E dhunshme apo jo e dhunshme

Ka pasur debate nëse mosbindja civile duhet të jetë domosdoshmërisht jo e dhunshme. Fjalori Juridik i Black-ut (Black’s Law Dictionary) e përfshin mosdhunën në përkufizimin e tij për mosbindjen civile. Një artikull enciklopedik nga Christian Bay thekson se mosbindja civile kërkon “mjete legjitime dhe të zgjedhura me kujdes”, por shton se këto mjete nuk është e thënë të jenë domosdoshmërisht jo të dhunshme. Është argumentuar se, ndonëse si mosbindja civile ashtu edhe rebelimi civil justifikohen duke iu referuar të metave kushtetuese, rebelimi është shumë më shkatërrues; prandaj, të metat që justifikojnë rebelimin duhet të jenë shumë më serioze se ato që justifikojnë mosbindjen. Nëse nuk mund të justifikohet rebelimi civil, atëherë nuk mund të justifikohet as përdorimi i forcës dhe dhunës nga ana e atyre që ushtrojnë mosbindje civile, e as refuzimi i tyre për t’iu dorëzuar arrestimit. Gjithashtu, thuhet se shmangia e dhunës nga ana e pjesëmarrësve në mosbindjen civile ndihmon në ruajtjen e tolerancës së shoqërisë ndaj këtij fenomeni.

Filozofi H. J. McCloskey argumenton se “nëse një formë mosbindjeje që përfshin dhunë, frikësim apo detyrim është më efektive, atëherë – duke supozuar se faktorët e tjerë janë të barabartë – ajo është më e justifikuar sesa një formë mosbindjeje jo e dhunshme, por më pak efektive.” Në veprën e tij të njohur *Mosbindja dhe Demokracia: Nëntë Gabime në lidhje me Ligjin dhe Rendin* (Disobedience and Democracy: Nine Fallacies on Law and Order),[37] Howard Zinn mban një qëndrim të ngjashëm; ai shprehet se, ndonëse qëllimet e mosbindjes civile janë përgjithësisht jo të dhunshme, në tensionin e pashmangshëm që shoqëron kalimin nga një botë e dhunshme në një botë jo të dhunshme, zgjedhja e mjeteve pothuajse kurrë nuk do të jetë e pastër; ajo do të përfshijë kompleksitete të tilla, saqë dallimi i thjeshtë mes dhunës dhe mosdhunës nuk mjafton si udhërrëfyes… vetë veprimet përmes të cilave përpiqemi të bëjmë të mirën, nuk mund t’u shpëtojnë papërsosmërive të botës që po përpiqemi të ndryshojmë.

Zinn hedh poshtë çdo “refuzim të lehtë dhe moralizues të dhunës”, duke vënë në dukje se Thoreau – personi që popullarizoi termin “mosbindje civile” – e miratoi kryengritjen e armatosur të John Brown-it. Ai gjithashtu thekson se disa fushata të rëndësishme të mosbindjes civile, të cilat janë klasifikuar si “jo të dhunshme” – siç ishte fushata e Birminghamit – në fakt kanë përfshirë elemente dhune.

 Revolucionare apo jorevolucionare

Mosbindja civile jorevolucionare është një shkelje e thjeshtë e ligjeve, me arsyetimin se ato gjykohen si “të gabuara” nga ndërgjegjja e individit, ose si pjesë e një përpjekjeje për t’i bërë disa ligje të pazbatueshme, për të çuar në shfuqizimin e tyre, apo për të ushtruar presion me qëllim arritjen e kërkesave politike për çështje të tjera. Mosbindja civile revolucionare është më tepër një përpjekje aktive për të rrëzuar një qeveri (ose për të ndryshuar traditat kulturore, zakonet shoqërore apo besimet fetare). Revolucioni nuk është domosdoshmërisht politik – siç mund të jetë, për shembull, një “revolucion kulturor” – por nënkupton ndryshime rrënjësore dhe të gjera në një pjesë të strukturës shoqërore. Veprimet e Gandhit janë përshkruar si mosbindje civile revolucionare. Është theksuar se hungarezët, nën udhëheqjen e Ferenc Deák-ut, ushtruan mosbindje civile revolucionare kundër qeverisë austriake. Gjithashtu, Thoreau shkruante se mosbindja civile mund të çojë në një “revolucion paqësor”. Howard Zinn, Harvey Wheeler dhe të tjerë e kanë identifikuar të drejtën – të sanksionuar në Deklaratën e Pavarësisë së SHBA-së – për të “ndryshuar ose shfuqizuar” një qeveri të padrejtë, si një parim të mosbindjes civile.

Kolektive apo individuale

Rastet më të hershme të dokumentuara të mosbindjes civile kolektive datojnë që nga koha e Perandorisë Romake. Hebrenj të paarmatosur u mblodhën nëpër rrugë për të penguar vendosjen e imazheve pagane në Tempullin e Jerusalemit. Në kohët moderne, disa aktivistë që angazhohen në mosbindje civile si grup, refuzojnë kolektivisht të nënshkruajnë dokumentet për lirim me kusht (garanci pasurore), derisa të plotësohen kërkesa të caktuara – siç janë kushte më të favorshme për lirimin, ose lirimi i të gjithë aktivistëve të ndaluar. Kjo njihet si një formë solidariteti mes të burgosurve.

Ka pasur gjithashtu shumë raste të mosbindjes civile individuale – siç ishte rasti i Thoreau-së – por këto shpesh kalojnë pa u vënë re. Në kohën e arrestimit të tij, Thoreau nuk ishte ende një autor i njohur dhe arrestimi i tij nuk u pasqyrua në asnjë gazetë në ditët, javët apo muajt që pasuan. Nëpunësi tatimor që e arrestoi atë më vonë u ngjit në poste më të larta politike, ndërsa eseja e Thoreau-së u botua vetëm pas përfundimit të Luftës me Meksikën. VOAL/Wikipedia