkombëtar me shtetet meksikane Sonora dhe Baja California. Përveç Canyon Grand me famë botërore, shteti ka pyje të shumta, parqe kombëtare dhe rezervate indiane.

Viti 1984. Isha 8 vjeçar. Unë dhe babai im jemi në ditën e gjashtë të izoluar në shkretëtirën e Arizonës me automjet terreni të papërdorshëm për shkak të një aksidenti dhe ndërsa piva pikën e fundit të furnizimit tim me ujë mu kujtua qeni im.

–           Miku im qeni, thash

–           Nuk bëhet më fjalë për qenin, vogëlush.

–           Pse jo?

–           Sepse ne jemi duke shkuar drejt vdekjes nga etja, tha babai.

Babai nuk e ka kuptuar atë që kam menduar, dhe u përgjigja:

–     Është kënaqësi se një njeri ka pasur një mik, edhe pse ai do të vdesë. Unë jam të paktën i lumtur që kam pasur një qen për mik.

Babai nuk ka asnjë ide se sa e rrezikshme është situata, mendova. Ai kurrë nuk është i uritur dhe nuk ka etje. Një kohë e mirë me pak diell është e mjaftueshme për të …

Por pastaj, si përgjigje ndaj mendimeve të mia, ai tha:

–           Edhe unë kam etje, le të gjejmë një burim uji.

Dhe, ne kërkuam me orë të tëra pa e folur asnjë fjalë, ra nata dhe yjet filluan të ndizen. Unë i vërejta ato si në një ëndërr, sepse kisha fituar pak ethe nga etja.

–           Edhe ti ke etje? e pyeta.

Por babai nuk u përgjigj në pyetjen. Ai vetëm tha:

–           Uji mund të jetë gjithashtu i mirë për zemrën.

Unë nuk e kuptoja atë që ai thoshte, por heshta. E dija se ishte e kotë dhe nuk do të përfitonim asgjë ta pyes atë për diçka.

Babai ishte i lodhur. Ai u ul. Unë gjithashtu u ula – pranë tij. Dhe atëherë, pasi ishim ulur një kohë të shkurtër pa thënë asgjë, ai tha:

–           Yjet janë aq të bukur për shkak të një lule që njeriu nuk mund t`a shoh. Shkretëtira

është e bukur, shtoi ai.

Dhe kjo ishte e vërtetë. Unë e kam dashur gjithmonë shkretëtirën. Dikush mund të ulet në një grumbull rëre. Asgjë për të parë. Asgjë për të dëgjuar. Megjithatë ka diçka që shkëlqen në heshtjen.

–           Ajo çfarë e bën aq të bukur shkretëtirën, është se ajo në një vend apo në një

tjetër ka të fshehur një burim uji në të, m`u kujtuan fjalët e nënës.

Unë u befasova, sepse papritmas kuptova madhështinë enigmatike që qëndronte në rërë. U linda dhe deri në moshën shtatë vjeçare kam jetuar në një shtëpi të vjetër, aty buzë detit në Sydney, Australi, atje ku duhet të jetë i fshehur një thesar. Pa dyshim, askush nuk e gjeti ndonjëherë – ndoshta askush asnjëherë nuk e kërkoi atë. Por ai la një lloj magjie mbi tërë shtëpinë. Shtëpia ime fshehu një thesar thellë në zemrën e saj…

26.02. 2013

MUJSHI DHE ANARKI NË DATAT HISTORIKE DHE FESTIVE- Nga IDRIZ ZEQIRAJ

      Nuk mjaftoi një çerek-shekulli, për t`i përcaktuar datat historike ditë pushimi, datimet tjera ditë festimi (jo pushimi). Shpallja e Pavarësisë u zyrtarizua para datës së Çlirimit! Dhe, kjo ndodhi se lexuesi i dhunshëm i asaj deklarate e bëri për protagonizëm. Pra, nuk i takonte assesi kryministrit, kur Kosova kishte President dhe kryetar Kuvendi. Kuadrot militantë të PAN-it, e marrin paushall në mbrojtje mujshorin Hashim, përfshirë edhe akademikë, se “ai e ka shpallë pavarësinë!?” Realisht, shpallja e Pavarësisë, më 2 korrik 1990, është datë domëthënëse, meritore për  ta zëvendësuar 17 shkurtin 2008.
     Dita e Çlirimit u zvarris qëllimshëm, për të zënë vendin që i takon. Komandantët, të cilët e sundonin Kosovën dhunshëm, nuk gjenin një ditë, ku ata do të bëheshin protagonistë të kësaj date të shënuar, sepse nuk kishin bërë asnjë betejë apo luftë ballore. Më në fund kryeministri Albin Kurti deklaroi se -12 Qershori 1999- është dita e Çlirimit e të gjithë Kosovës. Paksa i vonuar, ndonëse Mërgata e përbotshme shqiptare, vazhdon ta kujtojë dhe festojë prej disa vitesh -12 Qershorin si festë të vetme të Çlirimit të Kosovës.
     Megjithatë, vazhdon rezistenca mos njohëse e -12 Qershorit-, si datë e çlirimit të tërësishëm të Kosovës, nga komandantët mujshorë e kapadai të “UÇK-së të LPK-së”, alias PAN-it! Ata kanë renditur data imagjinare, në shtrirje nga 10 deri në 20 qershor! Falsifikimin e filluan komandantët e LLapit, respektivisht, Prishtinës, të cilët janë demantuar, madje bindshëm, nga vetë qytetarët okularë vendorë.
     Për çudë, Prishtina nuk mbeti e vetme në falsifikimin e datës së Çlirimit. Ajo u pasua nga qytete tjera. Kuqaloshët e ideologjisë ekstreme staliniste të LPK-së, guidë e kanë filosllavin Enver Hoxha, i cili e bashkoi datën e Çlirimit të Shqipërisë, me atë të Jugosllavisë. Në vend të 28 Nëntorit, e bëri më 29 Nëntor! Edhe pas 80 vjetësh çlirim, shqiptarët e Shqipërisë londineze, i festojnë dy data të çlirimit: E djathta shqiptare pro-Perëndimore e feston më 28 Nëntor, ndërsa e majta pro-Lindore e feston 29 Nëntorin, të njëditshëm me Serbinë!
          Çfarë thonë shkodranët e mbijetuar dekadash dhe komandantët e çlirimit të Shkodrës, me territorin komunal:
     Gjeneral Sadik Bekteshi, Hero i Popullit, me origjinë nga Vuthaj të Gucisë, komandues i Luftës në zonën Lezhë-Shkodër, nismë e mbarim, bashkëvuajtës i njëkohshëm me mua, i Internimit në fshatrat e Beratit, me të drejtë lëvizje 1(një) kilometër dhe në Burgun e torturës të Burrelit, në vitet `70-a dhe `80-a, e fakton se qyteti i fundit i Shqipërisë, Shkodra, është çliruar më 28 Nëntor 1944. Në maje-Malin e Taraboshit, një Batalion gjerman, i koracuar-fortifikuar, ka qëndruar edhe disa ditë apo javë. Por, data e Çlirimit nuk ka ndryshuar. Dhe, atëherë është thënë troç: “Pavarësisht, një dite më parë, po e bashkojmë datën e Çlirimit më vëllezërit jugosllavë!” Dhe, kjo është e shkruar “e zezë në të bardhë”. Megjithatë, përçarja 80-vjeçare vazhdon, cinikisht e turpshëm! Mos po i ndodhë kjo edhe Kosovës?
     Festimet e datave falsifikuese çliruese të qyteteve, të komunave, veç e veç, kanë koston e tyre, në humbjen e ditëve të punës. Në ato festime marrin pjesë edhe nxënësit. Dhe, duke llogaritur shumësinë e tyre, janë mijëra orë mësimi të humbura.
     Ditë pushimi panevojshëm, është caktuar -Dita e Kushtetutës-. Kjo është kopjuar nga 11 janari, ditës të Kushtetutës të Enver Hoxhës, i cili, me nder – e ka dhjerë-, sepse e ka shkelur atë pamëshirshëm, duke i sakatosur shqiptarët për gjysmë shekulli radhazi, Veç kësaj asgjë të veçantë nuk ka, sepse Kushtetuta është e përbotshme, të gjitha shtetet e kanë. Në vend të kësaj, përkujtim dinjitoz meriton – 7 Shtatori-, Kushtetuta e Kaçanikut, kur në rrethana terrori, u mblodhën delegatët anë e kënd Kosovës, për ta shpallur tekstin kushtetues.
     Ditë pushimi është caktuar – Dita e Evropës-, ndërkohë që vetë  Evropa nuk e ka këtë datë në kalendarin e festave të saj. Një servilizëm i komandantëve, që jetojnë nën ethet e dosjeve të tyre të krimeve, të bëra përgjatë dhe pas luftës, në Shqipëri dhe Kosovë.
     Festa e 1 Majit, – Dita e Punëtorëve-, tingëllon shumë cinike, sepse ato shtete të cilat e imponuan, nuk e kanë respektuar, as për së afërmi, të ashtuquajturën – klasë punëtore-. Vetë Sindikatat e Punëtorëve kanë qenë dhe mbetën vegla të pushtetit. Dhe, në vend të mbrojtjes të drejtave të punëtorëve, përkundrazi, u kanë duartrokitur diktaturave komuniste.
     Përkujtimi dinjitoz i – Ditës të Dëshmorëve -, është nderim, mirënjohje e fisnikëri. Shqipëria – Ditë të Dëshmorëve – e ka 5 Majin 1942, datën e vrasjes të udhëheqësit të Rinisë Komuniste Shqiptare, Qemal Stafa, vënë në pritën e armikut, pikërisht, nga Enver Hoxha, i cili ishte i vetmi që e dinte vend-strehimin e Qemalit. Shqiptarët kanë vuajtur mijëra vite burg, përfshirë edhe të fejuarën e Qemalit, Drita Kosturi, e cila vuajti 45 vjet burg dhe internim, pse akuzonin Enver Hoxhën për tradhti.
     Kosova ditën e dëshmorëve duhet ta bashkojë me 5 Majin e Shqipërisë, nisur nga masakra e Familjes Jashari, në Prekazin heroik, më 5 Maj 1999. Dhe, kjo ditë vjetore, do t`i shmangte përkujtimet individuale dhe grupore, që bëhen sot, përgjatë tërë vitit. Në Kosovë kanë ndodhur 420 masakra, sepse armata e 60 mijë “luftëtarëve” veteranë në Kosovë, dështojë t`i mbronte qytetarët e pambrojtur. Edhe pse Kosova ka masakra më të mëdha me numër viktimash, vrasja masive e Familjes Jashari, në mes tyre edhe të dy luftëtarëve trima e kryeçetanikë të Drenicës, Hamëz dhe Adem Jashari, është më e veçanta, më e trishtme. Sepse është vrasje e ngeshme, e pritshme dhe skajshëm e dhimbshme. Andaj, në Ditën e 5 Majit nderohen dhe përkujtohen të gjithë dëshmorët e rënë për lirinë e Kosovës.
     Edhe ditët e pushimit për festat fetare, duhet reduktuar. Zgjidhja më e mirë, të veprohet si Evropa. Për shembull, për minoritetet pakicë, për ditën e festës së tyre, nxënësit pjesëmarrjen në mësim e kanë fakultative, të vullnetshme. Zakonisht, këtë të drejtë pak e shfrytëzojnë, sepse mësimi mbahet para dite dhe ngrënien e drekës dhe vizitat, fëmijtë shkollarë mjaftueshëm i gëzojnë me familjen.
     Ndërsa, nëse festa bie në fund-javë, pushimi të kompensohet në ditën e hënë, është jologjike, për të mos thënë abuzim idiotesk. Sepse në 7 ditë të javës, dy ditë pushim, janë të mjaftueshme.
     Realisht, çështjen e ditëve të pushimit zyrtar, si dhe shënimet e festave tjera zyrtare e fetare, duke mos i bërë ditë pushimi, duhet të analizohen mirë dhe të përcaktohen me ligj, për të shmangur çfarëdo anarkie e mujshie, ndividuale apo grupore.

OPOZITA ALEATE E SERBISË DHE NDËRKOMBËTARËVE KUNDËR POZITËS- Nga IDRIZ ZEQIRAJ

       Qeveria e Kosovës, e joshur nga dëshira dhe nevoja, për t`u pranuar në Këshillin e Evropës, bëri një letër të dytë zotuese, për ta bërë e dërguar në Gjykatë Kushtetuese një draft-statut tjetër për Asociacionin, por jo atë franko-gjerman. Qeveria po punon për një draft-statut, të frymëzuar nga ai që dikur kishte hartuar Fondacioni Friedrich Ebert (FES), – ka sqaruar zëvendëskryeministrja dhe ministrja e Jashtme dhe e Diasporës, Donikë Gërvalla. Kjo nismë nuk funksionoi, shkoi huq, sepse çështja e Kosovës nuk u shtrua në mbledhjen e radhës të Këshillit të Evropës, me arsyetimin se letra ishte e vonuar! Për rrjedhojë, Ministrja në fjalë e devalvoi atë letrër, duke e konsideruar si të pa qenë dhe “as ne nuk do ta bëjmë Asociacionin”. Dhe, mirë bëri.
     Mungesa e koordinimit në mes të krerëve drejtues në koalicion, respektivisht, mos konsultimi i presidentës Vjosës Osmanit, reagimi i saj për shpërfillje të Institucionit të parë shtetëror, ka përfshirë kupolën drejtuese të Kosovës: Presidentën, Kryetarin e Kuvendit, Kryeministrin, zëvendëskryeministrën e Jashtme dhe të Diasporës. Me skajshmëri keqardhje, kjo po ndodhë në një kohë zezonë për Kosovën.
      Parisi e Berlini ndërhynë qëllimshëm dhe hiç logjikshëm, duke ngatërruar procesin e dialogut me çështjen e anëtarësimit në Këshillin e Evropës. Krerët e Kosovës reaguan bindshëm se “ky kusht nuk përkon me vlerat e parimet e Këshillit të Evropës”.
     Presidentja Osmani e vë pikën mbi -i-, akuzon Kurtin se nxori Asociacionin nga pakoja e Marrëveshjes Bazike, për rrjedhojë “u ndryshua qëndrimi në tërësi”. Dhe, shpjegon se “nuk mund të nxirret çështja e Asociacionit nga Marrëveshja, që nuk mund të këtë zbatim të njëanshme të marrëveshjes vetëm nga Kosova, por duhet të këtë zbatim paralel, që nuk mund të ndërlidhet procesi i dialogut me procesin e anëtarësimit në Këshillin e Evropës”.
     Mëtej Presidentja shton:
     Me ofërtën e Qeverisë të 15 majit, “të gjitha kanë rënë në ujë”. “Ajo ofërtë nuk ka qenë as për nga përmbajtja e as për nga procedura vazhdimësi e listës së zotimeve që kanë nënshkruar të tre liderët”.
     Edhe vet Kurti më parë ka thënë: “Ata të cilët flasin për Asociacionin, pa folur për Marrëveshjen Bazike dhe Aneksin e Zbatimit, më falni, por e bëjnë punën e Beogradit”.
      Kryeparlamentari Glauk Konjufca, për ta lehtësuar kryeministrin, arsyetoi mosinformimin e Presidentës të shtetit si “institucion kushtetues me kompetenca të qarta në fushën e politikës së jashtme”, për letrën nxituese, sepse ndodhej në largësi, në SHBA. Por, Presidentja nuk e pranoi justifikimin, madje e quajti “qesharake”, sepse telefoni gjithmonë ka qenë mjet i komunikimit tonë institucional.
     Presidentja shprehë habinë:
     Qysh është e mundur që një njeri nga Shoqëria Civile në Gjermani, që po ashtu s`ka qenë në Kosovë, mori letrën para presidencës së vendit, para parlamentit, para Shoqërisë Civile në Kosovë, kjo vërtet është qesharake”.
     Përsonalisht, mendoj se meqë përfaqësuesi i Shoqërisë Civile në Gjermani është mik i pahile i Kosovës, letra mund të jetë dërguar për arsye të plasimit të shpejtë të premtimit, se Kosova po levizë në drejtim të bërjes së Asociacionit, ngaqë vetëm pas dy ditësh mbahej mbledhja e Këshillit të Evropës.
     Zëvendëskryeministrja Gërvalla arsyeton: “Të jeni të sigurtë se edhe presidentja, siç e keni parë, ka qenë bashkënënshkruese e zotimeve dhe kjo letër e sotme nuk është asgjë e re; është vetëm përsëritje”.
     Ndërkohë, Presidentja mendon ndryshe: Çfarëdo Asociacioni që të jetë, nuk guxon të nxirret nga pakoja, të zbatohet i shkëputur nga çështjet tjera, që janë brenda pakos të Marrëveshjes Bazike dhe Aneksin e Zbratimit. Ajo aludon dhe dyshon se mos kryeministri Kurti ka ndërruar mendje për Asociacionin, duke shkelur vendimin e përbashkët. Sepse nga BE-ja, me aleatë, kërkohet zbatimi i njëanshëm i pikës të Asociacionit dhe të tjerave, në -MIRËBESIM-! Cinike dhe e turpshme! Çfarë -mirëbesimi- mund të këtë tek një fqinj armik, i cili na ka vrarë e poshtëruar dhe kurrë nuk ka kërkuar falje?!
     Skajmërisht e habitshme dhe kriminale, për të gjitha masat që vazhdon të merr pozita, qeveria e Kosovës, për shtrirjen e sovranitetit të munguar në veriun e Mitrovicës, opozita destruktive e kundërshton, e saboton, hapur e zëshëm, duke u bërë aleate servile e turpruese me Serbinë dhe eksponentët e politikës ndërkombëtare, madje, herë-herë, është prijetare! “E kishim shtrirë sovranitetin në veri, por qeveria aktuale e humbi këtë sovranitet, me provokimet që po ndërmerr, në vijimësi, në veri”, – thotë opozita në kor!
     Ndërkohë, edhe në vitin 2018, administrata në veri, kishte hapur 6 (gjashtë) njësi bankare ilegale, ku depozitoheshin -dinarët e bartur me thasë nga Serbia-! “Opozita e pranon se “sanksionet e vëna Kosovës janë të padrejta”. Por, kur duan ta akuzojnë pozitën dhe kreun e saj, thonë se “sanksionet na i vuri Kurti!” Por, dy të vërteta nuk ka. Opinioni shqiptar është i një mendje se “përçarja e subjekteve politike, në luftën për pushtet, po e dëmton përmbylljen e shtetësisë të Kosovës!”
    Edhe pse vullneti i Qeverisë duket i mirë, ka vepruar nxitimthi, për të përfituar në kohë dhe besuar se votimi do të jetë pozitiv. Por, deri sa kanë -hyrë në lojen- mohuese tri shtetet e Quintit, përgjigja negative ka qenë e pritshme. Megjithatë, datimet e letrës në fjalë dhe të udhëtimit të Presidentës, demantojnë faktueshëm mungesën e saj në Prishtinë.
 
         Pse Qeveria nuk i referohet doktrinës juridike ndërkombëtare 
        “Rebus Sic Stantibus”, për prishjen e Asociacionit të vitit 2013?
     E kam thënë dhe përsëritur, ekziston një doktrinë juridike ndërkombëtare, – Clausula “Rebus Sic Stantibus”, e cila mundëson korrigjimin e Marrëveshjeve apo kontratave të nënshkruara, nëse rrethanat ndryshojnë tërësisht, nga koha kur janë nënshkruar.
     Megjithatë, qeveritë njëra pas tjetrës, anashkalojnë, e heshtin të vërtetën, duke mos marrë guximin ta trajtojnë çështjen e Asociacionit, duke shfrytëzuar, pikërisht, këtë doktrinë juridike ndërkombëtare. Shantazhimi ka qenë dhe mbetet e keqja e madhe e Kosovës. PAN-i duhet të mbahet larg pushtetit. Përndryshe, me hafijet-pengje të Serbisë, Kosova do të vazhdojë të tkurret, ashtu siç ka ndodhur në Debëllde; zbatimi i vendimit të Millosheviqit për dhurimin e tokës Manastirit të Deçanit; faljen e Çakorrit dhe të Kullës së Zhlebit.
     Janë tri arsye bazike që Asociacini njëetnik nuk duhet krijuar kurrë, pavarësisht presionit të turpshëm e kriminal ndërkombëtar:
     1) Nënshkruesi i Asociacionit u bë nën shantazhin e dosjeve të krimeve faktike, për çka Hashim Thaçi edhe përballet me drejtësinë ndërkombëtare.
     2) Kur BE-ja dhe SHBA filluan presionin, sa të padrejtë, aq edhe absurd, për krijimin e Asociacionit të komunave me shumicë serbe në Kosovë, festuan – njëherësh: serbët në Kosovë; Beogradi zyrtar; serbët në Mal të Zi; por edhe Moska zyrtare, duke uruar njëri-tjetrin se fituam “Republika Srpska” të dytë, pas asaj në Bosnje.
     3) Presioni i BE-së, me aleatë, ishte enorme, për ta shpallur Kosovën -multi-etnike-, ndërsa sot kërkojnë Asociacionin -njëetnik-, edhe pse Kushtetuta e Kosovës nuk e lejon këtë!
     Nëse u dashka një Asociacion i komuniteteve pakicë, lë të bashkohen edhe komuna e Mamushës, e dominuar nga komuniteti turk dhe Dragashi me goranë e boshnjakë ose myslimanë, siç u pëlqen ta quajnë vetën e tyre. Dhe, ky Asociacion i dytë, tashmë, multietnik, të monitorohet nga BE-ja. Shqiptarët respektojnë Institucionin e faljes, janë popull fisnik dhe kurrë nuk kanë pasur dhe as nuk e kanë ndjesinë e urrejtjes, të keqtrajtimit, të shkeljes së të drejtave të njeriut, pavarësisht përkatësisë nacionale, fetare, ngjyrës.
         Ndryshimi, shporrja i PAN-it të inkriminuar, vepër unike e Vjosës dhe Donikës
     Përflitet bollshëm se cila është arsyeja e vërtetë e mosmarrëveshjes, në kupolën drejtuese të koalicionit LVV-Guxo? Një takim në mes të kryetarëve partiakë, Albin Kurtit dhe Memli Krasniqit, u përfol shumë për një mundësi të koalicionit, meqë të dyja partitë  janë të majta. PDK-ja mashtron e gënjen me djathtizmin e saj fallco, kur dihet se mëmë ka LPK-në staliniste. Dhe, nëse do të kishte diçka të djathtë, do të kishte afri me PDSH-në e Berishës dhe jo me PS-në e Ramës. Kjo vlen edhe për grupin stalinist të Ali Ahmetit.
     Koalicioni në mes dy apo më shumë partive, nënkupton obligimin e ndarjes së pushtetit, mbi bazën e fuqisë së votës zgjedhore. (Përjashtim bënë Pacoll dallaverja, për 3 deputetë, merr 4 ministri!!) Dhe, një koalicion i bollshëm në numra, nëse merr partner të madh, i harron të vegjëlit. Dihet, të paktën, përgjatë shekullit të shkuar dhe dy dekadave të këtij shekulli, është dëshmuar me fakte, se e majta, komunistët, janë jo vetëm të pabesë, por edhe kriminelë.
     Për shembull: Enver Hoxha, me bandën e tij byroiste-komuniste, për ta marrë dhe mbajtur pushtetin, në mesin e shumë mijëra nacionalistëve, kombëtarëve, 6.OOO syrësh, kryesisht intelektualë, i ekzekutoi, duke i lënë edhe pa varr! Edhe në Kosovë, LPK-ja e djeshme, PAN-i i sotëm, përgjatë luftës dhe pas saj, ekzekutoi 1.828 luftëtarë FARK-istë, veprimtarë të LDK-së dhe të tjerë, të cilët i konsideronin pengesë për marrjen dhe mbajtjen e pushtetit të pamerituar. Po të mos ishte forca monitoruese ndërkombëtare në Kosovë, do të sundonte një qeveri fashiste, krejt e njejtë me fashizmin 50 vjeçar të kumunistëve në Shqipëri.
     Donikë Gërvalla dhe Vjosë Osmani, lë ta dijë LDK-ja dhe LVV, por edhe Kosova, se këto dy veprimtare kanë bërë një sakrificë unike, duke denoncuar hapur dhe me guxim qytetar, kriminelët vrastarë, hajnat zyrtarë dhe argatët e tyre klanorë, të cilët kishin kontaminuar shoqërinë, shtetin e Kosovës, me pazarllëqet e pista të koalicioneve të paprincipta e kriminale, duke i vrarë viktimat e PAN-it, dëshmorët, viktimat e luftës si dhe njollosur edhe akronimin tri gërmash – UÇK.
     Prandaj, Albin Kurti duhej të bëjë një përjashtim nga soji i tij majtist, t`i trajtojë me respekt e dinjitet Vjosë Osmanin dhe Donikë Gërvallën, ashtu siç e meritojnë. Sepse me veprimet e tyre ngulmuese, shporrën nga skena politike partitë-banda të PAN-it, me patericën e tij, klanin uzurpator brenda Kryesisë të LDK-së, të kryesuar nga njeriu i Hashimit, Isa Mustafa. Sikur edhe sot ta pushonin veprimtarinë politike, me kontributin e tyre të veçantë, në një kohë zezonë për Atdheun, kanë hyrë krenare në historinë më të re të Kosovës. Andaj, çdo anashkalim i tyre, nga ana e Kurtit, për hirë të koalicioneve me partnerë të tjerë, do ta turpëronte atë, madje përjetësisht.
 
          Mbi PAN-in rëndon krimi dhe tradhtia;
          PAN-i ose riformim ose i jashtëligjshëm;
          Koalicioni me PAN-in, e bënë pjesë të krimeve të tij edhe partnerin
     Pacipërisht dhe cinikisht, zyrtarët e inkriminuar të PDK-së, llomotisin se “pa u transformuar, reformuar LVV dhe larguar Kurti me shokë, nuk bëjmë koalicion me LVV!” Por, vërtet, do të ishte sa humbëse, aq edhe e turpshme për LVV, nëse do të koalicionohej me PAN-in e krimit vrastar, hajnisë zyrtare, haraçit, zhvatjes dhe të rrënimit të Kosovës, ekonomikisht dhe politikisht. Këtë lë ta këtë -vath në vesh- Kurti me shokë, sepse do ta pësojë si LDK-ja dikur. Ndërkohë, në raport me PAN-in, LVV nuk identifikohet me asnjërin nga këto mëkate, për të cilat PAN-i faktueshëm akuzohet dhe po përballet me drejtësinë ndërkombëtare. Rrjedhimisht, koalicioni me një parti të inkriminuar, apriori partneri në koalicion me atë, bëhet pjesë e krimit. Kjo do t`i ndodhte edhe Lëvizjes Vetëvendosje.
     Tashmë, shkaku i mosmarrëveshjes, në relacionin Presedencë-Qeveri, është qartësuar. Edhe fajtori gjithashtu, sepse Qeveria ka anashkaluar Presidentën, qëllimshëm apo neglizhencë, pakujdesi, mbetet të sqarohen akteret e kësaj mosmarrëveshjes mes tyre, pa praninë e opinionit. Mendoj se Presidentja e nderuar, Vjosë Osmani, duhej ta menaxhonte ndryshe mosmarrëveshjen, pavarësisht hatërimit të përligjur. Nëse nuk mund ta kapërdinte në heshtje totale, të paktën, duhej të mjaftohej me reagimin e këshilltarit Bekim Kupina.
     Siç thonë korçarët tanë: -Të shkruara dhe të harruara! Harrojeni si një ëndërr të keqe! Lëndimi i anëtarësisë së Vetëvendosjes, por edhe i shqiptarëve të përbotshëm, tashmë, ka ndodhur. Por, është fisnikëri dhe obligim moral, që kupola drejtuese e LVV-Guxo, njëherësh, edhe pushtetare e shtetërore, ta tejkalojnë hatërimin në fjalë dhe ta vazhdojnë përmbushjen e misionit të besuar nga shumësia e popullit të Kosovës. Për më shumë pajtimin e obligon, vota e tej 4OO mijë votuesëve besnikë. Këtë përgjegjësi vajzat dhe djemtë e koalicionit GUXO-LVV, e dijnë mirëfilli dhe po vazhdojnë qeverisjen normale, duke tejkaluar edhe hatërimin e zonjës së nderuar Vjosë  Osmani. Krerët e koalicionit janë të vetëdijshëm se konsultimet e çiltra dhe pajtueshmëria, për çështjet kardinale, janë në interes të Kosovës. Urojmë për mirëkuptim!
     Analistë e banalistë, horra e smirëzinj, mezi pritën të komentojnë mosmarrëveshjen në kreun e pozitës. TV-T7 kishte ftuar në PRESSING tre avoketërit e opozitës PAN-iste: Baton Haxhiun, Dukagjin Goranin, Ilir Morenën. Secili më i zi se tjetri. Ata sterrosën, nxinë çdo gjë të krerëve shtetërorë e pushtetarë. Fjalori i tyre ngjasonte me sharjet e karrocierëve ambulatorë, të cilët, në ditën e tregut, pengohen në lëvizje nga fshatarët shitës të produkteve të tyre.
     Këta klyshër, shërbëtorë të shefave të inkriminuar, kanë gjetur strehë për të denigruar me gjuhë lehaqene, me porosi. Në të njëjtën kohë, në një televizion tjetër, villte vrerë Bernard Nikaj, një zvarranikë i shefit të dështuar, i cili lavdërohej për dialogun konspirativ me Serbinë, për ndarjen e Kosovës. Urrejtja e tij patologjike për pozitën aktuale, ishte patologjike, shfrenuese. Këta altoparlantë të opozitës PAN-iste, janë bërë palë me Serbinë, duke qenë të njëzëshëm me atë, në sulmet ndaj pozitës të Kosovës. “Çka na duhet Liqeni i Ujmanit, kur e kemi Liqenin e Kukësit”, – deklaron argati i Serbisë, Baton Haxhiu, nga ekrani i këtij televizioni! Ai, duke qenë në cilësinë e këshilltarit politik të presidentit Thaçi dhe kryeministrit shqiptar Rama – njëherësh, bënë thirrje publike për dhënie territor të Kosovës fqinjës Serbi! Dhe, megjithatë, nuk zinxhiroset për tradhti!?

ALEKSANDËR XHUVANI PËR AT GJERGJ FISHTËN Nga Frank Shkreli

Aleksandër Xhuvani është cilësuar në një shkrim të revistës Shejzat (IV-1960), me rastin e 80-vjetorit të kalimit të tij në amshim, si arsimtari më i vjetër i Shqipërisë, më i vjetri emër, përfaqësues i një brezi arsimtarësh të Kombit. Në atë shkrim kushtuar veteranit të arsimit shqip thuhet se emri i Xhuvanit është i lidhur ngusht me historinë e arsimimit shqip, që nga nëntori i vitit 1909, madje edhe para se të bëhej Shqipëria e pavarur — kur hapi dyertë për herë të parë Shkolla Normale e Elbasanit. Fillimisht, Xhuvani zhvilloi aty veprimtarinë e tij nën udhëheqjen e Luigj Gurakuqit dhe pastaj për 20-vjetë si drejtues dhe mësimdhënës i shqipes dhe pedagogjisë. Aleksandër Xhuvani ka dhënë gjithashtu një kontribut të vyer edhe në fushën e publicistikës së kohës me artikuj e subjekte të fushave të ndryshme, botuar, fillimisht, në revistën “Albania” të Konicës dhe në revista të tjera të kohës, brenda dhe jashtë Atdheut. Ka bashkpunuar edhe në inspektoriatin e lartë të arsimit gjatë viteve 1940-44, që do të thotë se edhe ai duhet të ketë influencuar përhapjen e mësimit të gjuhës shqipe në trojet shqiptare, në bashkpunim me Ministrin e atëhershëm të Arsimit të Shqupërisë, Ernest Koliqin me shokë.

Por, në përpjekjet e mia, tashti në pension, për të mësuar sa më shumë mbi personalitetet historike shqiptare që kanë lenë gjurmë në historinë kombëtare, isha duke lexuar për Aleksandër Xhuvanin — pë të cilin dija pak ose aspak, duke qenë jashtë atdheut për më shumë se një gjysëm shekulli. Kështu, hasa në një fjalim që Aleksandër Xhuvani kishte mbajtur me rastin e shkuarjes në amshim të At Gjergj Fishtë, mbajtur në ceremoninë e varrimit në Shkodër, një fjalim ndër më prekësit që kam lexuar dhe që tregon jo vetëm se ç’mendonte Aleksandër Xhuvani për veprën e At Gjergj Fishtës, por fjalët e tija pasqyrojnë edhe faktin se kush ishte vërtetë Xhuvani vet dhe cilat ishin mendimet e tija për të ardhmen e Kombit dhe për vlerat e kontributet e personaliteteve më të shquara të Kombit, siç është At Gjergj Fishta: të zhdukura, të përjashtuara dhe të distancuara e të anashkaluara. Veprat e tyre të shkelura e të harruara e të përbuzura plot urrejtje, zyrtarisht, nga regjimi komunist për pothuaj gjysëm shekulli, por edhe sot nga “Shqipëria demokratike”, gjoja “post-komuniste”!

Për fat të keq, ujku mund të ketë ndërruar qimen por jo veset…Profesor Arshi Pipa: “Fishta u sakrifikua pikërisht si përfaqësuesi madhor i vlerave kombëtare”. Profesor Pipa është shprehur, se ajo që e dallon patriotizmin e At Gjergj Fishtës nga të tjerët është, “Karakteri militant, luftarak, i patriotizmit”, të tij. Të tjerët, sipas Arshi Pipës, më shumë kanë mbrojtur, ndërsa Fishta ka mbrojtur dhe ka sulmuar. “Ai ka sulmuar të gjithë ata persona ose shtete të vogla, ose fuqi të mëdha, të Lindjes e të Perëndimit, të Krishtit ose të Muhametit, që kanë synuar robërimin, pushtimin, copëtimin e Shqipërisë. Ata që kanë cënuar tagrin e popullit shqiptar, ata që kanë fyer dinjitetin dhe krenarinë kombëtare”, ka shkruar Profesor Arshi Pipa për patriotizmin e Fishtës. Ndoshta është naïve, e pamundur dhe e pa shpresë që të presim nga ata që ende sot mbrojnë trashëgiminë e regjimit të Enver Hoxhës në Shqipëri — pikërisht, nga këta të cilët kanë cënuar tagrin e popullit shqiptar dhe fyejnë dinjitetin dhe krenarinë kombëtare që të nderojnë At Gjergj Fishtën Fishtës, megjithëse “nji far i math dritëdhanës që ka ndriçue mendjen e djelmënisë s’onë, si nji Ungjill shkëndimath morali, ka zbutë e ka edukue zemrën e saj”, siç është shprehur për Fishtën, Aleksandër Xhuvani, arsimtari më i vjetër i brezave, Aleksandër Xhuvani.

Ky fjalim i Aleksandër Xhuvanit, më duket mua, se hynë ndër fjalimet më klasike për nga rëndësia dhe për nga frymëzimi, ndoshta jo për këtë brezin e indoktrinuar me ideologjinë sllavo-komuniste. Por, sigurisht, për brezin aktual dhe për brezat e ardhëshëm të shqiptarëve që do e dashurojnë Atdheun siç e dashuronte Fishta dhe të respektojnë atë siç e respektonte dhe e nderonte Aleksandër Xhuvani dhe shumë të tjerë, bashk-kohas të tij.

“Nuk jam unë, o burra, i premë sot që të mund të thuri imne për veprën lavdimadhe të At Fishtës. Âsht historija që ka për të zbukurue faqet e saj me emnin zâmath të tij; âsht letërsija e jonë që do të mburret për veprat e tij grat-plota e të pavdekshëme; janë Zanat e malevet t’ona, që ai ua përcillte vallet me lahutën e tij, që kanë me këndue me katrime kumbim-randa deri te froni i Empirit, veprën e kangatorit zâ-ambël të tyne; âsht djelmënija shqiptare që ka për t’u-ushqye e për t’u-vaditë me manën hyjnore të tij; së mramit âsht Shqipnija mbarë, Gegë e Toskë, malsi e qyteta, që do të kujtojnë, deri sa të ndrisë e diellit rrota, emnin e njenit prej bijvet të mëdhej të saj, që e deshi, e lavdoi dhe e nderoi për gjithë jetën.”
(Aleksandër Xhuvani në Varrimin e At Gjergj Fishtës – Elbasani) — Ja gjykoni vet fjalimin e plotë të Aleksandër Xhuvanit mbajtur në ceremoninë e varrimit të At Gjergj Fishtës në Shkodër, 31 Dhjtor, 1940:

“Zotnij të ndershëm:
Si vetëtimë u-perhap an’e kand të Shqipnisë lajmi i idhët i vdekjes së poetit t’onë kombëtar At Fishtës dhe e mahnitun mbetet sot mbarë bota shqiptare, tue kujtue emnin zâmadh t’auktorit të Lahutës së Malcisë, që ka këndue, si dikur Omeri, burrnin’e besën e fisit t’onë, që ka ndezë zemrat e Shqiptarëvet, si dikur Tirteu i vjetërsisë.

E me të drejtë i kanë thanë Fishtës Tirteu i Shqipnisë, se sikurse ai me elegjit’ e tij ndezi zemrat e Spartanëvet për luftë, njashtû edhe epopeja e Lahutës, odet edhe elegjit’e Mrizit të Zanavet e të poezivet të tjera kanë mbjellë në zemër të djelmnisë s’onë dashunin e pamasë për truellin e të parëvet dhe për gjuhën amtare.

Nji këto dy ideale, atdhedashtënija dhe ruejtja e gjuhës si dritën e synit, lavrimi e përparimi i saj kanë qenë polat, rreth së cilëvet shtrihej gjithë vepra e çmueshme e Fishtës. E s’ka kush tjetër veç neve arsimtarëvet që kemi pasë e kemi ndëpër duer edhe ua kemi mësue nxanësvet poezit’e tij, që e çmon mâ mirë veprën zâmadhe të Fishtës, e cila si nji far i math dritëdhanës ka ndriçue mendjen e djelmënisë s’onë, si nji Ungjill shkëndimath morali ka zbutë e ka edukue zemrën e saj.

Nuk ka qenë pra Fishta për ne vetëm nji poet kombëtar epik, lirik, dramatik e satirik, por edhe nji edukator i rinisë s’onë. Nuk kanë mësue e shijue nxanësit e shkollavet t’ona vetëm artin e tij poetik, bukurin’e harmonin’e vargut, rrjedhshmnin’e dlirsin’e stilit e të gjuhës së tij, që âsht nji thesar i pashterun frazeologjije e leksikologjije të kulluet, por kanë thithë prej veprës së tij, si nji nektar të hyjnueshëm të bletës attike, idealet mâ të nalta të njerëzimit: urtinë, burrninë, besën, drejtësinë e dashuninë për të mirën, të bukurit, të drejtën e të vërtetën.

Nuk jam unë, o burra, i premë sot që të mund të thuri imne për veprën lavdimadhe të At Fishtës. Âsht historija që ka për të zbukurue faqet e saj me emnin zâmath të tij; âsht letërsija e jonë që do të mburret për veprat e tij grat-plota e të pavdekshëme; janë Zanat e malevet t’ona, që ai ua përcillte vallet me lahutën e tij, që kanë me këndue me katrime kumbim-randa deri te froni i Empirit, veprën e kangatorit zâ-ambël të tyne; âsht djelmënija shqiptare që ka për t’u-ushqye e për t’u-vaditë me manën hyjnore të tij; së mramit âsht Shqipnija mbarë, Gegë e Toskë, malsi e qyteta, që do të kujtojnë, deri sa të ndrisë e diellit rrota, emnin e njenit prej bijvet të mëdhej të saj, që e deshi, e lavdoi dhe e nderoi për gjithë jetën.

Na të gjithë lavdimtarë të veprës së tij, shokë e nxanës të tij, të pikëlluem e të mallëngjyem thellë, kah kujtojmë veprat e tij, fjalët e ambëla e plot atdhedashtëni e këshillat e tij, le t’i lutemi Fuqimadhit Perëndi, që t’i caktojë pranë fronit nji vend të meritueshëm, si në këtë dhe, prej kah të vijojë me i lutë për lumnin e Shqipnisë.”
(Shkodër, 31 dhjetor 1940, Aleksandër Xhuvani). Nga ceremonia e varrimit të françeskanit shqiptar dhe poetit të Kombit, At Gjergj Fishta, 31, Dhjetor, 1940 – Ditën kur ka mbajtur fjalimin e më sipërm, Aleksandër Xhuvani.

Ka kohë që e them, gjatë kësaj periudhe të stërgjatur të ashtuquajturit “tranzion” në vendnumro, prej më shumë se tre dekadash nga shembja e Murit të Berlinit, se kështjella e vlerave kombëtare të shqiptarëve është e tronditur në themel nga trashëgimia e diktaturës komuniste. Si rrjedhim i farës së atij regjimi në nivelet më të larta vendimarrse të shtetit e të kulturës shqiptare, çdo ditë jemi dëshmitarë disfatash kombëtare, sa që sot më shumë se kurrë, Kombi shqiptar ka nevojë për mësuesin e madh të dashurisë pë Zotin dhe për Kombin: At Gjergj Fishtën, që Aleksandër Xhuvani e kishte cilësuar, “nji far i math dritëdhanës që ka ndriçue mendjen e djelmënisë s’onë”, sipas Xhuvanit.

Xhuvani kishte të drejtë në parashikimin e tij. Ja një pjesëtar i asaj “djelmënie” shqiptare të kësaj breznie të pas shembjes së komunizmit ndërkombëtar që na jep shpresë – shpresojmë të ndriçuar nga mendja dhe zemra prej veprave dhe kontributeve historike të At Gjergj Fishtës — Edison Selmani, student i talentuar i artit dhe skulpturës në Akademinë e Arteve në Tiranë. Ai ka përzgjedhur të realizojë, pikërisht, shtatoren e Gjergj Fishtës, si temë diplome, që është në përfundim e sipër dhe që sipas portalit të skulptorit të ri shqiptar, pritet që shtatorja e At Gjergj Fishtës të inaugurohet së shpejti në Akademinë e Arteve në Tiranë.

Frank Shkreli

Foto nga studio e punës e skulptorit Edison Selmani

At Gjergj Fishta – As varri nuk i dihet, as eshtrat nuk iu gjetën,
por Lahuta nuk heshti!

“Rrnosh e kjosh, prá moj Shqypní!
Rrnosh e kjosh gjithmonë si vera.
E me dije e me Lirí
për jetë t’ jetës, të rrnoftë tý ndera.”
At Gjergj Fishta

“Edhè hâna do ta dijë,
edhè dielli do t’két pá,
se për qark ksaj rrokullije,
si Shqypnija ‘i vend nuk ká!”
At Gjergj Fishta

Nuk na e lanë ta jetojmë jetën, Lili! Nga Elida Buçpapaj

JU TREGOJ PËR TIM ATË, POETIN VEHBI SKËNDERI –

 

Ishte një mbrëmje e bukur qershori. 12 qershor 2011. Nga ato më të bukurat e vitit, kur stina e verës është në prag të shpërthimit me plotmadhështinë e vet prej shumëlaryshisë së ngjyrave, që ngjan si një fillm pa fund e të grish vetëm të jetosh pa sosje. Atëher’ kur çdo shpirt njerëzor mendon se jeta është e përherëshme, im atë Vehbi Skënderi po luftonte me vdekjen.

 

Në një mbrëmje të tillë qershori, ai do të ishte dehur nga abazhuri i hënës në qiell. Dhe ajri i ngrohtë i përzier me aromat e akacjeve e jargavanëve do ta ngazëllente për të krijuar pastaj në laboratorin e tij poetik përfytyrimet ekstravagante në skulptura poezish.

***

 

Në një natë qershori të tillë të vitit 2005, një dorë kriminale na kishte vrarë rrugës së kthimit nga Prishtina në Gjilan për në shtëpi ku e priste nëna kolegun tonë 28 vjeçar, Bardhyl Ajetin, duke krijuar tragjedinë dhe gërryerjen prej dhimbjes nga një absurd surreal në Kosovën e gjashtë viteve të pasluftës. Si është e mundur të vritet një gazetar për ato që shkruan. Të pritet një jetë në mes pa mbushur ende 28 vjeç. Pastaj vrasja të mbulohet nga malet e heshtjes apo nga ngritjet e supeve, që do të thonë “e ku e di unë, e ç’më duhet mua”. Vrasja e këtij djaloshi ka mbetur ende e pazbardhur. Si shumë vrasje të tjera gazetarësh e veprimtarësh politikë të krahut të Rugovës. Shoqëria e çorientuar nga politika tribale, që e ka kthyer në tabu nocionin e drejtësisë, e ka humbur sensin për të kërkuar e gjetur të drejtën.

Krejt ndryshe nga im atë që gjithmonë iu fal së drejtës, si një konstitucioni universal hyjnor, që nuk varet nga konjunkturat por nga ndërgjegja njerëzore e gjithsecilit prej nesh e të lejon të gërmosh për ta zbuluar me shpresë. Edhe kur të gjithë thonë se drejtësia ka vdekur, drejtësia nuk vdes kurrë, veç nëse njerëzimit i vjen fundi. Në gjurmët e tim eti rropatem të kërkoj të drejtën edhe unë. Edhe kur vështrimet cinike të superstrukturës komuniste që edhe gjatë tranzicionit kanë trashëguar e forcuar pozitat e tyre duke e degraduar plotësisht sistemin më thonë “e nuk nxore mësime nga vuajtjet e tyt eti”, ua kthej se deri sa të kem frymë, nuk do të heq dorë nga kredot e tim eti, sepse vetëm kështu do të mund ta vijoj denjësisht jetën si bija e poetit.

 

***

 

Nata e 12 qershorit 2011 na përhumbi e na e mbushi mendjen se jeta gjithmonë ia del e triumfon mbi vdekjen, se jeta triumfon edhe ndaj prognozave të mjekëve. U bëmë naivë. Me vullnetin tonë. Aq më tepër duke e njohur dëshirën e paepur të tim eti për të jetuar, për t’u ndjerë i lumtur pranë botës së krijuar prej tij.

Sot familja shqiptare i ngjan një kështjelle prej rëre e lumturia një misioni të pamundur, sepse njerëzit me një makutëri të egër e kërkojnë tek paratë, pasuria, makinat, vilat, ndërsa ne e kemi përpara syve, lumturia është gjithmonë me ne, ne jemi lumturia e njëri-tjetrit. Im atë e kishte zbuluar Amerikën tek familja e tij. S’kishte qenë asnjëherë një rebus as dilemë, por dashuria e jetës.

Të gjitha dramave të jetës së tij, për fajin e një regjimi monstër, ai iu kishte mbijetuar për arsye, për shkak, për hir të familjes që, me të njëjtën monedhë, ia kthente dashurinë me dashuri e nuk e tradhtoi kurrë.

Të dy prindërit e mi regjimi i vuri në provë, i thirrën veçmas dhe i thanë seicilit “prishe familjen e pastaj do t’i kesh të gjitha”! Por e gjitha dhe gjithçkaja për të dy ishte familja. Për t’i mbijetuar atij ferri ishim ne të tre të pandarë.

Të dy prindërit e mi kishin gjithçka. Poezinë, dashurinë dhe mua. Më 1964, tridhjetë e sa vjeçar im atë ishte vlerësuar me çmimin e Republikës për vëllimin poetik “Fletë nga Ditari im”, ku përfshihej edhe poema e Ofelisë, libër që do të botohej në Prishtinë me titullin “Vdekja e Ofelisë”. Kur nuk kishte nisur ende gjuetia e shtrigave, isha mësuar ta shihja time më me buzë të kuqe të thellë, me thonj me manikyr të kuq të ndezur, mahnitesha prej bukurisë së saj, e qeshja edhe unë pa e kuptuar se përse prej të qeshurave të saj. I vetmi shqetësim i sime mëje ishte kur unë nuk e pija gotën e qumështit apo nuk e mbaroja pjatën e supës me lëng mishi e zarzavatesh. Ajo m’i krihte flokët, më mësonte të laja dhëmbët. Unë nga ana ime përpiqesha të plotësoja gjithçka që më lutej, si të ulesha në tryezë, si ta mbaja trupin, shpinën duhej ta mbaja drejt, bërrylat nuk duhej t’i vendosja mbi tryezë. Edhe ushqimin e mbaroja me zor që ta kënaqja atë.

 

Pastaj erdhën ditë të mbyllura si në një kuti të madhe kartoni, ime më nuk i lyente më buzët, as thonjtë, qante fshehur për të mos e parë unë. Tek kopshti për të më marrë vinte gjyshja nga im atë.

 

Gjithë dielli që kishte pasur apartamenti ynë i vogël u fundos. Jeta jonë dukej si e një akrobati që ec mbi një fill të tendosur në dhjetra metra lartësi dhe, nga çasti në çast, do ta humbë ekulibrin e do të bjerë, sepse e di se do t’ia këpusin fillin e fatit. Ishte 1966-67, kur im atë u akuzua si pjesë e një “grupi armiqësor”, si autori i një fejtoni kritik për Institutin e Gjuhësisë dhe Historisë që nuk u botua kurrë. Si gazetar i revistës Ylli e kishte përgatitur këtë fejton mbështetur tek të dhënat e një grupi pune me Profesor Selman Rizën, Profesor Ligor Milen, Profesor Dhimitër Pilikën, Profesor Zija Shkodrën, ku bënin pjesë edhe kolonel Dilaver Radeshi e majori Bektash Bedo.

 

Një ditë, kur u ktheva nga kopshti, e pashë tim at që qante. Nuk do të qante kurrë më në jetën e tij veç asaj here, megjithë ferrin e vuajtjeve. Ime më i përgjërohej që të qetësohej. U frikësova shumë. Më vonë do të më tregonin se njëri nga pjestarët e grupit, Bektash Bedo kishte vrarë veten, ngaqë nuk e kishte përballuar dot torturat e presionit psikologjik, pasi “grupi armiqësor” krahasohej me grupin e “Konferencës së Tiranës”. “Vehbi Skënderi është i lidhur me armiqtë e partisë.” “Damka” e diktatorit për tim atë. Im atë kishte miq mendje të ndritura. Më kujtohet se nganjëherë më merrte edhe mua tek apartamenti i Profesor Dhimitër Pilikës, i cili i kishte mësuar tim eti një soj fërgese me domate, vezë e djathë që unë nazelia e pëlqeja shumë.

 

Asgjë nuk kuptoja se çfarë po ndodhte tek ne. Gjithçka e mësova kur u rrita. Nuk kuptoja gjë, por përjetoja si fëmijë mungesën e tim eti mbrëmjeve. Se seancat e pyetjeve në Komitetin Qendror të Partisë zgjasnin deri vonë. Zakonisht përpara se të shkoja për të fjetur në orën 20:00, im atë më recitonte poezi, më lexonte libra ose më tregonte përralla.

 

Kisha qenë deri atëherë një fëmijë shumë e lumtur. Kisha gjithçka, dy prindër që më deshnin aq fort, shkoja në kopsht me gëzim, ku zysh Nazmia na mësonte të performonim me recitime dhe kërcime, ndërsa zysh Lirika na lexonte një libër që nuk i shterrnin kurrë përrallat, prindërit më çonin rregullisht në Teatrin e Kukullave, në cirk, bënim vizita rregullisht tek dy gjyshet, ku kënaqesha pa masë, kisha shoqet e shokët e pallatit me të cilët luaja me orar. Në verë shkonim edhe në plazh, edhe në Pogradec tek daja, ku takohesha me dy kushërinjtë e mi që i doja shumë, Mozën dhe Maksin.

 

Por një natë, në shtëpinë tonë u duk se u kthye gëzimi. Nuk e kisha nocionin e kohës dhe, kur errësohej, për mua ishte vetëm natë. E asaj nate im atë, që u kthye më shpejt se zakonisht, iu tha të mëdhenjve se do të shkonte në Vaun e Dejës. Unë nisa të qaja me të madhe. Kush do të më recitonte poezi, kush do të më mbante në prehër e tregonte përralla aq të bukura! Ndërsa prindërit dhe të afërmit tanë, që na kishin mbushur shtëpinë, ndiheshin të gjithë të çliruar. Sepse mendohej se im atë i kishte shpëtuar burgut. Për ta festuar i thanë gruas së xhaxhait të vogël, Myneverit, të më merrte mua e të shkonim të blinim tullumba tek pastiçeri Agimi. Disa ditë më vonë im atë ai do të nisej në Vaun e Dejës si punëtor në Hidrocentralin që po ndërtohej. Do të ishte ndarja e parë me tim atë. Aty kishte marrë fund fëmijëria ime ende pa nisur mirë,

Pas mbi pesë vjet riedukim pranë gjirit të klasës punëtore, im atë në fillim si korrektor e më 1973 si redaktor, filloi punë në redaksinë e poezisë në Shtëpinë Botuese “Naim Frashëri”. Ishte rikthyer dielli në shtëpinë tonë. Tani unë vazhdoja 8 vjeçaren tek Emin Duraku. Shkëlqeja në të gjitha lëndët dhe dallohesha në letërsi. Krenohesha gjithmonë me prindërit e mi. Dhe, kur më pyesnin se e kujt isha, iu përgjigjesha shkurt: Jam vajza e poetit Vehbi Skënderi.

 

Por do të vinte shpejt marsi i 1974. Ime më me shoqet kishte shkuar në Durrës për të festuar 8 marsin e do të kthehej në mbrëmje. Unë e shihja tim atë shumë të shqetësuar. Shkruante diçka në makinën e shkrimit. Kur mbaroi, faqet e shtypura i mbajti vetë. Si një fëmijë kurioze, por edhe për të kuptuar se çfarë halli mund të kishte im atë, mora fletën e kopjativit dhe nisa të lexoj. Aty lexova për herë të parë fjalën “korrupsion” dhe “qendër korrupsioni”. Për familjen tonë do të niste një kalvar i gjatë, i frikshëm, që ne të tre do të përpiqeshim ta përballonim duke dashur njëri-tjetrin sa më fort. Vetëm një herë, ishte qershor dhe unë posa e kisha mbaruar vitin shkollor, kur tim eti iu shemb toka dhe u nis i sigurt drejt vetvrasjes, me emrin tim në gojë dhe me brengën se nuk mundi ta mbronte dot familjen dhe sidomos të bijën e vetme nga ndëshkimi i të qënit bija e tij, bija e poetit. Kjo ndodhi kur e thirrën në lagje dhe pasi nuk i jepnin asnjë lloj pune, i dhanë urdhër që, brenda javës, duhet ta nisej me familjen në internim në një fshat të humbur pas Dajtit.

 

Atë moment e humbi busullën im atë, në një ditë të bukur qershori tiranas nën prangat e burgut të braktisjes nga pjesa më e madhe e miqve dhe kolegëve, të cilët iu larguan e nuk kishte një derë ku të trokiste për ndihmë. E shihnin në rrugë drejt e në sy dhe bënin sikur nuk e njihnin, kishte nga ata që ndryshonin rrugën se ndofta iu vinte keq ose viheshin në pozitë të vështirë, kishte edhe nga të tjerë që e fyenin apo e kërcënonin me emrin e partisë në gojë. Im atë vritej pak e nga pak. Jo për vete. Vuajtja më e madhe e tim eti vinte nga pafuqia për të mos mundur t’i ndalte që pasojat e dënimeve të tij t’i vuante ime më dhe unë, vajza e tyre e vetme, me flokët e verdha si Ofelia e tij, por që im atë i thosh sime mëje të m’i krihte me kordele alla Jacky Kennedy. Nuk e përballoi im atë kur i thanë se brenda javës do të vinte makina të na internonte dhe unë do ta kisha të pamundur vijimin e shkollës. Sa ëndrra kishin thurur bashkë me time më për Lidkën, domethënë për mua. Dhe e gjitha ishte përmbysur bashkë me jetën e tonë në apartamentin tek Pallatet e Aviacionit, shkalla 12, apartamenti 84.

***

Përpara se të merrnin banesën tek Pallatet e Aviacionit, prindërit e mi të posa martuar, jetonin në dy dhoma të një vile në rrugën Kajo Karafili afër ish Kursalit, që im atë e kishte marrë me qira kur ishte beqar e punonte si gazetar dhe vazhdonte studimet. Ato dy dhoma, kur erdha në jetë, u bënë edhe shtëpia ime. Përpara se të martohej, im atë kishte tërhequr në Tiranë gjyshe Selimen, nënën e tij dhe vëllain e motrën e vogël, xhaxhi Habipin e halla Bukurijen, që unë e thërrisja Tatale. E kam para sysh atë vilë, se aty jetoi gjyshja me familjen e xhaxhi Habipit, nusen e tij e dy vajzat e tyre, Enkeledën e Irmën deri sa morën një apartament me punë vullnetare, të ndërtuar në lagjen e Kombinatit të Tekstileve nga punëtorët e Fabrikës së qelqit ku punonte xhaxhai. Dy dhomat me qira ishin në katin e parë të vilës me një oborr të brendshëm ku ngrihej edhe një vilë tjetër tipike tiranase me verandë, ku varej hardhia e rrushit. Të dy ndërtesat ishin ngjitur me Hotel Internacional përballë Shtëpisë së Oficerëve, që më vonë do të bëhej Lidhja e Shkrimtarëve. Korridori i madh i katit të parë ku ndodheshin dyert e dy dhomave gjithmonë në gjysmë errësirë ishte me dysheme prej dërrasash që, prej vjetërsisë, kërciste. Në njërën nga dy dhomat që përdorej edhe si guzhinë e dhomë ndejtje e gjumi me dritaren nga Hotel Internacional, flinte gjyshja me xhaxhain dhe hallë Tatalen, ndërsa në dhoma tjetër me dritaren nga Shtëpia Qendrore ishte jona. Në atë dhomë me tavane të lartë ndodhej një shtrat i madh i mbuluar me një mbulesë të bukur, që ime më e kishte sjellë në pajë, ngjitur të cilit kishin vendosur krevatin im të vogël, që, pa mbushur vitin, fillova ta kapërcej për t’u hedhur në krevatin e madh. Në atë dhomë të mbushur me flutura ëndrrash dhe dashuri im atë shkruante poezi me makinën e tij të shkrimit që e solli edhe këtu në Zvicër. Në atë dhomë im atë më kishte bërë plot foto që kur isha bebe deri sa mbusha dy vjeç, në disa foto më ka fiksuar me time më në oborrin e vilës ku unë luaja. Më ka fiksuar edhe në trotuarin buzë rrugës pranë portës kryesore nga hyhej në oborrin e bukur të ndërtesës.

Edhe kur ndërruam shtëpinë, aty vinim çdo ditë, deri kur im atë mori dënimin e parë me riedukim pranë klasës punëtore në Hidrocentralin e Vaut të Dejës. Unë e desha shumë atë shtëpi me atë oborr, ku im atë më ka fiksuar me aparatin e tij Laika që e kishte blerë gjatë një udhëtimi në Riga, kryeqytetin e Republikës baltike të Letonisë. Që kur isha e vogël më fliste për poetin Rainis, se si adhurohej në vendin e tij. Kishte sjellë edhe albume fotografike ku e shihja Rainis në foto dhe monumente. Ai është poeti kombëtar i Letonisë që kishte vdekur më 1929, vitin kur im atë kishte lindur. Atëherë isha e vogël dhe nuk e kuptoja se përse im atë më fliste aq dendur për Rainis, se si letonezët e adhuronin. Më vonë, kur u hap Shqipëria, mësova se Rainis me veprën e tij si poet kombëtar kishte qenë udhëheqësi shpirtëror për një Letoni indipendente.

***

 

Ne i qendruam tim eti rreth shtratit natën e 12 qershorit, duke e kundruar e kundruar. Fytyra e tij ishte e bukur. Ngjyra e lëkurës ishte rozë. Im atë nuk e tregonte moshën, ai është dukur gjithmonë i ri, i mbushur me energji të pashterëshme. Kjo bënte që unë të ndihesha gjithmonë fëmijë. Edhe natën e 12 qershorit. Unë i vërtitesha rreth dhe ia puthja duart e faqet, ia prekja këmbët e bardha. Kisha një kaskatë lotësh që e mbaja me zor, duke iu lutur Zotit siç më kishte mësuar nënka, mamaja e sime mëje. Im atë ishte i pastër si drita. Unë e përkëdhelja, Babush, Babush i flisja, po të presim në shtëpinë tonë të kthehesh. Të lutem Babush. Ai nuk reagonte. Flinte. Nën efektin e qetësuesve. Që kur u shtrua në spital ai kishte qenë nën efektin e qetësuesve dhe vetëm një herë ishte zgjuar sa për të thirrur vetëm një emër: „Lili“. Emrin e gruas së tij e nënës time. Librin e tij të parë me poezi titulluar “Këngët e para” im atë ia kishte dhuruar sime mëje, posa kishte nisur lidhja e tyre me një dedikim fatalist të shkruar me një kaligrafi të bukur të një 28 vjeçari “Me ty do të shkruaj edhe këngët e fundit Lili”. Dhe ashtu kishte ndodhur.

 

Duke e parë të flinte i qetë, dikur vonë, ne vendosëm të ktheheshim në shtëpi. Të bindur se të nesërmen do ta gjenim më mirë. Ishte mbrëmja e vonët e së dielës. Jeta gumëzhinte. Në tram u takuam me Endritin që kthehej nga kinemaja, e kishin marrë me zor shokët, sepse e dinin lidhjen e tij me gjyshin. Përpara filmit Endriti kishte qenë në spital. Zbritëm të tre nga trami në stacionin tonë dhe kur iu afruam shtëpisë, dritat e apartamentit tonë nuk ishin të ndezuara si zakonisht. Shtëpia jonë gjithmonë ishte e hapur, gjithmonë kishte njerëz e drita. I ramë ziles dhe derën na e hapi Prizreni. Ai po vuante. Im atë i kishte rritur djemtë. I kishte marrë sa kishin ardhur në shtëpi nga materniteti, bebka dhe iu kishte përkushtuar kohën dhe jetën. Me një dashuri pa kufi e cak. U ka treguar me mijëra përralla, edhe ato që nuk m’i kishte treguar dot mua, i krijonte enkas për ta, u ka mësuar alfabetin e shqipes, gjuhën, u ka lexuar libra, u ka recituar poezitë e tij, poezitë e tij për ta. Midis tyre mbretëronte një aleancë sublime. Të dy djemtë tanë kanë qenë me fat që i ka rritur një gjysh si ai. Megjithëse të gjithë gjyshat e gjyshet e botës janë të mrekullueshëm.

 

Tani në shtëpi ishim të katërt. Familja Buçpapaj. Familja Skënderi ishte në spital. Folëm fare pak midis nesh. Djemtë ishin bërë burra papritmas. Pastaj mora në telefon time më që nuk i ishte ndarë kurrë tim eti. Edhe ajo më qetësoi. Po fle i qetë, më tha. Unë i qetësova të tjerët. Dhe u shtrimë të flemë si robotë.

 

Kishim fjetur pa ëndrra, shpejt, përhumbshëm, për t’iu larguar një frike. Deri kur ra zilja e telefonit, në mesin e natës që na ngriti menjëherë të katërve, gatitu. Dhe matanë telefonit zëri jepte lajmin që ne nuk do të donim ta dëgjonim kurrë.

 

Kur po gëdhihej 13 qershori dhe kalendari shënonte ditën e Shëna Ndout, shpirti i tim eti u largua prej trupit të tij. Në agun që ai e ka përmendur shpesh në poezitë e tij, ku ai e ka përshkruar me laryshi nuancash e ngjyrash të pafundme. Por agu i ikjes së tim eti ishte i vërejtur, i humbur prej tymnajave të mjergullës dhe ngjante e pamundur që kjo ditë të kish lindur prej barkut të një nate magjike qershori, kur ne u larguam nga spitali dhe e lamë tim atë në një gjumë të thellë e shpresëdhënës.

 

Gjithçka ishte përmbysur brenda dy-tri orësh, ashtu si jeta që ishte shndërruar në ikje, largim e vdekje. Për dy-tre orë qielli kishte ndryshuar uniformë në një antitezë të plotë. Ishte zhdukur hëna, yjet, magjia e natës kur ne i dhamë përshëndetjen, pa e ditur se do të qe përshëndetja jonë e fundit në këtë tokë, pak përpara kur fryma e tij do të fluturonte si zog i çliruar nga prangat e një kohe mistrece, që tim atë e zhgënjeu fund e krye.

 

Kur ne vendosëm të largoheshim nga spitali, në prag të shkëmbimit të 12 me 13 qershorin, ai ngjante sikur flinte si normalisht. Nuk e kishte më frymëmarrjen e dendur, të vështirë, të mundimshme që e kishte pasur prej ditës së mërkurë. Kur u përkeqësua papritmas. Një ditë më parë, dmth të martën, ai kishte bërë një shaka me ne. Ime më ashtu si e kanë zakon gratë përdori klishenë e njohur se po vdiste prej lodhjes, dhe im atë, që rrinte me orë e ditë të tëra pa folur, ia ktheu me buzën në gaz, « po për mua kush do të kujdeset atëherë?!» Reagimi i tij ne na hodhi të gjithëve përpjetë. Na zgjoi. Sepse sëmundja e kishte transformuar. Ngjante si Mbreti Lir. Tragjik, i madhërishëm, i vuajtur, i heshtur e solitar në botën e tij të mbyllur. Kështu e përjetonte largimin apo distancën nga mungesa e tij fizike me botën rreth tij, nga mosprania në rrjedhat e ditës, në rrugët që ai i kishte kaluar çdo ditë, që edhe sot i mbajnë gjurmët e tij, siluetat e tij me republikë dhe një xhaketë Hugo Boss të blerë në një dyqan me second hand.

 

Reagimi i tij na e ktheu humorin. Kujtuam se ishte shenja e rikthimit në jetë, për të shpëtuar nga sëmundja e zezë, që është depresioni, ashtu si kishte shpëtuar edhe në vitet ’70. Unë e mbaj mend atë kohë, se si vuante im atë, si lëngonte. Pranë tij ishte im më dhe unë, fëmijë. E vizitonte rregullisht, për çdo ditë njëra prej hallave të mia, Lumja dhe fëmijët e saj dhe vëllai i tij i vogël, sepse të tjerët nuk vinin dot pasi kishin frikë nga partia kuçedër. Atëherë im atë sapo i kishte mbushur 40 vjeç dhe ngjante i moshuar si një plak. Por një mëngjes papritmas u ngrit nga shtrati e ul në makinën e shkrimit dhe rinisi të shkruante poezi. Prej asaj dite nisi të dilte nga shtëpia e të shëtiste nga Kodrat e Liqenit. I vetmuar. Kolegët i largoheshin, shokët i fshiheshin, të afërmit kujdeseshin për biografitë.

 

Por atë të martë reagimin e tij e morëm si shenjë fatmirë, të daljes nga kështjella që ai kishte ndërtuar me mure qiklopikë prej heshtjes së vet. U lumturuam pasi e dinim se im atë dinte të ngrihej gjithmonë më këmbë, se im atë do ta kalonte edhe këtë provë, pas aq provash e vuajtjesh, që i kishte e kishim kaluar së bashku.

 

Por ndodhi e papritura dhe ai u përkeqësua papritmas të mërkurën. Iu vështirësua frymëmarrja. Ne u trembëm. Filluam t’i luteshim të hante. Sepse kishte dy vjet që kishte hequr dorë nga e ngrëna. E ushqente me shumë mundime ime më. Im atë refuzonte ushqimin, refuzonte ujin, po ime më nuk dorëzohej deri sa e ushqente çdo ditë, çdo vakt, dalë e nga dalë, një kafshore, një lugë, ishte një fitore, një gllëngjkë ujë, një gotëz me lëng frutash, ishte jetë për tim atë.

 

Unë po punoja në kompjuter atë të mërkurë, kur ime më më erdhi pranë e më tha se ai nuk po hante dot më. U ngrita menjëherë. I shkova pranë dhe i vura buzët në ballë. Si veproja me djemtë. Kishte temperaturë. I dhamë menjëherë një dafalgan dhe e shtrimë në shtrat. U qetësua pak. E zuri gjumi dhe frymëmarrja ju bë normale. Pasdite bashkë me Skënderin blemë biskota fëmijësh që ime më t’i shtypte e ta ushqente më lehtë.

 

Hëngri nga mbrëmja pa e refuzuar ushqimin si bënte zakonisht. Dukej se e mendonte dhe donte ta shmangte vdekjen. Por ne nuk na shkonte mendja fare tek vdekja.Kur ra nata i shkova në dhomën e tij ku flinte. Dhe qava e qava me lot e pa zë. Për të gjitha vuajtjet që kishte hequr, pa i bërë kujt keq në jetën e tij. E pastaj iu luta Zotit që vetëm ta linte të jetonte. Edhe me depresion. Veç të jetonte. Ishim mësuar tashmë edhe me këtë gjendjen e tij. Ai rrinte i ulur në kolltukun e tij në një cep të dhomës. Hijerëndë, pa folur, duke na parë herë herë ne. Herë i përhumbur në mendimet e tij, herë me sy të trishta e herë me sy të trembura, sepse e shkuara i kthehej si fantazmë, si makth e ankth. Mallkuar qofshin ata që e kanë bërë tim atë të vuante. E bashkë me të edhe ne. Që nuk kanë marrë mundimin kurrë të kërkojnë ndjesë. Një pjesë e tyre kanë shkuar në ferr. Në ferr shkofshin të gjithë që e kanë merituar. Sepse nuk e njohin ende pendesën. Në marsin e 2011, kur e kishim shtruar në spital për rehabilitim, në një moment të kthjellët i kishte thënë sime mëje se « Ata nuk na lanë që ta jetonim jetën tonë, Lili». « Ata » nuk ishte thjeshtë një përemër vetor në numrin shumës. “Ata” identifikohen me emra mbiemra.Shkofshin në djall, në ferr. Sepse na e kishin ndryshuar tërësisht rrjedhën e jetës, brutalisht, na kishin detyruar të jetonim kalvarin dhe kanë mbetur deri në fund përbindsha.

 

Sot është e trishtë kur lexojmë se disa shkrimtarë qahen nga vuajtjet që paskan përjetuar në diktaturë. Një farsë e vërtetë cinike ndaj vuajtjeve të vërteta, si ato që ka përjetuar im atë, që u largua nga kjo botë i mbytur nga pikëllimi, kur e humbi betejën e fundit.

 

Ne e shtruam në spital të premten, kur frymëmarrja iu rëndua rishtas. Ishte më 10 qershor, paradite. Sa herë i shoh sot makinat e urgjencës më kaplon trishtimi. Kur erdhi urgjenca, im atë nuk ishte më im atë. Erdhën e morën lart me barelë sepse ishte krejt i pafuqishëm. Mezi merrte frymë. Nuk më kërkonte mua me sy, por time më e cila hypi me të në makinë. Ne i shkuam pas. Pas kësaj ai nuk u kthye më në shtëpinë tonë. Ishte ikja e tij e fundme.

 

Frymëmarrjen e tij të rënduar e kam edhe sot në vesh, si asaj të premte. Dukej sikur prapë po luftonte, deri në frymën e fundit dhe pikën e fundit të gjakut.

 

Pasi e shtruam në spital të premten, e pasi biseduam me mjekët u kthyem për t’u kujdesur për fëmijët. Sa hymë në shtëpi, na ra në sy kolltuku i tij që ishte bosh, që priste më kot. Në dhomën e tij makina e shkrimit rrinte e heshtur, me tastet e ngurta si copa kalldrëmash, të palëvizur nga gishtat e bukur të tim eti. Gjithmonë im atë na e kujtonte se si një pianiste e njohur shqiptare mahnitej nga gishtat e bukur të tim eti, që tani rrinin të palëvizur dhe nuk krijonin vargje e rima me makinën e tij të shkrimit. Makina e shkrimit ishte si faltore për tim atë. Atje ai falej duke zbrazur shpirtin e tij të kthjellët si kristali. Kanë qenë shumë të rrallë shkrimtarët bashkëkohës me tim atë që e kanë patur shpirtin e pastër si të tijin. Pa asnjë njollë. Shpirt njeriu. Ecce Homo ishte im atë.

 

Por ne vazhduam që t‘i luteshim Zotit që im atë ta kalonte edhe këtë furtunë. Ne ishim mësuar tashmë edhe me këtë situatë. Ai rrinte i ulur në kolltukun e tij dhe na ndiqte me sy. Nganjëherë i shpinte sytë diku larg, nganjëherë i mbyllte si për të mos lejuar që tmerret e së shkuarës t’i ktheheshin si fantazma për ta marrë e larguar nga familja, për t’ia marrë e djegur librat, për ta dërguar në riedukim apo internim, duke i lënë në mes poezitë apo treguar përgjysëm përrallat që ia tregonte së bijës, dmth mua. Aty i ulur në kolltukun e tij, ai me pamje epike, ngjante si një personazh i dalë nga cikli i kreshnikëve. Nganjëherë, dikur, rrallë e përherë rrallë e më rrallë, kur na hidhte ndonjë fjalë, si meteor, na bënte të hidheshim përpjetë dhe kaq pak na dukej aq shumë, sepse mendonim se po i mblidhte forcat për të dalë nga ky tunel i errët. Por fjalët që i tha sime mëje se “ata nuk na lejuan ta jetonim jetën, Lili” përmblodhën gjithë jetën e tij përfshi edhe frymën e fundit.

 

2014-2023

(vijon)


Send this to a friend