VOAL

VOAL

Viti 2030 pa uri dhe varfëri? Për këtë mbahet në Zyrih Konferenca e zhvillim-bashkëpunimit zviceran

January 20, 2016

Komentet

Lara Gut-Behrami ka vendosur të mbyllë karrierën e saj

  Është fundi i një epoke për sportet e Tiçinos: pas një karriere të mbushur me suksese, Lara Gut-Behrami ka vendosur të tërhiqet.

VOAL- Tiçinezja ka fituar (pothuajse) gjithçka që mund të fitojë midis më të mëdhenjve të skijimit alpin: tre medalje olimpike (1 ari, 2 bronzi), nëntë medalje të Kampionatit Botëror (2 ari, 4 argjendi, 3 bronzi), dy Kupa Bote në përgjithësi (2016 dhe 2024), gjashtë “kupa” Super-G (2014, 2016, 2021, 2023, 2024, 2025) dhe një Slalom Giant (2024). Numra të jashtëzakonshëm, ndoshta të paimagjinueshëm në atë kohë, të cilët me të drejtë e vendosin atë midis skiatoreve më të mira të epokës së saj dhe, me siguri, në histori. Po, sepse ka edhe numra të tjerë: ato të fitoreve në Cirkun e Bardhë. Asnjë grua përveç saj nuk e ka arritur ndonjëherë suksesin e një “triple double” të fitoreve në Kupën e Botës: 24 në super-G, 13 në zbritje dhe 10 në slalom gjigant. Midis burrave, vetëm Hermann Meier dhe Pirmin Zurbriggen e kanë arritur, dy emra që ndoshta flasin shumë për rëndësinë e arritjes.

Ka më shumë

 Fitoret totale të Larës shkojnë në 48 kur merren në konsideratë disiplinat e tjera, ndërsa ajo është ngjitur në 101 podiume, vetëm një më pak se legjendarja Vreni Schneider. Nga një karrierë që përfshin 18 sezone dhe një total prej 395 portash të hapura, finalja do të mbahet mend gjithashtu, e detyruar nga ai dëmtim i mallkuar i gjurit të majtë që pësoi më 20 nëntor gjatë stërvitjes në Copper Mountain. Një ligament i kryqëzuar anterior i këputur, një ligament kolateral medial i këputur dhe një menisk i këputur: këto ishin rezultatet e testeve.

Lamtumirë

Lojërave të Milan Cortina, por edhe fundi i karrierës së saj? Gut-Behrami mori kohën e nevojshme për rehabilitim, por më pas, duke dëgjuar trupin e saj, vendosi t’i jepte fund kësaj situate. Dhe për t’i dhënë fund, në moshën 35 vjeç, njërit prej kapitujve më të bukur dhe më të suksesshëm në historinë sportive të Kantonit tonë. RSI

Shëtitje në tokën ku ndershmëria është zakon- Nga ARIF EJUPI

Arif Ejupi
Arif Ejupi

Në skajin lindor të kantonit të Gjenevës ndodhet Meinier, një komunë zvicerane që ruan me përkushtim identitetin e vet historik dhe kulturor.

Kjo komunë përfshin gjashtë fshatra e lagje të vogla, ndërsa toka bujqësore mbulon gati 80 për qind të territorit të saj.

Me vetëm rreth 2.000 banorë, Meinier ruan shpirtin e një fshati të lashtë, me kishën e tij historike dhe pemën më të vjetër hibride të arrës në Zvicër.

Në këtë zonë kam kaluar shumë kohë. I nxitur nga bukuritë e natyrës dhe nga dëshira që gjithë asaj bukurie, fryt i punës së njeriut dhe i natyrës, të mos i mbetem borxh, vendosa t’i hedh në letër përjetimet e mia.

Fushat e blerta dhe shtigjet që çojnë drejt kopshteve, me pamjen e tyre mahnitëse, të çlodhin dhe ta ushqejnë shpirtin.

Bri rrugës që çon në kopshte e ara qëndron bungu i lashtë, si një rojtar i rregullt dhe i disiplinuar.

 

Pulat çukisin të lira në ara, duke ngrënë karkaleca, brumbuj, krimba, fara dhe gjethe të njoma.

Qengjat kullosin të qetë dhe blegërojnë hareshëm.

Ndërsa lopët kullosin, por nuk kapërcejnë asnjë pëllëmbë të tokës që ua ka caktuar pronari.

Arat janë të mbjella me grurë, elb, tërshërë, misër, kolzë, panxharsheqeri, luledielli dhe bizele.

Në kopshte shihen domate, patate, spinaq, lakër, kungulleshka e speca, të kultivuara me përkushtim dhe dashuri nga kopshtarët e vyer të Meinierit.

Përtej kopshteve shtrihen plantacione me qershi, mollë, dardha e arra, si dhe hektarë të tërë me vreshta që e zbukurojnë mjedisin.

Nëpër kanale lahen patat, kurse lejlekët fluturojnë lehtë mbi fusha.

Lepujt, shpejt e shpejt, shkëpusin ndonjë gjethe karote dhe marrin arratinë drejt shtrofullave të tyre.

Bletët mbledhin nektarin dhe kthehen në kosheret e tyre. Lule shumëngjyrëshe ngjiten deri në çatitë e shtëpive, duke i bërë ato edhe më tërheqëse.

Pasi bën një copë udhë, sheh stiva me duaj kashte dhe sanë, të rezervuara për bagëtitë gjatë dimrit.

Në lindje të Meinierit gjenden tri-katër ferma me kuaj të racave më të mira. Ata nuk janë thjesht kafshë: ecin prajshëm dhe nuk hingëllijnë, sikur të mos duan t’ua prishin vizitorëve qetësinë.

Ndërkaq, në një bregore të Meinierit, në perëndim, ndodhet edhe një dyqan që nuk ka shitës, por që i besohet ndërgjegjes së njerëzve.

Ti hyn vetë dhe merr çfarë të duhet nga pemët, perimet, djathërat, drithërat dhe mielli i këtij vendi, ndërsa paratë i lë në një kuti të hapur, pa asnjë mbikëqyrje.

Me këtë rast kupton se këtu gjithçka i lihet ndërgjegjes. Meinieri nuk jep vetëm ushqim. Jep besim, dinjitet dhe shpresë.

Çezmat me ujë të pijshëm freskojnë çdo kalimtar. Fushat shkëlqejnë nga gjelbërimi dhe bukuria.

Livadhet janë përplot me dele, dhi e keca.

Sa herë e vizitoj këtë pjesë me bukuri përrallore, ndiej sikur këtu gjithçka është në harmoni me natyrën dhe me njeriun.

ARIF EJUPI

P.S. Çdo riprodhim, shpërndarje, publikim apo përdorim i paautorizuar i këtij materiali, në çfarëdo forme ose me çfarëdo mjeti, ndalohet rreptësisht dhe përbën shkelje të Ligjit për të Drejtat e Autorit dhe të Drejtat e Afërta (URG/LDA).

Shkelësit e këtyre të drejtave mund të përballen me masa të rënda ligjore, përfshirë ndjekjen penale dhe detyrimin për dëmshpërblim financiar.

Universiteti i Shkencave të Aplikuara i Zyrihut: Pse vazhdojnë fluturimet edhe pse e dimë se ato ndotin?

VOAL- Nga njëra anë, një valë tjetër e të nxehtit, nga ana tjetër, numri i fluturimeve vazhdon të rritet, pavarësisht faktit se aeroplanët konsiderohen si një nga mjetet më ndotëse të transportit. Ky paradoks e shtyu Universitetin e Shkencave të Aplikuara të Zyrihut (ZHAW) të hetojë arsyet pse shumë njerëz pretendojnë se mbështesin politika ambicioze për klimën, por nuk arrijnë të ndryshojnë zakonet e tyre të udhëtimit. Sipas Catherine Hartmann, drejtuese e studimit dhe e intervistuar nga stacioni radioteleviziv zviceran SRF, shpesh ekziston një hendek i konsiderueshëm midis ndërgjegjësimit dhe sjelljes. “Njerëzit janë të vetëdijshëm për një problem, por ndonjëherë ata ende sillen në mënyrë të paarsyeshme”, shpjegon studiuesja. Një shembull klasik është pirja e duhanit: pavarësisht se e dinë se cigaret janë të dëmshme për shëndetin, shumë njerëz vazhdojnë të pinë duhan. I njëjti mekanizëm hyn në lojë kur bëhet fjalë për udhëtimin ajror. Për të lehtësuar çdo ndjenjë faji, njerëzit kërkojnë justifikime ose i varin shpresat e tyre në të ardhmen. Disa, për shembull, janë të bindur se përparimet teknologjike do ta zgjidhin problemin e ngrohjes globale pa kërkuar ndryshime të konsiderueshme në zakonet individuale. Megjithatë, më shpesh mbizotëron bindja se interesat personale dhe profesionale kanë përparësi mbi mbrojtjen e klimës. Shumë besojnë se heqja dorë nga fluturimi i tyre vjetor i pushimeve ka një ndikim të papërfillshëm krahasuar me shkallën e përgjithshme të trafikut ajror global. Ky arsyetim kontribuon në një ndjenjë të zvogëluar të përgjegjësisë individuale. Përveç aspekteve psikologjike, ka edhe faktorë shumë konkretë. Fluturimet shpesh perceptohen si të lira dhe jashtëzakonisht të lehta për t’u rezervuar. Anasjelltas, organizimi i një udhëtimi ekuivalent me tren ose autobus mund të zgjasë më shumë, të jetë më kompleks dhe në shumë raste edhe më i shtrenjtë. Janë pikërisht këta faktorë, përfundon Catherine Hartmann, që i shtyjnë shumë njerëz të zgjedhin fluturimin edhe kur e dinë se është opsioni më pak i favorshëm për klimën. RSI

Çadrat mbrojtëse nga rrezet UV rriten ndjeshëm në Zvicër

VOAL- Me vapën përvëluese, shitjet e ventilatorëve dhe kondicionerëve nuk janë e vetmja gjë që po rritet. Në qytetet zvicerane, çadrat e diellit po bëhen gjithashtu gjithnjë e më të zakonshme, të përdorura për t’u mbrojtur nga dielli dhe rrezet ultravjollcë. Ky zakon është tashmë i përhapur në mesin e turistëve, por duket se po përhapet edhe tek popullsia lokale. Ky trend konfirmohet nga Andrea Strotz, kompania e së cilës në Uznach, në kantonin e St. Gallen, ka prodhuar çadra për 175 vjet dhe tani ofron edhe modele mbrojtëse nga rrezet UV me SPF 50+. “Ne lançuam çadra mbrojtëse nga rrezet UV në Zvicër në vitin 2021, dhe që atëherë ka pasur rritje të vazhdueshme, por këtë vit kërkesa ka shpërthyer fjalë për fjalë; ne kemi shitur tashmë tre herë më shumë se vitin e kaluar”, shpjegoi ai para kamerave të lajmeve. Dhjetëra mijëra çadra janë shitur tani. Falë një shtrese speciale, këto çadra bllokojnë disa nga rrezet UV dhe ndihmojnë në uljen e temperaturës së perceptuar. Kompani të tjera në këtë sektor po raportojnë gjithashtu një shpërthim të vërtetë në shitje. Lidhja Zvicerane e Kancerit i konsideron këto produkte të dobishme, veçanërisht në vendet ku nuk ka pemë ose zona të tjera me hije. Megjithatë, vetëm çadrat nuk janë të mjaftueshme: uji dhe rëra mund të reflektojnë rrezet UV dhe të shkaktojnë djegie nga dielli edhe nën mbulesë. Prandaj, masat paraprake të zakonshme mbeten të vlefshme: vishni rroba të përshtatshme, një kapelë dhe syze dielli, aplikoni krem ​​kundër diellit dhe kërkoni hije, veçanërisht midis orës 11:00 të paradites dhe 15:00 të pasdites. Për më tepër, Strotz beson se kjo nuk është një modë kalimtare: “Jam i sigurt se këto çadra do të bëhen normë në vitet e ardhshme.” ATS

Nga thatësira dhe vapa mund të përfitojë vreshtaria zvicerane

VOAL- Nxehtësia dhe thatësira nuk janë vetëm dëmtuese për bujqësinë. Për vreshtarinë zvicerane, temperaturat e larta dhe reshjet e pakta të shiut mund të kenë gjithashtu efekte të dobishme, siç është një incidencë më e ulët e sëmundjeve kërpudhore dhe, për disa varietete rrushi, një përqendrim më i lartë i sheqerit në rrush. Ekspertët theksojnë se efektet e kushteve aktuale të motit ndryshojnë ndjeshëm në varësi të topografisë së vreshtave, varieteteve të kultivuara dhe opsioneve të ujitjes. Në përgjithësi, hardhitë janë më rezistente ndaj thatësirës sesa kulturat e tjera bujqësore, falë strukturës së tyre rrënjore, e cila mund të arrijë ujin edhe në shtresat më të thella të tokës. Megjithatë, në Valé, shpjegon prodhuesja e verës Nadine Bridy, situata ndryshon ndjeshëm nga një zonë në tjetrën, pasi vreshtat në këtë kanton të gjerë shtrihen nëpër shpate dhe lartësi të ndryshme, shpesh të karakterizuara nga toka me një kapacitet të reduktuar të mbajtjes së ujit. Kushtet aktuale janë veçanërisht të favorshme për varietetet që piqen vonë. Në Valé, varietetet e rrushit si Petit Arvine, Humagne Rouge, Humagne Blanche dhe Cornalin përfitojnë nga moti i ngrohtë, ndërsa në kantonin e Lucernës, efektet pozitive vërehen te Merlot – varieteti kryesor i rrushit në Tiçino – dhe Cabernet Sauvignon, ndër të tjera.

Varietetet e hershme, pjekja e të cilave përkon me periudhën më të nxehtë të verës, po përballen me vështirësi më të mëdha. Në Valé, ky është rasti me Pinot Noir, ndërsa në Zvicrën qendrore, inspektorja kantonale e Lucernës, Nicole Theiler, përmend varietetin e rrushit të bardhë Müller-Thurgau dhe Sauvignon Blanc, të cilët rrezikojnë të humbasin disa nga karakteristikat e tyre të freskisë dhe aromatike në temperatura të larta. Mungesa e ujit është gjithashtu një problem, veçanërisht për hardhitë e reja, zhvillimi i të cilave mund të ngadalësohet dhe, në raste ekstreme, të çojë në vdekjen e bimëve. Ndër aspektet pozitive të thatësirës është ulja e ndjeshme e rrezikut të sëmundjeve kërpudhore dhe sëmundjeve të tjera të bimëve. Sipas Theiler, këto janë kushte ideale për hardhitë, ndërsa Bridy pohon se vreshtat e Valais janë aktualisht në një “gjendje të shkëlqyer shëndetësore”. Megjithatë, ekspertët preferojnë të mos bëjnë asnjë parashikim në lidhje me cilësinë e vjeljeve të vitit 2026. Nëse kushtet ekstreme të motit mbeten deri në vjelje, ekziston një shans i mirë për të prodhuar verëra me cilësi të lartë, vërejnë ata në Lucernë. Në Valé, monitorimi zyrtar i pjekjes së rrushit do të fillojë në javën e 17 gushtit. Megjithatë, një vjelje më e hershme duket më e mundshme. Në Zvicrën qendrore, vjelja mund të fillojë deri në dy javë më herët se zakonisht. Në Valé, nuk është e mundur të bëhet një parashikim përfundimtar, por për rrushin kryesor, Chasselas, ekspertët vlerësojnë një vjelje të hershme prej rreth një jave. ATS

Fitim rekord prej 25 miliardë frangash për Bankën Kombëtare Zvicerane

Banka Kombëtare Zvicerane (SNB) shënoi një fitim prej 25.2 miliardë CHF për gjysmën e parë të vitit.
VOAL- Ky rezultat tejkaloi vlerësimet e ekspertëve të UBS, të cilët kishin parashikuar një fitim midis 18 miliardë dhe 23 miliardë CHF. Periudha nga prilli deri në qershor kontribuoi ndjeshëm në rezultatin e gjysmës së parë të vitit. SNB arriti një fitim prej 25.8 miliardë CHF në këto tre muaj, duke kompensuar më shumë se humbjen prej 0.5 miliardë CHF të regjistruar në tremujorin e parë të vitit.
Valutat e Huaja Nxisin Fitim
Fitimi nga pozicionet në valutë të huaj arriti në 31.7 miliardë CHF. Zëri më i madh ishin të ardhurat nga letrat me vlerë dhe instrumentet e kapitalit, të cilat gjeneruan 22.9 miliardë CHF. Të ardhurat nga interesat arritën në 6.7 miliardë CHF, dhe të ardhurat nga dividentët arritën në 1.7 miliardë CHF. Fitimet nga këmbimi valutor arritën në 2.5 miliardë franga. Ky rezultat u reduktua pjesërisht nga humbjet në letrat me vlerë dhe instrumentet e borxhit, që arritën në 1.7 miliardë franga.
Ari e rëndon rezultatin
Nga ana tjetër, rezervat e arit gjeneruan një humbje prej 6.4 miliardë frangash. Çmimi i arit ra gjatë vitit: në fund të qershorit, një kilogram ar vlente 104,812 franga, krahasuar me 110 919 franga në fund të vitit 2025. Fitimi në pozicionet e frangave zvicerane arriti në 0.1 miliardë franga. Ky rezultat i atribuohet kryesisht interesit të aplikuar në depozitat pa afat në llogaritë e depozitave pa afat dhe transaksioneve që thithin likuiditetin.
Rezultate të paqëndrueshme
Si zakonisht, SNB thekson se rezultati i saj varet kryesisht nga performanca e tregjeve të arit, këmbimit valutor dhe kapitalit. Prandaj, luhatjet e forta janë normë, dhe përfundimet rreth rezultatit të plotë vjetor mund të nxirren vetëm në një masë të kufizuar nga rezultatet e gjysmës së vitit. Në vitin 2025, SNB arriti një fitim prej 26.1 miliardë frangash. Konfederata dhe kantonet përfituan nga një shpërndarje prej 4 miliardë frangash. ATS

Zvicra kryeson në besimin e qytetarëve te institucionet

VOAL- Zvicra renditet shkëlqyeshëm në aspektin e besimit në institucionet publike, megjithatë kjo mezi u përmend gjatë prezantimit online të studimit të Organizatës për Bashkëpunim Ekonomik dhe Zhvillim (OECD) të kryer në 38 vende. Për më tepër, asnjë përfaqësues i qeverisë zvicerane nuk ishte i pranishëm. Megjithatë, kryeministri spanjoll Pedro Sánchez ishte i pranishëm, duke theksuar se në Spanjë, përqindja e njerëzve me besim të lartë ose të moderuar në qeveri është rritur, duke tejkaluar 40%. Meksika bie në sy, me plot 53% të popullsisë që i besojnë qeverisë: një përqindje dukshëm më e lartë se mesatarja ndërkombëtare dhe e lavdëruar në fjalimin e saj nga Ministrja Meksikane Kundër Korrupsionit Raquel Buenrostro Sánchez.

Përfaqësuesi i Qeverisë Australiane, Patrick Gorman, është gjithashtu dukshëm i kënaqur, duke e parë votën prej 51% në Australi si konfirmim të meritave të ndalimit të mediave sociale për adoleshentët: një masë e dëshiruar nga prindërit australianë, të cilët gjetën një qeveri të gatshme t’i dëgjonte ata dhe të gatshme të angazhohej me kompanitë e mëdha të teknologjisë. Megjithatë, edhe në Australi, zbulon studimi, më pak se gjysma e njerëzve mendojnë se sistemi politik u lejon “njerëzve si ata” të kenë një fjalë në vendimet e qeverisë. Për më tepër, ky përshtypje ndahet vetëm nga rreth një e treta e njerëzve në nivel global.

Rezultati nxjerr në pah “pritjet në rritje dhe të paplotësuara të qytetarëve në lidhje me të drejtën për të marrë pjesë në vendime jashtë zgjedhjeve”, thotë studimi. I vetmi përjashtim është Zvicra, ku 65% besojnë se sistemi u jep njerëzve të zakonshëm një zë. Vendi gjithashtu kryeson renditjen ndërkombëtare për besimin në institucionet publike: 62% e popullsisë, një përqindje që ka mbetur e qëndrueshme që nga anketa e fundit, ka besim të lartë ose të moderuar në qeverinë zvicerane.

Më shumë besim në polici, media dhe partitë politike

Kjo shifër nuk është veçanërisht e habitshme: besimi social në Zvicër është tradicionalisht i lartë, siç tregohet, për shembull, nga studimi vjetor “Siguria” nga Instituti Federal Zviceran i Teknologjisë (ETH) Zyrih. Megjithatë, zviceranët nuk kanë qenë kurrë kaq pozitivë, siç tregohet nga një krahasim me studimin e fundit të OECD-së. Qoftë policia, drejtësia, media apo qeveritë kantonale: popullsia zvicerane kishte më shumë besim në këto institucione në vitin 2025 sesa në vitin 2023. Ata që ndjekin nga afër diskutimet e nxehta dhe akuzat e ndërsjella në fushatat e votimit popullor zviceran e kanë të vështirë ta besojnë, veçanërisht duke pasur parasysh performancën në rritje të organizatave që zakonisht tentojnë të frymëzojnë mosbesim: gati gjysma e mostrës zvicerane të anketuar thanë se u besonin partive politike. Ky 49% është një shifër e jashtëzakonshme krahasuar me vendet e tjera: në vendet fqinje si Franca (15%), Italia (22%) dhe Gjermania (25%), vetëm një pakicë e vogël u beson partive të veta.

Trendet në besim ndërkombëtarisht

Studimi i OECD-së përfundon me një vlerësim pozitiv: niveli i besimit është “i fuqishëm” mesatarisht. Trendi në rënie i vërejtur në vitet e mëparshme është ndalur dhe në disa vende trendi madje është përmbysur. Në të gjithë vendet e OECD-së, mesatarisht katër në dhjetë persona i besonin qeverisë së tyre në vitin 2025. Megjithatë, ky numër është pak më i ulët se 43% që kishin pak ose aspak besim. Në përgjithësi rezultate pozitive u regjistruan në Islandë (59%), Norvegji (57%) dhe Luksemburg (55%). Bullgaria (16%), Peruja (20%) dhe Franca (22%) dolën në fund.

Emetimet e CO₂ dhe Rregullimi i IA-së

Megjithatë, besimi i zviceranëve shtrihet përtej institucioneve. Edhe përballë sfidave të mëdha të kohës sonë, mbizotëron optimizmi: më shumë se gjysma e popullsisë beson se Zvicra është e aftë të zvogëlojë emetimet e CO₂. Vetëm në Brazil dhe Finlandë kjo besim ndahet nga shumica e të anketuarve; sipas standardeve ndërkombëtare, shifra rritet në 38%. Shumica e grave dhe burrave zviceranë besojnë gjithashtu se do të jetë e mundur të gjendet një ekuilibër midis interesave të brezave të tanishëm dhe të ardhshëm, të ndryshohen ligjet jopopullore dhe të rregullohen në mënyrë adekuate teknologjitë e reja si inteligjenca artificiale. Sipas studimit të OECD-së, më shumë se 50% e popullsisë zvicerane beson se përfaqësuesit e tyre të zgjedhur do të reagonin “në mënyrë kuptimplote” nëse do të kontaktoheshin – në të gjitha vendet e tjera, më pak se gjysma e të anketuarve ndiheshin kështu.

Një ndarje në shoqërinë zvicerane

Në Zvicër, shumica ndihet e dëgjuar, por kjo nuk është e vërtetë për të gjithë popullsinë. Në fakt, ekziston një aspekt në të cilin Zvicra është një përjashtim negativ: ndërsa afërsisht 80% e njerëzve me një nivel të lartë arsimi (universitet, universitet i shkencave të aplikuara ose shkollë e lartë e specializuar) kanë besim te qeveria, kjo përqindje bie në 45% midis atyre me një praktikë ose pa trajnim. Ky hendek përfaqëson një sfidë për shoqërinë zvicerane. Në fund të fundit, një vend i themeluar mbi vullnetarizmin dhe pjesëmarrjen dhe krenar për cilësinë e trajnimit të tij profesional nuk mund të lejojë që ata pa arsim të ndihen të përjashtuar. Për më tepër, në Zvicër, ata me “shqetësime të mëdha financiare” kanë besim më të ulët se ata pa probleme financiare, dhe gratë kanë besim më të ulët se burrat. Në këtë rast, megjithatë, ndryshimet janë më pak të theksuara se ato që lidhen me nivelin arsimor.

Optimizmi i Kujdesshëm i OECD-së

Besimi është thelbësor për demokracinë. Në vitet e fundit, shumë demokraci kanë përjetuar trazira populiste dhe një dobësim të të drejtave demokratike. Globalisht, shumë shkencëtarë politikë besojnë se ky dobësim është për shkak të një krize besimi: ata që nuk kanë besim kanë tendencë të pranojnë më lehtë kufizimet në pjesëmarrje dhe të drejta, ndoshta sepse të drejta të tilla konsiderohen premtime boshe gjithsesi. Megjithatë, OECD tregoi optimizëm të kujdesshëm kur prezantoi studimin e saj. Është e vërtetë që, në vendet e shqyrtuara, vetëm 40% e njerëzve kanë besim të lartë ose të moderuar në qeverinë e tyre, por kjo shifër është stabilizuar pas një rënieje të mëparshme. Përqindja mund të konsiderohet e ulët. Por studimi i OECD thjesht bëri dallimin midis atyre që kanë besim dhe atyre që nuk kanë. Në të vërtetë, mungesa e besimit nuk barazohet me mosbesimin. Jo të gjithë ata që kanë “pak ose aspak besim” besojnë në teoritë e konspiracionit ose janë të indinjuar përgjithmonë. Madje mund të pyesim veten nëse nuk ka aspekte pozitive në një qëndrim kritik ndaj qeverisë së dikujt, për sa kohë që qytetarët ndihen pjesë integrale e sistemit demokratik. Më shqetësuese sesa nivelet e ulëta të besimit, pra, është fakti se, jashtë Zvicrës, në asnjë vend tjetër shumica nuk mendon se “njerëzit si ata” dëgjohen nga politikanët. swissinfo

Ushtar besnik i Atdheut- Nga ARIF EJUPI

 

(Kushtuar Zejnullah Zejnullahut – Zenës, pjesëtar i celulës së parë të UÇK-së, në Zonën Operative të Llapit, me rastin e 76-vjetorit të lindjes)

I ekuilibruar në hapa,
i matur në mendim,
i palodhur në punë.

I etshëm për dije e edukim,
si toka e zhuritur për shiun.
I vendosur dhe i besës,
me rrënjë të thella në vatrën e vet.

Fisnik si Nazim Gafurri,
që Kosovën ta shihte
në dritë,
shiti tokë e bagëti,
sepse e dinte
se liria kërkon
gjak dhe çmim.

Braktisi lukset e Zvicrës,
zgjodhi ai baltën e vendit të vet
dhe radhët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës —
aty ku Atdheu mbrohej
me guxim e zemër.

As dikur,
as sot,
nuk ishte lakmitar.
Nuk kërkoi grada,
as lavdi.

Përherë i gatshëm
që, përveç pasurisë,
Kosovës dhe Shqipërisë
edhe jetën t’ua falë.

I paepur dhe me parime,
lis që nuk e përkuli asnjë furtunë,
vlerë e rrallë e UÇK-së.

Arif Ejupi
Gjenevë, 26 korrik 2026

Ushtria Zvicerane po vlerëson ripërdorimin e bunkerëve të vjetër

 

VOAL- Ushtria Zvicerane po vlerëson ripërdorimin e bunkerëve të vjetër ushtarakë. Kjo për shkak të përkeqësimit të situatës së sigurisë në Evropë. Kërkesat e ushtrisë për mbrojtje, qëndrueshmëri dhe decentralizim janë rritur, dhe kështu është rritur edhe nevoja për hapësira të mbrojtura magazinimi, njoftoi Departamenti i Mbrojtjes të shtunën pasi lajmi u botua në gazetën Blick. Hapësirat e mbrojtura të magazinimit kërkohen veçanërisht për ruajtjen e materialeve të konsumueshme, pjesëve rezervë, ilaçeve, pajisjeve elektronike, mallrave të rrezikshme apo edhe municioneve. Zyra Federale për Prokurimin e Mbrojtjes (Armasuisse) ka nisur një tender publik për vlerësimin. Një studim duhet të ilustrojë se si objektet nëntokësore të ushtrisë mund të riaktivizohen në një mënyrë inovative dhe me kosto efektive, u specifikua më tej. Për arsye konfidencialiteti, as numri i bunkerëve dhe as detaje të mëtejshme nuk po zbulohen. Sipas të dhënave federale, portofolet e mëparshme të pasurive të patundshme të ushtrisë përfshinin një numër të konsiderueshëm të objekteve nëntokësore të furnizimit, bunkerëve të municioneve, spitaleve ushtarake, hangarëve nëntokësorë, vendosjeve, akomodimeve të mbrojtura, strehimoreve dhe posteve komanduese. Numri i saktë i objekteve ushtarake nëntokësore në Zvicër është i panjohur. Burimet historike flasin për afërsisht 20,000 “objekte mbrojtëse”, siç raportohet nga Blick. Përveç kësaj, ka afërsisht nëntë milionë vende mbrojtjeje në afërsisht 370,000 strehimore private dhe publike, siç tregohet në faqen e internetit të Zyrës Federale për Mbrojtjen Civile. ATS

ATY KU MUNGON VEPRIMI I DREJTËSISË VEPRON PADREJTËSIA Nga Abas Fejzullahi

Shqiptarët banor vendor *autokton* në hapësirat e trojeve të tyre në Gadishillin Ilirik e më gjërë si pasoj e rrjedhave dhe ngjarjeve të zhvilluara historike në kohë dhe hapësirë nga pushtues të ndryshëm, tue fillu nga perandoria Romake, Bizantine, Sllave dhe Perandoria Osmane, janë bërë shumë padrejtësi dhe ndryshime në shumë drejtime si: në gjuhë, kulturë dhe traditë kombëtare…

Si shembull nga shumë shembuj për dëshmi, me këtë rast po e marrim vetem emërtimin e hapësirës gjeografike të Gadishulli Ilirik në të shkuaren e që tani quhet Ballkan.

Ky ndryshim dhe ndryshime tjera në të gjtha drejtimet, janë si pasoj e pushtimeve nga pushtuesit e huaj të sipër përmendur, por në të shumten e rasteve, me gabimet e fajetë edhe të vet shqiptarëve të cilët në të shumten e rasteve kur atdheu ka qenë në rrezik, përgjegjësit, udhëheqësit apo paria e tyre kanë qenë të ndarë e të përçarë e shpeshëherë kanë luftue mes veti në forma e mënyra të ndryshme, tue ua lehtësue veprimet pushtuesëve dhe tue lënë pasoja e dëme për popull e atdhe si në të shkuaren edhe të tashmen e që po dëshmohet me rrjedhatë dhe ngjarjetë nga përditëshmëra në hapësiratë gjeografike ku shqiptarët janë të lirë *apo pushtuar nga vetvetja* me keq qeverisje në shumë drejtime.

Të dhënatë në vijim dëshmojnë se:

Të gjitha luftimet në Ballkan që nga viti 1830 i ka shkaktuar Serbia për pushtime territoriale dhe është shkaktarja e LPB*Luftës së parë Botërore* dhe të gjitha luftërave tjera që nga viti 1913-1940. Serbia me pushtimet që ka ba në trojet historikisht etnike shqiptare, ka ba vrasje, grabitje, dhunime, largimin me dhunë të familjeve shqiptare nga shtëpit dhe vendlindja e tyre, tue përdorur e lloje të ndryshme të keqtrajtimeve, burgosjeve, varrjev, ngulja nëpër hunjë për së gjalli, gjymtime trupore nga më të ndryshmet deri tek rjepja dhe kastrimet, hudhja në zjarr e foshnjeve për së gjalli apo nxjerrja e foshnjeve nga barku i nanës dhe hudhja e foshnjeve të posalinduar në zjarr para syve të nënës gjymtime *masakrime* nga më të ndryshme pa dallim moshe dhe gjinie, shfarosje në masë siç dëshmojnë edhe shumë shembuj e të dhëna tjera nga autori Leo Freundlich dëshmitar i ngjarjeve që i ka paraqitur në librin e tij:”GOLGOTA SHQIPTARE” ku mes tjerash shkruan vetëm në vitin 1913: ”…mijëra e mijëra burra, gra, pleq e fëmijë të vrarë e të torturuar deri në vdekje, fshatra të djegur e të plaçkitur, gra e vajza të përdhunuara, një vend i rrënuar, i plaçkitur i larë në gjak dhe i përdhosur… dhe Evropa hesht!”

  • Kështu që nga peiudh e vitit 1913 e deri tek fillimi i LDB-rë”Luftës së dytë botërore” Serbia vrau, djegu, gjymtoi* masakroi* e shkretnoi më shumë se gjysmë milioni *500000* shqiptarë.

Pra Serbët janë ata që s’pari e përdoren dhe jetësuan shfarosjen – HOLOKAUSTIN ndaj shqiptqrëve, pastaj këtë veprim të shëmtuar pushteti Gjerman gjatë LDB-re e jetësoi ndaj hebrejve që njihet me emërtimin HOLLOKAUST, dhe lindin dyshime mos gjermanët e moren nga Serbët programin e shfarosjeve në masë ndaj një populli me përkatësi tjetër…

Pikërisht ishin shqiptarët ata të cilët kudo në trojet e tyre etnike, nënë pushtimin Italjan e Gjerman me vetdije, guxim dhe përgjegjësi njerëzore, vetanake, familjare dhe kombëtare, strehuan dhe mbrojten hebrejët nga vdekja e sigurtë që i përcillte kudo e kahdo Gestapoja Gjermane, si kugjindeshin, ku banonin apo strehoheshin.

Shqiptarët i pranuen dhe strehuan hebrejët në familjet e tyre u kujdesen dhe i mbrojten sikur të ishin anëtarë të familjes së tyre. Asnjë se dorzaun sipas kërkesave të regjimit të asaj kohe, i regjistruan me dokumente si anëtarë të familjeve të tyre tue ua ndërruar edhe emratë përkundër të gjitha rreziqeve por me sukse i shpëtuan prej rrezikut me rrezikimin e jetës së tyre dhe anëtarëve të familjes, i ndihmuan me dokumentacione të përcillen në vende ku ata donin të shkonin për sigurin e tyre, sepse vet shqiptaret ishin ata që e kishin provue Hollokaustin nga Serbia në veçanti që nga viti 1913-1940,dhe askush si kishte ndihmuar e strehuar.

Serbia këto veprime i bëri edhe gjatë LDB-re që nihej si LNÇ-re që nga viti 1941-1945 siç është e njohur Masakra e Tivarit ,Lufta e Shaban Polluzhës në Drenicë dhe luftimet tjera ndaj Ballit Kombëtar, për fatin e keq të shqiptarëve këtu fajtor janë edhe udhëheqësia e Shqipërisë me brigadat e tyre partizane u ndihmonin çetnikëve serb me yllin në ball të partizanëve e kokarden çetnike të fshehur në shpirtë dhe i quanin vëllezërit Jugosllav e atdhetarët e Ballit kombëtar i quanin Ballista, renegat e tradhtar të Bashkim Vëllazërimit dhe internacionalizmit Proletar e çfarë jo tjetër…

Serbia vazhdoi jetësimin e planeve dhe programeve për largimin e shqiptarëve nga trojet e tyre etnike të njejtat plane dhe programe edhe pas LDB-re që nga viti 1945 deri në vitin 1999 përmes marrëveshjeve që nga Naçertania e viti 1844 me Elaboratin e Vaso Çubriloviqit të viti 1937 për “Dëbimin e shqiptarëve nga tjojet e vendbanimet e tyre, Elaboratin e Ivo Andriqit shkrimtar me çmimin Nobel për Letërsi me Elaboratin e tij të vitit 1945 po ashtu për dëbimin e shqiptarëve dhe jetësimin e Marrëveshjes Jugosllavo-Turke për ti shpërngulur shqiptarët për në Turqi, tue shti në veprim të ashtuquajturin ”Aksioni i kërkimit të armëve” i viti 1956 ku shqiptarët keqtrajtoheshin dhe vriteshin se nga ata korkoheshin armë që s’i kishin.

Ky plan i udhëhequr nga Aleksandar Rankoviqi Minister i PM*punëve të Brendshme* dhe qëllimi i të cilit ishte që shqiptarët të detyrohen për të shkuar në Turqi si e vetmja mënyrë e shpëtimit dhe kështu arrijten që në Turqi të dërgohen me dhunë mbi 300000 shqiptarë e që propogandonin se me vullnet po shkojnë në Turqi si musliman etj.

Këto plane dhe programe Serbia i vazhdoi dhe i përshtati edhe pas vitit 1981 siç ishte Memorandumi i Akademisë Serbe të Shkencave dhe Arteve *SANU* Serpska Akademia Nauke i Umetnosti* e filloi për t’i jetësuar në pranveren e viti 1989 kur me dhunë pezulloi apo se pranoi më Autonomin e Kosovës dhe ua ndaloj të gjitha të drejtë shqiptarëve në Kosovë tue vazhdue spastrimin etnik deri në pranveren e viti 1999, kur ndërhyn SHBA-së që udhheqi me Forcat e NATO-së dhe bombardoi caqet ushtarake serbe në Kosovë, Serbi e Mal të Zi dhe detyroi largimin e tyre nga Kosova në qershorin e vitit 1999.

Serbia kishte përgatitur në hollosi jetësimin e spastrimit etnik të Kosovës nga shqiptarët dhe sjelljen e kolonëve serb për rikolonizimin e Kosovës tue larguar me dhunë shqiptarët nga shtëpitë dhe pronat e tyre përmes jetësimit të planit ushtarak i njohur me kodin”PATKOI”udhëhequr e komanduar nga Sllobodan Millosheviqi i njohur si kriminel dhe si kasapi i Ballkanit që i shkaktoi katër luftëra në ish territorin e Jugosllavisë që thirrej në emërin e saj se gjëja po e ruan e kujdeset për territorin dhe hapësiren e saj të bashkuar, por të mbikqyrur e kontrolluar nga vet Serbia.

E sulmoj për ta pushtuar e nënshtruar s’pari Republiken e Sllovenisë por brenda disa javeësh e humbi luften. E sulmoi Kroacin dhe humbi luften nga plani për çlirimin e Kroacis i quajtur .Olluja-Stuhia, sulmoi Bosnjen dhe Hercegovinen ku kreu shfarosjen në masë të boshnjakëve por këtu serbet fituan afër 50% të territorit edhe pse ishin diçka më shumë se 31% serb, dhe vazhdoi me dhunën dhe spastrimin në Kosovë në veçanti gjatë viteve 1998-1999 që u permend sipër.

EUROPA gjatë zhvillimit të këtyre ngjarjeve si zakonisht heshte ose kishte fjalime të përgjithësuara se kërkon paqe e marrëveshje e mirë kuptim, jepte ndonjë kritikë sa për politikbërje, ndërsa Serbia vazhdonte me jetësimin e planeve të saje sepse kishte aleatet e saj në Europë që e përkrahnin në mënyra diplomatike e tinzare herë herë edhe hapur siç e bëjnë edhe sot e kësaj dite edhe pse Serbia shkaktoi katër luftëra në hapësirat e ish Jugosllavisë të cilen vet Serbia e varrosi.

Një nga shumë dëshmit për krimet serbe dhe përkrahjen e disa përkrahësve është edhe dëshmia e datës 3,4 dhe 5 shkurtit e vitit 2000, ku në Mitrovicë gjatë këtyre tri ditëve u vranë mbi 10 civil shqiptarë dhe u dëbuan nga shtëpitë dhe banesat e tyre me dhunë mbi 30000 shqiptarë në pranin dhe mbikqyrjene Kforit Franqez dhe UNMIK-ut që ishin në bashkëpunim me çetnikët serb në Mitrovicë dhe me Serbinë ku e ndanë Mitovicen në Veri dhe Jug e si kufi ishte lumi Iber e që Serbia e kishte qëllimin aty të jetë kufiri tue përvetsue rreth 18% të territorit të Kosovës ku gjinden pasuritë më të mdhaja nëntokësore dhe mbi tokësore.

Këtë e ka dëshmua vet Gjenerali Francez i njësive të Kforit në Mitrovicë se Franca ka qenë e është aleate e Serbisë. Sipas marrëveshjes së tyre formuan 4 komuna në veri të cilat i ka kontrollua s’paku për 25 vjet Serbia me strukturat e saja paralele çetnike serbe të cilatë BE i lejonte dhe heshte si zakonisht dhe kërkonte që këto struktura kriminale të hynë dhe marrin pjesë në institucionet e Kosovës tue fillue nga Kuvendi, policia etj.

Përfaqësuesit e tyre që ende sot e kësaj dite paguhen nga taksapaguesit e Kosovës, punojnë për Serbi e kundër Kosovës dhe praktikisht se njohin pavarësinë e Kosovës. Haptas në Kuvend përfaqësuesit e tyre Republikën e Kosovës e quajn me emërtimin Kosovë e Metohi, mu ashtu siç e quan Serbia çetnike dhe askush nga BE si’jep kurfar vërejtje a të kërkoi përgjegjësi për këto veprime kriminale.

Serbet e këtyre 4 komunave në veri që nga viti 2000-2025, s’kanë paguar rrymen e ujin e shfrytëzuar e të gjitha këto janë paguar nga taksapaguesit e Kosovës, dhe vazhdimisht ankohen sepse kështu i këshillon Serbia, e cila shqiptarët e Kosovës Lindore i mbanë të pushtuar, ua shlyen adresat e vendbanimit dhe ushtron dhunë e diskriminim në të gjith drejtimet për t’i dëbuar nga trojet e tyre.

Prap BE heshtë dhe përkdhel e lëmon Serbinë e ndaj Kosovës vendos kushte e kushtëzime dhe në vazhdimsi kërkon jetësimin e *ZAJEDNICËS * që është kanceri i Republikës së Kosovës si Republika Serpska në Bosnje.

BE në vend që të kërkoi gjykimin e Serbisë për dëmet e shkaktuara Kosovës gjatë luftës,për vrasjet dhe shfarosjet e bëra për të gjitha dhunimet dhe shkatrrimet në faktorin njeri dhe ekonomik, fshehjen e krimeve të kryera dhe mospranimin e fajsisë dhe mosnjohjen e Kosovës si shtet të lirë e të pavarur, ku Serbia në vazhdimsi haptas e kërcënon Kosovën me ripushtim edhe me Kushtetutn e saj Kosovën e ka si pjesë të Serbisë dhe asnjëhere s’i ka vu kushte për ndryshimin e Kushtetutës dhe njohjen e pavarësisë së Kosovës e lere më për dëmshpërblimet e luftës dhe të pagjeturëve.

Po për të gjitha këto s’janë pa faj e pa mëkate të gjitha partitë politike shqiptare në Kosovë të cilat zyrtarisht që nga 2008 kanë bashkëqeverisur.

Në vend se të bashkëveprojnë në themelimin e institucioneve shtetërore, ku përparësi t’i jipet zhvillimit ekonomik, arsimit, shëndetsis dhe i drejtësisë, ku në çdo institucion ku punohet të ketë përgjegjësi ndaj punës që bëhet si për jetën më të mirë të qytetarëve dhe përgjegjësia e përkushtimi për shtetndërtimin e mirëfillët, ku Drejtësia do vepronte në mënyrë të drejtë e të barabartë për të gjithë qytetarët e Republikës së Kosovës pa kurrfarë dallimi por me të drejta të barabarta.

Fatkeqsisht ndodhi e kundërta. U zhvillua krimi i organizuar ekonomik dhe politikë, u rrënua arsimi cilësor, shëndetësia në mjerim e Drejtësia askund në veprim, në asnjë drejtim e kundër krimit dhe keqpërdorimit në të gjitha drejtimet hiq se hiq, prandaj aty ku s’vepron Drejtësia, jipet mundësia për zhvillimin e keqpërdorimeve të të gjitha llojeve dhe të gjitha të këqijatë e kanë deren hapur dhe secila zë vendin e vet prandaj jemi këtu ku jemi e si jemi.

Këtë hyrje sipër e bëra, për t’i thënë disa fjalë për ate se çfarë tha gjatë bashkëbisedimit në median serbe Kurir:Ministrja e Administratës Publike dhe Vetëqeverisjes Lokale në Qeverinë e Serbisë, Snezhana Paunoviq.

Nëse do të kisha qenë e lirë si Millosheviqi, do ta kisha pastruar etnikisht Kosovën në vitin 1998″,Kemi pritur 500 vjet të iknin Turqit tani duhet të presim edhe Kforin”,

Gjatë bashkëbisedimit të saj të gjatë, shpalosi tërë urrejtjen ndaj shqiptarëve, që dëshmon se qeveria Serbe e ka të njejtin mendim, plan dhe program, tue filluar nga Aleksandar Vuçiqi i sili në forma e mënyra të ndryshme diplomatike e ka përsëritur shumë here, por Snezhana e tha hapur ate se çfarë mendon e dëshiron për shqiptarët, ishte e drejtëpërdrejt dhe e sinqert e dha me kuptuar se të njejten dëshirë e ka qeveria Serbe me planet dhe programet e KOS, ASHAS, AU dhe kreu i Shtetit Serb gjithsesi.

Snezhana Paunoviq, sipas të dhënave nëse qëndrojn si të vërteta, qenka lindur në Pejë. Por Serbët din me sjellur e pshtjellur për t’i humbur gjurmët e krimit, brenda ditës ndërrojnë fjalët e thëna mendimet e qëndrimet sepse mashtrimi e rrena për ta është pasuri me vëlerë nacionale, ajo u ka ndihmua e shpëtuar shumë herë gjatë historisë për veprimet kriminale të tyre si në të shkuaren po edhe tani, siç e ka thënë e dëshmuer vete edhe ish kryetari i Serbisë, Shkrimtari dhe Akademiku Dobrica Qosiqi.

Shefi saj, apo mentori Aleksandar Vuçiqi, në një emision në TV Në vitin 2013, atëherë zëvendëskryeministër i parë i Serbisë, deklaroi publikisht se nuk kishte prova që sulmin në “Panda” e kishin kryer shqiptarët. Ai kishte paralajmëruar gjithashtu se publiku serb do të “befasohej” nga e vërteta rreth këtij rasti, ku gjashtë *6* të rinjëve serbë u vranö ndërsa 15 persona të tjerë mbetën të plagosur.në lokalin e njohur me emërin PANDA në Pejë, pra kötö akt e kanë kryer vet serbët e jo shqiptarët dhe do të hetohen e zbulohen e kjo s’ka ndodhur qe 27 vite, po s’ka për të ndodhur asnjëherë pa ndonjë detyrim e kushtëzim… spse vet janë ideatorët e këtij plamifikimi dhe jetësimi kriminal.

Foto dëshmi

Por qe afër 28 vite as nuk u hetuan e as nuk u zbuluan dy vrasësit e panjohur deri më tani sepse vet institucionet e asj kohe i kan përgatitur për ta kryer krimin e organizuar ndaj sojit të vet, ku edhe vet Aleksandar Vuçiqi ka pasur pozitë me rëndësi shtetërore aso kohe dhe tani e sa vite është në krye të shtetit serb që e kan bërë këtë skenar për tëua hedhur fajin shqiptarëve për të pasur arsyen e paarsyeshme, për kryerjen e krimeve ndaj popullsisë shqiptare civile të pambrojtur siç edhe kanë vepruar menjëherë pas kryerjes së këtij aksioni të vet planifikuar dhe jetësuar më datën 14. 12.1998 ku mbeten të vrarë gjashtë të rinjë serbë: Ivan Radeviq (25), Ivan Obradoviq (14), Vukota Gvozdenoviq (16), Dragan Trifoviq (17), Svetislav Ristiq (18) dhe Zoran Stanojeviq (17). në lokalin e vogël PANDA në Pejë.

Me që Snezhana Paunoviq e lindur në Pejë që nga viti 1992 është anëtare e Partisë Socialiste të Serbisë e njohur si partia e kryekriminelit Sllobodan Millosheviqit, i parashtrohet kjo pyetje tue u bazuar në qëndrimet edhe thëniet e saja se Millosheviqi se paska bërë pastrimin etnik të Kosovës , por ajo do ta bënte po të ishte në vendin dhe ta kishte fuqin e tij…

  • Cila ka qenë detyra e saj në rastin PANDA ?

  • Cilët kanë qenë personat e armatosur serbë që kryen krimin ndaj vet serbëve për t’ua lënë fajin shqiptarëve?

  • Sa familje shqiptare u dëbuan nga shtëpit e tyre, sa civil u vranë, u keqtrajtuan e u dhunuan sipas këtij plani të shtetit Serb që ti ende mban pozit si ministre dhe kërkon spastrimin etnik në Kosovë?

Kjo po dëshmon se edhe në të shkuarën në kohën e perandorisë Turke Ju serbët si dinak e shprtzi që jeni, keni vepruar për t’i dëbuar shqiptarët nga trojet e tyre etnike me dredhi dhe poshtërsi që vetem Ju dini ti bëni dhe i keni në gjen.

Por ti je treguar shumë e sinqert për ate që ke thënë dhe ate që dëshiron ta bëjsh ndaj shqiptarëve, kjo vërtet duhet vlerësuar pozitivisht. Sepse shefi juaj Aleksandar Vuçiqi si edhe Ivica Dçiqi e iça e viça të tjerë të njejtën gjë e mendojn, planifikojnë dhe përpjeken ta jetësojnë, por se thon haptas, presin kur krijohen kushtet dhe rrethanat për veprim siç ka bër udhëheqësi i tyre shpirtëror Sllobodan Millosheviqi.

Për të vërtetuar thëniet dhe vlerësimet e Akademik Dobrica Qosiqit për Sebët në vijim dy ngjarje si dëshmi:


Gjatë sundimit të Perandoris Osmane, serbët kanë pasur shumë përparësi në lejimin e shkollimit përmes KOS dhe aty kanë marrur e marrin edhe tani mësime për kurthe, ndërskamca, dredhi planifikime dhe mashtrime nga më të ndryshmet, ku serbët kryejn krime e paraqiten si viktima dhe vazhdimisht ankohn se viktima është fajtore dhe se ajo ka kryer krimin ndaj serbëve e jo serbët ndaj viktimes. Ende sot e kësaj dite kështu veprohet dhe në të shumten e rasteve kanë sukses para të huajve dhe diplomacisë botërore.

  • Në vijim dy dëshmi me rëndësi:

1. Gjatë muajt Ramazan në Prizren natën e katraxhexhave disa ditë para Bajramit, serbët në xhanin e Prizrenit, natën e hudhin kryet e derrit të prem në xhami. Shkojnë e lajmërojnë në organet e shtetit Turk në Prizren se gjëja këtë veprim të shëmtuar e kanë bërë shqiptarët e krishter të besimit katolik. Të njejtin veprim e kanë bërë edhe në xhamin në katunin Smolicë afër Gjakovës, krejt këto sipas këshillave dhe udhëzimeve makabre të KOS.

Të nesërmen pushteti Turkë me zapti e ushtri të asaj kohe me dhunë nxjerr nga shtëpit e tyre të banimit familjet shqiptare të krishtera e të besimit katolik në Prizren e rrethinë dhe i grumbullojn afër kazermes ushtarake në Bazhdarhane, për ti dëbuar për në Jemen në Azi.

Një plakë serbe e shtyrë në moshë me mbiemrin Arsiq me aq sa kanë rrëfyer të vjetrit në Prizren për kët ngjarje të vërtetë, i pyet zaptin turke se përse i keni grumbulluar këta njerëz dhe ku po i dërgoni. Ata i shpjegojn se e kanë hudhur kryet e derrit në xhami natën katraxhexhave në prag të Festës së Bajramit dhe tani po i dërgojn në Azi për Jemen.

Plaka e ndërgjegjëshme dhe e përgjegjëshme u thot a mundem me bisedua unë me oficerin kryesor kam për ti treguar diçka me rëndësi. Pasi e pyesin oficerin pergjegjës ai pranon të ndëgjoi plaken se çfarë ka për ti thënë: Kur plaka e pyet oficerin pse i keni tubuar këto familje shqiptare këtu dhe ku po i dërgoni. Oficeri i sqaron arsyen që tani më u paraqit e shkruar sipër.

Plaka i thot oficerit: ktheni familjet nëpër shtëpit e tyre se këtë veprim se kanë bërë shqiptarët e besimit katolik, por e ka bërë filan serbi me emër e mbiemër që plaka e ka ditur dhe njohur serbin që e ka kryer këtë veprim.Pasi që kjo u vërtetuar nga organet e pushtetit Turk, se veprimin e ka kryer serbi, oficeri jep urdhër për lirimin dhe kthimin e familjeve shqiptare të krishtera të besimit katolik të lirohen dhe kthehen nëpër shtëpitë e tyre.

Rast tjetër, Ju vdes një fëmij i vogël foshnje. Serbët nuk e varrosin por e shtinë në furrë dhe e pjekun, e marrin ashtu të pjekur e mbështjellin ata që janë caktuar për ta dërguar fëmiun e pjekur në Stamboll tek Sulltani, tue u shtirur e paraqitur të lënduar e trishtuar ashtu siç i kishin marrur këshillat e udhëzimet nga përgjegjësit e mësuesit e KOS dhe siç e kanë në gjenë rrenen dhe mashtrimin serbët e krijojn rrëfimin trishtues se shqiptarët ua kanë mbytur fëmiun dhe pjekur në furrë vetem pse janë serb të krishter.

Edhe gjatë viteve 1990 politkanët e organizatës famkeqe në Fushë Kosovë “BOZHUR” që njëri nga më të zëshmit ishte Momqillo Trajkoviq , shpfnin se shqiptarët po bëjnë shtypje, *presion apo siç thonin çdo të dyten fjalë ata *pritisak* ndaj serbëve për t’u shpërngulur nga Kosova e i rëndonin shqiptarët për dhunime që si bënin, shpifnin se si shqiptarët donin ta digjnin një fëmij serb pranë një pompe benzini me benzin, që i praqitnin fotot e fëmiut por askund flakë e zjarrë, i rëndonin shqiptarët për rastin e Gjorgje Martinoviqit i cili vetë shishen e birres e ka futur në anus-prapanicë e cila ju ka thy e është lënduar, por në spital është dëshmuar se këtë e ka ka bërë vet Gjorgje Martinoviqi, e për ti rënduar e burgosur të rinjët shqiptarë për këtë inseknim që vetem serbët i bëjnë e aq më shëmtuar është shkruar libër me mbi 400 faqe për këtë rast në formë romani tue i rëndua e fyer shqiptarët e dënuar pa pasur as faj e as hile siç thuhet në këto veprime të shëmtuara e trilluara serbe vetem e vetm para opinioni të hauj t’i paraqesin shqiptarët dhunues e ndërsa veten si të dhunuar,dëmtuar e si viktimë . U përmenden vetem disa raste nga shumë të tilla.

Dhe si përfundim nga serbët si në të shkarën si tani dhe në të ardhmen në vazhdimsi priten këso veprime ndaj shqiptarëve dhe po sa të ndryshojnë rrethanat politike në dobi të tyre ata planet dhe programet i kanë të gatshme për spastrimin etnik të Kosovës nga shqiptaret siç kanë vepruar qysh se kanë ardhur në Gaishullin Ilirik- Ballkan e deri në ditët e sotme.

Po falë miqëve tanë ndërkombëtarë e në veçanti SHBA-së dhe hebrejëve që se kanë harruar ndihmën e shqiptarëve që i kanë strehuar e ndihmuar gjatë Hollokaustit ata ndihmuan me përkushtim e përgjegjësi në çlirimin e Kosovës në mënyren e tyre të ndershme dhe të përgjegjshme, me ndërhyrjen e bombardimeve të NATO-së dhe luftimeve të UCK-së, ku tani Kosova është e lirë e pavarur në kuptimin teorik, por e pushtuar nga vet shqiptarët s’paku që nga viti 2008 zyrtarisht deri në vitin 2020 ku në forma dhe mënyra të ndryshme kanë ardhur në pozita e pushtet pushta e pushtshtetarë përmes keqpërdorimit të Demokracisë, votimeve dhe votës së qytetarëve e kanë zënë vend në Kuvend e kanë marrë titullin kurvendar në Kuvendin e Kosovës.

Ashtu siç knë marrur votat me dredhi e pandershmëri që është folur e shkruar po ashtu kanë zënë vende dhe pozita e marrur pushtet sipas parimit ti mua e unë ty dhe kështu sjellen e pshtjellen pothuaj se të njejtit dhe spranojn me ndryshue Ligjin zgjedhor se mbesin pa vota shumica e tyre.

Është për keqardhje që Kuvendin e Kosovës si organin më i lartë institucional të vendit, shumica e kurvendarëve me veprimet e tyre të shëmtuara e kanë shëndërruar në institucion më të neveritshmin, ku me fjalimet dhe bashkëbisedimet e tyre të ndërsjellta për pozita dhe pushtet për interese e përfitime materiale sipas përkatësive partiake, kanë dhënë deri më tani shembullin më të shëmtuar të nivelit kulturor e arsimor, me fyerje, shpifje, sharje, kërcënime dhe deri te grushtimet e ndërsjellta, përjashto pakicen, që heshtë e se pyetet për asgjë askush dhe s’ka çfarë të bëjë edhe po deshti të bëjë s’ka as votë e as fuqi.

Një pasqyrë apo shembull i njejt në mos edhe më keq është edhe në Shqipëri po edhe në Maqedoni tek ajo pjesë e shqiptarëve për rolin dhe detyratë e tyre në Kuvend që gjëja përfaqësojnë interesat e votuesëve të tyre se për popull as që bëhet fjalë edhe pse kudo në të gjitha Kuvendet ku flasin kurvendarët shqiptarë, fjalën popull e përdorin aq shpesh por për interesat e veta se interesat e popullit kanë vajtur siç thuhet për lesh..

Popullata e lejlekëve të bardhë po rritet përsëri në Zvicër

VOAL- Popullata e lejlekëve të bardhë po rritet përsëri në Zvicër: 1 300 çifte të folezuara u numëruan në vitin 2026 (krahasuar me vetëm 175 në vitin 2000). Lejlekët e bardhë u konsideruan të zhdukur në këtë vend qysh në vitet 1950.

Ndryshimi i Sjelljes Migratore

Organizata e Lejlekëve Zviceranë (Storch Schweiz) ia atribuon këtë rimëkëmbje një ndryshimi në sjelljen migratore. Trendi i popullatës së këtij shpendi është i krahasueshëm me atë të regjistruar në Gjermani. Lejlekët nuk migrojnë më në Afrikë siç bënin dikur. Ata shpesh dimërojnë në Spanjën jugore dhe gjithnjë e më shumë po e kalojnë dimrin direkt në Zvicër.

Rekord për Lejlekët Dimërues

Një regjistrim i popullatës më 3 janar regjistroi një rekord prej 1 771 lejlekësh dimërues në vend. Shpendët janë veçanërisht të përqendruar në vende si Flachsee në lumin Reuss pranë Unterlunkhofen (AG) ose në Neeracherried (ZH), një nga ligatinat e fundit të mëdha në Zvicër.

Masat e Mbrojtjes

Përveç ndryshimeve migratore, masa të tilla si rinatyrëzimi i ligatinave, krijimi i vendeve të folezimit dhe fushatat e edukimit mjedisor kanë çuar në një rimëkëmbje të numrit. Pavarësisht trendit pozitiv, ruajtja e lejlekut të bardhë mbetet një angazhim afatgjatë, specifikon organizata. Ruajtja dhe zgjerimi i habitateve të përshtatshme janë thelbësore për të siguruar sukses afatgjatë.

Situata në Gjermani

Në Gjermani, shoqata e ruajtjes së natyrës Nabu vlerësoi 15,000 çifte çiftëzimi për sezonin, raporton agjencia gjermane e lajmeve DPA. Në vitet 1980, më pak se 3 000 çifte mbetën në dy shtetet gjermane. Një e ashtuquajtur “vijë ndarëse migratore” kalon nëpër territorin gjerman. Lejlekët në lindje vazhdojnë të emigrojnë drejt Afrikës përmes Ballkanit. Ata në perëndim tani fluturojnë vetëm deri në Spanjë, ku gjejnë ushqim në orize dhe deponi. Tre të katërtat e lejlekëve gjermanë tani janë emigrantë perëndimorë. ATS

Visari i Kosovës- Nga ARIF EJUPI

 

(Këto vargje i kushtohen dëshmorit Visar Sabit Thaqi, i cili, duke braktisur jetën e sigurt në Zvicër, u rreshtua vullnetarisht në formacionet e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës për çlirimin e atdheut. Rënia e tij heroike më 18 korrik 1998, në kufirin shqiptaro-shqiptar, përfaqëson një akt sublim të sakrificës kombëtare dhe të idealit për liri.)

 

Me atdhedashuri dhe humanizëm
u brumos nga babai i tij,
Sabit Thaqi,
mësues i popullit.

Ishte i shëndetshëm e ambicioz,
trupgjatë
e me shpatulla luani,
i kthjellët
e me shikim skifteri.

Vetulla e qepalla
i kishte
porsi krah dallëndysheje.

Kur ia thoshte këngës
me zërin e ëmbël
dhe melodik,
i kënaqte
jo vetëm njerëzit,
por edhe zogjtë e malit.

U këndonte trimave
dhe fushave të Llapit,
Pollogut
dhe Myzeqesë.

Me ison e tij të këndshme
interpretonte
edhe këngët e Labërisë.

E donte punën,
sepse qysh si fëmijë
ishte mësuar të jetonte
nga djersa e tij.

Ishte sportist i vërtetë;
goditjet
i kishte të forta
si prej katapulte,
qitjen nga arma
të saktë
si të dajë Ali Ajetit.

Edhe pse vetëm 21 vjeç,
la Zvicrën
duke thënë:

“Jeta s’ka për mua kuptim
kur shoh që armiku
na vret
e çnderon
në konakun tonë.

S’dua as vend për varr,
nëse sot Kosovës
zot nuk i dal.

Betohem
se do të fluturoj
porsi kolibri,
drejt Llapit tim.

Do t’i marr
babë, nënë,
vëllezër e motër
në përqafim,
pastaj
do t’u bashkohem shokëve
në istikame,
do të luftoj
e rezistoj,
që pushtuesi
të mos na thyejë
e nënshtrojë.”

“Nëse vritem
në beteja për liri,
mos qani ju, prindër,
e as ju, vëllezër,
e as ti,
e dashura motër,
por ndihuni krenarë,
se jetën e dhamë
që zëri i shqiptarit
të dëgjohet
e përfillet,
si në Tiranë,
ashtu edhe në Prishtinë,
Shkup, Preshevë,
Medvegjë, Bujanoc, Ulqin,
Treg të Ri, Himarë e Çamëri.

Pastaj
të gjithë së bashku
këndoni
e hidhni valle,
se ne s’kemi vdekur,
por jemi rilindë,
që Kosova, Ilirida
dhe Shqipëria,
në shekullin e ri
ta gëzojnë lirinë
e të shohin dritë!”

Arif Ejupi
Gjenevë, 15 maj 2026


Send this to a friend