VOAL

VOAL

Më 30 mars 1432 lindi Sulltan Mehmeti II, i njohur si Mehmet Fatihu

March 30, 2017
blank
3 Comments
  • author avatar
    Fritz Radovani 6 years ago Reply

    “Në qershor 1478 trupat osmane hynë sipas marrëveshjes në qytetin e Krujës. Kushti ishte dorëzimi i Kështjellës që të lejohej popullsia të largohej e lirë.”
    Kujt ti besojme, historianeve te kohes apo fallsifikatoreve te saj te sotem?!

  • author avatar
    Bardhi 6 years ago Reply

    “Pak për Muhametin e II

    “Ai hypi në fron në moshën 13 vjeçar pas abdikimit të babës vet, sulltan Murati i II-të, në vitin 1444 deri në vitin 1446, ku u ba sundimtar i plotfuqishëm vetëm në vitin 1451, sepse në ndërkohë i ati kishte rifitue pushtetin në 1446. Ndër aktet e para të qeverisjes nisi konsolidimin e pushtetit tij (si pjesë e traditës të dinastive turke; pamëshirshmëria, mizoriteti që niste brenda familjes e rrezatonte edhe ndaj armiqve tij si kusht i vetëm për të ruejtë vijushmërinë e mbretërimit në breza), ai vrau të gjithë vëllezërit dhe motrat e tij, që do të ishin pasardhësit. ..”

    Nuk arrij të kuptoj se kujt i intereson nga shqiptarët të kremtoj 30 marsin e 1432 – 585 vjetorin e lindjes tij. Po, po m’u kujtue kur deklaroi kryediktatori Ramiz Alia se Enveri ka vetëm ditëlindje! Sulltan Fatihu ishte dhe mbeti për historin e Shqipnis – pushtuesi ma barbar, ma i pashpirt, i pabesë ndaj shqyptarve. Kurrë nuk do ta kishte marrë Kështjellën e Shkodrës, makabri, barbari Sulltan Fatihu, po të mos ishte pazarllëqet e Venedikut! Ky perbindësh i ka lanë nji konflikt Shkodrës, që shfaqet sa herë besimtarët kristjan nderojn shenjtin e tyne në kala, ku ndodhen gjurmët e kishës i versulen kryemyftiu i Shkodrës se xhamia asht peshqesh dhe nji mbarsi për Shkodrën. Kjo të duket sikur Hitleri pas pushtimit të lente nji ndërtesë dhe simpatizantët ta pervehtsonin e ta kujtonin. Kjo asht e papranueshme dhe ja frytet e saj, ku adhurohen me nderimin e permendjes të 30 marsit -ditlindjes së kobit të shqiptarizmës.
    Sa masipër nga pak fakteve i baj pyetje autorit: Pse u dashka të kremtohet ditëlindja ktij mizorit antishqiptar që njihet si sulltani që vulosi sundimin ma mizor ndaj tokës arbnit për 433 vjet dhe ma zi me vullnetin e turqve ja dorzoi Shqypnin etnike në pesë pjesë aleatit tij shekullor sllavëve! Ku në krye të shtetit dhe institucjoneve e të gjitha niveleve e sidomos intelektualët e spikatun me besim islam shquhen dhe evidentohen në zemrat dhe ndergjegjet e tyne një rilindje, një vemendje, simpati, një politike strategjike nga kryeministri i sotëm Edvin Rama me Ankaranë!
    Nuk ju nderon si faqe kjo lloj nostalgjijet ndaj kryemizorit të Arbnis Etnike! Ju keni mbetë robë dhe andrroni rikthimin e perandoris se Sulltan fatihit edhe pse ja keni pa hajrin gjith jetën edhe sot e mot vazhdon kjo lloj adhurimit antishqiptar.

Komentet

blank

Më 4 dhjetor 1975 filozofja e shquar Hannah Arendt

VOAL- Hannah Arendt ishte një filozofe gjermane. Ajo lindi më 14 tetor 1906 në Linden, një periferi të Hanoverit, ku prindërit e saj Martha dhe Paul Arendt jetonin në atë kohë. Familja e saj, që i përkiste borgjezisë hebreje dhe pa dyshim e pasur, nuk kishte lidhje të veçanta me lëvizjen dhe idetë sioniste. Pavarësisht se nuk kishte marrë një arsim tradicional fetar, megjithatë, Arendt nuk e mohoi kurrë identitetin e saj hebre, duke deklaruar gjithmonë – por në asnjë mënyrë konvencionale – besimin e saj në Zot. Ky kuadër referimi është jashtëzakonisht i rëndësishëm, sepse Hannah Arendt ia kushtoi gjithë jetën përpjekjes për të kuptuar fatin e popullit hebre dhe e identifikuar totalisht me peripecitë e tij.

Trajnime dhe studime

Në studimet e saj akademike ajo ishte një nxënëse e Martin Heidegger në Marburg dhe e Edmund Husserl, në Freiburg.

Në vitin 1929 u diplomua për filozofi në Heidelberg, nën drejtimin e Karl Jaspers me një disertacion me temë “Koncepti i dashurisë në Agustin”. Për marrëdhënien e saj me Heideggerin, falë letrave dhe korrespondencës që dolën në dritë, për fat të mirë, në vitet 2000 u zbulua se ata ishin të dashuruar.

Pas diplomimit ajo u transferua në Berlin ku fitoi një bursë për një kërkim mbi romantizmin kushtuar figurës së Rahel Varnhagen (“Rahel Varnahagen. Historia e një hebreje”). Në të njëjtin vit (1929) ajo u martua me Günther Stern, një filozof i njohur vite më parë në Marburg.

Braktisja e Gjermanisë

Pas ardhjes në pushtet të nacionalsocializmit dhe fillimit të persekutimeve kundër komuniteteve hebreje, Hannah Arendt largohet nga Gjermania. Në vitin 1933 kaloi të ashtuquajturin “kufi i gjelbër” i pyjeve të Erzit.

Duke kaluar nëpër Pragë, Gjenovë dhe Gjenevë, ajo mbërrin në Paris. Këtu takoi dhe frekuentoi, ndër të tjera, shkrimtarin Walter Benjamin dhe filozofin dhe historianin e shkencës Alexandre Koyré.

Në kryeqytetin francez bashkëpunon me institucione që synojnë përgatitjen e të rinjve për një jetë si punëtorë apo fermerë në Palestinë (Agricolture et Artisan dhe Yugend-Aliyah); për disa muaj ajo punoi si sekretare personale e baroneshës Germaine de Rothschild.

Hannah Arendt në vitet 1940 dhe 1950

Në vitin 1940 u martua për herë të dytë. Partneri i saj i ri është Heinrich Blücher, gjithashtu një filozof dhe akademik.

Zhvillimet historike të Luftës së Dytë Botërore bëjnë që Hannah Arendt të detyrohet të largohet edhe nga toka franceze.

Ajo është e internuar në kampin e Gurs nga qeveria e Vichy si një e huaj e dyshimtë. Më pas ajo lirohet dhe pas aventurave të ndryshme arrin të lundrojë nga porti i Lisbonës në Nju Jork, të cilin e arrin me bashkëshortin e saj në maj 1941.

Në vitin 1951 ajo mori nënshtetësinë amerikane: duke rifituar kështu të drejtat politike të cilat i ishin privuar gjithmonë, që nga largimi i saj nga Gjermania.

Nga viti 1957 ajo filloi karrierën e saj të vërtetë akademike: ajo mori mësime në Universitetet e Berkeley, Columbia, Princeton.

Nga viti 1967 deri në vdekjen e saj ajo dha mësim në Shkollën e Re për Kërkime Sociale në Nju Jork.

Mendimi dhe veprat themelore të Hannah Arendt

Historia e kujton Hannah Arendtin për angazhimin e saj të vazhdueshëm në luftën kundër regjimeve totalitare dhe dënimin e tyre. Mendimi i saj në këtë kuptim realizohet me librin-hetim mbi Adolf Eichmann dhe nazizmin, me titull “Banaliteti i së keqes: Eichmann në Jerusalem” (1963).

Edhe më herët, në vitin 1951, ajo kishte botuar themelorin “Origjina e totalitarizmit”, rezultat i një hetimi të saktë historik dhe filozofik. Në këtë ese, dalin gjykime negative si për Revolucionin Francez ashtu edhe për Revolucionin Rus.

Në lidhje me këtë, amerikani George Kateb, një nga studiuesit kryesorë të filozofit, e përmbledh mendimin e tij në lidhje me të keqen:

Vëmendja e Arendt është përqendruar në figurën e Adolf Eichmann-it, i ulur në kabinën e xhamit dhe i marrë në pyetje nga një akuzues izraelit. Kur u pyet për arsyen e veprimeve të tij, Eichmann përgjigjej herë pas here ndryshe, duke thënë tani se ai ishte kufizuar në zbatimin e urdhrave, tani që e kishte konsideruar të pandershme të mos kryente punën që i ishte besuar, tani që ndërgjegjja e kërkonte që ai të ishte besnik ndaj eprorëve. Në thelb, të gjitha përgjigjet e tij përfunduan në një: “Unë bëra atë që bëra”.

Nga kjo Hannah Arendt arriti në përfundimin se Eichmann po thoshte të vërtetën, se ai nuk ishte një njeri i keq, një mizor apo një paranojak. Dhe gjëja e tmerrshme ishte pikërisht kjo, se ai ishte një person i zakonshëm, i zakonshëm, në shumicën e rasteve i paaftë për të menduar, si shumica prej nesh.

Për Arendt, të gjithë ne nuk jemi në gjendje të ndalemi dhe të mendojmë dhe t’i themi vetes se çfarë po bëjmë, çfarëdo qoftë ajo.

Me një vështrim më të afërt, pika qendrore e studimit të filozofes, ajo që nxit interesin e saj për totalitarizmin shprehet mirë nga një frazë e Paskalit:

Gjëja më e vështirë në botë është të mendosh.

Si libri Origjina e totalitarizmit ashtu edhe ai për Eichmann-in mund të konsiderohen një koment për këtë fjali të shkurtër por të jashtëzakonshme të Blaise Pascal.

Eichmann nuk mendonte; dhe në këtë ai ishte siç jemi ne të gjithë shumicën e kohës: krijesa që i nënshtrohen zakonit ose impulsit mekanik. E kuptojmë, pra, pse e keqja përkufizohet prej saj si “banale”: ajo nuk ka thellësi, nuk ka esencë që korrespondon me efektet e saj.

Megjithatë, sipas autores, ky interpretim psikologjik i Eichmann-it nuk mund të shtrihet tek liderët e nazizmit, tek Hitleri, tek Göring, tek Himmleri. Ata kishin një thellësi të rëndësishme psikologjike: ishin të përkushtuar ideologjikisht. Eichmann, nga ana tjetër, ishte vetëm një zyrtar: ky është “banaliteti i së keqes”.

Prandaj, ndryshimi midis Origjinës së totalitarizmit dhe Banalitetit të së Keqes: Eichmann në Jerusalem konsiston në këtë:
i pari flet kryesisht për të gjithë ata që nxisin të keqen;
i dyti, duke ardhur për të përfunduar analizën e gjithë fenomenit, merret me mentalitetin e zyrtarëve të këqij.

Në fund të fundit, që krimineli më i madh i shekullit të njëzetë është njeriu i një familjeje të mirë, është një ide që del fuqishëm nga prodhimi i Arendtit.

Kështu përfundon përpjekja e tij për të gjetur një shpjegim për fenomenin më të tmerrshëm nga të gjitha.

Është një çështje e diskutimit akademik nëse ajo ia ka arritur vërtet këtë qëllim.

Hannah Arendt u përpoq të shpjegonte shkakun dhe natyrën e së keqes së totalitarizmit, duke shkuar më thellë se George Orwell, Simone Weil dhe studiues të tjerë. Kjo është e mjaftueshme për t’i bërë ata të meritojnë vëmendje të madhe.

Përsëri, mbrojtja e tij intensive e të drejtave të punëtorëve dhe shoqatave gjatë Luftës së Vietnamit, dhe episodet e mosbindjes civile duhet të mbahet mend: shkrimet në lidhje me këtë fazë gjenden në veprën “Mosbindja Civile”.

Vitet e fundit

Në vitin 1972 ajo u ftua të jepte Gifford Lectures (seri vjetore leksionesh, që nga viti 1887, mbi teologjinë) në Universitetin Skocez të Aberdeen, i cili në të kaluarën kishte pritur mendimtarë prestigjioz si Henri Bergson, Étienne dhe Gabriel Marcel.

Dy vjet më vonë, gjatë ciklit të dytë të Giffords, Arendt pëson sulmin e parë në zemër.

Vepra të tjera domethënëse të kësaj periudhe janë “Vita activa. Gjendja njerëzore” dhe vëllimi teorik “Jeta e mendjes”, botuar pas vdekjes në vitin 1978. Nëpërmjet këtij të fundit, Arendt sipas autorëve shumë të dashur grekë (dashuri e transmetuar nga Heidegger ), e kthen “çudinë” (thaumàzein) në qendër të ekzistencës njerëzore.

Mendimtarja e madhe Hannah Arendt vdiq më 4 dhjetor 1975, në moshën 69-vjeçare, për shkak të një arresti të dytë kardiak, në apartamentin e saj në Riverside Drive, Nju Jork.

Në vitin 2012 u realizua filmi biografik “Hannah Arendt”, me protagoniste Barbara Sukowa dhe me regji të regjisores gjermane Margarethe von Trotta./Elida Buçpapaj

blank

Më 30 nëntor 1965 lindi aktori i shquar amerikan Ben Stiller

VOAL- Benjamin Edward Stiller lindi në Nju Jork më 30 nëntor 1965, djali i çiftit të aktorëve dhe komedianëve Anne Meara dhe Jerry Stiller dhe vëllai i aktores Amy Stiller. Babai i tij është hebre ndërsa nëna e tij është katolike dhe i përket Kishës së Irlandës. Fëmijëria e tij është në shenjën e showbizit: tashmë në moshën 6-vjeçare babai e çon të marrë pjesë në “The Mike Douglas show”. Për më tepër, që në moshën dhjetëvjeçare ai ka bërë filma të shkurtër me motrën e tij, Amy Stiller dhe disa miq.

Babai, i cili e njohu menjëherë talentin e tij, vendosi ta përfshijë më shumë në aktivitetin e tij si aktor dhe humorist dhe, pas disa eksperiencave teatrale, Ben luajti së bashku me Jerry-n në filmin “Up and down the Caribbean” të vitit 1987 të Steven Lisbergercon. Në të njëjtin vit ai luan një rol të vogël në filmin e Steven Spielberg “Empire of the Sun” dhe luan në televizion në komedinë “Shtëpia e gjetheve blu”. Po në të njëjtin vit, i konsideruar si më fatlumi i karrierës së tij, iu kërkua të merrte pjesë në “Saturday Night Show”, spektakli më i rëndësishëm për humoristët amerikanë, i cili lansoi personazhe të kalibrit të Eddie Murphy dhe John Belushi.

Mënyra e tij e bashkëveprimit me publikun është shumë e njohur nga producentët dhe regjisorët dhe në vitin 1989 MTV i ofron atij të drejtojë shfaqjen e tij: “The Ben Stiller Show”. Kanavacja përfshin muzikë, argëtim, intervista dhe disa parodi të yjeve të Hollivudit që do ta bënin të famshëm. Në vitin 1990, përveç disa interpretimeve në disa filma të suksesshëm, ai vendosi të provonte veten si regjisor dhe me produksionin e Danny De Vito dhe një kast të mirë (Ethan Hawke dhe Winona Ryder) realizoi “I ri, i lezetshëm dhe i papunë”. një komedi brilante që arrin njëfarë suksesi me publikun dhe kritikën.

Sërish si regjisor, Stiller bëri edhe “The pain in the ass” (1996) dhe “Zoolander” (2001). Filmat që e shohin atë duke u përballur me rolin e aktorit janë të ndryshëm dhe të gjithë kanë pasur sukses. Përmendim disa: “Youth Madness” (1988) nga David Anspaugh; “Hakmarrja e kryqëzuar” (1989) nga John Irvin; “Stella” (1990) nga John Erman dhe “Highway to Hell” (1992) nga Ate de Jong. Publiku bëhet gjithnjë e më i lidhur dhe Ben Stiller ia kalon shumë babait të tij në garën e minjve.

Ai është një fytyrë themelore për komedinë brilante dhe, pas “Love and Disaster” në 1996, vjen shenjtërimi me “There’s Something About Mary” në të cilën ai luajti me Cameron Diaz. Suksesi është planetar edhe sepse filmi ka një skenar shumë qesharak dhe politikisht jokorrekt. Komploti është i thjeshtë dhe batutat janë të këndshme, por ai bën diferencën, me fytyrën e tij plastike dhe pamjen e tij të mirë djalit. Mënyra e tij e të vepruarit ndjek gjithmonë të njëjtën teknikë, duke qenë viktimë e rastësive dhe ngjarjeve paradoksale dhe duke reaguar me sens të shëndoshë të ashpër. Në fakt janë filmat që ndërtojnë karakterin e tij sepse talenti i tij i vërtetë, pak i njohur në Itali, është ai i humoristit dhe showman-it. Megjithatë, fytyra e tij dhe mënyra e tij e të vepruarit i pëlqen edhe Jay Roach, i cili e thërret për një rol bashkë-star me Robert De Niro në filmat e suksesshëm “Meet the Parents” (2000) dhe “Meet the Parents?” (2004).

Në të njëjtat vite Ben punon me Danny De Vito i cili e drejton në “Duplex – Një apartament për tre” dhe “Zilja e shokut tim më të mirë”, përkatësisht në 2003 dhe 2004. Nga e njëjta periudhë është “Palle al balzo – Dodgeball” . Në Evropë suksesi i tij vazhdon me “Starsky & Hutch” (2004, me Owen Wilson) dhe “Një natë në muze” (2007).

Filmi i tij i fundit i vitit 2011 e sheh atë bashkë-yll me Eddie Murphy, ‘Tower Heist’.

Ai është i martuar me aktoren Christine Taylor që nga viti 2000 dhe kanë dy vajza. Ai është shumë aktiv në bamirësi veçanërisht në favor të “Elizabeth Glaser Pediatric AIDS Foundation” dhe “Starlight Starbright Children’s Foundation”, ka financuar edhe fushatat elektorale të kandidatëve demokratë John Kerry dhe Barack Obama./Elida Buçpapaj

blank

Jeta dhe vepra e Plutarkut, historian dhe filozof grek, moralist i shquar dhe një nga njerëzit më të ditur të kohës

Plutarku (Plutarch) është historian dhe filozof grek, moralist i shquar dhe një nga njerëzit më të ditur të kohës së tij. Lindi në Herone të Beotisë në vitin 46 i erës sonë dhe vdiq rreth vitit 120. Studioi dhe u edukua në Athinë në frymën e shkollës filozofike të Platonit, më vonë vizitoi Aleksandrinë dhe disa herë me radhë Romën, ku u njoh me perandorin Trajan, i cili e përkrahu shumë në karrierën e tij politike ashtu sikurse më vonë dhe Hadriani. Nga Trajani u emërua këshilltar i prokonsulit të Ahesë,kurse nga Hadriani prokurator i taksave.Pjesën më të madhe të jetës e kaloi ne qytetin e lindjes ku ishte zgjedhur edhe arhont.Për nje kohë ai ushtroi edhe funksionet e priftit në tempullin e Delfit.

Krahas këtij aktiviteti të gjerë politik, Plutarku një pjesë të madhe të kohës ia kushtoi studimeve. Ai prodhoi shumë,por mjerisht jo të gjitha veprat e tij kanë arritur deri në ditët tona. Janë ruajtur rreth 50 biografi të njerezve të shquar te kohes antike greko-romake te titulluara Vitae parallelae (Jetët paralele). Përveç kësaj vepre biografike na janë ruajtur edhe punime tjera me tematikë të ndryshme filozofike,politike,etj. të përmbledhura nën një titull të përbashkët “Moralia” (Vepra morale). Në këtë vepër pasqyrohet mirë gjendja e filozofisë, literaturës dhe historisë në periudhën e fundit të Helenizmit.Wikipedia

Veprat

  • Vitae parallelae (Jetët paralele)
  • Moralia (Vepra morale)
blank

Mjekja shkodrane Çiljeta Nushi (Fishta) respektohet nga kolegë italianë dhe bashkatdhetarët e saj Nga Namik Mehmeti

Me Dr. Çiljeta Nushin jam njohur nē vitet 80 kur ajo punonte nē ish- spitalin “Jorgji Karamitri”. Me babain e saj Ndoc Nushi, një intelektual dhe ekonomist me shumë përvojē pune, pavarësisht nga diferencat në moshë , kishim njohje jo vetēm si komshinj në Piacen e qytetit por dhe një afrimitet në takimet në Kafen e Madhe apo Lulishten Popullore.

Në shoqerinë e e të ndjerëve Sandër Curri, arsimtar dhe gazetar; Paulin Selimi shkrimtar humorist, nēn trokitjen e gotave të rakisë kalonim orë çlodhje e largim të stresit, nepërmjet humorit, barceletave e diskutimeve për sportin shkodran.

Por Ndoci më së pari ndihej i gëzuar pasi vajza e tij Çiljeta, ishte diplomuar në mjekësi dhe kishte filluar karierën e saj në qytetin e lindjes. Çiljeta për aq vite, nga 1982 deri në vitin1992, pra afër një dhjetëvjeçar sa punoi nē spitalin e Shkodrës, fitoi besimin e pacientëve dhe të kolegëve. E specializuar për semundjet alergjike ajo punoi përkrah mjekëve të njohur shkodran si Emroda Beli, Agron Agolli, Lek Çuni, Basir Dermani dhe ruan kujtime të pashlyeshme duke përfituar nga përvoja e tyre.

Eksodi i vitit 1992 përfshiu edhe dr. Çiljetën me dy vajzat, Antonetën 9 vjeçe dhe Edith 4 vjeçe, duke fituar të drejtën e specializimit në universitetet mjekësore përtej Adriatikut, duke u vendosur në Firenze. Asnjëherë pa harruar vendlindjen, Shkodrën, shoqërinë dhe miqësinë me bashkëmoshatarët që nga shkolla e mesme dhe universiteti, ajo me një vullnet dhe përkushtim, duke punuar një vit si infermiere, arriti të realizojë ëndrrën e saj, duke dhënë provimet shtesë për tu diplomuar si mjeke e përgjthshme e më vonë duke kryer dhe specializimin në profilin e prefesionit të saj.

Ndërsa vlerëson ndihmën e Prof. Angjelo Padalena nuk mbetet pa i dhënë mirënjohje edhe profesorëve të specializuar në Harvard të SHBA. Që në hapat e parë të punēs, ajo iu përgjigj me ndihmën e pakursyer edhe bashkatdhetarëve së bashku me kolegët e saj shqiptar si Xhavit Pasholli dhe Pranvera Ohri.

Më ka takue rasti të njihem me 87- vjeçaren Teuta Tërshana, njē grua e persekutuar së bashku me bashkëshortin e saj, e cila nuk kursehet në vlerësimin që Dr. Çiljeta i ka dhënë në përballimin me sukses të frakturave të artikulacioneve koksofemoral (këllku). Por është dhe një lagje përtej spitaleve të zonēs Carexhi, Madonnina del Grappa e banuar nga shumë emigrantë shqiptarë, ku Dr. Çiljeta i është ndodhur gjithjnjë e gatshme për ti dhënë ndihmën e duhur.

Por sa e kënaqur që ka arritur të realizojë ëndrrën e saj, po aq e lumtur është dhe për hyrjen në jetën e pavurur, ku Antoneta pas diplomimit në shkenca poltike në Universitetin e Firenze, punon si juriste në Angli. Po kështu Edith, diplomuar në shkencat juridike, edhe ajo punon në Londër.

Pak muaj më parë Dr. Çiljeta ishte në Tiranë ku festoi 40- vjetorin e diplomimit në Universitetin e Tiranës së bashku me mbi njëqind mjek të ardhur, shumë prej tyre nga SHBA, Holanda, Italia etj. Ishte një rikthim në botën stutendeske, nëpërmjet kujtimeve, ku takoi dhe bashkëqytetarët e saj si Lindita Alia, Dizdari etj., dhe njëkohësisht duke kujtuar me respekt edhe profesorët e nderuar si Nesti Bocka, Hektor Peci, Elsa Kone, Nestor Thereska, Ali Alushani etj.

“U ndjeva shumë e entuziazmuar nga ai takim brezash. Ishte një udhëtim jo i zakonshëm nga udhëtimet drejt Tiranës një herë në vit, por drejtë Shkodrës, vendlindjes, nuk e di pse ndjehem e trishtuar, kur shkeli në rrugën që të afron tek shtëpia ku kam lindur e rritur, nën kujdesin e prindërve të mi të çmuar”, thotē e emocionuar Dr. Çiljeta.

blank

 

blank

/Për ShkodraWeb nga Namik MEHMETI, Firenze, Itali/

blank

Më 19 nëntor 1884 Ambroz Marlaskaj, frat françeskan, publicist, mësues, tekstolog, jurist dhe deputet i Kuvendit Kushtetues

Ambroz Marlaskaj (Kushnen, 19 nëntor[1] 1884 – Romë, 14 qershor 1939[2]) ishte frat françeskan, publicist, mësues, tekstolog, jurist dhe deputet i Kuvendit Kushtetues.

Jeta

Leu në Kushnen te Mirditës, në një familje të përmendur për mjeshtërinë të punimit të kumbonëve, i biri i Ejëllit dhe i Mrisë. Lleshi i vogël merr mësimet e para dhe kryen rishtarinë në Kuvendin Françeskan të Rubikut duke e nisur vitin e provës më dt. 10 tetor 1900, mësimet bazë të teologjisë i bëri gjegjësisht në Gjuhadol dhe Troshan. Nga eprorët u nis më pas në Perandorinë Austro-Hungareze për të përfunduar studimet në teologji e filozofi, kreu këndimet më 1907. Më 26 dhjetor të 1907 merr emrin Ambroz dhe merr gradën e priftërisë.

Më 6 shtator 1909 emrohet sekretar i Provincës Françeskane në Shkodër, mbas një viti dha dorëheqjen për t’u zëvendësuar nga P. Zef Gici OFM[1]. Qe kryetar i një grupi pune për shqyrtimin e teksteve shkollore të hartuara nga Gaspër Beltoja dhe Gaspër Mikeli, në të cilin bënin pjesë fretnit françeskanë Marin Sirdani, Justin Rrota dhe Gjergj Fishta më 1910.

Gjatë viteve 1913-1914 Marlaskaj do të shkojë në Vjenë dhe Pragë, gjithnjë me detyra fetare dhe më 1915 do të kthehet përsëri në Shkodër. Caktohet anëtar më 1916 në Komisinë Letrare në krah të Pekmezit, Gurakuqit, P. Gjeçovit, etj; ne fillim me funksionin sekretar, por shpejt i zëvendësuar nga Luigj Naraçi[2]. Me 1916 caktohet Drejtor i Kolegjit Françeskan të bartur në Troshan nga mungesa e nozullimeve më 24 dhjetor 1918. Zbatoi me perpikmëri programin e shkollave të Austrisë dhe për ndihmë të profesorëve e të nxënësave nxori prej Ministrie të gjithë librat e përshtatshëm së bashku me metodat, i ndihmuar prej profesorëve tjerë për t’i përkthyer tekstet shkollore në dobi të nxënësave. Me hapjen e liceut “Illyricum” iu bë ndihmës P. Fishtës, duke qenë se ky i mbrami qe drejtor i të gjitha shkollave françeskane. Krijoi me pranim të Imzot Lazër Mjedës “Lidhjen e Mësuesavet” që kishte për qëllim lartimin pedagogjik të mësuesit dhe mbrojtjen e të drejtave të tij. Diskutohej në vitet 1922-’23, me propozimin e Imzot Lazër Mjedës të bashkoheshin gjimnazet e françeskanëve dhe të jezuitëve në një gjimnaz të vetëm katolik me program të përbashkët. P. Ambrozi u emërua me P. Justin Rrotën në komisionin e caktuar, nga paria e provincës[1].

Merr pjesë në grupimin “Ora e Maleve” të themeluar në pranverën e 1923[3]. Me zgjedhjet e mbajtura më dt. 27 dhjetor 1923 del deputet i prefekturës së Shkodrës nga 21 janari gjer më 2 qershor 1924[4] duke zëvendësuar kësodore P. Fishtën si përfaqësues i klerit. Pas Lëvizjes së qershorit 1924, me daljen e qeverisë Noli nuk u bënë zgjedhje. Kur u mblodhen ne Vlorë për Lëvizjen e qershorit, e ftuan edhe P. Ambrozin me firmosë, por nuk pranoi dhe shtoi “na nuk kena mandat prej popullit për kyt”.

Me të ashtuquajturin “Triumfi i Legalitetit” më dt. 24 dhjetor 1924 zë e fshihet ndër katundet e Zadrimës, ku më pas i veshur si katundar largohet jashtë vendit. Nëndrejtor i gjimnazit bëhet ndërkohë P. Anton Harapi. Me amnistinë e shpallur më 1926 kthehet në Shqipëri sëbashku me provincialin e asokohe P. Pal Dodajn.

Më 1934 Universiteti Pontifik Antonjan i Françeskanëve në Romë i kërkoi Provincialiatit të Shqipërisë t’i dërgonin për të mbajtur katedrën dogmatike. Në dhjetor të 1934 viziton Shqipërinë dhe në letërkëmbimin e tij thekson hapjen e ritit latin në Shqipërinë e Jugut[5]. I laureuar në Universitetin Gregorian të Romës e mbajti atë katedër gjer në vdekjen që e gjeti gjatë një operacioni apendisiti. Penda e Gjikam do të shkruante te “Hylli i Dritës” artikullin nekrologjik Pater Ambrozi më 1939[6]

Mësuesi, deputeti dhe publicisti

P. Ambrozi vetë përktheu pjesë prej tekstit të matematikës Jakob e ushtrimet e librit të parë të greqishtes së bashku me gramatikë. Përgatiti edhe një gramatikë të vogël origjinale per gjuhë shqipe. Përktheu të dyja pjesët e “Ushtrime për gjuhë latine” nga August Scheindler më 1921-’22 e i botohet më 1930[7]. Në gjysmën e dytë të 1921 boton shkrimet “Mbi Ortografi të Sotshme” si kritikë ndaj rregullave të çanësuara pesë vite më parë nga KLSH duke iu referuar Kamardës[8], “Si duelën të zgjedhun deputetët katolikë të Shkodres” , “A âsht’ qeveria e Tiranes nji Turkì e Ré a Jo?” etj. Boton broshurën “Nji monument pazotsie në lamin e arsimit në Shqipni” më 1922 që i binte ndesh reformave arsimore të Rexhep bej Mitrovicës. Revista “Hylli i Dritës” bëhet për Marlaskajn tribuna e ideve të tij ku shpesh përdor pseudonimin Nji i mirditas.

Sipas memuaristikës së P. Zef Pllumit, qe i mendimit me përshtatë Kanunin e Maleve duke përpunuar konceptet juridike si mësues i të Drejtës Kanonike që ishte, e të formohej ashtu Kodi Civil shqiptar. Por i kundërshtuar nga politikanët e tjerë në parlament, sipas tij donin të shartonin Sheriatin me Kodin Napoleonik.

La shënime në filozofi dhe teologji morale[9] (studimi “Mbi monizmin dhe materializmin”), në histori “Historia e Pedagogjisë”, “Ipeshkëvinjtë e Shqypnisë”; shkrime të tjera, në gjuhësi (ka botuar gramatikë latine, një fjalor latin, studimin “Mbi ortografinë e sotme”).

Burime

^ a b c Kurti D., Provinca Françeskane Shqyptare[lidhje e thyer] (E ripertrime në vj.1906), Cokesë (Skicë historike).Shkodër 1965.
^ a b Osmani T., Komisia Letrare Shqipe në Shkodër (1916-1918), Phoenix 2001.
^ Çefa K., Si duhet paraqitë zani “Ora e maleve”, Shqiptarja.com, 14 shtator 2013.
^ Estrefi, D., Ligjvënësit shqiptarë 1920-2005 Archived 14 May 2011 at the Wayback Machine. – Kuvendi i Shqipërisë, Tiranë 2005 fq. 15-17.
^Murzaku I.A., “Returning Home to Rome: The Basilian Monks of Grottaferrata in Albania”, Grottaferrata, Roma: Monastero esarchico, 2009. fq. 162.
^ Gjikam, Pater Ambrozi, HD, v. XV 1939, 3-7, fq. 342-344.
^ Gjinaj M.; Mele M.; Elmazi M., “Bibliografi e librit shqip në fondet e Bibliotekës Kombëtare”, Biblioteka Kombëtare, Tiranë, 2010 fq. 370-371 ─ ISBN 978-99927-731-8-5.
^Instituti i Shkencave, Buletin për shkencat shoqërore, Botim i institutit të Shkencave, Tiranë 2006 fq. 246.
^ Malaj V., Apostolic and educational work of the Franciscan Order among the Albanian people, Buletini Katolik Shqiptar, red. Gjon Sinishta, San Francisco 1990. fq. 36.

blank

FATON ZENELI PËR HERË TË PARË RRËFEN FERRIN E PËRJETUAR NË C.Z.FAMËKEQE TË BEOGRADIT- Nga ARIF EJUPI

FATON EJUP ZENELI

 

Faton Ejup Zeneli nga Sibovci i Epërm i komunës së Podujevës, edhe pse i pafajshëm prej 23.03.1985 e deri më 7 dhjetor 1985,pati përjetuar ferrin në burgun e Prishtinës dhe atë të Beogradit.
Serbë e malazezë të vendosur si kolonë në qytete e fshatra të Kosovës, të nxitur nga Beogradi, pas demonstratave të vitit 1981,të organizuara nga rinia studentore e Universitetit të Kosovës, trillojnë lloj-lloj skenarësh nga më të pistët, me qëllimin e vetëm që bota, të kujtoj që ata janë vërtetë të rrezikuar nga shqiptarët.
Në mënyrë që të sensibilizohet opinioni brenda Jugosllavisë, dhe ai ndërkombëtar dhe gjendja e tyre në Krahinën Socialiste Autonome të Kosovës, të paraqitet si e padurueshme dhe si nevojë urgjente të imponohet ndërhyrja policore dhe ushtarake, ata kryejnë ndaj vetvetes vepra nga më të turpshmet.
Thyejnë pllakat përkujtimore të të vdekurve nëpër varrezat e tyre. Dëmtojnë kisha dhe manastire.
Djegin pronat e mbjella me vreshta e kultura të tjera bujqësore. Trillojnë përdhunime të paqena të grave dhe vajzave të tyre. Planifikojnë vrasjen e fëmijëve të tyre nëpër çerdhe e shkolla fillore.
Më vonë këto vepra idiotësie të kryera nga vetë ata ua mëveshin shqiptarëve.
Projektues të kësaj çmendurie ishin neo-fashistët kokëkrisur :Miroslav Sholloviq, Dushan Tomasheviq, Sreten Martinoviq, Mitar Baleviq, Kosta Bullatoviq, Bogdan Kecman, Boshko Budimiroviq,etj,të cilët edhe sot ëndërrojnë kthimin në vendin e krimit.
Po të funksionin si duhet ligjet mbi dënimin e krimit të gjithë këta shpirtndyrë duhej të kalbeshin në burgje, sepse me krrokëritjet e tyre të pandërprera në stil korbash nxitën makinerinë e kryekriminelit Millosheviq, për kryerje gjenocidi të paparë në Kosovë.
Në këtë lojë të fëlliqur përfshihet edhe Armata jugosllave. Ajo me skenarë të ngjashëm vret mbi 100 (njëqind) të rinj shqiptarë, derisa ata po shërbenin në kuadër të saj, që në fakt për ta ishte e huaja.
Shumë shqiptarë përpos që vriten marrin edhe dënime drakonike nga Gjykatat Ushtarake të ish-Jugosllavisë,siç ishte rasti me të rinjtë: Riza Xhakli, Abdylxhemil Alimani,,Riza Alibashiq, Pajazit Aliu, Afrim Mehmeti,Behxhet Shala-Bajgora, Hysen Shurdhani, Zenel Baçaj, Shefki Barileva,Shefqet Paçarizi, Ibrahim Mazrekaj, Enver Behluli e shumë e shumë të tjerë.
Në vargun e këtyre marrëzive të panumërta hynë edhe kurdisja e veprës penale ndaj të riut Faton Zeneli, asokohe 19 vjeç.
Gjatë natës së 27 dhe 28 shtatorit të vitit 1984 në varrezat serbe në Sibovc të Epërm të Podujevës, nga persona të panjohur thyhen pllakat përkujtimore të të ndjerëve Ruzhica Simiq dhe Dragosav Karaiq.
Për habinë e të gjithëve Beogradit dhe shërbëtorëve të tij në Kosovë, u nevojiten plot gjashtë muaj e gjysmë për të filluar me procedurat për zbulimin e kryerësit të kësaj vepre makabër.
Faton Zeneli, edhe pse kanë kaluar 38 vjet nga kjo ngjarje deri në detaje i kujton skenat e trilluara ndaj tij. Ai thotë “ Mbrëmjen e kësaj nate së bashku me nënën time Nazlijen patëm shkuar në Prishtinë, tek dajallarët e mi Fehmi e Mehdi Berisha, që jetonin në lagjen Kodra e Trimave(ish-Vranjevci).
Ndërkaq, babai im Ejupi, që gjatë kësaj kohe punonte si teknik ndërtimi në ndërmarrjen “Kablar”të Kralevës,dega në Prishtinë, e që çdo natë ishte pranë nesh, mbetet në shtëpi me motrat.
Meqë kishim rreth 1 hektarë tokë pjellore dhe rrogën e babit, jetonim relativisht mirë.
Kohë pas kohe na ndihmonin edhe xhaxhallarët Jakupi dhe Ruzhdiu, që gjendeshin prej vitesh në Kanada, si dhe Sabriu që punonte përkohësisht në Shtutgart të Gjermanisë Federale.
Kisha filluar me frekuentimin e mësimeve në Qendrën e Arsimit të Mesëm të Orientuar “8 Nëntori” të Podujevës, dhe asnjëherë nuk më kishte shkuar mendja se një ditë do të më gjejë belaja e kurtheve të ngritura nga sllavo-komunistët dhe shërbëtorët e tyre shqiptarë.”
Më 23 mars të vitit 1985,derisa isha në gjumë oborri ishte mbushur me policë. Njëri prej tyre që ishte në krye të ekspeditës u fut si tërbuar në dhomë, duke më urdhëruar që të vishesha brenda pesë minutave.
Më prangosën para syve të nënës dhe motrave, të cilat në ato çaste rrokën britmat, sepse as unë e as ato nuk e dinim arsyen e arrestimit tim.
Kur më çuan në stacionin e policisë në Podujevë, dy inspektorë shqiptarë të kriminalistikës që përhirë të fëmijëve dhe familjeve të tyre nuk po ua përmendi emrat më thanë “- o prano që i ke thyer përmendoret e dy të vdekurve serbë në varrezat e Sibovcit të Epërm, o do të vrasim.”
Pa i menduar pasojat prerazi thashë:-Më vrisni! Si ta pranoj veprën që nuk e kam bërë. Ata gati dy orë insistuan që unë ta pranoj këtë vepër të shëmtuar.
Ndërkohë në dhomën ku më mbanin të prangosur hyri i egërsuar edhe njëfarë Jakup Hoti,i cili më thoshte” trokitjet e çekanit me të cilin i ke thyer gurët e varreve të Dragosavit dhe Ruzhicës, janë dëgjuar deri tek Qershitë e Llapashticës”
Pastaj, ai më tha ”Djali i mirë a e di që ti ke bërë vrasje të dytë të Ruzhica Simiqit,sepse ajo ende pa e hequr vellon e nusërisë është vetëvrarë. Në realitet unë as që e kisha idenë se kush ishin Ruzhica e Dragosavi.
Në ato momente u ndjeva tepër i fyer, sepse nuk isha edukuar në një frymë të tillë që të bëja vepra kaq të ulëta.
Menjëherë kuptova që ai dhe dy kolegët e tij donin që unë të flisja sipas vullnetit të tyre, dhe jo si është e vërteta.
Nën lot e dënesje betohesha përpara tyre në gjithçka që s’ isha i inkriminuar në këtë krim.
Mirëpo, këta tre satrap të pashpirtë nuk iu bindën lotëve e as betimeve të mia. Më zhvishen lakuriq dhe filluan të më rrahin me shufra gome e shkopinj me nyje sikur të isha bishë mali.
Pas tri ditësh ashtu të lënduar rëndë më përcollën në Burgun e Qarkut në Prishtinë. Edhe këtu torturat ishin të tmerrshme.
Sikur të mos ishin gardianët Kamber Hoxha dhe Rrahim Topanica, nga Podujeva, nga dhuna e shfrenuar që ushtrohej mbi mua do të çmendesha.
Ata pa u vërejtur nga gardianët e tjerë më sillnin barëra dhe ushqime. Më vonë kam kuptuar që z.Hoxha, vetëm pse e kishte kundërshtuar dhunën çnjerëzore ndaj të burgosurve shqiptarë ishte larguar nga puna.
Duke ndjerë borxh ndaj tij nga shokë e miq kam kuptuar që pas largimit nga puna z. Hoxha, familjen e mbante nga shit-blerja e bagëtive.
Si z.Hoxha ashtu edhe z.Topanica, gjatë gjithë jetës u jam mirënjohës. Nga dhuna e paparë që ushtrohej në mua parandieja vdekjen .Kisha rënë shumë në peshë.
Atë ushqim të paktë dhe të pashije nuk mund ta kapërdija, sepse kisha ndezje të grykës dhe lukthit.
Edhe pse e kërkoja ndihmën e mjekut ajo nuk më ofrohej. Më thuhej “ Ti je vetë djalli, duhet të ngordhësh si një qen i zgjebosur” Vizitat nga familja më ishin ndaluar me arsyen se ata mund të ndikojnë në deklaratat që duhej t’i jepja para Trupit Gjykues.
Pas qëndrimit prej pesë muajve në Burgun e Prishtinës më transferojnë në C.Z. të Beogradit.
Meqenëse nuk e dija asnjë fjalë në gjuhën serbe isha i sigurt që edhe atje do ta përjetoja ferrin.
Ishte njëfarë treni që quhej Akropolis dhe që qarkullonte në mbrëmje nga Fushë-Kosova në Beograd.
Katër-pesë policë më futën në një veturë të mbyllur me rrjeta dhe nga Prishtina, më çuan në stacionin hekurudhor të Fushë-Kosovës.
Ashtu të prangosur më hipën në tren. Drejt Beogradit më shoqëruan tre policë. Dy më mbanin nën mbikëqyrjeje, e i treti në distancë një apo dy metra fliste me njëfarë toki-voki me dikë.
Të gjithë udhëtarët më shihnin sikur të isha egërsirë kopshti zoologjik. Meqenëse nuk isha mirë dhe nga qëndrimi i gjatë në këmbë dy-tri herë edhe u alivanosa, derisa mbërritëm në C.Z. të Beogradit.
Aty më vendosën në një dhomë me një malazezë të dënuar për vrasjen e dhëndrit të tij . Ai kishte mbipeshë. Ishte mbi 100 kilogram. Nga ankthi që kisha dhe gërhitjet e tij nuk mund të flija fare.
I dërmuar prej lodhjes dhe pagjumësisë dukesha sikur i dehur. Me të aguar mëngjesi kinse për ta pastruar dhomën u fut brenda një grua trashamane dhe trupgjatë. Me të kuptuar që jam shqiptar më nxori jashtë, duke më goditur disa herë me bisht fshese në kokë.
Edhe pse kontaktet me të burgosurit tjerë ishin të ndaluara u ngjita në katin e dytë dhe gjithë ngjarjen ia rrëfeva Afrim Tërmkollit nga Dumoshi i Podujevës, i dënuar politik i demonstratave studentore të vitit 1981.
Afrimi u prek shumë kur më pa, sepse nga torturat e pësuara duksha si skelet. Ai me lot në sy më tha:” Faton, këtu është xhehenemi i kësaj bote, por tregohu i fortë dhe i pathyeshëm”
Meqenëse qenke djalë i vetëm në familje kurrë mos e mendo vetëvrasjen, se nuk është në traditën e shqiptarit.
Këta përmes dhunës dhe sjelljeve çnjerëzore duan të na çojnë në vetëvrasje. Duke më ledhatuar e puthur në të dyja faqet kërkoi nga unë që të betohem përpara tij, se kurrë nuk do të më shkojë mendja në vetëvrasje.
Gjatë 4 muajve në C.Z. e Beogradit hoqa të zinjtë e ullirit .Përveç gardianëve në mënyrë shumë të vrazhdët me mua silleshin edhe punëtorët e burgut. Ata më thoshin ”edhe ty së shpejti do ta japim Republikën e Zija Shemsiut, i mbytur me tortura në këtë burg më 5 maj të vitit 1985”
Telashe të shumta që nuk ka pendë që i përshkruan më sillnin edhe disa kriminelë serbë, që në këtë burg mbaheshin si të sëmurë psikik. Ata kinse të sëmurë para syve të eprorëve të burgut pjatën me supë të nxehtë ma përplasnin në trup.
Edhe pse kisha situata tepër të rënda herë-herë edhe të papërballueshme e mendoja betimin e dhënë përpara Afrimit, dhe nuk kaloja në akt vetëvrasje.
Afrim Tërmkolli që po e vuante dënimin në këtë burg famëkeq nëpërmjet familjarëve të tij i çon fjalë babait tim dhe i sugjeron angazhimin e një mbrojtësi-avokati në rastin tim.
Menjëherë babai im Ejupi e angazhon avokatin e njohur kosovar Bajram Kelmendi, i cili më viziton në C:Z. të Beogradit . Ai nga biseda me mua dhe provat e mbledhura në terren bindet që unë nuk isha kryerësi i kësaj vepre.
Kelmendi me të kthyer në Prishtinë kontakton Zëvendësprokurorin publik, Srbolub Çoçanoviq dhe gjyqtarët Rexhep Abdullahu,Habib Abdyli dhe Lubisha Niçiq. Ai nga ata kërkon që ditën e Gjykimit tim të sillen gjithsesi në sallë si palë e dëmtuar edhe familjarët e Dragosavit dhe Ruzhicës.
Edhe pse ndaj meje ishin mbajtur katër-pesë seanca gjyqësore në mungesë provash ende s’kishte vendim të formës së prerë.
Jashtë çdo rregulloreje dhe norme ligjore më vazhdohej qëndrimi në burg. Padrejtësisht u mbajta 5 muaj në burgun e Prishtinës dhe 4 muaj në atë të Beogradit.
Ditën e Gjykimit tim në sallë u panë edhe familjarët e Dragosavit dhe Ruzhicës. Ata duke njohur lojën e Beogradit dhe veglave të tyre në Kosovë, ndaj meje u treguan tejet korrekt, sidomos familja Karaiq, që kishte ardhur në cilësinë e palës së dëmtuar nga Kragujevci i Serbisë.
Ata para trupi gjykues thanë” mos e merreni në qafë këtë çun të rinj, se ne dhe familja e tij asnjëherë nuk kemi pasur mosmarrëveshje, e për zënka. as që bëhet fjalë”
Sigurisht nga avokati im z. Bajram Kelmendi, familjarët e palës së dëmtuar ishin bindur që unë isha përzgjedhur nga shpikës dhe inskenues të këtij rasti që të jem viktima.
Edhe pse s’kishte bazë ligjore dhe me asgjë s’ishte provuar fajësia ime Zëvendësprokurori, Çaçanoviq insistonte në vazhdimin e mbajtjes sime në burg.
Rexhep Abdullahu, kryetar i Trupit Gjykues, duke mos gjetur as provën më të vogël për ndjekjen time të mëtejme këmbëngul që unë të lirohem nga burgu. Falë punës së tij profesionale dhe të zotit Bajram Kelmendi, më 7 dhjetor të vitit 1985, lirohem përfundimisht nga burgu si i pafajshëm.

 

blank

blank

blank

Fatoni edhe pas daljes nga burgu ndihej i pasigurt. Nga frika e arrestimit të serishëm kishte fobi të qëndrojë në shtëpinë e tij. Torturat fizike dhe mosdhënia e ndihmës mjekësore i sollën atij kohë të gjatë edhe tronditje të rënda shpirtërore.
Pas daljes nga burgu tre-katër muaj s’ pati folur fare. Ishte i papërqendruar dhe i mbyllur në vetvete.
Ai kohë të gjatë ka kaluar duke fjetur në male dhe objekte të braktisura. Nga netët e panumërta që i kishte kaluar në të ftoftë e lagështi dy herë ishte operuar në të dy gjunjët në spitalin e Prishtinës.
Prindërit e tij, Ejupi dhe Nazlija, kanë vdekur me zemra të thyera dhe të traumatizuar me atë çfarë pati përjetuar djali i tyre i vetëm Fatoni, në atë periudhë shumë i rinj në moshë.
Brezit të viteve të 80-ta, u kujtohet mirë edhe trillimi i rastit “Martinoviq.” Më 1 maj të vitit 1985,në Livoç të Epërm të Gjilanit, serbi Gjorgje Martinoviq, derisa po mbillte fasule në arën e tij kryen ndaj vetvetes vepër turpi.
Ai grykën e shishes së thyer të vendosur në një hu, e fut në brendësi të zorrës së trashë. Më vonë për këtë akt të pamoralshëm dhe të padëgjuar në historinë e njerëzimit i akuzon shqiptarët.
Trillimi i këtij pederasti dhe të degjeneruari merret si shkas për keqtrajtimin dhe burgosjen e dhjetëra shqiptarëve të pafajshëm të komunës së Gjilanit.
Maniakët serbë ithtarë të fashizmit më të egër dhe të prirë për të sajuar vepra turpi, më 14 dhjetor të vitit 1998, duke u munduar që Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës, përpara botës ta nxjerrin si organizatë terroriste në kafenenë “Panda “të Pejës, vranë pesë nxënës të Shkollës së Mesme dhe një student.
Të gjithë të vrarët ishin të nacionalitetit serb. Pas kryerjes së këtij krimi monstruoz organizatorët e tij nisën të veprojnë në stil laviresh. Dobiçët e tyre edhe kësaj radhe u munduan t’ua lënë përpara dyerve shqiptarëve.
Mirëpo, kjo orvatje e tyre subversive dhe shizoide dështoi. Në vitin 2014, nga përplasjet dhe zënkat në mes grupeve kriminale do të zbulohet se këtë krim me urdhrin e Sigurimit Shtetëror të Serbisë e kreu Milorad Ulemek i njohur edhe si Legija.
Ai duke qenë udhëheqës i organizatës kriminale dhe mafioze “Beretat e kuqe” akuzohet edhe për vrasjen e Ivan Stamboliq, ish-Kryetar i Serbisë dhe Kryeministrit Zoran Gjingjiq, vrarë më 12 mars 2003,nga njësiti i tij.
Këto vepra marrëzie serbëve iu kthyen si bumerang. Edhe pse me vonesë e gjithë Bota,kuptoi që ata ushqim ditor e kanë gënjeshtrën, trillimin dhe shantazhin.
Serbët edhe sot kanë qasje fashiste ndaj fqinjëve të tyre, sidomos shqiptarëve, të cilët çdo ditë i kërcënojnë me luftë.
Serbia duhet të kuptoj që shqiptarët nuk janë në pozitat e fillimviteve të shekullit të -XX-.të.
Ata sot e kanë shtetin e vet dhe institucionet e veta. Po ashtu pjesa tjetër e atdheut-Shqipëria, tash tri dekada është liruar nga diktatura. Ajo çdo gjë ka orientuar kah Perëndimi, duke i dhënë fund çdo lidhje me pansllavizmin.
Andaj, përpjekjet e Serbisë për të përfituar sikur dikur nga prapanica e Gjorgje Martinoviqit, dhe ulërimat e popëve zhelanë janë absurde dhe lojë me vetveten.
ARIF EJUPI

blank

SAFETE S. JUKA FIGURE E MADHE KOMBETARE – Nga Eduard M. Dilo   

Sot eshte dita qe 17-të  vjet më parë Prof. Dr.Safete S. Juka nderroi jetë. Iku thjeshte e pa buje, ashtu sic ishte dhe në jetë : edhe pse ishte Oqean per nga kultura, studimet e dijet, kurrë nuk bente asgje per tu dukur e rene në sy. ” S”kam ba asgje, per Kombin kemi te gjithe detyre të bejme gjithçka, se jemi Bijtë e Tij”-keshtu me thoshte shpesh ne bisedë. Dhe ne Tirane e Prishtinë qeverite ikin e vine, por askush nuk kujtohet ta permende kete Shqiptare te madhe!? E pa vdekshme do te jete ne shekuj! Nder dhe respekt per Te!           

                                                                                                                                                          

Në  këto  ditë  Nentori, vite me pare, në New York, nderroi jete, per te ngelur e pa vdekeshme shkencetarja, studjuesja, piktorja, arkeolog-ja, Eruditja – Prof.Dr. Safete S. Juka.

blank

Kam patur fatin te jem takuar disa here me kete zoje te rralle,  qe duhet te jemi krenare qe esht shqiptare. Ruaj per te nje respekt dhe konsiderate te veçante.

 Sa e ditur dhe enciklopediste që ishte, aq ishte  dhe e thjeshte.  Kish të kultivuar nga familja një dashuri te thelle per mbare kombin dhe ishte angazhuar totalisht ne zgjidhjen e padrejtesive dhe mizorive qe i beheshin Kosoves sone tejet te martirizuar e terrorizuar nga barbaret serbe .

Ka bere shume shkrime e studime, te cilat i ka botuar ne revista e gazeta me emer si : “Ectrits de Paris”, “Relitess”, “The French Review “, “Revue Francaise”, “Le Mond”, “East Europian Quartely”e sa e sa te tjera; duke mos harruar dhe gazeten “Dielli “, “ILYRIA”, “Koha e jone”, etj.

Ajo jo vetem qe zbuloi kopjen e vetme ne Biblioteken e Harvardit te librit “Albanians’ Golgotha”, te Freundlich, me te cilin njihej personalisht, por dhe e perktheu ne anglisht dhe e shperndau ne gjithe kancelarite e botes, per ta bere te njohur kudo te drejten e popullit tone kosovar, autokton ne ato troje, qe kur esht krijuar njerezimi.

E mbylli jeten e saj me nje studim shkenecor te bazuar vetem ne fakte e dokumente per Kosoven, qe e kish aq per zemer.

E kane çmuar dhe vleresuar punen e saj, si dhe ja kane ditur vleren, personalitete te tilla, si studjuesi Mojkom Zeqo, e shume te tjere.

Besoj se aty ku prehet, ne token qe e lindi, në Shkodrenloce, e ka ndjere shpalljen e Pamvarsise se Kosoves, te cilen e mori peng ne varr! 

Ajo si shume figura te medha kombetare, kjo Rilindase e diteve tona do te gezohet aty ku ka shkuar te pushoje, kur te mesoje se Kosova ju bashkangjit trungut Ame; një enderr e saj, një realitet i pritshem nga gjithe ne  në një kohe sa me të afert.

I qofte e lehte balta e tokes meme, me shprese se një ditë, në atdheun tone do të vendosen ne vendin e merituar njerzit e vertete që na bejne krenare ta ndjejme veten bashkekombas te tyre!

Me erdhen nder mend vargjet e Fishtes, poetit tone Kombetar, qe dhe Dr. Safete Juka e kish aq per zemer dhe e vlersonte shume, qe mendoj aq shume i perkasin Asaj:

“Dersa t’mundem me ligjrue

E sa gjall me frym un jam,

Kurr, Shqypni , s’kam me t’harrue,

Edhe n’vorr me t’permende kam.”

 Kjo Zoje e rralle, per nga dijet dhe e shquar per patriotizmen e larte,  la amanet qe kursimet e saj te shkojne ne adrese te Bibliotekes Kombetare ne Atdhe; nderkohe qe shkuan, u muaren nga institucioni,  nuk kemi degjuar te pakten te jete vendosur nje pllake ne kujtim te ketij xhesti teper te larte, fisnik e shembellor. 

A nuk eshte vendi ketu qe  ti propozohet gjithashtu Presidentit te Republikes per ti dhene titullin e larte” NDERI I KOMBIT”(eshte kerkuar dhe me pare ne artikuj te ndryshem per te nga intelektuale te ndryshem), por deri sot nuk eshte bere asgje. 

Nderkohe edhe Qeveria e Kosoves, e thekesoj qe KOSOVA ISHTE SHPIRTI I SAJ, e per te punoi e sakrifikoje tere jeten, duhet te beje dicka ne nderim te kesaj figure ne permasa te medha patriotike.

blank

blank

Sulmi në shtëpinë e zyrtares amerikane, Nancy Pelosi: Jeta e Paulit ishte në rrezik, jemi të shkatërruar

Kryetarja e Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA-së, Nancy Pelosi , tha se ishte e shkatërruar dhe e lënduar pasi burri i saj u sulmua brutalisht nga një hajdut që hyri në shtëpinë e tyre në Kaliforni të premten.

“Fëmijët tanë, nipërit tanë dhe unë jemi të shkatërruar dhe të lënduar nga sulmi që rrezikoi jetën e Paulit tonë”, tha Nancy Pelosi në një postim në rrjetet sociale.

“Jemi mirënjohës për reagimin e shpejtë të policisë, si dhe për kujdesin mjekësor që ai mori”, thekson Nancy Pelosi.

82-vjeçari Paul Pelosi ishte i vetëm në shtëpi ndërsa gruaja e tij ishte në Uashington.

“Gjendja e tij po përmirësohet,” tha Nancy Pelosi, duke falënderuar ata që po luten për shëndetin e burrit të saj.

“Nuk ishte një aksident, ishte i qëllimshëm”, thotë Nancy Pelosi. Sulmuesi “kërkoi të më shihte dhe sulmoi mizorisht burrin tim Paul”, tha ajo./abcnews.al

blank

DePape, sulmuesi i Pelosit, një përhapës i teorive konspirative dhe abuzues fëmijësh

Znj. Inti Gonzalez tha se sulmuesi i Paul Pelosi, i arrestuari DePape, “me të vërtetë përpiqej të ishte një njeri i mirë, por “përbindëshi” brenda tij ishte gjithmonë shumë i fortë”.

Një grua që thotë se është vajza e gruas së sulmuesit të dyshuar të bashkëshortit të Nency Pelosi, David DePape, thotë se ai ka abuzuar me fëmijët e tij dhe ka një “përbindësh brenda tij” pavarësisht se përpiqet të jetë “një person i mirë”.

DePape, 42 vjeç, akuzohet se ka sulmuar  82 vjeçarin Pelosi me një çekiç pak para orës 2:30 të mëngjesit të së premtes në pronën shumëmilionëshe të çiftit në San Francisko, sipas zyrtarëve.

Nancy Pelosi nuk ishte e pranishme në shtëpi në atë kohë.

Znj.Inti Gonzalez tha në një postim në Facebook të premten se vëllezërit e saj më të vegjël e mbanin mend DePape, e cila ishte në një lidhje me nënën e tyre për vite me rradhë, “dhe i kishte abuzuar fizikisht dhe seksualisht” atë dhe vëllezërit e motrat e saj kur ata ishin “shumë të vegjël” deri në vitin 2008.

Ajo gjithashtu tha se nëna e saj bëri një raport në polici kur ajo zbuloi kujtimet e djalit të saj, “por çështja nuk u menaxhua siç duhet, kështu që asgjë nuk u bë për të në fund,” shkroi Gonzalez.

“Ky sulm ndaj bashkëshortit të Nancy Pelosit erdhi si një tronditje për mua, megjithëse jo shumë duke marrë parasysh llojin e abuzimit ekstrem që ai kishte bërë ndaj meje dhe vëllezërve të mi”. vazhdoi ajo.

Gonzalez, e cila nuk e ka parë babanë e saj që nga viti 2014, shtoi se ajo e do DePape, i cili “në të vërtetë u përpoq të ishte një person i mirë, por përbindëshi brenda tij ishte gjithmonë shumë i fortë” Ajo gjithashtu pretendoi se babai i saj kishte vuajtur nga abuzimi kur kishte qënë fëmijë.

Burri i Nancy Pelosi, 82-vjeçari Paul, sulmuhet nga David Depape, i cili bërtiste ‘Ku është Nancy?’

DePape thuhet se jetonte në një autobus shkolle jashtë shtëpisë së aktivistit Gypsy Taub, me tre fëmijë, në javët para sulmit të tij ndaj Pelosit, thanë fqinjët për The Neë York Post.

“Nuk u befasova sepse një histori tjetër e çmendur po vjen nga dikush në atë shtëpi,” tha fqinji Ryan La Coste për Post.

“Ata janë gjithmonë toksikë dhe gjithmonë duke planifikuar diçka. Ata janë gjithmonë në lajme dhe përpiqen të jenë “aktivistë”. Ata gjithmonë duan të jenë në qendër të vëmendjes.”

Image

Ne foto sulmuesi dhe Inti Gonzales.

I dyshuari i akuzuar për sulmin e dhunshëm ndaj bashkëshortit të kryetares së Dhomës së Përfaqësuesve, Nancy Pelosi herët të premten, dukej se kishte qëndrime politike me shtrirje të gjerë dhe ndonjëherë kontradiktore, sipas një kërkimi në të kaluarën e tij.

Ndërsa motivi i sulmit kundër 82-vjeçarit Paul Pelosi ishte i paqartë mbrëmjen e së premtes, një foto e të dyshuarit, i identifikuar nga policia e San Franciskos si 42-vjeçari David DePape, filloi të shfaqej.

Postimet në blog që po hetohen në lidhje me DePape e përshkruajnë si me pikëpamje të përhapura dhe kontradiktore, thanë për NBC News shumë zyrtarë të lartë të zbatimit të ligjit të njohur me rastin.

Postimet marrin aspekte të ideve liberale anti-establishment në postimet më të fundit që përkrahin pozicione që zakonisht lidhen me ekstremizmin e ekstremit të djathtë, thanë burimet.

Ai dukej se operonte një faqe interneti në të cilën ai shkruante një shumëllojshmëri të gjerë postimesh që preknin pothuajse të gjitha mënyrat e të menduarit konspirativ modern: alienët, hebrenjtë, komunizmin, vaksinat, mashtrimin e votuesve dhe shumë tema të tjera.

Shumë nga postimet janë publikuar në muajt e fundit.

Faqja e internetit, e cila u regjistrua nën “david depape” dhe në një kod ZIP në Zonën e Gjirit, sipas të dhënave të regjistrimit, nuk e përmendte Nancy Pelosi.

Inti Gonzalez, sot 21 vjeçe, shkroi në një postim në blog se nëna e saj e dëboi DePape kur ajo ishte 13 vjeçe për shkak të sjelljes së tij “toksike”.

Gonzalez shkroi se ajo dhe DePape mbetën të ndarë deri para disa muajsh, kur ajo iu afrua atij për ta pyetur si po kalonte. “Ky sulm ndaj burrit të Nancy Pelosit erdhi si një tronditje për mua,” shkroi ajo.

Ajo tha se kishte lexuar faqen e tij por nuk ishte dakord me të gjitha pikëpamjet e tij. “Më bëri të lumtur kur pashë se ai kishte mendime të forta për çështje të rëndësishme me të cilat po përballet bota jonë sot”, shkroi Gonzalez. “Ai donte të bënte një ndryshim.”

“Ka një pjesë të tij ku është një person i mirë, edhe pse ai është i përfshirë shumë nga zymtësia.”

syri.net

blank

Libri i ri i Harryt mund të ketë pasoja të rënda sipas një eksperti

Pasojat e kujtimeve të shumëpritura të Princit Harry do të jenë katastrofike, beson një ekspert.

“Pasojat e kësaj do të jenë të gjera dhe mund të jenë shumë shkatërruese,” tha autori mbretëror Richard Fitzwilliams për Daily Mail të enjten pasi u njoftua emri i librit – “Spare” – dhe data e publikimit – 10 janar.

Sipas Fitzwilliams, titulli është i bujshëm dhe “nënkupton se [Harry] nuk u vlerësua ose … se ai nuk ndihej në qendër të ngjarjeve”.

Në njoftimin e tij për shtyp, Penguin Random House e përshkroi përmbajtjen e autobiografisë së Dukës së Sussex-it si “ndershmëri e papërpunuar, e patundur”, për të cilën Fitzwilliams beson se e ka “shqetësuar shumë Pallatin e Buckinghamit, veçanërisht pasi këta janë muajt e parë të mbretërimit të mbretit Charles”.

“Padyshim që do të ketë intervista, serializime dhe spekulime të pafundme rreth këtij libri me kujtime”, tha Fitzwilliams për Mail, duke shtuar se ai mendon se princi 38-vjeçar duhej të kishte pritur shumë vite për të treguar historinë e tij. “Edhe Eduardi VIII, në atë kohë Duka i Windsor-it, priti deri në vitin 1951 para se të botohej ‘A King’s Story’,” vuri në dukje ai.

Mark Borkowski, një tjetër autor dhe ekspert, mendon njësoj si Fitzwilliams, duke parashikuar se “dëmi për familjen mbretërore do të jetë i madh”.

“Hakmarrja e Charles mund të përfshijë mosdhënien e titujve për fëmijët e tyre, madje edhe tërheqjen e titujve të tyre si Duka dhe Dukesha e Sussex,” tha Borkowski.

Ai gjithashtu ra dakord se familja mbretërore ka të ngjarë të kalojë një Krishtlindje nervoze, “pasi ata parashikojnë më të keqen”.

blank

Institucioni Yllka Mujo sot ka ditën e lindjes Nga Prof.Dr.Përparim Kabo

Godina nuk ishte më, ajo ishte shndërruar në disa mbetje të ngurta e bashkë me to ishin të copëtuara netët e premierave, duartrokitjet, emocionet, koha, historia…
Ishte shembur godina e Teatrit Kombëtar!
Shfaqja kishte mbaruar…, policia ishte larguar…
Disa protestues ndodheshin në stacionet e policisë ose si thuhet në komisariate, meqë ishin ndeshur me forcat e rendit…
Edhe pishat me emrat e artistëve të shquar, nuk ishin më. Shumë nga objektet e rekuizitës qenë tashmë nën peshën e fatit të mjeteve të rënda gërmuese…
Kishte mbetur vetëm një pishëz e vogël, e vetmuar, dëshmitare e heshtur dhe nën lotë trishtimi…
Befas atje u shfaq një siluetë e bukur, nazike, ndjelladritëse…Ishte artistja e madhe, Yllka Mujo. Në fakt ajo quhet Yllka Muji, si Muji i legjendës, si mujësi… triumfuesi…
Ajo qëndroi pranë pishës , me sfondin e zbrazur në projeksion…, duke ndërtuar monologun më të dhimbshëm të jetës…
Kishte humbur folenë e saj artistike, i kishin vjedhur historinë, nuk ishte më atje skena e drunjtë, por fisnike…
Këtu u rrita, – tha, këtu unë u bëra kjo qe jam…
Sot Yllka ka ditëlindjen, ende po ajo grua sharmante, po ajo artiste tejet e kulturuar, ai shpirt i bukur dhe i ndjeshëm, që e do teatrin sa veten dhe nuk e gjen të kuptimtë të dojë veten jashtë skenës…
Tashmë ajo është e reja qe vijoi punën e artisteve të vjetra dhe modeli për aktorët e rinj…
Yllka Mujo, me artin dhe karrierën e saj, është “ Institucioni Yllka Mujo”
Jetë të gjatë, Yllka!
P.Kabo. 15 tetor , 2022
blank

Më 14 tetor 1906 lindi filozofja e shquar Hannah Arendt

VOAL- Hannah Arendt ishte një filozofe gjermane. Ajo lindi më 14 tetor 1906 në Linden, një periferi të Hanoverit, ku prindërit e saj Martha dhe Paul Arendt jetonin në atë kohë. Familja e saj, që i përkiste borgjezisë hebreje dhe pa dyshim e pasur, nuk kishte lidhje të veçanta me lëvizjen dhe idetë sioniste. Pavarësisht se nuk kishte marrë një arsim tradicional fetar, megjithatë, Arendt nuk e mohoi kurrë identitetin e saj hebre, duke deklaruar gjithmonë – por në asnjë mënyrë konvencionale – besimin e saj në Zot. Ky kuadër referimi është jashtëzakonisht i rëndësishëm, sepse Hannah Arendt ia kushtoi gjithë jetën përpjekjes për të kuptuar fatin e popullit hebre dhe e identifikuar totalisht me peripecitë e tij.

 

Trajnime dhe studime

Në studimet e saj akademike ajo ishte një nxënëse e Martin Heidegger në Marburg dhe e Edmund Husserl, në Freiburg.

Në vitin 1929 u diplomua për filozofi në Heidelberg, nën drejtimin e Karl Jaspers me një disertacion me temë “Koncepti i dashurisë në Agustin”. Për marrëdhënien e saj me Heideggerin, falë letrave dhe korrespondencës që dolën në dritë, për fat të mirë, në vitet 2000 u zbulua se ata ishin të dashuruar.

 

Pas diplomimit ajo u transferua në Berlin ku fitoi një bursë për një kërkim mbi romantizmin kushtuar figurës së Rahel Varnhagen (“Rahel Varnahagen. Historia e një hebreje”). Në të njëjtin vit (1929) ajo u martua me Günther Stern, një filozof i njohur vite më parë në Marburg.

Braktisja e Gjermanisë

Pas ardhjes në pushtet të nacionalsocializmit dhe fillimit të persekutimeve kundër komuniteteve hebreje, Hannah Arendt largohet nga Gjermania. Në vitin 1933 kaloi të ashtuquajturin “kufi i gjelbër” i pyjeve të Erzit.

Duke kaluar nëpër Pragë, Gjenovë dhe Gjenevë, ajo mbërrin në Paris. Këtu takoi dhe frekuentoi, ndër të tjera, shkrimtarin Walter Benjamin dhe filozofin dhe historianin e shkencës Alexandre Koyré.

Në kryeqytetin francez bashkëpunon me institucione që synojnë përgatitjen e të rinjve për një jetë si punëtorë apo fermerë në Palestinë (Agricolture et Artisan dhe Yugend-Aliyah); për disa muaj ajo punoi si sekretare personale e baroneshës Germaine de Rothschild.

Hannah Arendt në vitet 1940 dhe 1950

Në vitin 1940 u martua për herë të dytë. Partneri i saj i ri është Heinrich Blücher, gjithashtu një filozof dhe akademik.

Zhvillimet historike të Luftës së Dytë Botërore bëjnë që Hannah Arendt të detyrohet të largohet edhe nga toka franceze.

Ajo është e internuar në kampin e Gurs nga qeveria e Vichy si një e huaj e dyshimtë. Më pas ajo lirohet dhe pas aventurave të ndryshme arrin të lundrojë nga porti i Lisbonës në Nju Jork, të cilin e arrin me bashkëshortin e saj në maj 1941.

Në vitin 1951 ajo mori nënshtetësinë amerikane: duke rifituar kështu të drejtat politike të cilat i ishin privuar gjithmonë, që nga largimi i saj nga Gjermania.

Nga viti 1957 ajo filloi karrierën e saj të vërtetë akademike: ajo mori mësime në Universitetet e Berkeley, Columbia, Princeton.

Nga viti 1967 deri në vdekjen e saj ajo dha mësim në Shkollën e Re për Kërkime Sociale në Nju Jork.

 

Mendimi dhe veprat themelore të Hannah Arendt

Historia e kujton Hannah Arendtin për angazhimin e saj të vazhdueshëm në luftën kundër regjimeve totalitare dhe dënimin e tyre. Mendimi i saj në këtë kuptim realizohet me librin-hetim mbi Adolf Eichmann dhe nazizmin, me titull “Banaliteti i së keqes: Eichmann në Jerusalem” (1963).

Edhe më herët, në vitin 1951, ajo kishte botuar themelorin “Origjina e totalitarizmit”, rezultat i një hetimi të saktë historik dhe filozofik. Në këtë ese, dalin gjykime negative si për Revolucionin Francez ashtu edhe për Revolucionin Rus.

Në lidhje me këtë, amerikani George Kateb, një nga studiuesit kryesorë të filozofit, e përmbledh mendimin e tij në lidhje me të keqen:

Vëmendja e Arendt është përqendruar në figurën e Adolf Eichmann-it, i ulur në kabinën e xhamit dhe i marrë në pyetje nga një akuzues izraelit. Kur u pyet për arsyen e veprimeve të tij, Eichmann përgjigjej herë pas here ndryshe, duke thënë tani se ai ishte kufizuar në zbatimin e urdhrave, tani që e kishte konsideruar të pandershme të mos kryente punën që i ishte besuar, tani që ndërgjegjja e kërkonte që ai të ishte besnik ndaj eprorëve. Në thelb, të gjitha përgjigjet e tij përfunduan në një: “Unë bëra atë që bëra”.

Nga kjo Hannah Arendt arriti në përfundimin se Eichmann po thoshte të vërtetën, se ai nuk ishte një njeri i keq, një mizor apo një paranojak. Dhe gjëja e tmerrshme ishte pikërisht kjo, se ai ishte një person i zakonshëm, i zakonshëm, në shumicën e rasteve i paaftë për të menduar, si shumica prej nesh.

Për Arendt, të gjithë ne nuk jemi në gjendje të ndalemi dhe të mendojmë dhe t’i themi vetes se çfarë po bëjmë, çfarëdo qoftë ajo.

Me një vështrim më të afërt, pika qendrore e studimit të filozofes, ajo që nxit interesin e saj për totalitarizmin shprehet mirë nga një frazë e Paskalit:

Gjëja më e vështirë në botë është të mendosh.

Si libri Origjina e totalitarizmit ashtu edhe ai për Eichmann-in mund të konsiderohen një koment për këtë fjali të shkurtër por të jashtëzakonshme të Blaise Pascal.

Eichmann nuk mendonte; dhe në këtë ai ishte siç jemi ne të gjithë shumicën e kohës: krijesa që i nënshtrohen zakonit ose impulsit mekanik. E kuptojmë, pra, pse e keqja përkufizohet prej saj si “banale”: ajo nuk ka thellësi, nuk ka esencë që korrespondon me efektet e saj.

Megjithatë, sipas autores, ky interpretim psikologjik i Eichmann-it nuk mund të shtrihet tek liderët e nazizmit, tek Hitleri, tek Göring, tek Himmleri. Ata kishin një thellësi të rëndësishme psikologjike: ishin të përkushtuar ideologjikisht. Eichmann, nga ana tjetër, ishte vetëm një zyrtar: ky është “banaliteti i së keqes”.

Prandaj, ndryshimi midis Origjinës së totalitarizmit dhe Banalitetit të së Keqes: Eichmann në Jerusalem konsiston në këtë:
i pari flet kryesisht për të gjithë ata që nxisin të keqen;
i dyti, duke ardhur për të përfunduar analizën e gjithë fenomenit, merret me mentalitetin e zyrtarëve të këqij.

Në fund të fundit, që krimineli më i madh i shekullit të njëzetë është njeriu i një familjeje të mirë, është një ide që del fuqishëm nga prodhimi i Arendtit.

Kështu përfundon përpjekja e tij për të gjetur një shpjegim për fenomenin më të tmerrshëm nga të gjitha.

Është një çështje e diskutimit akademik nëse ajo ia ka arritur vërtet këtë qëllim.

Hannah Arendt u përpoq të shpjegonte shkakun dhe natyrën e së keqes së totalitarizmit, duke shkuar më thellë se George Orwell, Simone Weil dhe studiues të tjerë. Kjo është e mjaftueshme për t’i bërë ata të meritojnë vëmendje të madhe.

Përsëri, mbrojtja e tij intensive e të drejtave të punëtorëve dhe shoqatave gjatë Luftës së Vietnamit, dhe episodet e mosbindjes civile duhet të mbahet mend: shkrimet në lidhje me këtë fazë gjenden në veprën “Mosbindja Civile”.

Vitet e fundit

Në vitin 1972 ajo u ftua të jepte Gifford Lectures (seri vjetore leksionesh, që nga viti 1887, mbi teologjinë) në Universitetin Skocez të Aberdeen, i cili në të kaluarën kishte pritur mendimtarë prestigjioz si Henri Bergson, Étienne dhe Gabriel Marcel.

Dy vjet më vonë, gjatë ciklit të dytë të Giffords, Arendt pëson sulmin e parë në zemër.

Vepra të tjera domethënëse të kësaj periudhe janë “Vita activa. Gjendja njerëzore” dhe vëllimi teorik “Jeta e mendjes”, botuar pas vdekjes në vitin 1978. Nëpërmjet këtij të fundit, Arendt sipas autorëve shumë të dashur grekë (dashuri e transmetuar nga Heidegger ), e kthen “çudinë” (thaumàzein) në qendër të ekzistencës njerëzore.

Mendimtarja e madhe Hannah Arendt vdiq më 4 dhjetor 1975, në moshën 69-vjeçare, për shkak të një arresti të dytë kardiak, në apartamentin e saj në Riverside Drive, Nju Jork.

Në vitin 2012 u realizua filmi biografik “Hannah Arendt”, me protagoniste Barbara Sukowa dhe me regji të regjisores gjermane Margarethe von Trotta./Elida Buçpapaj

 


Send this to a friend