Inati më i madh se Dardania

Hotit sërish i erdhi “vera kah dera”.

Ai, me trojkën e tij primare, respektivisht me gjashtëshen e turpit, me një gur mund të vrasë dy zogj:

ta çajë LDK-në dhe ta çojë shtetin në zgjedhje pa fund.

Misionin e trojkës e admirojnë opozitarët dhe e presin me ankth e padurim,

duke refuzuar pafundësisht funksionimin e shtetit dhe duke shpresuar se ky është i vetmi opsion që u ka mbetur në këto kohë të turbullta,

kur votuesi i ka braktisur masovikisht.

Pyetja është e thjeshtë dhe vendimtare:

A do ta zgjedhin presidentin gjashtë votat e dëshiruara dhe kritike të inatmëdhenjve?

A do ta shpëtojnë LDK-në nga falimentimi politik dhe shtetin nga agonia,

apo, nga inati, do të hidhen si kamikazë dhe do ta përmbysin veten, partinë dhe vendin?

Kur inati bëhet më i madh se Dardania,

nuk rrëzohet vetëm një parti por edhe më keq, rrezikon të plagoset edhe shteti.

Asociacioni i Gazetarëve të Shqipërisë (AGSH) ka reaguar me shqetësim të thellë dhe ka dënuar kërcënimin e drejtpërdrejtë ndaj gazetarit të “News24”, Osman Stafa. Sipas kallëzimit të depozituar në Drejtorinë për Hetimet e Krimeve Kibernetike në Policinë e Shtetit, gazetari ka marrë një mesazh me përmbajtje kërcënuese në rrjetin social Facebook, ku i shkruhej “mbaje mend do të vras” dhe “këtë ta garantoj”.

Kërcënimi dyshohet se lidhet me një material filmik të publikuar nga Stafa gjatë protestës së 8 shtatorit pranë Parlamentit, ku dokumentoheshin veprimet e disa personave me rroba civile gjatë ndalimit të një protestuesi.

AGSH vlerëson se kërcënimet e tilla përbëjnë një sulm të rëndë ndaj sigurisë individuale të gazetarit, lirisë së medias dhe të drejtës së qytetarëve për t’u informuar.

Reagimi i plotë:

Asociacioni i Gazetarëve të Shqipërisë (AGSH) shpreh shqetësimin e thellë dhe dënon me forcë kërcënimin serioz ndaj jetës së gazetarit të News24, Osman Stafa.
Sipas kallëzimit të depozituar pranë Drejtorisë për Hetimet e Krimeve Kibernetike në Policinë e Shtetit, gazetari ka marrë në llogarinë e tij në Facebook një mesazh me përmbajtje të drejtpërdrejtë kërcënuese, ku ndër të tjera shkruhet: “mbaje mend do të vras” dhe “këtë ta garantoj”.

Sipas dëshmisë së gazetarit, kërcënimi dyshohet se lidhet me një material filmik të realizuar dhe publikuar prej tij gjatë protestës së 8 shtatorit pranë Parlamentit, ku kishte dokumentuar veprimet e disa personave civilë gjatë ndalimit dhe arrestimit të një protestuesi.
AGSH vlerëson se kërcënimet me vdekje ndaj një gazetari, veçanërisht kur lidhen me ushtrimin e detyrës dhe publikimin e materialeve me interes publik, janë të papranueshme dhe përbëjnë një sulm të rëndë jo vetëm ndaj sigurisë individuale të gazetarit, por edhe ndaj lirisë së medias dhe të drejtës së publikut për t’u informuar.
Ne i kërkojmë Policisë së Shtetit dhe organeve të drejtësisë të veprojnë me urgjencë, të identifikojnë personin ose personat që qëndrojnë pas llogarisë nga e cila është dërguar kërcënimi, të hetojnë motivin dhe çdo lidhje të mundshme të tij me punën gazetareske të Osman Stafës dhe të marrin të gjitha masat e nevojshme për garantimin e sigurisë së gazetarit.
AGSH do ta ndjekë nga afër këtë rast dhe pret që autoritetet të informojnë publikisht për ecurinë e hetimeve. Kërcënimet ndaj gazetarëve nuk duhet të normalizohen dhe as të mbeten pa autor. Çdo gazetar duhet të jetë në gjendje të dokumentojë dhe raportojë ngjarjet me interes publik pa frikën se për këtë do të kërcënohet me jetë.

Protestat kundër qeverisë së Edi Ramës në Tiranë po marrin përmasa gjithnjë e më të mëdha.

Ajo që nisi si kundërshtim ndaj projektit të resortit luksoz të lidhur me Jared Kushner dhe Donald Trump, tashmë është shndërruar në një lëvizje më të gjerë anti-qeveritare.

Kështu shkruan media e njohur italiane Corriere della Sera, që nënvizon se shqiptarët kanë dalë sërish në rrugët e kryeqytetit shqiptar, duke kërkuar dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama.

Protestat kanë vijuar prej 105 ditësh dhe janë mbështetur edhe nga aktivistë mjedisorë, organizata të shoqërisë civile dhe kundërshtarë politikë të qeverisë.

Sipas artikullit, presioni kundër qeverisë po rritet ndjeshëm dhe kërkohet dorëheqja e kryeministrit.

Artikulli

Të shtunën, protestuesit dolën në rrugët e Tiranës në kuadër të protestave që nisën në fund të majit, për të kundërshtuar ndërtimin e një resorti luksoz të lidhur me Jared Kushner, dhëndrin e presidentit amerikan Donald Trump.

Protestat, që kanë hyrë në ditën e tyre të 105-të, janë shndërruar në një lëvizje më të gjerë antiqeveritare, e cila kërkon dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama.

Qeveria shqiptare argumenton se investimi i planifikuar përgjatë bregdetit do të përfaqësonte një projekt transformues për vendin, duke ndihmuar në zhvillimin e turizmit të nivelit të lartë dhe se mbështet aspiratat e Shqipërisë për anëtarësim në Bashkimin Europian.

Megjithatë, projekti, i cili përfshin një ishull të braktisur dhe një zonë bregdetare ngjitur me të, ka shkaktuar kritika të forta nga aktivistët mjedisorë, grupet e shoqërisë civile dhe kundërshtarët e qeverisë socialiste të Ramës.

Protestuesit kanë vijuar të mblidhen në rrugët e Tiranës, ndërsa kundërshtimi ndaj projektit është ndërthurur me pakënaqësi më të gjera ndaj qeverisë dhe kryeministrit Edi Rama. Protestuesit kërkojnë dorëheqjen e kreut të qeverisë. bw

Ish-zëvendëskryeministrja Belinda Balluku, është kapur ‘mat’ nga protestuesit të dielën pranë stadiumit “Selman Stërmasi”.
Ndërsa ecte në rrugët e Tiranës, protestuesit e kanë vënë në ‘shënjestër’.
“O hajdute, o hajdute, o hajdute… Rama n’burg, Belinda n’burg… O hajdute, te cila vilë do shkosh, o hajdute?”, dëgjohen të thonë ata.
Duhet thënë se ndalimi i politikanëve në rrugë është një fenomen disi i ri për vendin tonë.
Por Europa politike ka një histori të gjatë të qytetarëve të cilët, të pakënaqur nga vendimmarrja, u zënë “prita” politikanëve.
Ja disa nga rastet më të bujshme.

Itali, 2026 – në Pescara, rreth 100 protestues ndërprenë dhe kontestuan fort një aktivitet të Roberto Vannacci-t; policia me pajisje anti-revoltë u vendos mes protestuesve dhe pjesëmarrësve për të parandaluar përplasjen fizike.

Gjermani, 2024 – Katrin Göring-Eckardt: Pas një aktiviteti politik në Brandenburg, rreth 40–50 protestues rrethuan makinën e nënkryetares së Bundestagut. Disa prej tyre goditën automjetin dhe e penguan të largohej. Policia ndërhyri dhe politikani mundi të largohej vetëm pas rreth 45 minutash. Rasti u dënua nga qeveria gjermane si intimidim ndaj një politikani.

Bullgari, 2025 – Ursula von der Leyen: Gjatë një vizite të presidentes së Komisionit Europian në një fabrikë në Sopot, protestues nacionalistë bllokuan hyrjen dhe rrethuan një automjet që besonin se transportonte von der Leyen. Protestuesit goditën automjetin dhe tentuan të pengonin lëvizjen e tij. Më vonë nuk u konfirmua se von der Leyen ndodhej në atë makinë.

Britani, 2020 – Boris Johnson: Një protestues kurd doli në rrugë përpara makinës së kryeministrit Boris Johnson, duke e detyruar automjetin të frenonte. Një makinë sigurie që ndiqte autokolonën u përplas lehtë me makinën e kryeministrit. Protestuesi u largua nga rruga nga policia.

Francë, 2024 – protestat e fermerëve: Gjatë protestave masive të fermerëve, autostrada, rrugë dhe hyrje institucionesh u bllokuan në shumë qytete. Në disa raste aktivitetet dhe lëvizjet e zyrtarëve politikë u vështirësuan nga turmat dhe bllokimet. Ishte një nga valët më të mëdha të protestave sociale në Europë gjatë atij viti.

Britani, 2020 – Boris Johnson: gjatë daljes së autokolonës së kryeministrit nga Westminster, një protestues doli përpara makinës së tij, duke detyruar autokolonën të frenonte papritur. GSH

Preventivët e zbuluar gjatë kontrolleve në kompjuterët e studios “Atelier 4”, zbuluan prova që sipas SPAK dëshmojnë se vila luksoze në Palasë që u sekuestrua pak ditë më parë është në pronësi faktike të Belinda Ballukut dhe se ajo e kishte fituar si ryshfet nga kompania “Alko Impex General Construction”.

Sipas SPAK, deri në fazën e karabinasë vila ishte financuar nga Igli Tare, ndërsa investimi për punimet e tjera të ndërtimit të vilës dhe pishinës së saj u morën përsipër nga Arbër Abazi, administrator i “Alko Impex”, kompania e të cilit ushqehej me tendera nga Balluku kur ajo drejtonte Ministrinë e Infrastrukturës dhe Energjisë.

Punimet e brendshme të vilës u menaxhuan nga partnerja e Abazit, Lorela Reçi, njëherazi lidhje familjare e ish-zv.kryeministres, e cila kërkoi leje te shoqëria ndërtuese të dërgonte nënkontraktorët për të vijuar punën.

Ndërkohë që prova më e fortë, sikurse News24 ka zbuluar më herët, që dëshmon se vila është prona e Ballukut, janë dy e-mail-et që arkitekti Alban Eftimi i dërgoi në adresën personale dhe i shpjegonte detajet e vilës luksoze.

Belinda Balluku po hetohet për korrupsion, pastrim parash e fshehje pasurie, ndërsa është e pandehur për abuzimet me tenderat e rrugëve, përfshirë dhe tenderin për tunelin e Llogarasë.

Ndaj ish-numrit dy të qeverisë janë në fuqi dy masa sigurie: ndalim për të dalë jashtë vendit dhe pezullim nga ushtrimi i funksioneve publike.

Nga Irena Beqiraj

Deputeti Braçe e ka cilësuar situatën ditën e fillimit të punimeve të Kuvendit si një shfaqje të “fashizmit”, duke argumentuar se sulmet ndaj deputetëve për shkak të bindjeve apo zgjedhjeve të tyre politike përbëjnë një cënim të lirisë politike”

Unë do të përpiqem në këto rreshta të jap një këndvështrim më ndryshe për atë që është në të vërtetë fashizmi.

Deputeti Braçe mund të argumentojë më mirë se kushdo tjetër në atë sallë se: rregullat e prokurimit publik ekzistojnë për të siguruar mirëqeverisjen publike duke e garantuar mbrojtjen e interesit publik, sepse me anë të rregullave të prokurimit publik sigurohet :
1) konkurrenca midis furnizuesve potencialë;
2) transparenca;
3)trajtimi i barabartë;
4) Sigurimi i ofertës më të mirë;
5) Shmangia e konfliktit të interesit;
6) mekanizmat e shqyrtimit dhe ankimimit; dhe
7)mbrojtja kundër favorizimit dhe korrupsionit.

Me votimin e ligjeve të cilat kanë ligjëruar “modelin Kayo” tanimë në ushtri, në sherbimet IT, Kuvendi i ka hapur rrugë “korporatizimit të shtetit” duke lejuar shtrirjen e një tubi për kalimit të parave të buxhetit në xhepat e disa privatëve pa asnjë proçedurë kontrolli dhe transparence .

Edhe siç deklaroi ministrja e Shëndetësisë ditën e parë të punës, projektligji i cili instalon të njëjtin model edhe në shëndetësi do të firmoset nga ajo edhe do të miratohet në Kuvend pasi sipas saj citoj “Kjo gjë që do të bëjë kryeministri është një nga iniciativat më të mira që është bërë ndonjëherë në shëndetësi për të siguruar barnat për shqiptarët”

Me miratimin e këtyre ligjeve, Kuvendi ka lejuar që një shoqëri a agjenci shtetërore t’i jepet e drejta të bëj marrëveshje me kompani private e cila zgjidhet pa garë (sepse vet ligji nuk e imponon garën ) edhe në të gjitha rastet kjo të paraqitet si një sipërmarrje e përbashkët tregtare .

Me anë të këtyre marrëveshjeve kompanitë shtetërore, siç ka ndodhur në rastin KAYO angazhojnë në mënyrë efektive para publike duke blerë shërbime e produkte nga kompanitë bija, duke anashkaluar kështu rregullat e prokurimin publik, të cilat janë guri i themelit të qeverisjes financiare edhe i garantimit të interesit publik.

Qeverisja nuk është pronësi. Ajo është një prokurë për të ushtruar vendimarrjen, edhe Kuvendi është garantuesi se ushtrimi i kësaj vendimmarrjeje i plotëson gjithmonë kushtet e organizimit edhe funksionimit të një shteti demokratik . Edhe një nga kushtet bazë është “nëse po përdoren paratë e shtetit çdo transaksion duhet t’i nënshtrohet rregullave të prokurimit”.

Sot se ky kusht themeltar është shkelur.

Përshembull, Timak defence një kompani e cila është 80 % private edhe 20 % shtetërore, ka përfituar deri tani 30 milionë euro të cilat i janë shmangur prokurimit , edhe Kuvendi nuk ka asnjë mekanizëm kontrolli mbi përdorimin e tyre në garantim të interesit publik.

Pse kjo është “kapje e shtetit”? Sepse përgjigjet e pyetjeve të më poshtme të çojnë vetëm aty.

Kush i zotëron kompanitë bija?

Përgjigje: Në rastin e Timak defence Kayo është minorancë me 20%. Madje në intervistën e Drejtorit të Kayo-s në mënyrë aluçinante u argumentua se pjesëmarrja e shtetit u ul nga 45% në 20 % sepse gjatë negociatës privati rriti “Know How ( NJOHURITË) “.

Nga ka ardhur financimi?
Përgjigje: Deri tani për Timak defence që ka aktivitet, vetëm nga buxheti i shtetit.

Kush e zgjodhi partnerin privat? A pati një proces të hapur konkurrues? Përgjigje: Asnjë proçes konkurues, madje kompanitë e përzgjedhura nuk kanë as eksperiencë apo çertifikime në fushat përkatëse, përveç lidhjes politike me Kryeministrin.

Kush janë klientët të këtyre kompanive?
Përgjigje: vetëm entet shtetërore. Pra një kompanie ku vendimet tregëtare i merr privati i jepet monopoli të furnizojë me sherbime a mallra të caktuara entet shtetërore, me cmime të vendosura jashtë çdo kontrolli ashtu si zotëruesi mazhoritar e sheh të arsyeshme.
Kush merr përfitimin ekonomik? Partneri privat që është zotëruesi kryesor i zgjedhur pa garë.

Këto përgjigje qartazi tregojnë korporatizimin e shtetit me anë të krijimit të kompanive shtetërore të cilat krijojnë të tjera kompani bija me aktor privat të lidhur politikisht të zgjedhur pa garë, të cilët marrin akses në burimet ose asetet publike , ndërsa anashkalohet rregullat e prokurimit , kontrollit edhe llogaridhënies. Ndryshe kjo quhet kapje e shtetit.

Edhe ky mekanizëm përjashton qëllimisht jo vetëm auditorët publikun nga kontrolli edhe transparenca por edhe vet Kuvendin.

Benito Mussolinit i atribuohet një thënie e famshme : “Fashizmi duhet të quhet më saktë korporatizëm sepse është një bashkim i pushtetit shtetëror dhe atij të korporatave.”

Ndaj fashizmi nuk duhet gjetur tek revolta e protestuesve, fyerjet apo goditjet me vezë të deputetëve . Protestuesit përveçse janë të privuar nga shërbimet publike sepse paratë e buxhetit në vend të mirëmenaxhohen për të ofruar më shumë shërbime për ta pasurojnë Ronin e panginjur , por monopolet edhe oligopolet që kanë kapur për gryke çdo sektor të kësaj ekonomie e kanë bërë të pamundur sigurimin e një jetese modeste por dinjitoze për njerëzit.

Fashizmi duhet kërkuar pikërisht brenda atij Kuvendi.

Ndërsa teorikisht deputetët janë aty për të siguruar se ligjet e këtij vendi nuk janë në kundështim me interesin publik, praktikisht me ligjet që kanë miratuar, me vullnet të plotë kanë hequr dorë nga mbikëqyrja, transparenca edhe llogaridhënia duke hequr dorë kështu njëherë e mirë nga garantimi i mirëqeverisjes edhe i interesit publik.

Protestat në Tiranë kundër Edi Ramës vijojnë të tërheqin vëmendjen e mediave ndërkombëtare. CBS News ka publikuar pamje nga demonstrata e zhvilluar të shtunën në kryeqytetin shqiptar, me pjesemarrjen edhe te diaspores, duke raportuar se protestat, të nisura në fund të muajit maj, kanë hyrë në ditën e 105-të.

Sipas raportimit të medias amerikane, protestat, të cilat fillimisht u përqendruan në një projekt turistik, janë shndërruar më gjerësisht në një lëvizje kundër qeverisë.

Raportimi i CBS News sjell në vëmendje një protestë që tashmë është shndërruar në një prej lëvizjeve më të gjata të këtij viti në kryeqytet, me pjesëmarrësit që vijojnë të shprehin kundërshtimin e tyre ndaj qeverisë.

“Të shtunën, protestuesit dolën në rrugët e Tiranës, në Shqipëri, në kuadër të demonstratave që nisën në fund të muajit maj kundër një resorti luksoz të lidhur me Jared Kushnerin. Protestat, të cilat hynë në ditën e tyre të 105-të, janë shndërruar në një lëvizje më të gjerë kundër qeverisë, që kërkon dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama, shkruan CBS. bw

Protestat në kryeqytetin shqiptar vazhdojnë të mbeten aktive, ku të shtunën protestuesit dolën sërish në rrugët e Tiranës për të shprehur pakënaqësitë e tyre. Kjo seri manifestimesh, e cila nisi që në fund të muajit maj, tashmë ka arritur një moment delikat duke hyrë zyrtarisht në ditën e saj të 105-të. Ajo që fillimisht nisi si një reagim i përqendruar ndaj një çështjeje të caktuar, me kalimin e kohës është shndërruar në një prej lëvizjeve më të gjata dhe më të qëndrueshme të këtij viti në Tiranë.

Vëmendjen ndaj kësaj situate e kanë shtuar edhe mediat e njohura ndërkombëtare. Agjencia ndërkombëtare e lajmeve Associated Press raporton se zanafilla e këtyre protestave lidhet drejtpërdrejt me kundërshtimin e qytetarëve ndaj një projekti për ndërtimin e një resorti luksoz. Megjithatë, siç vëren AP, fokusi i tubimeve ka pësuar një transformim të dukshëm. Prototestat që fillimisht ishin të përqendruara vetëm te ky projekt ndërtimi, janë zgjeruar ndjeshëm dhe tashmë përfaqësojnë një lëvizje shumë më të gjerë kundër qeverisë. Në raportimet e saj, AP nënvizon se manifestuesit që vijojnë të mbushin rrugët e kryeqytetit kërkojnë me ngulm dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama.

Në të njëjtën linjë, edhe media e njohur amerikane CBS News i ka kushtuar hapësirë kësaj ngjarjeje duke publikuar pamje nga demonstrata e zhvilluar të shtunën në Tiranë. Në mbulimin e saj mediatik, CBS News sjell në vëmendje faktin se në këtë lëvizje protestuese po merr pjesë aktivisht edhe diaspora, çka i jep një dimension akoma më të gjerë këtij tubimi.

Raportimi i medias amerikane thekson se kjo protestë është kthyer tashmë në një nga lëvizjet më të gjata të vitit në kryeqytetin shqiptar, ku pjesëmarrësit vazhdojnë të shprehin hapur kundërshtimin e tyre ndaj politikave të qeverisë dhe të kërkojnë dorëheqjen e kryeministrit Rama. bw

Të dhënat zbulojnë një varësi të thellë. Në vitin 2019, të ardhurat nga turizmi ndërkombëtar përbënin mbi gjysmën e eksporteve të Malit të Zi dhe Shqipërisë, dhe një pjesë të konsiderueshme të Kroacisë, Greqisë, Portugalisë dhe Spanjës. Siç thekson Jukic, disa vende janë më të varura nga turizmi sesa Dubai nga nafta.

Në shumë pjesë të Evropës Jugore, turizmi cilësohet si një “industri e rëndë” moderne, një motor i fuqishëm për rritjen ekonomike. Por, siç argumentoi së fundmi analisti i lartë Marko Jukic i Bismarck Analysis në Palladium, kjo mbështetje është një iluzion i rrezikshëm. Përfundimi i tij i ashpër: asnjë vend në histori nuk është pasuruar nga turizmi dhe askush nuk do të pasurohet kurrë.

Të dhënat zbulojnë një varësi të thellë. Në vitin 2019, të ardhurat nga turizmi ndërkombëtar përbënin mbi gjysmën e eksporteve të Malit të Zi dhe Shqipërisë, dhe një pjesë të konsiderueshme të Kroacisë, Greqisë, Portugalisë dhe Spanjës. Siç thekson Jukic, disa vende janë më të varura nga turizmi sesa Dubai nga nafta.

E megjithatë, kombet që mbështeten pothuajse ekskluzivisht në turizëm – të tilla si Xhamajka, Maldivet ose Bali – mbeten të varfra. Edhe përjashtimet e dukshme si Monako ose Andorra nuk janë histori të vërteta suksesi të turizmit; pasuria e tyre vjen nga kushte të veçanta tatimore dhe financiare, të mbështetura nga popullsitë e tyre të vogla.

Rasti i pamundur i Kroacisë

Jukic përdor Kroacinë si një shembull të fuqishëm. Për tu krahasuar me PBB-në për frymë të Zvicrës (100,000 dollarë), Kroacia do të duhej të priste një shifër marramendëse prej 1.93 miliardë turistësh me qëndrime netësh në vit. Për ta vënë këtë në perspektivë, turistët e huaj regjistruan rreth 85 milionë qëndrime netësh në Kroaci në vitin 2024 dhe 85.6 milionë në vitin 2025.

Edhe për të arritur PBB-në për frymë të Gjermanisë (56,000 dollarë), Kroacia do të duhej ta pesëfishonte trafikun e saj aktual turistik, ndërsa turistët shpenzojnë dyfish më shumë. Kjo nuk është vetëm e vështirë – është një pamundësi matematikore dhe logjistike.

Pse turizmi nuk është një nxitës ekonomik

Një Tavan i Ulët për Produktivitetin: Ndryshe nga prodhimi ose teknologjia, shërbimet kryesore të turizmit si shërbimi i pijeve, pastrimi i dhomave ose turet me makinë ofrojnë pak hapësirë ​​për automatizim ose përmirësime të rëndësishme teknologjike. Është një industri me një nivel produktiviteti që ka mbetur i pandryshuar për shekuj me radhë.

Një Model Konsumues i Burimeve: Sektorë të tjerë mund të zgjerohen globalisht, por turizmi kërkon burime natyrore të kufizuara: plazhe, qytete dhe një fuqi punëtore lokale. Ndërsa turizmi rritet, ai konsumon këto burime, duke ushtruar presion mbi gjithçka, nga pasuritë e paluajtshme deri te kohezioni social.

Vulnerabilitet Ekstrem: Turizmi është shumë i ndjeshëm ndaj krizave ndërkombëtare, nga pandemitë dhe luftërat deri te recesionet ekonomike. Në të kundërt, industritë si teknologjia dhe prodhimi mund të inovojnë dhe të përshtaten, duke krijuar vlerë edhe në kohë të vështira. Kjo është arsyeja pse vende si Tajvani (gjysmëpërçuesit), Danimarka (farmaceutikë) dhe Katari (gaz natyror) e kanë ndërtuar pasurinë e tyre në eksporte dhe shërbime me vlerë të lartë.

Ekonomia e turizmit, thekson Jukic, krijon një shoqëri me dy nivele : një elitë të vogël që kontrollon pasuritë e paluajtshme dhe një fuqi të madhe punëtore me kualifikime të ulëta. Ky model as nuk ndërton kapital produktiv dhe as nuk zhvillon burimet njerëzore të nevojshme për t’u përshtatur me teknologjitë e reja. “Të jesh kamerier apo pronar dhome me qira nuk është e ardhmja që meriton një vend”, shkruan ai.

Rruga përpara: Nga turizmi në industri

Jukic arrin në përfundimin se zgjidhja për vendet e Evropës Jugore nuk është të investojnë më shumë para në turizëm . Në vend të kësaj, ato duhet të përqendrohen në rritjen e prodhimit vendas, inkurajimin e sipërmarrësve të rinj, uljen e barrës tatimore mbi të rinjtë dhe nxitjen e kthimit të profesionistëve të tyre të arsimuar nga jashtë.

Një kthim në prodhim dhe inovacion është e vetmja rrugë e qëndrueshme për ta transformuar Jugun nga një destinacion pushimi në një lojtar kryesor ekonomik. dosja.al

Gazeta e rëndësishme britanike ‘Observer’, publikoi një reportazh të gjatë për protestat që kanë kapluar Shqipërinë prej më shumë se tre muajsh. Vetë gazetari Andrew Anthony ishte i pranishëm gjatë njërës nga këto protesta dhe sjell përshtypjet e mëposhtme:

Në një mbrëmje të nxehtë e të lagësht muajin e kaluar, iu bashkova protestuesve në Bulevardin Dëshmorët e Kombit, pak në jug të Sheshit Skënderbej, sheshit të madh qendror të Tiranës, i cili është një trashëgimi e pushtimeve austro-hungareze dhe italiane. Gjatë viteve të komunizmit, kjo lagje ishte një sektor i ruajtur rreptësisht, i rezervuar për zyrtarët elitarë të partisë. I njohur si Blloku, ai kishte akses në dyqane që kishin ushqime dhe llojin e mallrave të konsumit për të cilat pjesa tjetër e vendit vetëm mund të ëndërronte.

Tani ai është pushtuar nga qytetarët. Çdo mbrëmje, përmes një sistemi amplifikimi, mbahen një sërë fjalimesh. Sonte, folësja më e apasionuar është një grua e moshuar e veshur me të zeza. Emri i saj është Lavdije Nela, një ish-e burgosur gjatë diktaturës komuniste. Ajo është gjithashtu e veja e Havzi Nelës, një poet dhe kritik i atij regjimi, i cili u ekzekutua publikisht 38 vjet më parë, pikërisht në këtë ditë. Krimi i tij, në thelb, ishte se donte të ishte i lirë.

E veja e tij i thotë turmës se diktatori Ramiz Alia, i cili pasoi Hoxhën pas vdekjes së tij në vitin 1985, kishte firmosur refuzimin e kërkesës për falje të bashkëshortit të saj – në fakt, urdhrin e tij të vdekjes. Alia e konsideronte veten të hapur ndaj ndryshimit. Ai i lehtësoi rregullat në mënyrë që fermerët të mund të kishin dy dele – për sa kohë që ato ishin të së njëjtës gjini, sepse shumimi ishte rreptësisht i ndaluar. Por ai ende kishte prirjen për të ekzekutuar disidentët.

Një tjetër firmë në refuzimin e kërkesës për falje i përkiste një skulptori të quajtur Kristaq Rama, i cili ishte anëtar i Kuvendit Popullor të Shqipërisë. Siç e di turma, Rama ishte babai i kryeministrit 62-vjeçar, i cili e ka drejtuar vendin që nga viti 2013.

“Ndërsa trupi i tij lëkundej në litarin e trekëmbëshit,” thotë gruaja e moshuar mes lotësh, “partia e drejtuar nga Edi Rama po vallëzonte.”

Në vitin 1991, komunistët, të cilët quheshin Partia e Punës e Shqipërisë, ndryshuan emrin në Partia Socialiste e Shqipërisë. Rama nuk e ka dënuar kurrë në mënyrë të drejtpërdrejtë të atin, i cili vdiq në vitin 1998, megjithëse ka vënë në pikëpyetje nëse firma e tij është autentike. Ai e përshkroi ekzekutimin e Havzi Nelës si “një rast shumë të trishtueshëm”, por nuk ka shkuar deri te kërkimi i faljes për të, as si udhëheqës i vendit, as si bir i Kristaqit.

“Vetëm në Shqipëri ndodh që djali i një xhelati bëhet kryeministër,” u thotë Lavdije Nela protestuesve.

Kur i përmend Ramës komentin e Nelës, ai vetëm thotë: “E kuptoj pse kjo histori mund t’u duket dramatike lexuesve tuaj, por ajo nuk ka vend në këtë diskutim, jo më pak sepse faktet nuk janë ashtu siç paraqiten zakonisht.”

Ish-basketbollist profesionist dhe artist i trajnuar, Rama është një figurë me përmasa të mëdha që ka luajtur një rol kryesor në politikën shqiptare për pothuajse tre dekada. Fillimisht, si kryetar i Bashkisë së Tiranës nga viti 2000 deri në vitin 2011, dhe më pas si kryeministër, ai ishte vendimtar në transformimin e qendrës së kryeqytetit, ku një sërë kullash shumëngjyrëshe, të projektuara nga arkitektë të huaj të njohur, kanë riformësuar siluetën e qytetit dhe kanë marrë vlerësime pozitive nga kritikët për projektimet e tyre.

Shumë shqiptarë nuk impresionohen. Flavia Osmani, një inxhiniere kompjuterike 26-vjeçare dhe protestuese e Flamingove, i sheh ndërtesat shumëkatëshe si simbole të egos së Ramës dhe të një ekonomie të narkotikëve. “Burimi kryesor i këtyre investimeve janë paratë e drogës,” pretendon ajo.

Ekziston një besim i përhapur se Shqipëria, e cila ende kryen një pjesë të madhe të aktiviteteve të saj tregtare me para në dorë, noton në paratë e pastruara të narkotikëve, që vijnë nga kriminelë të diasporës. E vërteta nuk është e lehtë të përcaktohet, por një raport i Qendrës Shqiptare për Kërkime Ekonomike vlerëson se 50% e financimit të ndërtimit në vend vjen përmes “kanaleve informale”.

“Sipas regjistrimit të fundit të popullsisë,” thotë Vladimir Karaj, një gazetar me Rrjetin Ballkanik të Gazetarisë Investigative në Shqipëri, “vetëm në Tiranë ka 40.000 apartamente bosh [një qytet me një popullsi prej rreth 600.000 banorësh]. Në të njëjtën kohë, çmimet e pronave janë rritur në mënyrë dramatike.”

Përveç ndërtesave të pabanuara në Tiranë, zona të mëdha të bregdetit kanë blloqe apartamentesh të pabanuara, ndërsa përgjatë autostradave kryesore ka një varg të pafund pikash karburanti, pothuajse një çdo 800 metra. Shumë shqiptarë besojnë se funksioni i tyre kryesor është pastrimi i parave. Rama është shpërfillës ndaj këtij lloj mendimi.

“Shumë besime të përhapura gjerësisht po shkëputen gjithnjë e më shumë nga e vërteta, faktet, shkenca dhe madje edhe nga aritmetika bazë,” thotë ai. “Ky është një prej tyre. Shifrat thjesht nuk e mbështesin këtë pretendim.” sn