VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Chicago Tribune (1924)- Vdekja e mistershme e dy vëllezërve amerikanë Coleman, njëri në Kaliforni dhe tjetri në Shqipëri

By | February 10, 2021
blank

Komentet

blank

Dokumenti diplomatik “jo-zyrtar” i Sllovenisë: Si bashkohet Kosova me Shqipërinë, harta e re e Ballkanit me shpërbërjen e Bosnje-Hercegovinës

Media sllovene “Necenzurirano.si” ka publikuar sot një “dokument diplomatik jozyrtar” që flet për ndryshim të kufijve në Ballkan. Aty flitet për shpërbërjen e Bosnjës e Hercegovinës, për aneksimin e Republikës Serbe nga Serbia dhe për bashkimin e Kosovës me Shqipërinë.

Dokumentin kryeministri slloven Janez Janša ua dorëzoi disa personave të përzgjedhur në BE disa muaj më parë.

Në pjesën e “dokumentit” që flet për bashkimin e Kosovës me Shqipërinë thuhet se 95 për qind e qytetarëve të Kosovës dëshirojnë të bashkohen me Shqipërinë dhe se vullnet i ngjashëm ekziston edhe në Shqipëri. Aty thuhet se zonat e Kosovës ku serbët përbëjnë shumicën do të kenë një status special, të ngjashëm me statusin e Tirolit Jugor. Sidoqoftë, në qarqet diplomatike në Bruksel këtij “dokumenti” i referohen si “dokument slloven”, pasi dërgimi i tij në adresa të ndryshme është bërë nga kabineti i kryeministrit Jansha.

Gazeta “Shqip” po publikoi një pjesë nga artikulli i “Necenzurioano.si”, e cila tregon skenarët e ndryshimit të kufijve në Ballkan dhe rreziqet.

Që nga e hëna, ka pasur spekulime në Slloveni, Kroaci dhe Bosnjë dhe Hercegovinë nëse Kryeministri Janez Jansa dërgoi vërtet një dokument diplomatik jo zyrtar Non-Paper (“jo-letër”) në Bruksel, i cili flet për një vizatim të ri të kufijve në zonën e ish-Jugosllavisë. Askush nuk e ka konfirmuar zyrtarisht se Presidenti i Këshillit Evropian, Charles Michel, mori një dokument me një përmbajtje të tillë nga Sllovenia. Por një dokument jozyrtar diplomatik që parashikon shpërbërjen e Bosnje dhe Herzegovinës, aneksimin e Republika Srpska në Serbi dhe bashkimin e Kosovës me Shqipërinë ekziston në të vërtetë. Sot e botojmë në uncensored.si.

Sipas informacionit tonë, dokumenti me titull “Ballkani Perëndimor – rruga përpara” u mor në kabinetin e Michel në shkurt. Kush e ka shkruar nuk mund të dihet zyrtarisht. Sipas burimeve tona, sigurisht që nuk është krijuar në Ministrinë Sllovene të Punëve të Jashtme.

Sipas disa informacioneve, një pjesë e përmbajtjes së saj ishte shkruar në Budapest. Sidoqoftë, ai përmendet në qarqet diplomatike të Brukselit si një dokument “slloven”, pasi kabineti i Janša thuhet të ketë marrë pjesë në dërgimin e tij në adresa të ndryshme. Meqenëse është një dokument diplomatik jozyrtar që synon të komunikojë pozicione dhe iniciativa të ndryshme pa karakter zyrtar, ai nuk ka as kokë dhe as nënshkrim. Ai erdhi te Michel pas marrjes zyrtare të detyrës diplomatike, kështu që ekzistenca e tij mund të mohohet publikisht në çdo kohë.

Prandaj nuk është pozicioni zyrtar i Sllovenisë, por vetëm një nga propozimet joformale për një zgjidhje të mundshme të çështjeve që kanë të bëjnë me vendet e ish-Jugosllavisë. Por përmbajtja e dokumentit është në kundërshtim të plotë me të gjitha dokumentet e vlefshme mbi të cilat mbështetet politika e jashtme e vendit tonë. Për më tepër, dokumenti është bërë me porosi për qarqet nacionaliste serbe dhe kroate, të cilat kanë punuar për të copëtuar Bosnje dhe Herzegovinën për tre dekada.

E zeza mbi të bardhë: Si do të copëtohet Bosnje-Hercegovina (BiH)

Dokumenti përmend kështu në hyrje “çështjet e pazgjidhura kombëtare të serbëve, shqiptarëve dhe kroatëve” që u shfaqën pas shpërbërjes së Jugosllavisë. Autorët e dokumentit theksojnë se edhe pas vendosjes së paqes pas përfundimit të luftërave, perspektivat e premtuara evropiane dhe përparimin e Maqedonisë Veriore dhe Malit të Zi në këtë drejtim në rajon, “çështjet kyçe që mbeten të pazgjidhura”. Këto janë:

– që Marrëveshja e Dejtonit e vitit 1995, e cila i dha fund luftës në Bosnjë dhe Hercegovinë, e cila mori më shumë se 100,000 jetë, praktikisht njohu atë që ishte arritur gjatë luftës, por jo në parim.

– që për momentin është e vështirë të imagjinosh perspektivat evropiane të Serbisë dhe Kosovës.

– që anëtarësimi i BiH në BE mund të përjashtohet plotësisht.

– që ndërkohë hapësira e zbrazët po shfrytëzohet nga Turqia, e cila ka rritur ndikimin e saj në BiH dhe Maqedoninë Veriore.

– që përveç Turqisë, një grusht politikanësh lokalë dhe mbështetësve të tyre që përfitojnë personalisht nga kaosi dhe institucionet jofunksionale, askush nuk është i kënaqur me situatën në BiH.

Këtu kemi ardhur në pjesën thelbësore të dokumentit – “zgjidhjet” e propozuara për problemet e përshkruara më sipër. Autorët e dokumentit nënvizojnë se Serbia, Kroacia dhe Shqipëria aktualisht kanë qeveri të qëndrueshme dhe se politikanët e tyre të zgjedhur janë të aftë të marrin vendime strategjike. Atëherë, çfarë sugjerojnë ata?

1) Bashkimi i Kosovës dhe i Shqipërisë. “Në Kosovë, 95 për qind e popullsisë dëshiron të bashkohet me kombin natyral shqiptar. Situata është e ngjashme dhe në Shqipëri. Kufiri midis Shqipërisë (një anëtar i NATO-s) dhe Kosovës është praktikisht inekzistent. Pjesës serbe të Kosovës do t’i jepet një status i veçantë – duke ndjekur shembullin e Tirolit të Jugut “, thuhet në dokument. Është një provincë autonome në veri të Italisë, ku shumica e popullsisë është gjermanishtfolëse.

2) Bashkimi i pjesës më të madhe të territorit të Republika Srpska me Serbinë. “Çështja kombëtare serbe mund të zgjidhet kryesisht duke aneksuar një pjesë të Republika Srpska në Serbi. Në këtë rast, Serbia është e gatshme të pajtohet me bashkimin e Kosovës dhe Shqipërisë,” thuhet në dokument.

3) “Çështja kombëtare kroate mund të zgjidhet duke bashkuar kantonet kroate të shumicës në BiH me Kroacinë ose duke i dhënë status të veçantë pjesës kroate të BiH (duke përdorur modelin e Tirolit të Jugut).”

4) “Kjo do t’u jepte boshnjakëve një shtet të pavarur funksional dhe do të merrte përgjegjësinë e plotë për të. Me anë të një referendumi, njerëzit do të vendosnin nëse do të bashkoheshin me BE ose një të ardhme jashtë BE (duke ndjekur shembullin e Turqisë). Tani për tani, shumica dërrmuese e boshnjakëve mbështesin perspektivën e BE dhe një rritje e mprehtë e ndikimit turk dhe islamik radikal, situata mund të përkeqësohet në mënyrë drastike gjatë dekadës tjetër “.

 

A e dinte presidenti Pahor për dokumentin dhe po maste pulsin?

Sipas autorëve, këto “zgjidhje” do të shpejtonin negociatat për anëtarësimin e vendeve të Ballkanit Perëndimor në BE dhe NATO. Por këto janë propozime që kundërshtohen forcërisht nga SHBA, Gjermania, Franca dhe vende të tjera evropiane. Gjegjësisht, bashkësia ndërkombëtare thekson rëndësinë e integritetit territorial të BiH dhe kundërshton tërheqjen e re të kufijve në zonën e ish Jugosllavisë.

Kjo do të hapte kutinë e Pandorës dhe ndoshta do të çonte në luftëra të reja. Një dritë jeshile për shpërbërjen e Bosnjës dhe Hercegovinës dhe bashkimin e Kosovës me Shqipërinë do t’u jepte një impuls të ri nacionalistëve serbë në Malin e Zi dhe nacionalistëve shqiptarë në Maqedoninë veriore, dy anëtare të NATO-s.

Fakti që Sllovenia dhe Jansa (kryeministri slloven) përmendet në lidhje me këtë dokument është ndoshta goditja më e madhe për presidencën e ardhshme sllovene të BE. Kur media nga BiH raportoi për këtë dokument në fillim të javës, Jansa deklaroi si përgjigje se “Sllovenia po kërkon seriozisht zgjidhje për zhvillimin e rajonit dhe perspektivën evropiane të vendeve të Ballkanit Perëndimor”.

Por ai nuk e mohoi në mënyrë të qartë ekzistencën e dokumentit. Ai vetëm theksoi se “do të ishte e vështirë t’i dorëzohej diçka Charles Michel në shkurt ose mars, pasi ai u takua për herë të fundit vitin e kaluar”. Por ka shumë mënyra të mundshme në të cilat dokumenti arriti në Bruksel. Për shembull, në mes të shkurtit në Poloni, Michel mori pjesë në një takim që shënonte 30 vjetorin e Grupit të Vishegradit, i cili u ndoq gjithashtu nga Kryeministri hungarez Viktor Orban, aleati më i afërt politik i Janshës në BE.

Del dokumenti/ Si do të bashkohet Kosova me Shqipërinë, harta e

Por Pahor udhëtoi drejt Sarajevës, pasi Michel mori dokumentin. A është me të vërtetë e mundur që Pahor nuk dinte për të? A e shtroi ai çështjen e shpërbërjes paqësore të BiH sepse ndjeu terren për dikë tjetër?

Dokumenti flet gjithashtu për “hapat” e ardhshëm. Konkretisht, në verifikimin “e heshtur” me vendimmarrësit në rajon dhe bashkësinë ndërkombëtare nëse plani mund të zbatohet. Nëse do të provonte se nuk mund të arrihej asnjë marrëveshje, dokumenti do të ruante statusin e tij “Non-Paper” (jo zyrtar). Sekretari i Shtetit i SHBA Antony Blinken gjithashtu la të kuptohet se propozimet për tërheqjen e kufijve të rinj në Ballkan po shqyrtoheshin intensivisht përmes kanaleve të ndryshme në Mars. Në një letër të hershme për presidencën e BiH në fillim të Prillit, ai përjashtoi mundësinë e bisedimeve mbi ndryshimet rrënjësore në Marrëveshjet e Dejtonit./dita

blank

XVI – 2021 VITI AT PJETER MESHKALLA S.J. – 120 VJETORI KUR U Lé N’ SHKODER I MADHI AT MESHKALLA! (Pergatiti Fritz RADOVANI, 2021)

BAMIRËSIA…ISHTE HIJA E TIJ…

 

Më tregonte një mik…

Në një mbramje vonë, natën e Shën Tomës, Pader Mëshkalla, bashkë me një shok të vetin, mbërrijnë tek një derë e vogël ku banonte Tom Leci. Toma aso kohe ishte i paralizuem dhe jetonte me nanën e vet plakë, e cila me shpirt ndër dhambë mbërrijti me e pritë këte djalë derisa doli prej burgut.

Porsa hapi derën, Pader Meshkalla pau Tomën, që me njenën dorë që mund ta lëvizte, po fërkonte drrasat me tel, ndërsa nana i mbushte ujë dhe i shpërlante ato. Prej derës, Pader Meshkalla menjëherë, me zâ pak të naltë, i tha: “Mjaft, Tomë, mos vazhdo, ndërsa, ti nanë ulu aty!”. Nana u ul në një karrigë aty afër, ndërsa në tjetren urdhnoi me u ulë Toma. Ai vetë u ul tek një stol i vogël dhe hoqi këpucët, çveshi çorapët, shpërvjeli pantallonat, mori telin dhe ia dha shokut të vet që ishte ma i ri në moshë, ndërsa Ai vetë, e mori rragun dhe me té fshinte drrasat që lanin, mbasi thithte ujin delte në krye të sokakut dhe shtrydhte rragun… Aty nga mesnata shtëpia e Tomës ishte e gatëshme me pritë vizitat e ditës së emnit…

Ky, pra, ishte Pader Mëshkalla ndër shtëpijat e të sëmurëve!..

Mund t’ ju duket e pabesueshme…

***

Më ka tregue një grue, që një ditë ndodhi tek dera e oborrit e shtëpisë së saj në Gjuhadol perballë shtëpisë së Prelejve. Ishte tue kalue rrugës Dava, një murgeshë që ka shkue ndër dyert e të gjitha hetuesive, burgjeve dhe kampëve të shfarosjes së komunizmit, mbasi ndër të gjitha e gjithnjë kishte priftën.

Ajo lypte ndihma nga të vorfnit për me ushqye të uritunit…

Në kthesë të rrugës ajo takon Pader Mëshkallën dhe i tregon se mbas pak ditësh donte me shkue në një kamp pune, mbasi kishte grumbullue paksa të holla e ndonjë plaçkë…

Pader Mëshkalla, menjëherë, i thotë Davës me e pritë një minut aty dhe drejtohet nga plaka që ishte në derë të oborrit… Ajo habitet për një çast, kur Ky hyn mbas kapakut të derës që nuk hapej, i jep asaj xhaketën me ia mbajtë, çveshë një xhup që kishte të veshun dhe mbi këmishë veshë xhaketën, e ashtu në atë natë të ftohtë vjeshte del e drejtohet nga Dava, tue i thanë: “Sa mirë që të takova para se me ikë ti atje, na këte xhup e nepja X, se ai nuk ka shka me veshë e po afrohet dimni!..”

Dava e mori xhupin dhe e dergoi në kampin e punës…

 

Bamirësia ishte hija e Tij… që nuk Ju nda për asnjë çast, ashtu si vorfnia… një lëkurë e vërtetë e Tija, që lindi me Té e nuk iu çvesh kurrë, asnjëherë, deri ditën që Ai i la të gjitha!..

Vetem ata që e kanë njoftë afer mund të besojnë veprat e Tij.

Pader Mëshkalla, me vedi mori vetëm një brilant…Shpirtin!

 

E PAPRITUNA PREJ MEJE…

 

Një ditë, kur po bisedonim e ishim zhytë në një diskutim plot pasion, e kjo gja asht krejt e kuptueshme prej vetë mënyrës si fliste e natyrës tërheqëse të Pader Mëshkallës, kur papritë, Ai ndërpreu bisedën, shikoi orën dhe më tha: “Duhet me më falë, mbasi më duhet me shkue në shtëpi…”. Unë mendova për ndonjë çeshtje ore të caktueme të shërbesave fetare që kryente .., por, jo! Ai më tregoi se do të ndiqte në radio turneun çiklistik të Francës (Le tour de France)… Unë u qesha, por edhe e vështrova me habi.., po, jo! Ai ma përforcoi mendimin që kishte tue me shpjegue se, gjithmonë e kishte ndjekë me radio tue e shoqnue me hartë rrugën çiklistike.

Në kohën e rinisë së Tij, në Austri, ishte marrë edhe Ai vetë me këte sport aq të dashtun për Té…

E them të drejtën, për mue kjo ishte dishka e papritun!..

Ai Padër Mëshkalla, Ai, Meshtari i Madh!..,ishte edhe sportist! Ma vonë me kanë tregue se si luente futboll në oborrin e jezuitëve me nxanësit e vet. Nuk pritonte në çdo kohë me arbitrue ndeshjet e studentëve. Fushat sportive për jezuitët kanë kenë gjithmonë terrene grumbullimi për edukimin fizik e moral të rinisë. Ai oborr edhe sot ruen kujtime…

Ata punonin për një rini të dijtun dhe të shëndetëshme.

 

Shenim nga F.Radovani: Besoj se ishstudentët e asaj shkollë e kujtojnë me nderim dhe respekt, Yllin e futbollit Shqiptar të Ndjemin Loro Boriçi, një nga ma të shkelqyeshmit Qytetar të Shkodres…

E sa, ishin si Ai ?!

            Melbourne,  15 Prill 2021.

 

 

blank

1849- Fjalimi i Victor Hugo për shkatërrimin e mjerimit para Asamblesë Kombëtare Franceze

Victor Hugo (1802 – 1885)

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 14 Prill 2021

 

“Le Moniteur Universel” ka botuar, të martën e 10 korrikut 1849, në faqen n°5, fjalimin e Victor Hugo në mbështetje të propozimit të Armand de Melun për të ngritur një komitet për “përgatitjen e ligjeve në lidhje me mirëqenien dhe ndihmën publike” më qëllim shkatërrimin e mjerimit, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar:

 

blank

 

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

… Zotërinj, unë nuk jam nga ata që besojnë se vuajtjet mund të zhduken në këtë botë, vuajtjet janë një ligj hyjnor, por unë jam një nga ata që mendojnë dhe pohojnë se dikush mund të shkatërrojë mjerimin. (Ankesa – Mohime të dhunshme në të djathtë).

 

Zotërinj, ta bëni mirë dallimin,  nuk them ta zvogëlojmë, ta dobësojmë, ta kufizojmë, të limitojmë, them ta shkatërrojmë. (Pëshpëritje të reja në të djathtë). Mjerimi është një sëmundje e trupit shoqëror ashtu si lebra ishte një sëmundje e trupit njerëzor; mjerimi mund të zhduket ashtu siç është zhdukur lebra. (Po, po! Në të majtë). Shkatërrimi i mjerimit! Po, është i mundur! Ligjvënësit dhe qeveritarët duhet të vazhdojnë të mendojnë për këtë në mënyrë të pareshtur; sepse, në një çështje të tillë, për sa kohë që e mundshmja nuk është fakt, detyra nuk është përmbushur. (Ndjenjë e përgjithshme)

 

Mjerimi, zotërinj, unë po hyj në zemër të çështjes këtu, doni të dini se ku është, mjerimi? A doni të dini se sa larg mund të shkojë, sa larg shkon, unë nuk them në Irlandë, nuk them në Mesjetë, them në Francë, them në Paris dhe në kohën që jetojmë ne? A doni fakte?

 

Ka në Paris (oratori ndalet).

 

Zoti im, unë nuk hezitoj t’i citoj ato, këto fakte. Ata janë të trishta, por të nevojshme për t’u thënë; dhe shikoni, nëse duhet të them mendimin tim, unë do të doja që ai të largohej nga kjo asamble dhe nëse është e nevojshme do të bëj propozimin zyrtar, një hetim të madh dhe solemn të situatës së vërtetë të klasave punëtore dhe vuajtëse në Francë. Do të doja që të gjitha faktet të dilnin në dritë. Si doni të shërojmë sëmundjen nëse nuk hetojmë plagët? (Shumë mirë! shumë mirë!)

 

Ja këto janë fakte:

 

Ka në Paris, në këto periferi të Parisit që era e trazirave ngrinte dikur kaq lehtë, ka rrugë, shtëpi, kanalizime, ku familje, familje të tëra, jetojnë grumbull, burra, gra, vajza të reja, fëmijë, duke mos pasur shtretër, pa batanije, gati sa thashë për rroba, asgjë tjetër përveç grumbujve të infektuar të leckave të thartuara, të mbledhura në cep të rrugëve, një lloj plehu qyteti, ku krijesat njerëzore futen të gjalla për t’i shpëtuar të ftohtit të dimrit (Lëvizje).

 

Ky është një fakt. Ja dhe të tjerë: Këto ditë të fundit, një njeri, Zoti im, një njeri i fushës letrare (intelektual), sepse mjerimi nuk kursen profesionet liberale më shumë se profesionet manuale, një njeri i pafat vdiq nga uria, fjalë për fjalë vdiq nga uria, dhe u gjet pas vdekjes së tij që ai nuk kishte ngrënë për gjashtë ditë. (Ndërprerje e gjatë) A doni diçka më të dhimbshme? Muajin e kaluar, gjatë përhapjes së kolerës, gjetëm një nënë dhe katër fëmijët e saj duke kërkuar ushqimin e tyre në mbeturinat e ndyra të varreve masive të Montfaucon! (Ndjesi)

 

Epo, zotërinj, them se këto janë gjëra që nuk duhet të ndodhin; Unë them që shoqëria duhet të shpenzojë gjithë forcën, gjithë kujdesin, gjithë inteligjencën, gjithë vullnetin e saj, në mënyrë që gjëra të tilla të mos jenë! Unë them se fakte të tilla, në një vend të civilizuar, përfshijnë ndërgjegjen e të gjithë shoqërisë; si ndihem unë, që flas, bashkëpunëtor (fajtor) dhe ndihmës (Lëvizje), dhe se fakte të tilla nuk janë vetëm gabime ndaj njeriut, se janë krime kundër Zotit! (Ndjesi e zgjatur.)

 

Kjo është arsyeja pse unë jam depërtuar, kjo është arsyeja pse unë do të doja të depërtoja në të gjithë ata që më dëgjojnë për rëndësinë e lartë të propozimit që u është parashtruar. Ky është vetëm një hap i parë, por është vendimtar. Unë do të doja që kjo asamble, shumicë dhe pakicë, sido që, nuk e di, unë nuk bëj dallime shumicë dhe pakicë për çështje të tilla; Unë do të doja që kjo asamble të ketë vetëm një shpirt për të ecur drejt këtij qëllimi të madh, këtij qëllimi madhështor, këtij qëllimi sublim, heqjes (zhdukjes) së mjerimit! (Bravo! Duartrokitje.)

 

Dhe, zotërinj, unë nuk po drejtohem vetëm ndaj zemërgjerësisë suaj, por po drejtohem ndaj asaj që është më serioze në ndjenjat politike të një asambleje ligjvënësish! Dhe për këtë temë, një fjalë të fundit: Unë do të përfundoj me këtë.

 

Zotërinj, siç ju thashë më herët, ju sapo keni forcuar me ndihmën e gardës kombëtare, ushtrisë dhe të gjitha forcave të gjalla të vendit edhe një herë shtetin e tronditur. Ju nuk u tkurrët nga asnjë rrezik, nuk hezituat para asnjë detyre. Ju shpëtuat shoqërinë e rregullt, qeverinë ligjore, institucionet, paqen publike, vetë civilizimin. Ju keni bërë një gjë të konsiderueshme… mirë! Ju nuk keni bërë asgjë! (Lëvizje)

 

Ju nuk keni bërë asgjë, unë këmbëngul në këtë pikë, derisa rendi material i konfirmuar nuk ka për bazë rendin e konsoliduar moral! (Shumë mirë! Shumë mirë! Mbështetje unanime.) Ju nuk keni bërë asgjë ndërsa populli vuan! (Bravo në të majtë). Ju nuk keni bërë asgjë derisa poshtë jush një pjesë e njerëzve të jetë në dëshpërim! Ju nuk keni bërë asgjë, për sa kohë që ata që janë në kulmin e moshës dhe që punojnë të jenë pa bukë! për sa kohë që ata që janë të moshuar dhe kanë punuar të jenë pa azil! për sa kohë që lodhja gllabëron fshatin, për sa kohë që po vdesim nga uria në qytetet tona (Lëvizje e zgjatur), për sa kohë që nuk ka ligje vëllazërore, ligje ungjillore që vijnë nga të gjitha anët për të ndihmuar familjet e varfra të ndershme, fshatarët e mirë, punëtorët e mirë, njerëzit e zemrës! (Brohoritje). Ju nuk keni bërë asgjë, për sa kohë që fryma e revolucionit ka për ndihmëse vuajtjen e publikut! Ju nuk keni bërë asgjë, nuk keni bërë asgjë, për sa kohë që në këtë vepër shkatërruese dhe të errët, e cila vazhdon nën tokë, njeriu i lig ka si bashkëpunëtor fatal njeriun e palumtur!

 

E shihni, zotërinj, e përsëris duke përfunduar, nuk i drejtohem vetëm bujarisë suaj, por mençurisë suaj dhe ju nxis të reflektoni mbi të. Zotërinj, mendoni për këtë, është anarkia ajo që hap humnerat, por është mjerimi që i zgjeron ato. (Është e vërtetë! Është e vërtetë!) Ju keni bërë ligje kundër anarkisë, tani bëni ligje kundër mjerimit! (Lëvizje të zgjatur në të gjitha stolat (karriget). – Oratori zbret nga foltorja (tribuna) dhe merr urime nga kolegët e tij).

blank

Shkresa që Esad Pasha i nisi gazetës “Le Temps” pak çaste para se të vritej nga Avni Rustemi (13 qershor 1920)

A e tradhëtoi Franca gjeneralin shqiptar?

Esad Pashë Toptani

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 13 Prill 2021

 

“Le Temps” ka botuar, të martën e 15 qershorit 1920, në ballinë, shkresën që Esad Pashë Toptani i kishte dërguar pak çaste para se të vritej nga Avni Rustemi, të cilën, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar:

 

Një shkresë nga Esad Pasha

 

Pikërisht dje, vetëm disa minuta para se të vritej, gjenerali Esad Pasha na dërgoi dokumentin të cilin ne botojmë më poshtë. Situata në të cilën ai gjendej e kishte bërë që ai të dëshironte të na informonte për çështjen shqiptare dhe trajtimin që Konferenca po i rezervonte atij. Më e pakta që mund të themi, pasi kemi lexuar këtë dokument të rëndësishme që përmbledh rolin dhe veprimin e gjeneralit Esad Pasha në krizën evropiane, është se Fuqitë e Mëdha nuk e kanë shpërblyer atë për përpjekjet e tij. Duke rënë viktimë e një fanatiku që e akuzon atë për tradhti, Esadi pëson një fat dyfish të padrejtë. Guximi me të cilin ai përqafoi kauzën e aleatëve që në orën e parë, besnikëria me të cilën ai u shërbeu atyre, e bënte atë të denjë për një fat më të mirë. Këtu është teksti i dokumentit:

blank

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

 

QEVERIA E SHQIPËNISË

 

Paris, 13 qershor 1920

I

 

Konferenca e ambasadorëve, që u mblodh në Londër, në 1913, zgjodhi çështjen shqiptare të hapur nga luftërat Ballkanike. E mbyllur brenda kufijve disi të fiksuar me ngutësi (lehtësi) dhe pa njohuri për vendin, Shqipëria u bë një principatë e pavarur dhe autonome, dhe u vu nën kontrollin e një komisioni ndërkombëtar. Duke iu përgjigjur një propozimi të Austrisë dhe Italisë, Fuqitë e Mëdha caktuan Vilhelm Vidin, udhëheqës skuadrilje në gardën perandorake gjermane, si princ të shtetit të ri Ballkanik.

 

Unë nuk do t’i them vështirësitë që Princ Vidi hasi një ditë pas zbarkimit të tij, megjithë përpjekjet që bëra atëherë në cilësinë time si Ministër i Luftës dhe i Brendshëm. Unë vetë isha viktima e parë e trazirave popullore. Me nxitjen e ministrit të Austro-Hungarisë, i cili më akuzoi se ndiqja një linjë sjelljeje (politike) të favorshme për aspiratat italiane, princi, pasi kishte qëlluar me top në shtëpinë ku jetoja me familjen time në qendër të qytetit të Durrësit, më dëboi nga vendi im. I pritur për disa muaj nga Italia, unë u detyrova, me nxitjen e Baronit Sonnino, duke mos dashur të shqetësonte qeverinë e Vjenës, e cila shikonte praninë time në Romë me një sy të keq, të lë territorin italian; Erdha në Paris në gusht të vitit 1914.

 

Në atë kohë, si rezultat i kryengritjes në të gjithë Shqipërinë e mesme, Princ Vidi gjendej i rrethuar në Durrës. Ai u përpoq të qëndronte në fronin e tij të rrënuar, por më 3 shtator 1914, u detyrua të braktisë Principatën e Shqipërisë.

 

Duke kuptuar që Shqipëria, e ndodhur midis Serbisë dhe Adriatikut, do të thirrej për të luajtur një rol të rëndësishëm, duke ditur se do të bëhej pre e ndikimeve që unë nuk i aprovoja, duke dashur gjithashtu ta shkëputja nga anarkia në të cilën largimi i princit e kishte lënë atë, unë u largova nga Parisi dhe pa humbur asnjë minutë, mora rrugën për në Durrës, duke kaluar nëpër Athinë dhe Nish, duke dhënë kështu prova të qëndrimit që do të mbaja në përballjen e përgjithshme. Mbërrita në Dibër, unë rreshtova (angazhova) për disa orë më shumë se 10.000 vullnetarë shqiptarë dhe në krye të tyre, hyra në Durrës pa qëlluar, i vlerësuar nga popullata, i mirëpritur nga kolonitë e huaja me një shenjë kënaqësie të vërtetë që kabinetet evropiane sigurisht janë vënë në dijeni. Njëzet e katër orë pas mbërritjes sime, Senati më caktoi në mënyrë unanime President të Qeverisë, një post i cili mori miratimin e të gjitha fuqive të mëdha, pasi ata mbajtën përfaqësuesit e tyre diplomatikë të akredituar më parë nga Princ Vidi.

 

Nga këndvështrimi i brendshëm, Shqipëria ndahej në dy kampe: nga njëra anë, partizanët e një kauze të përbashkët me Austrinë; nga ana tjetër, njerëzit në favor të një kthimi me Turqinë. Unë luftova kundër të dyve: Isha i lumtur të rivendos, në një hapësirë relativisht të shkurtër kohe, rendin, paqen, sigurinë. Veprimi im fitoi miratimin dhe urimet e trupit diplomatik.

 

Nga pikëpamja e jashtme, roli im ishte më i lehtë, pasi që nga dita e parë e kthimit në atdheun tim kisha vendosur të isha kundër perandorive të Europës qendrore. Pothuajse një orë pas mbërritjes sime në Durrës, i ngarkuari me punë austriak, duke besuar në një miqësi prej disa vitesh, më bëri në emër të qeverisë së tij propozimet më të shkëlqyera për vendin tim nëse do të pranoja të deklarohesha kundër Antantës. Unë i refuzova me indinjatë këto oferta pasi, i hodha poshtë ato, të cilat i njëjti agjent mi rinovoi disa herë. Disa javë më vonë (atëherë ishim në tetor 1914) agjenti diplomatik bullgar, duke më komunikuar vendimin e marrë tashmë në atë kohë nga qeveria e tij, më luti të bashkohesha kundër Serbisë. Unë refuzova përsëri në mënyrë kategorike. Në të njëjtën kohë, unë informova ministrin francez për qëllimet armiqësore të Bullgarisë: ato, siç di, u sollën në vëmendjen e Ministrisë franceze të Punëve të Jashtme.

 

Kështu që, në mënyrë spontane, pa u pyetur, me vullnetin tim, e lidha fatin e vendit tim me atë të aleatëve. Sjelljes sime – duhet ta pranoj këtu – nuk i mungoi një guxim i caktuar: situata ushtarake e aleatëve nuk ishte e shkëlqyer; armiku kishte pushtuar Belgjikën dhe po marshonte drejt Parisit; fitorja e Marnës ende nuk ishte marrë vesh në Shqipëri; shpirtrat e ndrojtur rreth meje dukeshin me një pamje të zbehtë të rrugës që kisha adoptuar. Por, një konsideratë edhe më serioze, pasojat e së cilës mund të ishin shumë të rrezikshme për mua, ky qëndrim solli detyrimin për të kundërshtuar luftën e shenjtë të shpallur nga Konstandinopoja. Është e rëndësishme të mos harrojmë se shumica e madhe e popullsisë shqiptare, e cila ishte myslimane, patjetër që do të ndikohej nga kjo shpallje dhe në mënyrë të domosdoshme t’i bindej Kuranit. Përkundër gjithçkaje, unë, një mysliman, e kundërshtova këtë propagandë: një lëvizje popullore u vërsul kundër meje në të njëjtën kohë kur gjykata ushtarake e Konstandinopojës më dënoi me vdekje, shqiptoi konfiskimin e të gjithë pasurisë sime dhe e solli këtë dënim në dijeninë e të gjithë botës myslimane.

 

Nga energjia që përhapja, nga masat që mora, përfundova të kisha drejtë ndaj pakënaqësisë së bashkëqytetarëve të mi dhe refuzova t’u dorëzoja atyre, siç e kërkuan, ministrat e Francës dhe Serbisë që ishin në atë kohë të akredituar nga unë. Kjo lëvizje, nëse do të ishte përhapur, do të mund të kishte pasojat më serioze dhe përfundimisht të rrezikonte çështjen për të cilën isha angazhuar. Gjatë represionit, isha në gjendje të kapja 30.000 pushkë dhe municione të kontrabanduara nga Austria. Nëse këto armë do të kishin rënë në duart e kryengritësve, ato me siguri do të ishin përdorur më pas kundër aleatëve tanë serbë.

 

Për shkak të situatës që kisha krijuar kështu, unë i deklarova zyrtarisht luftë Austrisë në emër të qeverisë shqiptare. Kjo gjendje lufte u njoh, dhe mund të gjenden provat, nëse ishte e nevojshme, në analet e luftës, nga gjykata e Pola-s me një vendim që legjitimoi kapjen e varkave shqiptare.

 

Kështu, pra, Shqipëria, fatet e të cilës kryesoja me vullnetin e bashkëqytetarëve të mi, e bëri që në tetor 1914, ta mbështeste çështjen e aleatëve.

 

Pa dashur të hyj në rrëfimin e të gjithë ndihmës që krenohem që i kam dhënë kësaj kauze, më duket e dobishme të kujtoj rolin që isha në gjendje të luaja gjatë tërheqjes së ushtrisë serbe. Kur, pas sukseseve që mahnitën botën, ushtarët e Pjetrit I, duke iu nënshtruar forcave të shumta dërrmuese dhe duke kërkuar strehë nga presioni i armikut, mbërritën në Shqipëri, ata gjetën atje një strehë të sigurt dhe një mbrojtje shumë të vlefshme. Por unë duhej të luftoja kundër shqiptarëve të fituar ndaj çështjes austriake dhe nuk u tërhoqa nga asnjë masë që mund të garantonte sigurinë e aleatëve tanë. Pasi i prita, u lehtësova me të gjitha mjetet që disponoja transportin e tyre drejt porteve ku do të niseshin për në Korfuz. Nëse dikush tjetër përveç meje atëherë do të kishte qenë kryetari i qeverisë shqiptare, ushtria serbe, e ngacmuar nga një marshim i detyruar nëpër një vend me male të mbuluara me dëborë, e privuar nga të gjitha furnizimet, e shpërbërë, e ngacmuar, do të ishte zhdukur lehtësisht, gjë që do ta privonte Antantën nga një ndihmë e cila më vonë do të ishte kaq e çmuar. Këto shërbime më sollën falënderimet e udhëheqësve të Fuqive Aleate dhe dhënien e gradave të larta të urdhrave të tyre kombëtarë. Për më tepër, në një broshurë (gazetë) : Aspiratat Kombëtare të Serbisë, z. Vesnitch, Ministri i Plotfuqishëm i Serbisë në Paris, i jep bashkëpunimit tim dëshminë e mëposhtme: “Nuk mund dhe nuk do të harrojmë se qeveria shqiptare, e kryesuar nga Esad Pasha, ka vëzhguar sjellje jo vetëm besnike, por edhe sinqerisht miqësore ndaj Aleatëve në këtë luftë. Meqenëse nuk duhet të jemi mosmirënjohës ndaj aleatëve tanë të mëdhenj për të gjitha shërbimet që na kanë dhënë, as populli serb nuk mund të jetë mosmirënjohës ndaj qeverisë së Esad Pashës e cila me besnikëri dhe në një mënyrë kalorësiake ka mbështetur dhe favorizuar tërheqjen e dhimbshme përmes Shqipërisë dhe shpëtimin e pjesës tjetër të ushtrisë dhe refugjatëve të saj.”

 

Erdhi dita kur duhej të mendonim për të braktisur Shqipërinë në duart e armiqve tanë. Me ndërhyrjen e gjeneralit Mondésir, i dërguar në mision nga shtabi i përgjithshëm francez, qeveria e Republikës kishte marrë masat e nevojshme për të siguruar transportin (udhëtimin) tim; atë të qeverisë sime dhe trupave të mia në Korfuz, nga ku, të riorganizuar, së bashku me serbët, do të ishim dërguar në Frontin Lindor. Por këto marrëveshje nuk i pëlqyen qeverisë italiane, e cila udhëzoi përfaqësuesin e saj në Durrës të negocionte me mua udhëtimin tim në Itali. Përballë garancive zyrtare të dhëna nga ky diplomat, i cili më siguroi se qeveria e tij, duke vepruar në emër të Antantës, do të njihte të gjitha privilegjet e bashkangjitura në funksionet e mia presidenciale, unë pranova të shkoja në Itali. Aty u prita me nderime të mëdha nga Princi Lejtnant, Presidenti i Këshillit dhe Ministri i Punëve të Jashtme, që të tre e kuptuan kategorikisht se do të më konsideronin mua si president të një qeverie de facto.

 

Kur arrita në Paris, qeveria e Republikës me të cilën kisha gjetur pritjen më të përzemërt dhe dashamirëse, kërkoi bashkëpunimin tim në Frontin Lindor. Unë pranova dhe në gusht të vitit 1916, u nisa për në Selanik në të njëjtën kohë që ushtarët e mi, të cilët, pas largimit tim nga Durrësi, kishin mundur të shkonin në ishullin Ponza, që ndodhej përballë Napolit, u nisën për të njëjtin destinacion në bordin e një anije franceze. Me të mbërritur në Selanik, ata u vendosën nën urdhrat e oficerëve ekskluzivisht francezë dhe u dërguan në një zonë afër Shqipërisë. Për dy vjet ata morën pjesë në të gjitha operacionet dhe në shtator 1917 ata bashkëpunuan me shokët e tyre francezë në ofensivën Starovës, aq e suksesshme sa që në një përballje të vetme ata kapën rob një numër ushtarësh austriakë që ishte më i madh se efektivi i tyre.

 

Nuk më takon mua të lavdëroj trupat e mia: komunikatat zyrtare, dëshmitë e oficerëve francezë që i kishin nën urdhrat e tyre, urimet telegrafike të Presidentit të Republikës janë më elokuente se gjithçka që mund të thoja. Sidoqoftë, duhet t’i përgjigjem një kritike që ka mbërritur deri tek unë. Ndihma shqiptare është kritikuar sepse nuk ka qenë aq efektive sa ishte shpresuar. Nuk e mohoj por nuk më vjen keq. Por a duhet të fajësohem unë për këtë? Nuk e besoj. Në disa raste, unë i kam kërkuar gjeneralit Sarrail dhe pasardhësve të tij që të zgjerojnë veprimin (aksionin) tim nëpërmjet angazhimit të shqiptarëve që jetojnë ose në provincën e Selanikut ose në rajonet e okupuara (pushtuara). Çdo herë, për shkak të kundërshtimeve të frikshme të njërës prej Fuqive të Mëdha Aleate, bëhej refuzimi më kategorik. Pas marrjes së Pogradecit, ndërsa kontigjentet e mia ishin në vendin e tyre, unë kërkova favorin për të shtyrë përpara dhe për të marshuar ose në Berat ose në Elbasan, i bindur se prania jonë do të ishte e mjaftueshme për të ngritur të gjithë vendin kundër austriakëve. I njëjti refuzim u bë bazuar në të njëjtin arsyetim.

 

Sidoqoftë, njerëzit e mi qëndruan (bënë ballë) për disa muaj dhe pa një ditë pushimi në një front prej njëzet kilometrash, duke lejuar kështu që shokët e tyre francezë të bënin një pushim të zgjatur.

 

Për më tepër, cila do të ishte situata në këtë pjesë të Ballkanit nëse, duke mirëpritur propozimet shumë të shkëlqyera të Austrisë dhe Bullgarisë, unë, në cilësinë time si President i qeverisë shqiptare, do të kisha mbështetur dhe favorizuar çështjen e perandorive qendrore? Ushtria serbe nuk mund të zgjidhte më rrugën për në Shqipëri për t’i shpëtuar presionit të armikut: e rrethuar midis përndjekjes austriake dhe një Shqipërie aleate e ndjekësve të saj, ajo do të kishte kapitulluar, duke privuar kështu trupat e Antantës nga një bashkëpunim që më pas ka demonstruar të gjithë efektivitetin e tij. Sikur ta kisha kryer vetëm këtë favor, më duket se do të mjaftonte për të shmangur trajtimin që më nënshtruan.

 

II

 

Përkundër këtij trajtimi, nuk do të ngurroja, nëse rrethanat do të përsëriteshin, të mbaja të njëjtin qëndrim. Unë e deklarova veten time në favor të fuqive të Antantës me iniciativën time, pa u pyetur për ta bërë këtë, pa dhënë sigurimin e bashkëpunimit tim pas një pazari që shikonte të ardhmen; kjo veçanti meritonte të mbahej mend.

 

Kur presioni i armikut u bë shumë i fortë dhe operacionet ushtarake tani u konsideruan të panevojshme, unë u largova nga Durrësi nën kushtet e specifikuara më sipër. Një ditë para nisjes sime, i ngarkuari me punë për Italinë më kërkoi një deklaratë të dëshirave të mia. Unë ia dhashë me shkrim, dhe të nesërmen ai më la zyrtarisht në dijeni se qeveria e tij i pranoi në tërësinë e tyre. Ndër këto kushte ishte ajo e mbajtjes së përfaqësuesve diplomatikë të fuqive të Antantës. Kjo, si të tjerat, u pranua në Durrës, por në Romë situata ndryshoi: ndërsa “Consulta” pajtohej me të gjitha ato që unë kërkoja, ajo kundërshtoi, megjithatë, një refuzim kategorik të kësaj të fundit, një refuzim i bazuar, tha ajo, në një marrëveshje midis aleatëve që i kishin njohur asaj marrjen e drejtimit të politikës së jashtme të Shqipërisë. Kjo çështje ishte pengesa në të cilën u ndërprenë bisedimet midis Baronit Sonnino dhe mua.

 

Sidoqoftë, zbulimet e shtypit bolshevik dhe gazetave të caktuara italiane më vonë më informuan se një nga nenet e Traktatit të fshehtë të Londrës, në prill të 1915, në të vërtetë i jepte Italisë monopolin për përfaqësimin diplomatik. Nëse do të isha në dijeni të këtij kushti, është e sigurt që qëndrimi im ndaj qeverisë italiane do të ishte krejt i ndryshëm dhe se do të isha dakord të pajtohem me kushtin sine qua non që Kabineti i Romës më kërkonte. Refuzimi im ishte shkaku i të gjitha vështirësive që hasa në vazhdim, viktimë e të cilave unë kam qenë dhe vazhdoj të jem.

 

Pritja e ngrohtë që më bënë personalitete të caktuara franceze si në vitin 1916 dhe më pas, takimet zyrtare të bëra ndaj meje, krijuan në mendjen time bindjen se, kur të vinte dita, do të gjeja me qeverinë e Republikës mbështetjen e duhur për të bindur Aleatët të mbështesin legjitimitetin e udhëheqjes sime në krye të qeverisë shqiptare. Presidenti i Republikës, para se të nisesha për në Selanik në gusht 1916, më falënderoi në emër të Francës për gjithçka që kisha bërë për shpëtimin e ushtrisë serbe dhe më siguroi që shërbimet që kisha bërë për kauzën e përbashkët nuk do të harroheshin kurrë. Disa ditë më vonë, z. Briand, President i Këshillit, Ministër i Punëve të Jashtme, pasi përsëriti atë që kishte thënë z. Poincaré dhe pasi pranoi bashkëpunimin tim dhe të trupave të mia në frontin Lindor, më tha fjalë për fjalë: “Ju tani jemi aleati ynë.” Shefi i kabinetit të tij ishte aq i sjellshëm sa më siguroi që për qeverinë franceze isha akoma Princi i Shqipërisë. Unë do të përmend vetëm për kujtim falënderimet e z. Paul Deschanel në emër të Parlamentit francez, mikpritjen që më rezervuan zotërinjtë Léon Bourgeois, Denys Cochin, atëherë ministra të shtetit dhe parlamentarë të tjerë. Nga të dyja palët, u sigurova që Franca nuk do të harronte kurrë atë që kisha bërë dhe se në momentin e duhur ajo do të njohë dhe do të bëjë të njohur shërbimet e bëra nga unë.

 

Kur, në gusht të 1916, qeveria e Republikës më kërkoi të shkoja në frontin Lindor, jo vetëm që siguroi transportin tim në një anije luftarake, por gjithashtu mbajti me mua njëkohësisht ministrin dhe delegatin e saj në komisionin e kontrollit. A nuk tregon prania e këtyre dy zyrtarëve se Franca vazhdonte të më konsideronte mua si kreun e një shteti aleat? Dhe kur, për arsye shërbimi, asaj iu desh të thërrasë Z. de Fontenay, a nuk e zëvendësoi atë me një të ngarkuar me punë, emërimi i të cilit ishte prova e mëtejshme e ndjenjave të saj ndaj meje? Sa herë që për ndonjë arsye më thërrisnin sërish në Francë, a nuk e siguroi ajo udhëtimin tim, vajtje-ardhje, në bordin e një anijeje luftarake dhe a nuk ndërhyri pranë qeverisë italiane për të zbutur vështirësitë që ajo më shkaktonte? A do ta kishte bërë diçka të tillë nëse nuk do të njihte karakterin tim zyrtar dhe cilësinë time prej aleati? Të shtrosh pyetjen do të thotë ta zgjidhësh atë.

 

Në zbarkimin tim të parë në Selanik (në fund të gushtit 1916) më pritën atje me nderimet ushtarake të rezervuara vetëm një kryetari shteti. Trupat franceze dhe angleze, të rreshtuara në bord, i dhanë kësaj pritjeje karakterin zyrtar, i cili u pranua si i tillë nga të gjithë përfaqësuesit e huaj që banonin në Selanik. Gjenerali Sarrail duke më uruar mirëseardhjen në emër të aleatëve. A do ta kishte bërë këtë pa udhëzimet e Parisit?

 

Unë kujtoj këto rrethana të ndryshme vetëm për të demonstruar se ky qëndrim i qeverisë franceze duhet të ketë pasojë të detyruar të më bindë që, si të gjithë ata që luftuan për të njëjtën çështje, presidenti i qeverisë shqiptare do të kishte përparësitë e fitores. Realiteti ishte krejt i ndryshëm.

 

Në ditën e nënshkrimit të armëpushimit me bullgarët, Ministria franceze e Punëve të Jashtme thirri përfaqësuesin e saj dhe më bëri të ditur se ai nuk do të më lejonte që jo vetëm të kthehesha në Shqipëri, por edhe t’i afrohesha vendit tim, për sa kohë që Konferenca e Paqes nuk do të kishte vendosur për fatin e ardhshëm të tij. Dhe unë, që kisha vendosur gjithë besimin tim në deklaratat zyrtare të fuqive të Antantës, duke shpallur para botës të drejtat e kombësive të vogla, u internova nga atdheu im në emër të të cilit kisha mbështetur dhe marrë pjesë në luftën gjigande.

 

Mbështetja spontane që unë i solla çështjes së përbashkët ka pasoja anormale dhe të pabesueshme duke më mbyllur kështu rrugën për në vendin tim, ndërsa të burgosurit e luftës, për të cilët kam kontribuar sipas mundësive të mia për të rritur numrin e tyre, kthehen në shtëpi dhe mund të kujdesen për interesat e tyre në vështirësi. Ato (pasojat) gjithashtu më shkaktojnë humbje të konsiderueshme materiale pasi, gjatë luftës, nga vetë fakti që unë nuk kisha pranuar të deklarohesha në favor të tyre, austriakët nuk lanë asgjë pas dore duke më shkaktuar kështu sa më shumë dëm: fermat e mia janë shkatërruar, ndërtesat e mia janë djegur dhe rrënuar, pyjet e mia janë plaçkitur, tufat e mia janë vjedhur. Për më shumë se katër vjet, nuk kam marrë asgjë nga të ardhurat e konsiderueshme që merrja falë pronave të mia të shumta. Unë vazhdoj të siguroj shpenzimet civile dhe ushtarake të qeverisë sime, ende e ndodhur në Selanik, dhe jam i përkushtuar për të siguruar pensione për ushtarët e gjymtuar dhe familjet e atyre që ranë në fushat e betejës të Shqipërisë dhe Selanikut. Të gjitha këto, me ndërgjegje të pastër, i vlerësoj në dhjetë milion franga.

 

Shkurtimisht, nga bashkëpunimi im, unë marr vetëm humbje materiale dhe një rënie morale.

 

Kjo pasojë e dyfishtë është rezultat i refuzimit tim të pretendimeve të Italisë. Mendimi se unë kam bërë detyrën time deri në fund, me gjithë besnikëri, mund të jetë një ngushëllim i çmuar për mua nëse jeta nuk do të kishte kërkesat e saj dhe nëse nuk do të duhej të siguroja mirëmbajtjen materiale të atyre bashkatdhetarëve të mi të cilët, me besim te unë dhe në frymën e barazisë së Francës, për tre vjet, braktisën familjet dhe pasurinë e tyre për të bashkëpunuar me mua. Gjaku shqiptar i ka vaditur fushat e betejës, me të drejtë ai nuk duhet harruar!

 

Kryetari i qeverisë shqiptare

ESADI

blank

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

blank

PRILL 2021 Shqiptarve në Botë Ju kujtojmë – Nga Fritz RADOVANI

 

25  PRILL 1993: PAPA  GJON  PALI  II,

PERBALLË  GJERGJ  KASTRIOTIT SKENDERBEUT  NË  TIRANË, KA THANË: “AJO QË KA NGJA NË SHQIPNI TË DASHTUN VLLAZEN E MOTRA, NUK ASHT PA KURR N’ HISTORINË E NJERZIMIT

     M U E J    P R I L L    2021:  K u j t o j m ë …

 

  • 2 Prill 1991: Masakra e terroristit Ramiz Alia në Shkoder.

Vritet Arben Broci, Nazmi Kryeziu, Besnik Ceka e Bujar Bishanaku dhe, u plagosen 89 demostrues studentë të shkollës mesme “Jordan Misja”, qytetarë dhe pjesmarrës në atë protestë paqsore… Deri sot askush nuk u dënue per këte veper kriminale!..

***

  • 25 Prill 1893 Asht le At Serafin Koda O.F.M., i mbytun nga kriminelët me 11 Maji 1947.

4 Prill 1904 Shugurohet meshtar At Mati Prennushi O.F.M. U pushkatue në 1948.

5 Prill 1920 Asht le Don Ejëll Kovaçi, pushkatue me 10 Nandor 1958. Nuk pranoi Statutin e qeverisë komuniste të Tiranës, dhe u torturue në mënyrë shnjerzore nga sigurimi.

23 Prill 1925 Asht le Don Lazer Jubani, vdiq i helmatisun tradhtisht me 29 Korrik 1982… Ishte nder Klerikët ma të përgatitun në fushen e historisë dhe letersisë shqipe.

17 Prill 1935 Asht le Don Mikel Beltoja. E shkyen bishat e sigurimit me 10 Shkurt 1974.

  • 27 Prill 1946 Don Injac Gjoka dënohet me 10 vjet burg e punë të randë të detyrueme…

18 Prill 1947: Gazeta “Bashkimi” njofton se Gjykata e Garnizonit të Tiranës dënoi një grup klerikësh si “armiq të Popullit.” Në këte grup u dënue: Don Shtjefen Kurti 20 vjetë. At Pjeter Mëshkalla 15 vjet. Rrok Oboti 8 vjetë dhe Imz. Irene Banushi 5 vjetë.

  • 3 Prill 1948 pushkatohet Imzot Gjergj Volaj (1905), Ipeshkvi Shqiptar ma i ri i Pultit.

U pushkatue 43 vjeç. Pak kush asht torturue nga sigurimi komunist si Ky Ipeshkëv…

25 Prill 1948 Arrestohet per herë të dytë Don Mark Shllaku, prift  i Obotit. Don Lazer Dedi, dhe dënohet 15 vjetë burg… Lirohen per me firmue “Statutin e Kishës së 1951”…

30 Prill 1948 Vdes në tortura Don Dedë Plani, nder Martirët e Pathyeshem në hetuesi…

14 Prill 1950 Vdes në tortura At Gasper Suma O.F.M., nuk dishmon per shokët e vet.

4 Prill 1954 At Karlo Serreqi (1911) vdes i masakruem nga kriminelët në burgun Burrel.

  • 27 Prill 1959 Dënohet me vdekje Don Dedë Malaj se nuk firmoi “Statutin e qeverisë…”

Ndersa, At Konrrad Gjolaj dënohet me 20 vjet burg e punë të detyrueshme. Me Këta dy Klerikë u dënuen edhe vllaznit Lazer e Gjon Simon Parubaj, Gjeto Luc Budashi…

***

  • 3 PRILL 1967 Në Komitetin Ekzekutiv të Shkodres i komunikohet Klerikëve Katolik që i ndalohen të gjitha llojet e sherbimeve fetare, dhe se do të lëshojnë qelat.
  • 5 Prill 1967 At Pjeter Mëshkalla S.J., i shkruen leter kryeministrit Mehmet Shehu.

7 Prill 1967 arrestohet Kleriuku i Parë Katolik Don Mark Hasi me “Revolucionin 1967”.

  • 29 Prill 1967 në Institutin Pedagogjik të Shkodres…Arrestohet At Pjeter Mëshkalla per letren që i ka dergue kryeministrit terrorist Mehmet Shehu.
  • 1 Prill 1969 Don Marin Shkurti (1933) e kthyen jugosllavët me e pushkatue “shqiptarët”.

Nga familja Shkurti u arrestuen: 1. Don Marin Kolë Shkurti, 2. Ndrekë Kolë Shkurti, 3. Jakë Kolë Shkurti, 4. Gasper Kolë Shkurti, Lazer Ndrekë Shkurti, 6. Prenda Kolë Shkurti, 7. Leze Simon Shkurti, 8. Liza Jakë Shkurti, 9. Ruke Lazer Shkurti. (Dosja 2312)

  • 29 Prill 1976 Imz. Errnesto Çoba asht dënue 25 vjet burg dhe e kanë mbytë në sigurimin e shtetit në Tiranë me 8 Janar 1980, Dosja 3359… U dënue dhe vdiq.., pa e pa njeri!
  • 4 Prill 1986 Vdiq Don Lec Sahatçija (1906), i masakruem në burgun e Tiranës…
  • 25 PRILL 1993 PAPA GJON PALI II vjen në Shqipni…

Melbourne, Prill 2021.

blank

Le Moniteur Universel (1848)- Fjalimi i Victor Hugo për lirinë e shtypit në Asamblenë kombëtare franceze

Victor Hugo (1802 – 1885)

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 8 Prill 2021

 

“Le Moniteur universel” ka botuar, të enjten e 12 tetorit 1848, në faqen n°8, fjalimin historik të Victor Hugo para Asamblesë kombëtare franceze në favor të rivendosjes së lirisë së shtypit dhe heqjes graduale të gjendjes së rrethimit, dekretuar pas kryengritjeve të muajit qershor të po atij viti, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

blank

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Qytetari Victor Hugo: Nëse ngjitem në tribunë, megjithë orës së vonë, megjithë shenjave të padurimit nga një pjesë e Asamblesë (Jo! Jo! – Flisni!), kjo është për shkak se nuk mund ta besoj që, në mendimin e Asamblesë, çështja do të gjykohet. (Jo! – Ajo nuk është!)

 

Për më tepër, Asambleja do të konsiderojë numrin e vogël të oratorëve që mbështesin lirinë e shtypit në këtë kohë, dhe nuk kam dyshim se këta oratorë do të mbrohen, në këtë diskutim, nga ky respekt i dyfishtë i cili nuk mund të mungojë në zgjimin, në një Asamble bujare, një parim kaq i madh dhe një pakicë kaq e vogël. (Shumë mirë!) Unë do t’i kujtoj ministrit të nderuar të drejtësisë se Komiteti i Legjislacionit kishte shprehur dëshirën që gjendja e rrethimit (shtetrrethimit) të hiqej, në mënyrë që shtypi të lihej i lirë.

 

Qytetari Abatucci: Komiteti nuk e  ka thënë këtë.

 

Qytetari Victor Hugo: Unë nuk do të shkoj aq larg sa komiteti juaj ligjvënës dhe do t’i them Ministrit të Drejtësisë se do të ishte, për mendimin tim, një politikë e mirë për të ulur gradualisht gjendjen e rrethimit dhe për ta bërë atë nga dita në ditë më pak të rëndë, në mënyrë që të përgatisim tranzicionin dhe të sjellim gradualisht momentin kur gjendja e rrethimit mund të hiqej pa rrezik. (Aderim në disa stola.)

 

Tani, unë do të flas për çështjen e lirisë së shtypit dhe do t’i them Ministrit të Drejtësisë se që nga diskutimi i fundit kjo çështje ka marrë aspekte të reja. Nga ana ime, sa më shumë që përparojmë me punën e kushtetutës, aq më shumë më godet shqetësimi i diskutimit të kushtetutës në mungesë të lirisë së shtypit. (Zhurmë dhe ndërprerje të ndryshme.)

 

Unë them në mungesë të lirisë së shtypit dhe nuk mund të karakterizoj ndryshe një situatë në të cilën gazetat nuk lihen të lira dhe mirëmbahen nën mbikëqyrjen dhe mbrojtjen e ligjeve, por lihen në diskrecionin e pushtetit ekzekutiv. (Kjo është e vërtetë!) Epo, zotërinj, kam frikë se në të ardhmen kushtetuta që po diskutoni do të minohet moralisht. (Refuzime. – Aderime në disa stola.)

 

Qytetari Dupin (nga Nièvre): Nuk do të mund të thonë se ishte për mungesë ndryshimesh dhe kritikash.

 

Qytetari Victor Hugo: Zotërinj, ju keni marrë dy rezoluta serioze kohët e fundit: me njërën, me të cilën nuk jam bashkuar, ju i keni nënshtruar Republikës këtë provë të rrezikshme të një asambleje të vetme; kurse tjetrën, për të cilën unë nderoj veten time që kam kontribuar, ju keni shenjtëruar plotësinë e sovranitetit të popullit dhe i keni lënë vendit të drejtën dhe kujdesin për të zgjedhur njeriun që duhet të nënshkruajë Qeverinë e vendit. (Thashetheme.) Epo, zotërinj, ishte e rëndësishme në të dyja këto raste që opinioni publik, që opinioni i jashtëm të ishte në gjendje të fliste, ta merrte vesh me zë të lartë dhe të lirë, sepse këto ishin padyshim çështje që i përkisnin atij. (Shumë mirë!) E ardhmja, e ardhmja e afërt e kushtetutës suaj, sjell pyetje të tjera serioze. Do të ishte për të ardhur keq nëse dikush mund të thotë se ndërsa të gjithë interesat e vendit ngrenë zërin për të protestuar ose për t’u ankuar, shtypi është i gozhduar (bajonetuar). (Agjitacion.)

 

Zotërinj, unë them se liria e shtypit është e rëndësishme për diskutimin e mirë të kushtetutës suaj. Shkoj më tej (Dëgjoni! Dëgjoni!), Them se liria e shtypit ka rëndësi për vetë lirinë e Asamblesë. (Shumë mirë!) Këtu kemi të bëjmë me një të vërtetë. (Ndërprerje.)

 

Qytetari President (Kryetari i Asamblesë): Dëgjoni, zotërinj; çështja është nga më seriozet.

 

Qytetari Victor Hugo: Më duket se, kur përpiqem t’i demonstroj Asamblesë se liria e saj, se dinjiteti i saj ka të bëjë me plotësinë e lirisë së shtypit, zhurmuesit mund të heshtin. (Shumë mirë !)

 

Unë them se liria e shtypit ka rëndësi për lirinë e kësaj Asambleje dhe kërkoj lejen tuaj për të pohuar këtë të vërtetë ashtu siç pohojmë një të vërtetë politike, duke i përgjithësuar ato.

 

Zotërinj, liria e shtypit është garancia e lirisë së asambleve (Po! Po!)

 

Minoritetet gjejnë mbështetje në shtypin e lirë, e cila shpesh u mohohet atyre në diskutimet e brendshme. Për të provuar fjalën time, arsyetime ka me bollëk, edhe faktet ekzistojnë me bollëk. (Zhurmë.)

 

Zëra majtas: Prisni heshtjen! Kjo është zgjedhja juaj!

 

Qytetari Victor Hugo: Unë them që pakicat gjejnë në shtypin e lirë…; dhe zotërinj, më lejoni t’ju kujtoj se çdo shumicë mund të bëhet pakicë; kështu që le të respektojmë pakicat. (Mbështetje e fortë.) Minoritetet gjejnë në shtypin e lirë mbështetjen që shpesh u mungon në diskutimet e brendshme. Dhe a doni një fakt? Unë do të citoj një që sigurisht do të mbahet mend nga shumë prej jush. (Shenja vemëndjeje.)

 

Gjatë rikthimit të Monarkisë, një ditë një orator energjik i së majtës, Casimir Périer, guxoi të hidhte në Dhomën e Deputetëve këtë fjalë të guximshme: « Ne jemi gjashtë në këtë sallë dhe 30 milion jashtë. » (Lëvizje.)

 

Zotërinj, këto fjalë të paharrueshme, këto fjalë që mbanin të ardhmen, u zbuluan, në momentin kur oratori i shprehu, nga murmuritjet e të gjithë Dhomës dhe të nesërmen nga brohoritjet e shtypit unanim. (Shumë mirë! Shumë mirë! – Lëvizje e zgjatur.)

 

Epo, a doni të dini se çfarë ka bërë shtypi i lirë për oratorin e lirë? (Dëgjoni!) Hapni letrat politike të Benjamin Constant, do të gjeni atje këtë pasazh të jashtëzakonshëm: “Kur u kthye në stolin (karrigen) e tij, të nesërmen pasi ai kishte folur kështu, Casimir Périer më tha: “Nëse unanimiteti i shtypit nuk do të kundërpeshonte unanimitetin e Dhomës, unë mund të isha dekurajuar.” (Sensacion.)

 

Kjo është ajo që mund të bëjë liria e shtypit; kjo është mbështetja që ajo mund të japë! Ndoshta falë lirisë së shtypit që i detyrohemi këtij njeriu të guximshëm, i cili, kur ishte e nevojshme, dinte të ishte një shërbëtor i mirë i rendit sepse kishte qenë një shërbëtor i mirë i lirisë. (Shumë mirë! Shumë mirë! – Sensacion i madh.) Mos vuani nëpërkëmbjet e pushtetit; mos lejoni që rreth jush të zhvillohet kjo lloj qetësie e rreme e cila nuk është qetësi, dhe të cilën ju e merrni për rend dhe që nuk është e rend; kushtojini vëmendje kësaj të vërtete për të cilën Cromwell ishte në dijeni ashtu si Bonaparti: Heshtja rreth asambleve është shpejt heshtja brenda asambleve. Edhe një fjalë: Cila ishte situata e shtypit në kohën e terrorit?… (Ndërprerje.) Duhet t’ju kujtoj disa analogji jo në kohë, por në situatën e shtypit, shtypi atëherë ishte, siç është sot, i lirë sipas ligjit, por një skllav de facto. Pra, për të heshtur shtypin, kërcënonim gazetarët me vdekje, sot ne kërcënojmë gazetat me vdekje. Mënyra është më pak e tmerrshme, por është më pak efektive.

 

Çfarë është kjo situatë? Kjo është censurë. (Agjitacion.) Kjo është censura, kjo është më e keqja, kjo është më e mjerueshme nga të gjitha censurat; është ajo që sulmon shkrimtarin në atë që ka më të çmuar në botë, në vetë dinjitetin e tij; ajo që e lë shkrimtarin të guxojë pa e mbrojtur atë nga dhuna e shtetit. (Agjitacion në rritje.) Kjo është situata në të cilën vendosni shtypin sot.

 

Qytetari Flocon: Unë kërkoj të flas.

 

Qytetari Victor Hugo: Çfarë! Zotërinj, ju po fshini censurën në kushtetutën tuaj dhe po e mbani atë në qeverinë tuaj! në një kohë si kjo në të cilën ndodhemi, ku ka kaq shumë pavendosmëri në mendjet e njerëzve! … (Zhurmë.)

 

Qytetari President: Kjo është një nga liritë më të dashura në vend; Unë kërkoj që për oratorin të mbahet heshtje dhe vëmendje nga Asambleja. (Shumë mirë! shumë mirë!)

 

Qytetari Victor Hugo: Unë do të doja t’u theksoja anëtarëve të nderuar që po më ndërpresin në këtë moment se ata po shkelin dy liri në të njëjtën kohë: lirinë e shtypit, të cilën unë mbroj, dhe lirinë e tribunës, që po kërkoj (Shumë mirë! Shumë mirë! – Miratim.)

 

Si? Nuk është e lejueshme të ju tregojmë se kur sapo keni deklaruar se censura është hequr, ju po e mbani atë! (Zhurma. – Flisni! Flisni!). Nuk është e lejueshme të ju tregojmë se kur njerëzit janë duke pritur për zgjidhje, ju po u jepni atyre kontradikta! A e dini ju se çfarë janë kontradiktat në politikë? Kontradiktat janë burimi i keqkuptimeve, dhe keqkuptimet janë burimi i katastrofave. (Lëvizje.)

 

Ajo që u nevojitet në këtë kohë mendjeve të ndara, të pasigurta për gjithçka, të shqetësuara për gjithçka, është një shembull i shkëlqyeshëm më lart; është në Qeveri, në Asamblenë Kombëtare, praktika e madhe dhe krenare e drejtësisë dhe së vërtetës! (Agjitacion i zgjatur.)

 

  1. Ministër i Drejtësisë foli më parë për argumentin e domosdoshmërisë. Unë marr guximin t’i tregoj atij se domosdoshmëria është argumenti për politikat e këqija; që, në të gjitha kohërat, nën të gjitha regjimet, burrat e shtetit, të dënuar nga një pamjaftueshmëri e cila ndonjëherë nuk vinte prej tyre, e cila rezultonte nga vetë rrethanat, janë mbështetur në këtë argument të domosdoshmërisë. Ne kemi dëgjuar tashmë, dhe shpesh, nën regjimin e mëparshëm, qeveritarët të bëni thirrje për arbitraritet, despotizëm, pezullime të gazetave, burgosje të shkrimtarëve. Zotërinj, kini kujdes! Ju bëni që Republika të marrë të njëjtën frymë si Monarkia. (Shumë mirë!) Mos harroni se Monarkia vdiq nga kjo frymë. (Lëvizje.) Zotërinj, unë do të them vetëm një fjalë… (Ndërprerje) Asambleja do të ma kthejë këtë drejtësi, e cila pavarësisht ndërprerjeve sistematike nuk më ka penguar të protestoj deri në fund në favor të lirisë së shtypit. (Aderim. – Shumë mirë! Shumë mirë!)

 

Zotërinj, kohëra të panjohura po afrohen: le të përgatitemi t’i marrim ato me të gjitha burimet e kombinuara të Shtetit, popullit, inteligjencës, civilizimit francez dhe ndërgjegjes së mirë të qeveritarëve. Të gjitha liritë janë pika të forta; Le të mos e lejojmë veten të na hiqen liritë më shumë sesa do të lejonim që të na hiqeshin armët një ditë para luftës. (Miratim) Le të kemi kujdes nga shembujt që japim! Shembujt që ne japim janë në mënyrë të pashmangshme armiqtë ose ndihmësit tanë; në ditën e rrezikut, ata ngrihen dhe luftojnë për ne ose kundër nesh, (Shumë mirë! shumë mirë!)

 

Sa për mua, nëse sekreti i votave të mia ia vlen të shpjegohet, do t’ju thoja: Ditën tjetër, votova kundër dënimit me vdekje; Sot, jam duke votuar për lirinë. Pse? Nuk dua të shoh përsëri 93! Kjo sepse në 93 ishte gijotina dhe nuk kishte liri (Lëvizje.)

 

Unë kam qenë gjithmonë, nën të gjitha regjimet, për lirinë, kundër shtypjes. Pse? sepse liria e ndërtuar me ligj prodhon rregull, dhe se shtypja prodhon shpërthim. Prandaj nuk dua shtypje dhe dua liri. (Shumë mirë! Shumë mirë! Të votojmë! Të votojmë!)

blank

Dokumentet e mjekut Haxhi Kamberi: Serbia përdori helme luftarake kundër UÇK-së

Mjeku Haxhi Kamberi nga Gjakova ka publikuar në vitin 2019 një raport me të cilin dokumentohet se ushtria serbe kishte përdorur armë kimike në Betejën e Koshares.

Siç dokumentohet në raport, ushtria kishte përdorur gazë “BZ” dhe të ngjashëm kundër ushtarëve të UÇK-së.

 

“Në njëzet vjetorin e Betejës së Koshares, për herë të parë po i publikoj disa pjesë të raportit për perdorimin e armeve kimike nga ushtria Serbe në këtë betejë. Ky raport u hartua gjatë muajit maj të vitit 1999, nga Prof. A Heyndrickx drejtor i IRUL-it, dhe unë (Haxhi Kamberi) si shef i shërbimit sanitar. Ekzaminimi i të plagosurve të kësaj beteje dhe analizat laboratorike toksikologjike nën monitorimin e Prof. Heyndrickx u kryen në Tiranë dhe pastaj në Bruksel. Pas egzaminimeve dhe analizave toksikologjike, rezultoj se ushtria Serbe kishte perdorur BZ gasë apo te ngjashem me kete, kunder ushtarëve të UCK-së në betejen e Koshares. Ky raport iu adresua edhe Sekretarit të Përgjithshëm të Kombeve të Bashkuara, Kofi Anan”, kishte shkruar Kamberi në Facebook.

Kamberi ka shkruar se me hedhjen e këtij gazi Serbia kishte kryer veprime gjenocidi.

blank

blank

blank

“ Ky shkrim ka për qëllim të hedhë dritë mbi veprimet gjenocidiale Serbe, dhe është jashtë kontekstit të debateve që po zhvillohen këto ditë lidhur me betejen e Koshares”, ka shkruar Kamberi.

blank

XV- 2021 VITI AT PJETER MESHKALLA S.J. 120 VJETORI KUR U Lé N’ SHKODER I MADHI AT MESHKALLA! (Përgatiti Fritz RADOVANI, 2021)

Nga At Pjeter MESHKALLA: (Pjesa e XV)

 

    

 FISNIKRIA  E  KRISHTENË

 

Udhë të gabueme

 

Fanatizmi

 

Organizata e “Veprimit Katolik” synon kryesisht me përtri jetën e krishtenë ndër katolikë, gadi kjeshë tue thanë: Me i ba katolikët (me emën), të krishtenë të vërtetë.

Edhe fushata jonë për bujarinë e madhninë e të krishtenit, këte objektiv ka: Me zgjue, përballë shterpësisë e vobegsisë shpirtnore, një mburrje shenjtë në zbatimin e jetës fetare.

Porse, mburrja e zelli për Fé, si çdo gja tjetër e mirë, mundët, me u largue prej qellimit të shénjtë, tue u teprue. Atëherë, bahët fanatizëm.

Edhe emni fanatik në burimin e parë (prej lat. Fanum – tempull), kishte një kuptim të pelqyeshëm që d.m.th. sherbyes në tempull, por, kur, fetarët e besimeve pagane filluen me përzi në sherbimet fetare disa sjellje të trénta, kërcimesh, hallakatjesh e përgjakjesh, emni fanatik mori kuptimin e mnishëm të furisë e të verbimit.

Katoliku duhët me kenë fanatik, ose, besnik në sherbim të Zotit, Të Fésë dhe të Kishës. Ky lloj fanatizmi asht një ndérë për até, pse tregon karakterin e burrit që, shpallë haptas mendje-mbushjën e vet, pa marré ase turp, pa tregtime e, me zbatim në jetë.

Kur përkundra, mburrja, kalon në teprime të marra, në furina e sulme të verbëta, në besime të shkjepta e në bestytni, -fryte të padijes fetare- atëherë, krijohët fanatizmi i tréntë e i mnishëm, i cili, për faj të tonë e ban të mnishme, në sy të botës edhe Fénë e vërtetë.

Verbimi fanatik nuk asht Fisnikri e krishtenë: Asht udhë e gabueme!

Një shembull:

Po, një shembull praktik: Me sha e me qestisë fetë tjera, duhët çansue, padyshim fanatizëm i verbët, si kundra edukatët e kundra shpirtit të krishtenë.

Thotë njeni: “Unë, e due dhe e çmoj Féne teme!”, thotë tjetri: “Unë due me kenë apostull i përhapjës së Fésë…”, thotë prap një tjetër: “Unë i dal zot Fésë seme pse, ma shajnë e ma përbuzin”…

  1. Nuk asht shenjë se e duem dhe e çmojmë Fénë tonë, kur, shajmë e qestisim Fénë e të tjerve. Ndjesia fetare asht shumë delikate, asht çeshtje ndërgjegje… A e njeh ti ndërgjegjën e shokut tand?!.. Ti mundësh me iu falëndérës Perendisë e, me iu lutun që, me të ndihmue, me të ruejtë në Shpirtë të gjallë e të pastër Fénë e Shenjtë, mundësh, me iu lutë që, me i shndritë mendjen edhe atyne që ende nuk e njohin; mundësh, me ia zbardhun faqën me jetën tande shembullore, tue ecë mbas mësimeve të Sajë. Fénë Shenjte ti studjoje, orvatu me e kuptue mirë, sa me kenë në gjendje edhe me e mbrojtë e me e ndriçue, jo, me të shame, por, me arsye. Veçse, kërko gjithëherë thelbin e pandrrueshëm të mësimit të krishtenë, tue e dallue mirë prej shtojcave e rrethanave që ndrrojnë. Mos u lavdro për Fé, pa e ditë se në çka përmbahët; mos shit madhështi për ndodhina të rastit dhe dukje të jashtme, të cilat kjenë apo nuk kjenë, Fénë nuk e ndrrojnë, (bie fjala, një funksion, një proçesion, një predk i shkelqyeshëm). Të jeshë i drejtë!

Mos i moho të metat ose fajet e sakta që kanë mujtun me u ba edhe prej të krishtenve, edhe prej përsonave të hjerarkisë kishtare (edhe të krishtenve Krijuesi u ka lanë lirinë e vullnetit e, mundën me gabue por, ndërsa Féja mbetët Ajo që asht). Prandej, as ndër besime të tjera mos me kërkue me mohue çka gjenë të mirë e të drejtë. Kurrë, nuk do t’ju ngarkosh atyne faje që nuk i kanë! Gjithashtu, nuk asht aspak burrëni me prekë pa nevojë: Ndër besime fetare, disa varrë (plagë) delikate; e, në rast nevoje (si, p.sh. kur jemi të detyruem me mbrojtë një të drejtë të cenueme), kjo punë duhët ba me Fisnikri të krishtenë, pa pezmatue, pa fye dhe, me prova të sigurta.

  1. Nuk tregon se kemi zêll apostullimi kur shajmë e qestisim Fénë e të tjerëve. Me siguri askush nuk ka të drejtë me të ndalue që, tu dishrojsh të tjerëve një të mirë, që ti vetë e gëzon. Por, me përbuzje e qestisje, nuk mundesh kurrfarë dobije me i sjellë Fése sate, madje, e damton, tue i krijue anmiq, për shkak të një shfrimi të pasionit tand personal. Çfardo urdhni (detyrimi) në besim, jo vetëm me anë të forcës, por edhe me anë të shtërngimit moral, asht në kundërshtim të flaktë me shpirtin katolik.

Shkruen i famëshmi Imz. G. Bonomelli: “E di mirë se ndër disa kohna, ndër disa vende, prej anës së disa njerëzve, u përdor disa herë forca, për me i detyrue të tjerët me ndie e me pranue mësimin katolik, si, edhe disa herë iu diktue Féja e Pagëzimi. Por, mos të përzijmë veprën e keqndritun të disa privatve, me até të Kishës Katolike!

Kjo, nuk ka shtërngue kurrë, asnjënjeri të vetëm me rrokun Fénë, o me ia pranue mësimin.” (Ministeri cristiani, II, 82.).

Kisha kërkon vetëm të drejtën me shpallë lirisht e pa pengime mësimet e Ungjillit e, me theksue detyrën e ndërgjegjës me  rrokë Fénë e Krishtit.

  1. Nuk tregon sé duem me i dalë zot Fésë sonë, kur me shpagim kërkojmë me u hakmarrë.

Fjala e urdhnit për të krishtenin asht vétëm fjala e Krishtit:

“Duani armiqtë tuej!” (Math. 5, 44.) dhe, ajo e Shën Palit:

“Munde të keqën me të mirë!” (Rom. 12, 21.) Kur e kërkon ndërgjegja dhe detyra, së drejtës duhët me i dalë zot deri në vdekje, me çdo flijë: Porse, a nuk janë bash ata që rrijnë me pushkë në faqe, për me i dalë zot Fésë, të cilët, mandej, janë ma të parët që e turpnojnë me vepra e, ndoshta edhe me të shame, Zotin, Krishtin, Fénë!?..

 

VËLLAZEN ME TË GJITHË!

Kësodore kemi me provue me fakte, se, asht e mundun bashkëjetesa ma paqësore e, ma e frytëshme, me besime të tjera: Pa kenë nevoja me e mënjanue Fénë tonë, madje, ma shumë, tue e ndjékë  besnikrisht.

 

Marrë nga revista “Kumbona e së Diellës” Viti 1942, nr. 6, fq. 69-70.

 

Bashkvuejtësit tregojnë

 

I riu Agim Musta, bashkvuejtës i Padër Mëshkallës, shkruen:                      “Padër Mëshkalla ishte kthyer në një mësues shpirtëror i të gjithë  bashvuajtësve të çdo Feje. Atë e respektonin të rinjtë, pleqtë dhe e adhuronin të gjithë për forcën e Tij shpirtërore”.

 

Ndersa, zotni Leka Toto, shkruen: “Ai të tëra gjërat që kishte, i ndante me të burgosurit e varfër, pa bërë asnjë dallim.

Ai i ndante ato, siç do t’i ndante vetë Jezusi!”.

 

Në kujtimet e Tij zotni Riza Kuçi, shkruen: “Në vitin 1972 ra një epidemi e rendë gripi në kampin e Ballshit. Në një moment, tek shtrati ku lëngoja unë, u afrua Pader Mëshkalla dhe më dha një gotë çajë të ngrohtë, të përgatitur nga Ai vetë. Mund të merret me mend se çfarë emocionesh shkaktoi në përsonin tim vëprimi njerëzor i Padër  Mëshkallës…”.

 

Melbourne, 9 Prill 2021.

blank

SI MBETI MALESH GJONI I MARKAGJONIT? – Nga Fritz RADOVANI

Mirdita e Markagjonve asht një kapitull i nderuem i historisë së Shqipnisë. Janë sot gurt’ e Kullave të Tyne që flasin per heroizmin dhe martirizimin e Asaj Dere, aq të zhytun në gjak dhe në vuejtje nga ma e vogla vajzë e deri tek ma plaku Burrë…

Asht shkambi mbi të cilin u daltue me shkronja t’ arta “Kanuni i Maleve”… Asht ajo gurrë e pashterrshme e Atyne Trojeve, ku Burrat e pashem atje kishin pamje lisit…

Ajo Derë e nderueme me Ato gra e vajza Burrnesha, ishte ndera e Malsisë sonë!

Në rrjellen e ngjarjeve politike Dera e Markagjonve ishte në dukjen e parë të tyne.

Kur Gjoni i Markagjonit ishte i sigurt se Italia fashiste mendon shpejtë me pushtue Shqipninë, Ai shkoi dhe u takue me mretin Ahmet Zogu I, të cilit i tha: “Madhni, italianët po hijnë në Shqipni. Unë nuk e dij kur. Ndreqi punët me Romën, se more në qafë vedin, Shqininë por, edhe ne. Na kallxo shka t’ bajmë!” Zogu ju pergjegjë: “Po, zotni Kapidan, ministrat i kam keq me Italinë, por do t’i rregulloj. Ju shkoni i qetë e pritni fjalen teme…” Kapidani doli dhe shkoi në Mirditë, atje grumbulloi shumë prej djelmëve të atyne krahinave t’ armatosun dhe erdhi e u vendos nder kodrat perballë Urës së Zogut, në pritë kunder forcave pushtuese italiane. Kapidani Markagjoni, aty po priste edhe furnizimin nga Zogu me municion dhe armatime tjera…

Nuk vonoi, Italia me 7 Prill 1939 e sulmoi Shqipninë. Ahmet Zogu mësheftas mbasi mori thesarin e Shtetit Shqiptar në Banken e Tiranës, iku dhe kur mërrijti në Larisa të Greqisë, mblodhi suiten e vet dhe i tregoi se: “Vetem Kapidanin e Mirditës, kishe pasë mik. Ai më diftoj se italianët po sulmojnë Shqipninë…”

Po, Ahmet Zogu nuk tregoi se Ai Miku, erdhi me gati 5000 djelmë tek Ura e tij, e aty priti armatimet nga “mreti”, i cili ia mbathi dhe e la Mikun nder pyje, pa armatime.

E as nuk e pat asnjëherë atë burrni, me i kerkue të falun Kapidanit të Mirditës!..

E se kush ishte Kapidani Markagjoni me djelmët e vet, e tregoi pushtimi komunist!

Melbourne, 8 Prill 2021.

blank

Të bllokuar në ishull, historia e djemve që mbijetuan me peshk të gjallë dhe gjak zogjsh

Mano Totau dhe Sione Fataua ndanë historitë e tyre të jashtëzakonshme të mbijetesës.

Ata ishin adoleshentë që studionin në një konvikt në Tonga kur bashkë me katër shokë vendosën të vidhnin një varkë dhe të udhëtonin në Fixhi, në qershor të vitit 1965.

 

Aventura e tyre mori një kthesë të papritur kur një stuhi copëtoi mjetin lundrues dhe i la ata në det të hapur për ditë të tëra. Pas shumë peripecive, të rinjtë zbarkuan në një ishull të pabanuar ku qëndruan të bllokuar për 15 muaj.

Të dëshpëruar për ushqim, djemtë krijuan një shtizë peshkimi dhe hëngrën peshk të gjallë. Ata gjithashtu bastisën një fole zogjsh deti, duke ngrënë vezë të papërpunuara dhe duke pirë gjakun e zogjve. Por, iu desh të prisnin mbi 1 vit që marinari Peter Warner t’i shpëtonte ata.

Historia e djemve mbeti relativisht e panjohur jashtë Tongës deri vitin e kaluar, kur historiani dhe autori holandez Rutger Bregman u has me të në internet dhe u frymëzua për të shkruar një libër të tërë për të, të quajtur “Njerëzimi: Një Histori Shprese”.

blank

blank

blank

XIV – 2021 VITI AT PJETER MESHKALLA S.J. – 120 VJETORI KUR U Lé N’ SHKODER I MADHI AT MESHKALLA! (Përgatiti Fritz RADOVANI, 2021)

blank

FOTOKOPJO

E LETRES HISTORIKE
SHKRUE NGA PASUESI I
GJERGJ KASTRIOTIT –

SKENDERBEUT,
AT PJETER MESHKALLA S.J.
ME 5 PRILL 1967.

 

Origjinali ruhet në Dosje nr. 4191/1,

Arkivi i Ministrisë së Punëve të Mbrendshme – TIRANË

1998

Letër e At Pjetër Mëshkallës S.J.:

 

              Kryetarit të Këshillit të Ministrave

                               Mehmet Shehu

                                                                                            Tiranë

                   Shkëlqesë,

Pardje, me 3-IV-1967, ora 19, pjesa ma e madhe e klerikëve katolikë që gjendët sot në Shkodër, kjemë thirrë në Sallën e Kandit të Kuq të Komitetit Ekzekutiv. Na u komunikue, ndër tjera, se do të denonconim gjithëshka kishim, me përjashtim të teshave personale të domosdoshme të veshjes dhe të fjetjes, pse të tjerat të gjitha ishin të popullit dhe popullit duhët t’i kthehen; dhe se nuk do t’ushtronim asnjë sherbim fetar, as edhe privatisht: Këte e ka vendosë populli.

Mendova të drejtohem me këte letër Shkëlqesës s’Uej, për me i çfaqë mendimin tim, jo ndryshej, por si njeriu njeriut.

Sa për libra të mij, gjana kishtare etj., le të vinë e t’i marrin kur të duen: nuk asht e para herë që unë dal në rrugë të madhe.

Por unë dëshiroj të çfaq disa mendime në përgjithësi: Dorëshkrimet janë pronë e shenjtë dhe e paprekëshme e Autorit, në mos i dorëzoftë ai vetë e në mos kjofshin kundra Sigurimit të Shtetit.

Sa për pasuni të tjera, as bujarija e burrnija e popullit, as ligji natural ma elementar nuk e pranon që një gja që asht falun njëherë njaj përsoni o njaj enti të caktuem, të kërkohet rishtas prej dhuruesit si gja e tija. Spekullimet e shpërdorimet goditen.

Dhe, e vërteta asht se populli, pothuejse në çdo vend e ka përcjellë priftin e vet (të mirë o të dobtë) me vaj, si përfaqësuesin e fesë së vet.

Një hije e zezë ka ra mbi popull kur ka pa tue u mbyllë Kishat, tue u rrëzue kumbonaret, e sidomos tue u lejue të viheshin në lojë përsonat dhe gjanat fetare, tue fye kështu thellë ndjenjat kaq të shenjta të besimit.

Po atë efekt kanë ba fushatat e çfrenueme diskredituese antifetare zhvillue me të gjitha mjetet e propagandës. Si përgjegje populli ka mbushë Kishat deri në çastin e mbylljes së tyne. Çë vlerë ka atëherë qendrimi i një pakice të pandërgjegjëshme o të frikësueme me lloj lloj presionesh?

Sidomos pjesa e friksueme me kërcnime, presione, premtime e pushime nga puna, pëson torturën ma të madhën, sepse e lidhun nga kafshata e bukës, shtërngohet me mohue me gojë atë që beson; dhe kështu fushata që po bahet synon me formue një brezni pa kurajo civile, pa burrëni, opurtuniste, servile, tue prishë karakterin e Shqiptarit në dam t’Atdheut.

Njerëzit kane frikë m’u takue, m’u përshëndetë rrugës me miq që janë në sy o të “prekun”. E kush po di se cilët janë! –Flitet shumë për Inkuizicionin e sot 500 vjetëve, dhe jo fort objektivisht. Po për këte të Shek. XX-të?

Vi tash tek unë. Unë vijën e tanë jetës sime nuk mund e ndryshoj, por do ta vazhdoj derisa të kemë frymë. Pengesa e jashtme e forcës madhore do të bajë në mue vetëm atë efekt që ban guri o dheu që pengon rrjedhën e ujit: Populli më njeh dhe e din mirë si kam shkri jetën për té.

Unë them se, me këte luftë kundra fesë neve, edhe po diskreditohemi faqe botës, së cilës i kemi dhanë premtime solemne për liritë dhe të drejtat njerëzore në Shqipni. Kur në vj. 1945, në Tiranë, me 8 mars, unë u takova me Juve, Shkëlqesë, se kishem ndigjue prej komunistëve fjalët: “Këte Kishë do ta bajmë kinema”; Ju m’u përgjigjët: “Kjo asht propagandë armiqësore!”.

Me të vërtetë, as anmiku ma i tërbuem i Pushtetit s’ka muejtë me u ba një propagandë ma anmiqësore në 22 vjet, sa i keni ba vetit.

Nuk më ka shty me Ju shkrue, Shkëlqesë, as urrejtja, as ambicioni, as interesi, por vetëm ndërgjegja, e vërteta dhe e mira.

 

Krytarit të Kësh. të Ministrave                           Me nderime

          Mehmet Shehu                                            Pjetër Mëshkalla

në Kryeministri – Tiranë                                  meshtar katolik i

   5 Prill 1967.                                                              Shoqënisë Jezu.

________________

ShenimF.R.: Botohet pa asnjë ndryshim nga origjinali që kam marrë nga Arkivi, në 1998. Kjo flet ma shume se volumet e Akademisë së Tiranës…

            Melbourne, 3 Prill 2021.


blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
Send this to a friend