Ish-presidenti i Kosovës, Hashim Thaçi gjatë paraqitjes së parë në Hagë, u deklarua i pafajshëm për të gjitha pikat e aktakuzës për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit, të ngritur nga Dhomat e Specializuara. Pala mbrojtëse tha se do të dorëzojë kërkesën për lirimin e përkohshëm të Thaçit.
Veprat që rëndojnë ndaj Thaçit kanë të bëjnë me krime lufte, ndalimit të paligjshëm ose arbitrar, trajtimit mizor, torturës dhe vrasjes së paligjshme dhe krimet kundër njerëzimit të burgosjes, akteve të tjera çnjerëzore, torturës, vrasjes së paligjshme, zhdukjes me forcë të personave dhe përndjekjes, të cilat sipas Dhomave të Specializuara, janë kryer midis marsit 1998 dhe shtatorit të vitit 1999.
Sipas aktakuzës, krimet dyshohet se janë kryer në disa lokacione të Kosovës, por edhe në Kukës dhe Cahan në Shqipërinë Veriore “dhe u kryen nga anëtarë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) kundër qindra civilëve dhe personave që nuk merrnin pjesë aktive në luftime”.
“Deklarohem i pafajshëm për të gjitha pikat e akuzës”, tha Thaçi, kur u pyet nga gjykatësi i procedurës paraprake, nëse ndihet i pafajshëm apo fajtor rreth atakuzës për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit.
Ai e cilësoi aktakuzën kundër tij si “të paqëndrueshme” dhe tha se është i pafajshëm “plotësisht”.
Mbrojtja: Ku janë akuzat për vjedhje organesh?
Avokati i Thaçit, David Hooper tha se aktakuza është tejet e redaktuar, dhe nuk është aq informuese dhe treguese për mbrojtjen.
Mbrojtja e Thaçit pyeti gjykatën se ku janë akuzat për vjedhje organesh dhe të ashtuquajturën Shtëpi të Verdhë, që sipas tij, janë “njollë mbi Kosovën dhe kosovarët”.
Avokati i Thaçit, David Hooper.
“Ku janë këto pretendime për vjedhjen e organeve njerëzore dhe historisë e Shtëpisë së Verdhë e cila ishte e rëndësishme për krijimin e kësaj gjykate”, tha Hooper, duke shtuar se asnjë nga këto pretendime nuk përmenden në aktakuzën e konfirmuar ndaj Thaçit.
Hooper ngriti edhe çështjen e vendosjes së prangave ndaj Thaçit, gjatë marrjes nga qendra e paraburgimit e deri në sjelljen në objektin e gjykatës.
Administratorja e Dhomave tё Specializuara Fidelma Donlon tha se parashihet që të akuzuarit të shoqërohen me pranga deri në futjen e sallës së gjyqit, pavarësisht se kush është personi që akuzohet.
Hooper madje kritikoi që Dhomat e Specializuara dhe Zyra e Prokurorit të Specializuar, që ndryshe njihen si Gjykata Speciale, që nuk kanë simbole të Kosovës, ndonëse janë krijuar nga Prishtina zyrtare.
“Këto pretendime Thaçi i dinte se ishin gjepura, ai ndihmoi Komisionin Evropian në krijimin e kësaj gjykate”, tha ai.
Hooper ka thënë se pala mbrojtëse do të bashkëpunojë me gjykatën, por ka argumentuar, se për shkak të kohës së shkurtër, që prej njoftimit për konfirmimin e aktakuzës e deri në paraqitjen e parë të klientit të tij para gjykatës, nuk kanë arritur që të formojnë një ekip mbrojtës.
Mbrojtja po ashtu ka kërkuar që Zyra e Prokurorit të Specializuar të argumentojë se pse Thaçi po mbahet në paraburgim dhe të paraqes fakte se pse ai po konsiderohet se mund t’i ikë drejtësisë.
Alan Tieger nga Zyra e Prokurorit të Specializuar tha se brenda javës do të japin informacione për mbrojtjen duke argumentuar se kanë vendosur që ta ndalojnë Thaçin që të ruajnë sigurinë e proceseve gjyqësore dhe të mbrojnë dëshmitarët si dhe për të parandaluar ndërhyrjen mbi drejtësi.
Sa i përket rrezikut për drejtësi, prokurori Tieger, i cili ka qenë prokurori kryesor në rastin ndaj Radovan Karaxhit në Gjykatën Ndërkombëtare për Krimet në ish-Jugosllavi, përmendi disa nga aktivitetet e fundit të Thaçit, të cilat ai tha se mund të shihen si rrezik për ndërhyrje.
Prokurori Alan Tieger.
“…përfshirë ngjarjet apo aktivitetet e fundit, si për shembull faktin që zoti Thaçi, ditën e fundit fare përpara se të fillonte procesi i arrestit, u informuam për faljen e dy personave të cilët ishin të dënuar për vrasjen e një bashkëpunëtori të pretenduar që nga viti 2001, që ishin dënuar më 2012 dhe pastaj ishin larguar në drejtim të paditur për një periudhë kohore”, tha Tieger.
Mediat në Kosovë kanë raportuar se Thaçi, në ditën e fundit si president i Kosovës, ka falur dy të dënuar në rastin gjyqësor të njohur në opinion si “Bllaca”.
Gjykatësi i procedurës paraprake, Nicolas Guillou i lexoi Thaçit të gjitha të drejtat dhe kërkoi nga palët që të deklarohen rreth një date për mbajtjen e konferencës statutore.
Pala mbrojtëse tha se sugjeron që konferenca statutore të mbahet më 30 nëntor.
Në Rregullorën e Procedurës dhe Provave të Dhomave të Specializuara të Kosovës, rregulla 96 thuhet se “Gjykatësi i procedurës paraprake thirr një konferencë mbi ecurinë e çështjes sa më shpejt që të jetë e mundshme, pas paraqitjes së parë të të akuzuarit”.
Më herët gjatë ditës së hënë, pranë këtyre dhomave, paraqitjen e parë e bëri edhe ish-kryetari i Kuvendit të Kosovës, Jakup Krasniqi, i cili u deklarua i pafajshëm dhe e quajti aktakuzën si “padrejtësi të madhe” ndaj tij.
Më 10 nëntor, pranë këtyre dhomave do të paraqitet edhe ish-kreu i Partisë Demokratike të Kosovës, Kadri Veseli, ndërsa, më 11 nëntor, deputeti i Kuvendit të Kosovës, Rexhep Selimi.
Thaçi, Krasniqi, Veseli dhe Selimi, të gjithë ish-eprorë të UÇK-së, janë arrestuar javën e kaluar në Prishtinë, pas konfirmimit të një aktakuze kundër tyre për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit.
Menjëherë pas arrestimit, ata janë transferuar në qendrën e paraburgimit të Dhomave të Specializuara në Hagë.
Më 5 nëntor, Thaçi – i cili ka shërbyer si drejtor politik në Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës –dha dorëheqje nga posti i presidentit, pas konfirmimit të aktakuzës.
Aktakuza
Aktakuza e përbashkët për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit ndaj Thaçit, Veselit, Selimit dhe Krasniqit, prej 68 faqesh është konfirmuar më 26 tetor, por u bë publike më 5 nëntor.
Sipas aktakuzës, veprat që rëndojnë ndaj Thaçit, Veselit, Selimit dhe Krasniqit, kanë të bëjnë me krime lufte: ndalim të paligjshëm ose arbitrar, trajtim mizor, torturë dhe vrasje të paligjshme dhe me krime kundër njerëzimit.
Po ashtu përmenden edhe akte tjera çnjerëzore, si: torturë, vrasje të paligjshme, zhdukje me forcë e personave dhe përndjekje, të cilat, sipas Dhomave të Specializuara, janë kryer midis marsit 1998 dhe shtatorit të vitit 1999.
Aktakuza pretendon se këto krime janë kryer në disa lokacione në Kosovë, por edhe në disa pjesë në veri të Republikës së Shqipërisë, si në Kukës dhe Cahan.
Dhomat e Specializuara pretendojnë se për këto krime, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi mbajnë përgjegjësi penale si individë në bazë të formave të ndryshme të përgjegjësisë penale për krimet e paraqitura në aktakuzë, “që u kryen në kontekstin e një konflikti të armatosur jondërkombëtar në Kosovë dhe në kuadrin e një sulmi gjerësisht të përhapur dhe sistematik kundër personave të dyshuar si kundërshtarë të UÇK-së”.
Në aktakuzë pretendohet se nga marsi i vitit 1998 deri në shtator të 1999, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi, Jakup Krasniqi dhe anëtar të tjerë të “ndërmarrjes së përbashkët kriminale kanë ndarë qëllimin e njëjtë për të marrë dhe ushtruar kontrollin në gjithë Kosovën me të gjitha mjetet, përfshirë edhe frikësimin, keqtrajtimin, ushtrimin e dhunës dhe eliminimin e atyre që i konsideronin kundërshtarë”.
Kundërshtarët, sipas aktakuzës, ishin njerëz që u perceptuan se kanë “bashkëpunuar me forcat e ish-Republikës Jugosllave, me zyrtarët apo institucionet shtetërore ose nuk mbështesnin qëllimet e UÇK-së, përfshirë personat e lidhur me LDK-në dhe persona të etnisë serbe, rome dhe etnive tjera”.
Sipas aktakuzës pretendohet se Thaçi, Veseli, Selimi dhe Krasniqi “kanë pasur synimin e njëjtë për kryerjen e të gjitha krimeve që janë në këtë aktakuzë, së bashku me anëtarë të tjerë të ndërmarrjes së përbashkët kriminale”.
Aktakuza pretendon se Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi, personalisht kanë marrë pjesë në “kërcënime, marrje në pyetje, keqtrajtimin dhe ndalimin e kundërshtarëve”.
Dhomat e Specializuara pretendojnë se në korrik të vitit 1998, pas një sulmi të UÇK-së në Rahovec dhe rrethinë, ishin marrë peng civilë serbë, sipas aktakuzës në këto operacione ishin të përfshirë, Thaçi, Veseli e Selimi. Sipas aktakuzës, disa të ndaluar më pas ishin dërguar në një ish-stacion policor në Malishevë, ku Krasniqi ishte identifikuar se ka qenë në vendin e ngjarjes dhe “në një rast ka vizituar një dhomë ku po mbaheshin të ndaluarit”.
Në një tjetër rast, që sipas aktakuzës pretendohet se ka ndodhur në fillim të shtatorit të vitit 1998 në Zonën Operative të Dukagjinit, ku, siç pretendon Gjykata, “Thaçi dhe Selimi ndërmorën hapa për të frikësuar dhe ushtruar dominim ndaj njësive që ishin të lidhura me LDK-në, përfshirë edhe Forcat e Armatosura të Republikës së Kosovës (FARK), që ishin të lidhura me qeverinë në ekzil”.
Aktakuza pretendon se më 1999, Veseli, Selmi dhe Krasniqi “ishin të përshirë në aspekte të ndryshme të transferimit, ndalimit apo dhe lirimit të të ndaluarve, që mbaheshin në një qendër ndalimi afër Kleçkës”.
Në aktakuzë pretendohet se ka pasur qendra të ndalimit në Likoc, Jabllanicë, Llapushnik, Drenoc, etj.
Sipas aktakuzës, Thaçi, Veseli, Selimi dhe Krasniqi kanë kontribuar në arritjen e qëllimit “të përbashkët, ku përfshihet edhe kryerja e krimeve në këto mënyra: duke formuluar ose marrë pjesë në zhvillimin, miratimin, promovimin, shpërndarjen e planeve dhe politikave ; dështimin për të ndërmarrë hapat e duhur për të parandaluar dhe hetuar krimet… etj”.
Përmes veprimeve ose mosveprimeve, thotë aktakuza, Thaçi, Veseli, Selimi e Krasniqi “së bashku me ndërmarrjen e përbashkët kriminale, kryen, ndihmuan ose nxitën pjesëmarrës të tjerë për krimet e paraqitura në këtë aktakuzë”.
Të pandehurit, thuhet tutje në aktakuzë “si eprorë, janë përgjegjës për krimet e kryera nga vartësit e tyre. Ata dinin ose dinin arsyet se krimet e paraqitura në këtë aktakuzë, do të kryheshin ose ishin kryer nga vartësit e tyre dhe dështuan të ndërmarrin veprimet e duhura që të parandalonin krimet e tilla ose të ndëshkonin kryerësit e këtyre krimeve”.
Ndryshe, i akuzuari i parë i Dhomave të Specializuara ka qenë ish-eprori i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Salih Mustafa.
Ai tashmë ka deklaruar i pafajshëm për akuzat për krime lufte, të ngritura nga Dhomat e Specializuara në Hagë.
Në paraburgim, si të dyshuar nga Gjykata Speciale ndodhen edhe dy udhëheqës të organizatës së veteranëve të UÇK-së: Hysni Gucati dhe Nasim Haradinaj.
Ata dyshohen për pengim të drejtësisë, frikësim të dëshmitareve dhe vepra të tjera që kanë të bëjnë me bërjen publike të disa dokumenteve sekrete të Gjykatës.
Dhomat e Specializuara dhe Zyra e Prokurorit të Specializuar – që ndryshe njihen edhe si Gjykata Speciale – hetojnë krimet e pretenduara të pjesëtarëve të ish-Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, të kryera kundër pakicave etnike dhe rivalëve politikë që nga janari i vitit 1998 e deri në dhjetor të vitit 2000.
Këto krime të pretenduara përmenden në një raport të Këshillit të Evropës, të vitit 2011, autor i të cilit është senatori zviceran, Dick Marty.
PRISHTINË – Një situatë e tensionuar është krijuar para Kuvendit të Kosovës, ku protestuesit kanë ndaluar deputetin e Lëvizjes Vetëvendosje, Fahrush Rexhepi. Deputeti është ndaluar teksa po tentonte të largohej nga godina e Kuvendit. Siç shihet edhe nga pamjet, disa protestues i janë afruar deputetit dhe e kanë ndaluar, duke e shoqëruar sërish drejt ambienteve të Kuvendit.
Protestuesit kundërshtojnë largimin e deputetëve pa u votuar ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara. Ata kërkojnë që deputetët të qëndrojnë në sallë dhe të marrin pjesë në procesin e votimit.
Qytetarët vijojnë protestën para Kuvendit, ndërsa kërkesa kryesore e tyre është votimi dhe procedimi i projektligjit për ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara, në përputhje me procedurat parlamentare. Situata mbetet e tensionuar, ndërsa protestuesit u bëjnë thirrje deputetëve të mos largohen nga Kuvendi dhe të marrin pjesë në votim./Dosja.al
Kuvendi i Kosovës miratoi në lexim të parë ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara, të propozuara nga PDK-ja.
Nisma parasheh, ndër të tjera, kufizimin e dënimit maksimal në 15 vjet burg, mundësinë e ankesës në Gjykatën Supreme dhe mbajtjen e dënimeve në Kosovë.
Projektligji u shqyrtua një ditë para afatit për zgjedhjen e presidentit – proces që PDK-ja e ka lidhur me miratimin e ndryshimeve – dhe mes protestave në mbështetje të nismës.
17:28
Haziri: Ejani të gjithë te Kuvendi i Kosovës
Organizatori i protestës para Kuvendit të Kosovës, Çlirim Haziri, ka bërë thirrje për protestë gjithëpopullore para organit ligjvënës, duke shtuar trysninë mbi të për kalimin e ndryshimeve në ligjin për Gjykatën Speciale.
“UÇK-ja ka nevojë për ne. TANI! Sot nuk ka vend për heshtje. Sot duhet të jemi të gjithë bashkë. Për UÇK-në. Për drejtësi. EJANI TANI”, shkroi ai në Facebook.
Thirrja e tij vjen teksa kryeministri Albin Kurti dhe kryetari i PDK-së, Bedri Hamza, janë duke e zhvilluar një takim në përpjekje për të arritur një marrëveshje për kalimin e ndryshimeve në lexim të dytë dhe për zgjedhjen e presidentit të ri të Kosovës.
Kuvendi i miratoi në parim ndryshime në këtë ligj, por partia në pushtet kërkon që tani të zgjidhet presidenti i ri i Kosovës, duke ditur se afati kushtetues për këtë mbaron nesër më 6 tetor, dhe pastaj Kuvendi t’i votojë në lexim të dytë ndryshimet në ligjin për Specialen.
Protestues para Kuvendit të Kosovës.
17:17
IKD bën thirrje të mos pengohen fizikisht deputetët
Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) u ka bërë thirrje protestuesve të mos i pengojnë fizikisht deputetët, por t’i lejojnë të votojnë të lirë.
Në një reagim në Facebook, pasi një deputet s’u lejua të largohej nga Kuvendi mes thirrjeve për votimin e ndryshimeve në ligin për Gjykatën Speciale, IKD-ja tha se kërcënimet dhe përdorimi i dhunës janë trysni mbi Kuvendin dhe mbi ushtrimin e lirë të mandatit.
“Asnjë protestues apo organizatë nuk mund të vendosë përmes bllokimit fizik se kush hyn, kush del apo si duhet të votojë një deputet. Deputetët kanë të drejtë të votojnë, të mos votojnë dhe të mbajnë përgjegjësi politike për vendimet e tyre. Protesta duhet të mbetet protestë, ndërsa presioni politik nuk mund të shndërrohet në presion fizik”, thuhet në reagim.
Ajo u bëri thirrje organizatorëve të protestës para Kuvendit t’u kërkojnë qartë protestuesve që protesta të vazhdojë pa dhunë dhe pa pengim fizik të deputetëve.
16:55
Protestuesit s’e lejojnë deputetin të largohet nga Kuvendi
Protestues të mbledhur përreth ndërtesës së Kuvendit të Kosovës kanë penguar një deputet të partisë në pushtet, Lëvizja Vetëvendosje, të largohet nga oborri i këtij institucioni.
Ata e kthyen dhunshëm Fahrush Rexhepi brenda hapësirës së Kuvendit derisa po tentonte të largohej.
Ai u bart me forcë nga disa protestues dhe u hodh përtej rrethojave te Policia e Kosovës.
Protestuesit kanë thënë se nuk do të lejojnë asnjë deputet të largohet nga Kuvendi pa u miratuar plotësisht ndryshimet në ligjin për Gjykatën Speciale.
Protestues të mbledhur pranë Kuvendit.
Më herët, as ish-zëvendëskryeministri Besnik Bislimi nuk është lejuar nga protestuesit të largohej nga Qeveria e Kosovës, megjithëse ai nuk është deputet.
Bislimi është kthyer me përcjelljen e Policisë së Kosovës pasi u kap për krahu nga disa protestues.
Çlirim Haziri, një nga organizatorët, tha se deputetët “mund të dalin vetëm mbi trupat tanë”.
16:43
Takohen Kurti dhe Hamza
Kryeministri i Kosovës dhe lideri i Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, është duke zhvilluar një takim me kryetarin e Partisë Demokratike të Kosovës, Bedri Hamza.
Në takim, Kurti po shoqërohet nga deputeti e ministri i Financave, Hekuran Murati, ndërsa Hamza nga deputeti i PDK-së Rrahman Rama.
Tani mes tyre vjen pasi Kuvendi i miratoi në parim ndryshimet në ligjin për Gjykatën Speciale dhe mes mospajtimeve mes LVV-së dhe PDK-së për votimin në lexim të dytë.
LVV kërkon që para se të shkohet me lexim të dytë, Kuvendi ta zgjedhë presidentin e ri të vendit, duke ditur se afati kushtetues për këtë mbaron nesër më 6 tetor.
PDK-ja ngul këmbë që, fillimisht, të kalojnë ndryshimet në këtë ligj dhe pastaj të zgjidhet presidenti. rel
Kryeministri Kurti pranoi letër urimi nga Kancelari Merz
Prishtinë, 3 tetor 2026
Kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, dje pranoi letër urimi për Qeverinë dhe mandatin e ri nga Kancelari i Republikës Federale të Gjermanisë, Friedrich Merz.
“Ju përgëzoj përzemërsisht për rizgjedhjen Tuaj Kryeministër i Republikës së Kosovës. Kosova ka lënë pas muaj të tërë të pasigurisë politike, e cila i ka imponuar vendit kosto të larta. Konfirmimi i zgjedhjes Tuaj ofron mundësinë e ndërtimit të urave përtej prizmit partiak, zgjidhjes së çështjeve të hapura institucionale dhe avancimit të reformave”, shkroi Kancelari Merz.
Krahas urimeve për vazhdimësi suksesi në mandatin e ri qeverisës, Kancelari Merz shkroi se Gjermania qëndron fuqishëm përkrah Kosovës, duke e theksuar miqësinë e veçantë me popullin e Kosovës.
Kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, priti në takim të Ngarkuarën me Punë të Ambasadës së Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Kosovë, Anu Prattipati.
Kryeministri Kurti pranoi urime nga e Ngarkuara me Punë Prattipati për formimin e Qeverisë dhe mandatin e ri. Ndërsa, ai e falënderoi ambasadoren për bashkëpunimin dhe shprehu mirënjohje për mbështetjen e madhe, të vazhdueshme dhe të palëkundur të Shteteve të Bashkuara ndaj Republikës së Kosovës.
Krahas marrëdhënieve të shkëlqyeshme ndërmjet dy vendeve si dhe mundësive për zgjerimin dhe thellimin e mëtejmë të tyre, në takim u diskutua për zhvillimet e fundit dhe aktualitetin politik.
***
Kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, priti në takim mirëseardhës ambasadorin e ri të Republikës së Francës, Jean-François Huchet.
Duke i uruar mirëseardhje në kryeqytetin e Republikës dhe suksese në detyrën e re, Kryeministri Kurti vlerësoi zhvillimin pozitiv të marrëdhënieve dypalëshe dhe rezultatet konkrete që kanë rritur bashkëpunimin ndërmjet Kosovës dhe Francës.
Në takim u diskutua për vazhdimin e këtij momentumi dhe thellimin e mëtejmë të bashkëpunimit, me theks të veçantë në Lojërat Mesdhetare 2030, si dhe në fusha si infrastruktura, teknologjia dhe energjia.
U diskutua gjithashtu për rrugën evropiane dhe proceset integruese. Kryeministri Kurti theksoi rëndësinë e mbështetjes së mëtejme të Francës për avancimin e Kosovës në këto procese.
Kryeministri Kurti i uroi ambasadorit Huchet mandat të suksesshëm në Kosovë dhe shprehu gatishmërinë për bashkëpunim të ngushtë gjatë mandatit të tij.
***
Kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, priti sot në takim ambasadorin e Mbretërisë së Bashkuar, Jonathan Hargreaves.
Kryeministri Kurti pranoi urime nga ambasadori Hargreaves për Qeverinë dhe mandatin e ri, ndërsa të dy shprehën gatishmëri për të vazhduar bashkëpunimin e mirë për të avancuar dhe thelluar marrëdhëniet e ndërsjella që Kosova dhe Mbretëria e Bashkuar kanë ndërtuar me vite.
Në takim u diskutua për zhvillimet e fundit politike, me theks të veçantë përmbylljen e procesit të formimit të institucioneve. Qeveria e Republikës së Kosovës mbetet e përkushtuar për forcimin e mëtejmë të marrëdhënieve me Mbretërinë e Bashkuar dhe do të punojë drejt zgjerimit dhe thellimit të partneritetit strategjik ndërmjet dy vendeve me synim që të zgjerojë bashkëpunimin në fushën e tregtisë, investimeve, teknologjisë dhe sportit; në kuadër të përgatitjeve për Lojërat Mesdhetare.
***
Kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, priti në takim ambasadorin e Republikës Federale të Gjermanisë, Rainer Rudolph, nga i cili pranoi urime për Qeverinë dhe mandatin e ri.
Kryeministri Kurti e falënderoi ambasadorin Rudolph, për kontributin dhe mbështetjen e vazhdueshme të Gjermanisë dhënë Kosovës.
Krahas diskutimit për zhvillimet politike në Kosovë, kryeministri Kurti dhe ambasadori Rudolph, biseduan për Procesin e Berlinit, nikoqire e të cilët do të jetë Kosova për herë të dytë këtë vit, si dhe për Forumin Ekonomik Kosovë-Gjermani që do të mbahet në fund të muajit tetor.
Kryeministri Kurti shprehu shqetësimin e Republikës së Kosovës për aktgjykimin e Dhomave të Specializuara për katër ish-krerët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, duke shtuar se aktgjykimi ka pasaktësi faktike, historike dhe ligjore, që duhet të korrigjohen me doemos në apel./ Zyra e Kryeministrit
Qeveria e Kosovës vlerësoi më 2 tetor se nuk ka pengesa ligjore për nismën e Partisë Demokratike të Kosovës (PDK) për ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar.
Ky qëndrim është përfshirë në vendimine miratuar në mbledhjen elektronike të Qeverisë, në përgjigje të kërkesës së Kuvendit të Kosovës të 23 shtatorit për vlerësimin e projektligjit.
Vendimi, bashkë me tekstin e mendimit të Qeverisë, i dërgohet Kuvendit.
Në njoftimin për mbledhjen, Qeveria tha se vlerësimi përfshin përputhshmërinë me legjislacionin e Bashkimit Evropian, ndikimin buxhetor dhe opinionin ligjor për përmbajtjen e projektligjit.
Vendimi përbën qëndrimin e Qeverisë për nismën, ndërsa ndryshimet e propozuara ende nuk janë miratuar nga Kuvendi.
Nisma për ndryshimin e ligjit pasoi dënimin në shkallë të parë për krime lufte të katër ish-udhëheqësve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës: Hashim Thaçit dhe Jakup Krasniqit me nga 25 vjet burgim, Kadri Veselit me 18 dhe Rexhep Selimit me 13 vjet.
Të dënuarit kanë të drejtë ta apelojnë aktgjykimin.
Çfarë synon nisma?
PDK-ja propozon, ndër të tjera, ngushtimin e juridiksionit të Dhomave të Specializuara në Hagë dhe bartjen te gjykatat dhe prokuroria në Kosovë të rasteve që do të konsideroheshin jashtë këtij juridiksioni.
Propozimet përfshijnë edhe mundësinë e ankimit në Gjykatën Supreme të Kosovës, kufizimin e dënimit maksimal në 15 vjet burgim, vuajtjen e dënimeve në Kosovë dhe mundësinë që presidenti t’i falë të dënuarit.
Kurti kishte deklaruar më 30 shtator se zyra e tij ligjore po e shqyrtonte propozimin dhe se përgjigjja për Kuvendin do të jepej brenda javës.
Zotimet ndërkombëtare
Ekspertë juridikë kanë paralajmëruar për Radion Evropa e Lirë se ndryshimi i ligjit dhe zbatimi i ndryshimeve të synuara përballen me kufizime kushtetuese dhe me zotimet ndërkombëtare të Kosovës.
Ehat Miftaraj, drejtor i Institutit të Kosovës për Drejtësi, ka thënë se deputetët kanë kompetencë të nisin ndryshime ligjore, por ato nuk mund t’i cenojnë obligimet që Kosova ka marrë përsipër për gjykatën.
Përmes shkëmbimit të letrave me Bashkimin Evropian më 2014, Kosova u zotua, ndër të tjera, të konsultohej me BE-në për ndryshime ligjore që ndikojnë në mandatin e gjykatës apo në procedurat përkatëse.
Dhomat e Specializuara i kanë thënë REL-it se nuk janë konsultuar për nismën.
“Dhomat e Specializuara janë plotësisht të përqendruara në zbatimin e mandatit të tyre për të garantuar gjykime të drejta, të paanshme dhe të sigurta. Ne nuk komentojmë mbi nismat politike”, thuhet në përgjigjen e tyre.
Një ditë para vendimit të Qeverisë, presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e pyetur në Prishtinë për nismën për ndryshimin e ligjit, tha se i takon Kosovës të vendosë, por theksoi se “është me rëndësi që të garantohet pavarësia e gjyqësorit”.
Në konferencën e përbashkët me Kurtin më 1 tetor, ajo tha gjithashtu se mandati i institucioneve të pavarura gjyqësore duhet të respektohet plotësisht dhe se aktgjykimi ka të bëjë me përgjegjësinë individuale të të pandehurve.
Ndryshimi i Ligjit për Dhomat e Specializuara është edhe një nga kërkesat e protestuesve që, nën thirrjen “Jo në emrin tim”, kanë protestuar në Prishtinë kundër dënimit të ish-udhëheqësve të UÇK-së. Organizatori Çlirim Haziri i ka thënë REL-it se kërkojnë edhe garantimin e një buxheti mbështetës për mbrojtjen e katër të dënuarve.
PDK-ja e ka lidhur vazhdimin e diskutimeve për zgjedhjen e presidentit të ardhshëm të Kosovës me miratimin e ndryshimeve në Ligjin për Dhomat e Specializuara.
Pas takimit me Kurtin në mbrëmjen e 2 tetorit, kryetari i PDK-së, Bedri Hamza, tha se nuk ishte arritur ndonjë marrëveshje. Ai përsëriti se miratimi i ndryshimeve është i domosdoshëm për partinë e tij dhe se më pas është e hapur të diskutojë për presidentin.
Afati për zgjedhjen e presidentit përfundon më 6 tetor dhe Kosova rrezikon zgjedhje të reja parlamentare nëse deputetët nuk arrijnë ta zgjedhin kreun e shtetit.
Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, ka konfirmuar se tashmë kanë nisur komunikimet me subjektet politike për të gjetur një marrëveshje rreth zgjedhjes së presidentit të ri të vendit.
Kurti tha se ditët në vijim do të jenë vendimtare për arritjen e një dakordimi, ndërsa shprehu synimin që Kosova ta ketë presidentin e ri gjatë javës së ardhshme.
“Kemi filluar komunikimet dhe natyrisht që kjo fundjavë është vendimtare për të pasur marrëveshje, që javën e ardhshme të kemi president”, tha Kurti.
Përpjekjet për një marrëveshje zhvillohen në një kohë kur afati kushtetues për zgjedhjen e presidentit po shkon drejt përfundimit. Gjykata Kushtetuese ka përcaktuar se procedura duhet të përmbyllet deri më gjashtë tetor, duke e vendosur skenën politike përballë një kohe të kufizuar për të gjetur kompromisin.
Nëse Kuvendi nuk arrin ta zgjedhë presidentin brenda këtij afati, vendi përballet me një tjetër proces zgjedhor.
Në këtë situatë, vëmendja është përqendruar te bisedimet mes Lëvizjes Vetëvendosje dhe partive opozitare, pasi për zgjedhjen e presidentit nevojitet një numër i caktuar votash që nuk sigurohet vetëm nga mazhoranca.
Partia Demokratike e Kosovës ka deklaruar se është e gatshme të diskutojë për zgjedhjen e presidentit, por ka lidhur këtë proces me kërkesën për ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara të Kosovës. PDK kërkon që të rishikohet mandati dhe mënyra e funksionimit të Gjykatës Speciale.
Ndërkohë, edhe Aleanca ka pasur kërkesa të tjera përpara se të ulet në tryezën e bisedimeve me Vetëvendosjen.
Me Lidhjen Demokratike të Kosovës, Vetëvendosje kishte zhvilluar më herët negociata dhe ishte arritur një dakordim për kandidaturën e Bekim Sejdiut për president. Megjithatë, kandidatura nuk mori mbështetjen e nevojshme në Kuvend dhe Sejdiu u tërhoq nga gara.
Tashmë, me afrimin e afatit kushtetues, presioni politik për arritjen e një marrëveshjeje është rritur. Nëse palët nuk gjejnë gjuhën e përbashkët dhe presidenti nuk zgjidhet, Kosova do të drejtohet sërish drejt zgjedhjeve.
Kurti ka bërë të ditur se synimi mbetet që kjo çështje të zgjidhet përmes marrëveshjes politike dhe që javën e ardhshme Kosova të ketë presidentin e ri. Panorama
Fjala e Kryeministrit të Republikës së Kosovës, Albin Kurti, në konferencën e përbashkët për media, pas takimit me Presidenten e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen:
Mirëdita të gjithëve dhe mirë se keni ardhur në këtë konferencë të përbashkët me Presidenten e Komisionit Evropian, znj. Ursula von der Leyen.
E nderuara Presidente von der Leyen, mirë se vini në Prishtinë.
Kjo është vizita juaj e gjashtë në Prishtinë si Kryetare e Komisionit Evropian. Jemi takuar për herë të parë gjatë pandemisë, dhe që nga atëherë ju keni ardhur për çdo vit. Përkundër krizave dhe sfidave, nuk keni munguar asnjëherë. Ju falënderoj për mbështetjen që ja keni dhënë vendit tonë dhe qytetarëve tanë.
Që nga takimi ynë i parë, Kosova ka shënuar përparim të qëndrueshëm, dhe këtë e konfirmojnë vlerësuesit e pavarur.
Kosova ka pasur njërën prej rritjeve më të shpejta të treguesve demokratikë në rajon në këtë dekadë. Vlerësuesit e pavarur tregojnë se kemi pasur sukses në luftën kundër korrupsionit, në forcimin e sundimit të ligjit, sikurse të institucioneve demokratike, në mbrojtjen e të drejtave dhe lirive të njeriut, si dhe në avancimin e demokracisë. Përderisa në rajonin tonë të Evropës Juglindore ka autokraci elektorale, Kosova është demokraci elektorale. Zgjedhjet tona janë të lira, të drejta dhe konkurruese. Dhe po, ato duhet të mbahen një herë në katër vjet, e jo dy herë në vit.
Ky përparim e ka bërë Kosovën edhe njërin prej vendeve më të sigurta në Evropë. Nëntë në dhjetë qytetarë tanë ndihen të sigurt të ecin vetëm natën, dhe përmirësimi më i madh në siguri dhe në sundimin e ligjit ka ndodhur në veri të vendit tonë.
Ekonomia vazhdon të rritet 4 për qind në vit, rritja më e lartë në rajon, ndërsa borxhi ynë publik mbetet më i ulëti në Evropë. Vitin e kaluar, Kosova u bë donatore e Shoqatës Ndërkombëtare për Zhvillim të Bankës Botërore, dhe sikur Banka Botërore ashtu edhe Fondi Monetar Ndërkombëtar na hoqën nga listat e tyre të shteteve të brishta dhe të prekura nga konflikti. Këtë rritje e kemi ndarë me qytetarët tanë, përmes shtesave për fëmijë dhe për nëna, pensioneve më të larta dhe pagës minimale më të lartë, masa që për herë të parë janë vendosur ose janë rritur në këtë dekadë.
Kosova është partnere e besueshme e Bashkimit Evropian. Ne jemi 100 për qind të harmonizuar me Politikën e Përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë të Bashkimit Evropian, përfshirë edhe çdo sanksion kundër Rusisë për agresionin e saj ndaj Ukrainës. Ne i mbrojmë vlerat e nenit 2 të Traktatit për Bashkim Evropian. Dhe mbështetja e qytetarëve tanë për anëtarësimin në BE mbetet më e larta në rajon, menjëherë pas Shqipërisë.
Agjenda e Reformave në kuadër të Planit të Rritjes po zbatohet. Kosova ishte ndër vendet e para që e dorëzoi atë, dhe ndonëse zbatimi zgjati më shumë sesa që ishte planifikuar, çdo reformë do të përmbushet. Pesë ditë më parë, qeveria i miratoi 10 nga 12 ligjet, me afat qershorin, dhe i ridërgoi në Kuvend. Jam i bindur se Kuvendi do të veprojë shpejt, dhe qytetarët e Kosovës do të përfitojnë plotësisht nga Plani i Rritjes. Ju siguroj se asnjë reformë evropiane nuk do të mbetet prapa. Ajo që bllokada në parlamentin tonë mund të lërë prapa janë fondet evropiane për këto reforma. Dhe kjo natyrisht që është për të ardhur keq.
Të nderuar gazetarë,
Në takimin tonë, i kërkova Presidentes von der Leyen anëtarësimin e Kosovës në Konventën për Tranzitin e Përbashkët, ku tashmë janë anëtarësuar tre nga fqinjët tanë, që mallrat të lëvizin më shpejt dhe me kosto më të ulët ndërmjet Kosovës dhe Bashkimit Evropian.
Kërkova gjithashtu integrimin e Kosovës në organizatat evropiane të standardizimit dhe në kornizën evropiane të akreditimit. Sot, Kosova është i vetmi vend në Ballkanin Perëndimor jashtë marrëveshjes evropiane për njohjen e ndërsjellë të akreditimit, ndonëse ne tashmë i zbatojmë standardet evropiane, me kosto shtesë për bizneset tona. Hapja e këtyre dyerve do ta shndërronte harmonizimin tonë me rregullat e BE-së në qasje reale në Tregun e Unik. Kosova ka treguar se çfarë mund të arrijë. Me më shumë dyer të hapura, mund të arrijë edhe më shumë.
Në raportet vjetore të Komisionit, Kosova nuk ka shënuar kthim prapa në asnjërën nga 33 fushat e politikave, me përparim që varion nga i kufizuar deri në të mirë.
Në dhjetor mbushen katër vjet që kur Kosova aplikoi për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Bazuar në meritë, Kosova i plotëson kriteret për statusin e vendit kandidat dhe për hapjen e negociatave të anëtarësimit.
Natyrisht, sfida ka gjithmonë, dhe në këtë botë të re nuk mungojnë sfidat e reja. Por përparimi ynë është i qartë.
Zonja Presidente, llogarisim në mbështetjen tuaj që të flisni hapur për nevojën që Kosovës t’i jepet statusi i vendit kandidat, dhe që t’i bëni thirrje Këshillit të kërkojë Opinionin e Komisionit për aplikimin tonë.
Lëvizshmëria apo mobiliteti rajonal është gjithashtu në thelb të Planit të Rritjes. Marrëveshja e Procesit të Berlinit për njohjen e diplomave duhet të zbatohet, dhe Bosnja e Hercegovina duhet të ratifikojë marrëveshjen për lëvizjen e lirë me letërnjoftim, që studentët dhe punëtorët të lëvizin lirshëm në tërë rajonin.
Më lejoni të ndalem edhe tek aktgjykimi i fundit i Dhomave të Specializuara, të cilin qytetarët tanë po e ndjekin me shumë vëmendje.
Në këtë aktgjykim, janë tri pika që duhen theksuar ndërkombëtarisht. E para, pretendimet për të ashtuquajturën Shtëpi të Verdhë dhe për trafikimin e organeve as nuk bënë pjesë e aktakuzës. E dyta, akuzat për krime kundër njerëzimit dhe për sulme të gjera e sistematike kundër popullsisë civile u rrëzuan. E treta, Dhomat e Specializuara theksuan qartë që Ushtria Çlirimtare e Kosovës nuk është në gjyq, dhe se vendimi i tyre në asnjë mënyrë nuk synon të cenojë drejtësinë apo legjitimitetin e luftës çlirimtare.
Në të njëjtën kohë, kemi shqetësime serioze për konkludimet tjera dhe për dënimet e rënda. Besojmë se ato përmbajnë gabime faktike, historike dhe juridike, dhe presim që këto të korrigjohen në apel. Drejtësia duhet të jetë e paanshme, dhe duhet të shihet e përjetohet si e paanshme. Rreth 20 mijë njerëz janë viktima të dhunës seksuale gjatë luftës në Kosovë, dhe shumë kryerës nuk janë ndëshkuar. Kosova kërkon drejtësi për çdo viktimë, për çdo krim dhe për çdo kryerës. Dhe, ne nuk mund të lejojmë barazimin e përgjegjësisë së fajësisë për shkak se dëshiron dikush të krijojë narrativa alternative.
Presidente von der Leyen, ju falënderoj edhe një herë përzemërsisht që jeni këtu.
Kosova e ka bërë pjesën e saj, dhe ne jemi gati për hapin e radhës drejt anëtarësimit në Bashkim Evropian.
Kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, në 29-vjetorin e protestave studentore dhe në nderim të jetës dhe veprës së profesorit Ejup Statovci, vendosi kurora me lule të freskëta dhe bëri homazhe te varri i tij.
Me këtë rast, kryeministri Kurti, duke kujtuar 1 tetorin e vitit 1997, tha se atë ditë u thye heshtja nën okupim, u davarit pasiviteti që ekzistonte dhe i gjithë populli u bë bashkë me studentët që e shndërruan rezistencën në aktive dhe i dhanë një dinamikë të re politikës në Kosovë.
“Atëbotë kanë qenë diku 20 mijë studentë dhe një mijë mësimdhënës dhe Rektori Statovci ka qenë udhëheqës, ka qenë profesor shumë i nderuar, ka qenë akademik, por edhe njëkohësisht i urtë, por i vendosur. I mençur, por aktiv. Profesor, po me studentët”, tha kryeministri Kurti.
Duke kujtuar kontributin e profesor Statovcit, kryeministri Kurti tha se kur ai e ka rifilluar Universitetin, e ka pasur edhe më vështirë në vitin 1991, sesa dy dekada para atij viti kur u pat themeluar Universiteti i Prishtinës. “Pra, mund të themi që Ejup Statovci nuk e ka pasur më lehtë se Dervish Rozhaja, mbase veçse më vështirë”, u shpreh kryeministri.
Prandaj, siç tha kryeministri, nderimi që ja bëjmë Profesor Ejup Statovcit, është edhe nderim Universitetit, këtij tempulli të dijes e të shkencës, po njëkohësisht edhe të qëndresës e të politikës.
Deklarimi i plotë i Kryeministrit Kurti:
Duke ju falënderuar Rektorit të atëhershëm, Profesor Ejup Statovcit, protestat studentore u ngritën në nivel të Universitetit të Prishtinës dhe kemi qenë bashkë mësimdhënësit edhe ne studentët, me 1 tetor të vitit 1997, kur u thye heshtja nën okupim, u davarit pasiviteti që ekzistonte dhe i gjithë populli u bë bashkë me studentët që e shndërruan rezistencën në aktive dhe i dhanë një dinamikë të re politikës në Kosovë.
Ne kërkonim lirimin e objekteve universitare. Universiteti i Prishtinës ishte Universitet i Republikës së Kosovës dhe Profesor Ejup Statovci ishte në ballë të studentëve dhe të gjithë mësimdhënësve.
Atëbotë kanë qenë diku 20 mijë studentë dhe një mijë mësimdhënës dhe Rektori Statovci ka qenë udhëheqës, ka qenë profesor shumë i nderuar, ka qenë akademik, por edhe njëkohësisht i urtë, por i vendosur. I mençur, por aktiv. Profesor, po me studentët.
Kurrë nuk e harrojmë edhe vitin 1991, se unë besoj që ai është momenti kur ai e ka dëshmuar veten në lartësinë e duhur edhe historike do të thosha, kur e ka rifilluar Universitetin e Prishtinës, pasi që na kishin dëbuar nga objektet universitare.
Mbase Ejup Statovci kur e ka rifilluar Universitetin e ka pasur edhe më vështirë në vitin 1991, sesa dy dekada para atij viti kur u pat themeluar Universiteti i Prishtinës. Pra, mund të themi që Ejup Statovci nuk e ka pasur më lehtë se Dervish Rozhaja, mbase veçse më vështirë.
Por, Universiteti i Prishtinës mos të harrojmë që është institucioni kryesor i gjithë shqiptarëve në ish-Jugosllavi në gjysmën e dytë të shekullit XX-të.
Prandaj, edhe nderimi që ja bëjmë Profesor Ejup Statovcit, është edhe nderim Universitetit, këtij tempulli të dijes e të shkencës, po njëkohësisht edhe të qëndresës e të politikës./Zyra e Kryeministrit
KOSOVË- Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka bërë thirrje për vazhdimin e dialogut ndërmjet partive politike në Kosovë, duke e cilësuar stabilitetin institucional si bazë për zhvillimin e vendit dhe avancimin e tij drejt Bashkimit Evropian.
Duke folur pas takimit me kryeministrin Albin Kurti, Von der Leyen tha se formimi i Kuvendit dhe Qeverisë përbën një hap të rëndësishëm, ndërsa theksoi se hapi i radhës është zgjedhja e presidentit.
“Kuvendi dhe Qeveria janë themeluar, kjo është mirë. Hapi i ardhshëm është zgjedhja e presidentit/es dhe së fundmi po vërejmë se dialogu mes partive politike është i mundur. Ju duhet të vazhdoni në këtë drejtim, sepse stabiliteti institucional është themeli i gjithçkaje”, tha Von der Leyen.
Ajo përsëriti mbështetjen e saj për perspektivën evropiane të Kosovës, duke thënë se beson qartë në të ardhmen e vendit brenda Bashkimit Evropian.
“Unë besoj në të ardhmen evropiane të Kosovës dhe atë qartazi, sepse e di se sa thellësisht ndjehen evropianë populli i Kosovës”, deklaroi Von der Leyen.
Presidentja e Komisionit Evropian foli edhe për mbështetjen financiare përmes Planit të Rritjes, duke thënë se Kosova mund të përfitojë deri në 882 milionë euro. Sipas Von der Leyen, zbatimi i reformave dhe përdorimi i instrumenteve të Planit të Rritjes mund ta afrojë Kosovën me tregun e përbashkët evropian.
“Kosova mund të marrë 882 milionë euro sipas Planit të Rritjes. Keni marrë 62 milionë euro si parafinancim. Plani i Rritjes mund t’ju çojë më afër tregut të përbashkët”, u shpreh presidentja e Komisionit Evropian./Dosja.al
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka thënë të enjten në Prishtinë se aktgjykimi dënues i gjykatës në Hagë ndaj ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK), duhet të respektohet plotësisht, duke ngulur këmbë njëkohësisht se “askush dhe asgjë” nuk mund ta rishkruajë historinë e Kosovës.
“Aktgjykimi i Dhomave të Specializuara ka shkaktuar emocione të fuqishme, e çmoj reagimin tuaj të matur dhe të liderëve politikë që bëjnë thirrje për qetësi”, tha von der Leyen në një konferencë të përbashkët me kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti, në Prishtinë.
Dënimi i ish-presidentit Hashim Thaçi me 25 vjet burgim, i ish-kryetarit të Kuvendit, Jakup Krasniqi, me 25, i ish-kryetarit tjetër të Kuvendit, Kadri Veseli, me 18, dhe i ish-deputetit Rexhep Selimi me 13, është kundërshtuar gjerësisht në Kosovë.
Që të katërtit udhëhoqën luftën e UÇK-së kundër forcave pushtuese serbe në vitet 1998-1999, dhe shihen si heronj nga shqiptarët e Kosovës.
Von der Leyen, në vizitën e saj të gjashtë në Kosovë, tha se “ky aktgjykim u dha nga institucione të pavarura gjyqësore dhe mandati i tyre duhet të respektohet plotësisht”.
“Por një gjë është e qartë: ky aktgjykim ka të bëjë me përgjegjësinë individuale të të pandehurve; rezistenca e Kosovës nuk ishte në gjykim dhe ne duhet të nderojmë kujtimin e të gjitha viktimave nga të gjitha komunitetet”, shtoi ajo.
Në Kosovë është protestuar vazhdimisht që nga shqiptimi i aktgjykimi pasi shumë shqiptarë ndiejnë se gjykata e cilësoi UÇK-në si një organizatë të përbashkët kriminale, megjithëse vetë kryetari i trupit gjykues nguli këmbë disa herë në aktgjykimit se lufta e UÇK-së për liri nuk u gjykua.
Kurti, duke folur përkrah shefes së Komisionit Evropian, nënvizoi se gjykata e tha qartë se UÇK-ja nuk ishte në gjyq dhe se vendimi i tyre në asnjë mënyrë nuk synon të cenojë drejtësinë apo legjitimitetin e luftës çlirimtare.
Prandaj, tha ai, kjo duhet të theksohet më shumë ndërkombëtarisht.
Kurti, megjithatë, shprehu shqetësime për përfundimet e tjera dhe ato që i cilësoi si dënime të rënda, duke thënë se pret që ato të korrigjohen në apel.
“Besojmë se ato përmbajnë gabime faktike, historike dhe juridike, dhe presim që këto të korrigjohen në apel. Drejtësia duhet të jetë e paanshme dhe duhet të shihet e përjetohet si e paanshme”, shtoi Kurti.
Ndërkohë, von der Leyen u pyet edhe për nismën për ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara në Kosovë.
Ajo tha se i takon vetë Kosovës të vendosë, por paralajmëroi se “është me rëndësi që të garantohet pavarësia e gjyqësorit”.
Kjo nismë, e Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), është duke u shqyrtuar nga zyra ligjore e kryeministrit Kurti.
Në dokumentin e ndryshimeve të propozuara, kërkohet ndër të tjera, që dënimet më të larta që mund të shqiptohen të jenë 15 vjet burgim dhe që të dënuarit të mund të jenë subjekt i faljes presidenciale.
Ekspertë ligjorë që folën më herët me Radion Evropa e Lirë, e kanë quajtur këtë iniciativë vështirë të arritshme dhe kanë ngritur pikëpyetje për ndikimin real që mund të ketë ndryshimi.
Në Kosovë janë shtuar përpjekjet për ta ndryshuar një ligj, mbi bazën e të cilit Kuvendi i shtetit e themeloi para një dekade një gjykatë në Hagë, e cila, në shkallë të parë, i dënoi për krime lufte katër ish-udhëheqës të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK).
Por, arritja e këtij qëllimi është shumë më e vështirë sesa mund të duket, paralajmërojnë ekspertë juridikë për Radion Evropa e Lirë (REL).
Nisma për ta ndryshuar Ligjin për Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë, të cilat mbështeten nga Bashkimi Evropian (BE), është duke u shqyrtuar nga zyra ligjore e kryeministrit Albin Kurti.
Para se të mundë të arrijë në Kuvendin e Kosovës për votim, kjo iniciativë e Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), subjektit më të madh opozitar, duhet ta marrë pëlqimin e Qeverisë dhe t’i kalojë komisionet parlamentare.
Derisa kalimi i këtyre hapave mund të jetë i lehtë, mënyra e arritjes deri tek ndryshimet në këtë ligj, dhe ndikimi eventual i tij pastaj, janë ato çfarë e bëjnë tejet të ndërlikuar çështjen.
Zotimet ndërkombëtare dhe letërkëmbimi
Deputetët e Kuvendit të Kosovës kanë të drejtë dhe kompetencë për të iniciuar plotësimin dhe ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara – por, para se ta bëjnë këtë, ata duhet të sigurohen që nuk i shkelin zotimet ndërkombëtare të Kosovës, thotë Ehat Miftaraj, drejtor i Institutit të Kosovës për Drejtësi (IKD).
Miftaraj thekson për REL-in se “ndryshimi i ligjit nuk guxon t’i cenojë obligimet që ka marrë Kosova në bazë të Nenit 162 të Kushtetutës”, dhe se “çdo plotësim-ndryshim i ligjit nuk mund të jetë në kundërshtim me obligimet ndërkombëtare që ka marrë përsipër Kosova”.
Përmes një shkëmbimi letrash në prillin e 2014-s mes presidentes së atëhershme të Kosovës, Atifete Jahjaga, dhe shefes së BE-së, Catherine Ashton, Kosova mori një sërë zotimesh lidhur me Dhomat e Specializuara.
Shkëmbimi i këtyre letrave ishte në thelb marrëveshja që e krijoi atë që sot në Kosovë njihet si Gjykata Speciale.
Ndër zotimet që mori Kosova asokohe ishte edhe të konsultohej me BE-në për çfarëdo nisme për ndryshim të ligjeve që kanë ndikim në mandatin gjykatës, apo në procedurat gjyqësore që burojnë nga hetimet e Task-Forcës Speciale Hetuese (SITF).
Po ashtu, Kosova u zotua për vazhdimin e punës së Dhomave të Specializuara dhe të Zyrës së Prokurorit të Specializuar deri në përfundimin e hetimeve dhe procedurave përkatëse.
Miftaraj thotë se, që këto ndryshime të kenë ndikim dhe të jenë të zbatueshme në praktikë, Kosova së pari duhet të bashkëpunojë me shtetet kryesore të Këshillit të BE-së apo me Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Ambasadat e vendeve të BE-së në Kosovë nuk iu përgjigjën pyetjeve të REL-it për këtë nismë.
As PDK-ja, dhe as Qeveria e Kosovës nuk kanë treguar nëse kanë konsultuar shtetet e BE-së, apo vetë Dhomat e Specializuara për ndryshimet e propozuara.
Kryeministri Kurti, i pyetur për këtë nismë, tha më 30 shtator se zyra e tij ligjore e ka marrë propozimin, dhe se po e shqyrton atë, ndërsa do t’i kthejë Kuvendit përgjigje më vonë gjatë javës.
“Prej informimeve që i kam deri më tani, edhe nga ministritë përkatëse, brenda kësaj jave do ta kemi përgjigjen, edhe si mendim të zyrës ligjore të Ministrisë së Drejtësisë. Mandej do
t’ia japim përgjigjen Kuvendit, dhe aty do të vazhdojë më tutje procedura”, tha Kurti, pa dhënë hollësi të tjera.
Nuk është e qartë nëse Kurti, partia e të cilit, Lëvizja Vetëvendosje, gëzon shumicën në Kuvend, do t’i mbështesë këto ndryshime të iniciuara nga PDK-ja.
Grupi për Studime Politike dhe Juridike (GLPS) nuk deshi të komentonte kur u pyet nga REL-i se si do t’i shpjegonte në aspektin juridik ndryshimet e synuara.
“Kosova s’mund ta ndryshojë këtë gjykatë”
Ismet Salihu, profesor i së Drejtës Penale Ndërkombëtare, tani në pension, thotë për REL-in se Kosova nuk mund të ketë ndikim me një nismë të tillë mbi Dhomat e Specializuara në Hagë.
Ai e përshkruan Specialen si një gjykatë me tiparet e një gjykate ndërkombëtare penale, njëlloj sikurse çdo tribunal ndërkombëtar i Hagës, dhe thotë se Kosova e as ligji i saj nuk kanë autoritet mbi të.
“Kjo gjykatë i ka kompetencat e një gjykate penale ndërkombëtare, dhe i vetmi element i Kosovës në këtë gjykatë është se u themelua me ligjin e Kosovës. Madje, edhe arkivi i kësaj gjykate do të vazhdojë të ruhet në Hagë, nuk do t’i jepet Kosovës”, thekson Salihu.
Ndër ndryshimet e synuara është edhe juridiksioni i Speciales. Pra, të ngushtohet në mënyrë drastike fusha e veprimit të saj – ajo çfarë mund të hetojë dhe të gjykojë.
Po ashtu, kërkohet që rastet që do të konsideroheshin jashtë juridiksionit, të barteshin te gjykatat dhe prokuroria në Kosovë, dhe që palët të mund të ankoheshin në Gjykatën Supreme të Kosovës në Prishtinë.
Dhe, gjithashtu, që dënimi maksimal të bëhej burgimi prej 15 vjetësh, që dënimi të vuhej në Kosovë dhe që presidenti të mund t’i falte të dënuarit.
Megjithatë, secili nga këto ndryshime në Ligjin për Dhomat e Specializuara është subjekt i vlerësimit të ligjshmërisë nga ana e Dhomës së Specializuar të Gjykatës Kushtetuese në Hagë, e përbërë nga tre gjyqtarë ndërkombëtarë, të cilët vendosin ekskluzivisht mbi referimet kushtetuese në lidhje me Dhomat e Specializuara dhe me Zyrën e Prokurorit të Specializuar, shpjegon Miftaraj.
REL-i kontaktoi Dhomat e Specializuara të Kosovës, për t’i pyetur nëse janë konsultuar në lidhje me ndryshimet e propozuara në ligj, por deri në momentin e publikimit të këtij shkrimi nuk mori përgjigje.
Miftaraj tregon se është Gjykata Kushtetuese në Hagë, jo ajo e Kosovës në Prishtinë, e cila vendosë përfundimisht nëse këto ndryshime janë të pranueshme apo jo.
Për këtë, thotë ai, ka garantuar Kuvendi i Kosovës, përmes amendamentit kushtetues 162.
Shembulli më i mirë për këtë është rasti i vitit 2020.
Asokohe ishin propozuar ndryshime në Nenin 162 të Kushtetutës, dhe kryetarja e atëhershme e Kuvendit, Vjosa Osmani, nuk ia dërgoi ato Gjykatës Kushtetuese në Prishtinë, por Dhomës së Specializuar të Gjykatës Kushtetuese në Hagë.
Kushtetuesja në Hagë kishte ardhur në përfundim se, sipas Nenit 162(3), vetë ajo kishte juridiksion ekskluziv për vlerësimin e amendamenteve, sepse ato kishin të bënin me Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar.
Mungesa e reagimit nga ndërkombëtarët
Dënimi i ish-presidentit Hashim Thaçi me 25 vjet burgim, i ish-kryetarit të Kuvendit, Jakup Krasniqi, me 25, i ish-kryetarit tjetër të Kuvendit, Kadri Veseli, me 18, dhe i ish-deputetit Rexhep Selimi me 13, është kundërshtuar gjerësisht në Kosovë.
Që të katërtit udhëhoqën luftën e UÇK-së kundër forcave pushtuese serbe në vitet 1998-1999, dhe shihen si heronj nga shqiptarët e Kosovës.
Për shumë shqiptarë, gjykata e cilësoi UÇK-në si një organizatë të përbashkët kriminale, megjithëse vetë kryetari i trupit gjykues nguli këmbë disa herë në shqiptimin e aktgjykimit se Thaçi, Krasniqi, Veseli e Selimi u gjykuan dhe dënuan për përgjegjësi individuale, dhe jo lufta e UÇK-së për liri.
Ndryshimet e synuara në këtë ligj tani vijnë gati një dekadë pasi Kosova kishte tentuar ta zhbënte tërësisht ligjin.
Asokohe, ambasadat e huaja në Kosovë, përfshirë atë të SHBA-së, kishin reaguar ashpër ndaj asaj përpjekjeje.
Miftaraj thotë se mungesa e reagimit nga ndërkombëtarët tani për këtë nismë nuk nënkupton se partnerët e Kosovës kanë ndryshuar qasje për Gjykatën Speciale.
Sipas tij, qëllimi i atëhershëm ishte shumë më radikal sesa nisma e tanishme.
“Sot, gati 10 vjet pas, iniciativa e PDK-së për ndryshim të ligjit dhe kufizim të juridiksionit të gjykatës është ende në fazë të hershme, dhe me pasoja skajshmërisht më të kufizuara se iniciativa e vitit 2017”, thekson ai.
“Për më tepër, në atë kohë iniciativa vinte nga partnerët e koalicionit në qeveri, dhe me mundësi praktike për të arritur qëllimin për shfuqizimin e gjykatës, përderisa sot partia në pushtet shihet qartazi se nuk e mbështet një iniciativë të tillë. Andaj, edhe partnerët, pa parë ndonjë efekt juridik, mund edhe të mos reagojnë njëjtë si para 10 vjetëve”, përfundon Miftaraj.
Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, tha më 30 shtator se Bekim Sejdiu mbetet kandidati i Lëvizjes Vetëvendosje (LVV) për president, pavarësisht tërheqjes së tij nga gara. Ai kërkoi takime të reja me opozitën gjashtë ditë para përfundimit të afatit për zgjedhjen e kreut të shtetit.
“Sa i përket kandidatit, ne e kemi kandidatin. Kandidati është profesor Bekim Sejdiu nga marrëveshja”, tha Kurti në një konferencë për media.
LVV-ja dhe Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) e kishin propozuar Sejdiun si kandidat të përbashkët më 31 gusht. Por, një ditë më vonë, gjashtë deputetë të LDK-së u shprehën kundër kandidaturës së tij.
Sejdiu, ish-gjyqtar i Gjykatës Kushtetuese dhe ish-diplomat, njoftoi tërheqjen më 14 shtator, duke përmendur mungesën e mbështetjes së nevojshme parlamentare dhe përplasjet e brendshme politike.
Kurti, ndërkaq, e interpretoi vendimin e Sejdiut si të kushtëzuar nga situata e krijuar pas moszbatimit të marrëveshjes, për të cilin fajësoi gjashtë deputetët e LDK-së.
“Nga pikëpamja e Lëvizjes Vetëvendosje, ne kemi marrëveshje politike dhe unë besoj që duhet ta respektojmë atë”, tha ai, duke shtuar se partia e tij nuk ka emër tjetër.
Kurti nuk sqaroi nëse kishte biseduar me Sejdiun për një rikthim të mundshëm në garë apo nëse ai ishte i gatshëm të kandidonte sërish.
Radio Evropa e Lirë e ka kontaktuar Sejdiun për ta pyetur nëse është i gatshëm të rikthehet në garën për president dhe është në pritje të përgjigjes.
Takime të domosdoshme, por pa datë të caktuar
Sipas aktgjykimit të Gjykatës Kushtetuese të 23 shtatorit, afati 60-ditor për zgjedhjen e presidentit ka nisur më 8 gusht dhe përfundon më 6 tetor. Kosova rrezikon zgjedhje të reja nëse deputetët nuk arrijnë ta zgjedhin kreun e shtetit brenda këtij afati.
Kurti tha se është në komunikim të drejtpërdrejtë me kryetarin e Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), Bedri Hamza, dhe atë të LDK-së, Lumir Abdixhiku. Megjithatë, ai tha se nuk ishte takuar me ta më 29 dhe 30 shtator dhe nuk njoftoi ndonjë datë për takimin e ardhshëm.
“Është e domosdoshme që të kemi takime të reja”, tha ai.
Optimizmin për një marrëveshje Kurti e lidhi me miratimin, më 28 shtator, të deklaratës së Kuvendit për gjykimin ndaj katër ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në Hagë. Deklarata mori 99 vota për.
Sipas tij, ky dakordim dëshmon se partitë mund të bashkëpunojnë edhe më tej, ndërsa hyrja në rivalitete të ashpra zgjedhore do t’u shërbente kundërshtarëve të Kosovës.
“Prandaj duhet të ketë takime dhe unë besoj që do të mund të ulemi, diskutojmë dhe dakordësinë e së hënës ta vazhdojmë edhe më tej”, tha Kurti.
Ai kërkoi që bisedimet të zhvillohen mes udhëheqësve politikë dhe që rezultatet të bëhen publike më pas.
“Garanci nuk ka, por vullnetin e kam parë”, tha ai.
Zgjedhja e presidentit të Kosovës ka qenë në qendër të krizës politike në vend dhe shkaktoi zgjedhje të parakohshme në qershor.
Nëse presidenti i ri nuk zgjidhet deri më 6 tetor, atëherë vendi do të mbajë zgjedhje parlamentare për herë të katërt në dy vjet.
Përgjigjja për nismën e PDK-së pritet këtë javë
PDK-ja e ka lidhur vazhdimin e diskutimeve për presidentin me miratimin e projektligjit të saj për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara.
Pas takimit me Kurtin më 27 shtator, Hamza kishte thënë se nuk kishin diskutuar emra konkretë për president.
“Nuk kemi shkuar për emrat, nuk i kemi folur, nëse kalohet ligji jemi të hapur edhe për tema tjera”, kishte deklaruar ai një ditë më pas.
I pyetur nëse PDK-ja kishte ofruar mbështetje për presidentin në këmbim të miratimit të ndryshimeve ligjore, Kurti tha se nuk kishin diskutuar “këmbim e shkëmbim as të pozicioneve, as të qëndrimeve”.
Për nismën e PDK-së, e cila i është dërguar Qeverisë për mendim më 25 shtator, Kurti tha se vlerësimet juridike dhe financiare pritet të përfundojnë brenda kësaj jave.
Sipas tij, Zyra Ligjore e Kryeministrisë ka kërkuar mendim nga Ministria e Drejtësisë dhe vlerësim financiar nga Departamenti i Buxhetit në Ministrinë e Financave.
“Menjëherë mandej do t’ia japim përgjigjen Kuvendit të Republikës dhe aty do të vazhdojë më tutje procedura”, tha ai.
Ai përsëriti kritikat ndaj aktgjykimit të shkallës së parë të Dhomave të Specializuara ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit, të cilin e cilësoi të padrejtë. Kurti kërkoi një strategji të përbashkët shtetërore dhe angazhim të ekspertizës juridike për procesin e apelit.
Ndërkohë, LDK-ja është shprehur e gatshme të kontribuojë në zgjedhjen e presidentit. Shefja e grupit të saj parlamentar, Jehona Lushaku, tha më 28 shtator se partia nuk ishte në pozitë të deklarohej pro apo kundër një kandidati, por kishte vullnet për zgjidhjen e çështjes.
Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës ka refuzuar takimet me Kurtin për presidentin. Deputeti i saj, Ramush Haradinaj, e ka akuzuar kryeministrin se synon ta çojë vendin në zgjedhje të reja.
Komentet