Sekretarja e shtypit e Shtëpisë së Bardhë Jen Psaki tha se Shtetet e Bashkuara i kanë parë propozimet e Rusisë në funksion të nisjes së bisedimeve që mund të ndihmojnë në zbutjen e krizës mbi Ukrainën. Ajo shtoi se Uashingtoni po bisedon me aleatët dhe partnerët e saj evropianë mbi këtë çështje.
Të premten Rusia publikoi një projekt të marrëveshjes mbi sigurinë, duke i vendosur kërkesa të forta SHBA-së dhe NATO-s.
Rusia kërkon që Ukraina e vende të tjera ish-sovjetike, të mos lejohen të bëhen pjesë e e NATO-s, si dhe që të vendosen kufizime mbi trupat dhe armët në Evropë.
Dokumentet i janë dorëzuar Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve të saj. Rusia kërkon ndalimin e vendosjes së luftanijeve dhe avionëve amerikanë dhe rusë, në ato zona ku ato mund të godasin territorin e njëri-tjetrit.
Publikimi të premtes i projektmarrëveshjes vjen mes të tensioneve në rritje për një shtim të numrit të trupave ruse pranë Ukrainës, gjë që ka ngjallur frikën e një sulmi të mundshëm rus. Zëvendësministri i Jashtëm rus Sergei Ryabkov tha se marrëdhëniet e Rusisë me SHBA-në dhe aleatët e saj në NATO, kanë arritur në një “pikë të rrezikshme”. Ai vuri në dukje se dislokimet dhe stërvitjet e aleancës pranë Rusisë janë një kërcënim “i papranueshme” për sigurinë e saj.
Rusia tha të enjten se ishte gati të dërgonte një negociator të qeverisë “në çdo moment” për të nisur bisedimet me Shtetet e Bashkuara lidhur me garancitë që ajo kërkon.
Por zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë tha se “Nuk do të ketë bisedime që lidhen me sigurinë evropiane, pa aleatët dhe partnerët evropianë“.
“Ne nuk do të kompromentojmë parimet kryesore mbi të cilat është ndërtuar siguria evropiane, përfshirë këtu parimin që të gjitha vendet kanë të drejtë të vendosin për të ardhmen dhe politikën e tyre të jashtme, pa ndërhyrje të jashtme“, shtoi ajo.
Ukraina dhe Shtetet e Bashkuara thonë se Rusia ka dislokuar më shumë se 90,000 trupa pranë kufirit me Ukrainën dhe mund të jetë gati për ta sulmuar atë, gjë që Moska e ka hedhur poshtë.
Rusia thotë se ndihet e kërcënuar nga rritja e lidhjeve mes NATO-s dhe Ukrainës, e cila dëshiron t’i bashkohet aleancës, si dhe nga mundësia që raketat e NATO-s të vendosen në tokën ukrainase për t’u përdorur kundër saj.
Zonja Psaki tha se Shtetet e Bashkuara janë angazhuar me Rusinë prej dekadash dhe nuk e shohin asnjë arsye pse mos vazhdojnë ta bëjnë një gjë të tillë në funksion të garantimit të stabilitetit, por ajo përsëriti se një gjë e tillë kjo do të bëhet në partneritet me aleatët evropianë.
Zëdhënësi i Kremlinit Dmitry Peskov tha të enjten se presidentët Vladimir Putin dhe Joe Biden, të cilët zhvilluan një bisedë virtuale dyorëshe më 7 dhjetor, mund të bisedojnë sërish përpara vitit të ri, megjithatë ai tha se kjo gjë nuk është vendosur ende. VOA
Lufta në Ukrainë nuk mund të jetë më një “fitore” për Vladimir Putinin, pavarësisht rezultatit të saj përfundimtar, thotë gazetari rus dhe laureati i Çmimit Nobel për Paqen, Dmitry Muratov.
Në një intervistë me BBC-në, bashkëthemeluesi dhe ish-kryeredaktori i Novaya Gazeta flet për koston e madhe njerëzore të luftës, paralajmëron për rrezikun e përshkallëzimit të mëtejshëm dhe përshkruan klimën e represionit që mbizotëron në Rusi për ata që kundërshtojnë politikat e Kremlinit.
“Nuk do të ketë kurrë një ‘fitore’. Sepse ajo që ka ndodhur për gati pesë vjet, pavarësisht se si përfundon, nuk mund të konsiderohet më një fitore. Nuk mund të jetë një fitore kur dy kombe sllave kanë copëtuar një milion njerëz. Ose më shumë se një milion”, u shpreh ai.
Muratov beson se Rusia mund të vazhdojë të shkaktojë shkatërrime masive në Ukrainë, por nuk mund ta nënshtrojë atë.
“Situata me Ukrainën sot është kjo: mund ta shkatërrosh, por nuk mund ta pushtosh”, thotë ai.
Ai shmangu parashikimin nëse Putini mund të përdorë vërtet armë bërthamore.
“Të gjithë këta analistë politikë që thonë ‘Putini po mendon kështu’ ose ‘Putini ka frikë nga ajo’ janë sharlatanë. Është si astrologjia. Askush nuk e di se çfarë po ndodh brenda kokës së Vladimir Putinit. As unë“, tha ai.
Megjithatë, ai shpjegon se si gazetar ndjek të dhënat dhe zbulon se që nga fillimi i vitit nevoja për të përdorur armë bërthamore është përmendur më shumë se 500 herë.
“Kur thonë çmenduri, unë nuk i kushtoj vëmendje. Por e kam dëgjuar të diskutohet në televizionin shtetëror“, vëren ai, duke shtuar se edhe në Forumin Ekonomik Ndërkombëtar të Shën Petersburgut një folës e paraqiti përdorimin e armëve bërthamore si diçka pozitive.
Pavarësisht rënies së popullaritetit të presidentit rus në sondazhet e opinionit, Muratov nuk sheh shenja se ai do të humbasë kontrollin.
“Nuk i besoj të gjitha këtyre bisedave për shpërbërjen e elitës dhe komplotet sekrete. Vendi sundohet nga Vladimir Putin. Ata kanë frikë prej tij”, thotë ai, duke shtuar se kjo frikë ushqehet nga FSB-ja, Shërbimi Federal i Sigurisë i Federatës Ruse. Panorama
Një sulm “masiv” ukrainas me dronë dhe raketa ka goditur gjatë natës portin rus të Novorossiysk, duke shkaktuar viktima dhe dëme të konsiderueshme në infrastrukturën portuale dhe atë ushtarake.
Sipas autoriteteve lokale, tre persona, mes tyre një fëmijë 8-vjeçar, kanë humbur jetën, ndërsa 24 të tjerë janë plagosur. Shpërthime të njëpasnjëshme janë raportuar gjatë gjithë natës, ndërsa mbrojtja ajrore ruse ka deklaruar se ka rrëzuar një numër objektivash ajrore.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky deklaroi se forcat ukrainase kanë përdorur raketa, avionë reaktivë dhe dronë detarë në atë që e cilësoi si një “operacion unik” kundër bazës ruse në Detin e Zi. Ushtria ukrainase pretendon se gjatë sulmit janë goditur katër anije luftarake ruse, përfshirë dy fregata. Moska nuk ka komentuar deri tani këto pretendime.
“Flota pushtuese dhe e gjithë infrastruktura që e mbështet atë nuk do të jenë të sigurta për sa kohë që vazhdon agresioni rus”, deklaroi Zelensky.
Novorossiysku është bërë baza kryesore e flotës ruse të Detit të Zi, pasi një pjesë e madhe e saj u zhvendos nga Sevastopoli në Krime për shkak të sulmeve të përsëritura ukrainase.
Sulmi ka prekur edhe infrastrukturën civile dhe tregtare të portit. Dy terminale të rëndësishme të eksportit të grurit janë dëmtuar. Kompani të mëdha të tregtimit të drithërave konfirmuan se terminalet e tyre janë goditur.
Ministria ruse e Bujqësisë tha se po shqyrton ridrejtimin e flukseve të ngarkesave drejt porteve në Detin Baltik dhe Detin Kaspik, si dhe përmes rrugëve tokësore, për shkak të “kufizimeve aktuale logjistike”.
Në Novorossiysk u shpall gjendje emergjence pasi sulmet dëmtuan edhe tubacionet dhe shkaktuan ndërprerje të furnizimit me ujë në qytet.
Edhe rajoni i Krasnodarit u përfshi në sulme. Guvernatori Veniamin Kondratyev tha se një person u vra nga mbetjet e një droni dhe se disa qindra dronë u përdorën gjatë natës, duke dëmtuar dhjetëra ndërtesa.
Ndërkohë, Rusia kreu sulme ajrore në territorin ukrainas, ku të paktën 11 civilë u vranë nga e marta në të mërkurë. Shumica e viktimave u raportuan në Zaporizhzhia, e cila u godit me raketa balistike dhe bomba rrëshqitëse.
Sulmet e fundit shënojnë një përshkallëzim të ri të luftimeve në Detin e Zi. Ukraina ka intensifikuar sulmet me rreze të gjatë në territorin rus, ndërsa Rusia ka goditur vazhdimisht portet dhe korridoret detare ukrainase.
Përplasja po shkakton gjithashtu shqetësime të reja për tregtinë globale të grurit. Rusia është eksportuesi më i madh i grurit në botë, ndërsa së bashku Rusia dhe Ukraina përbëjnë një pjesë të rëndësishme të furnizimit global, veçanërisht për vendet e Afrikës së Veriut, Lindjes së Mesme dhe pjesë të Azisë.
Zëdhënësja e Ministrisë së Jashtme ruse, Maria Zakharova, akuzoi Ukrainën se po godet infrastrukturën ruse të drithërave dhe bujqësisë, duke paralajmëruar se Moska do të vazhdojë sulmet ndaj objekteve që, sipas saj, përdoren nga forcat ukrainase në Detin e Zi.
Ndërkohë, shqetësimet për sigurinë ushqimore globale janë rikthyer në qendër të vëmendjes, pasi sulmet ndaj porteve dhe anijeve tregtare kërcënojnë të dëmtojnë më tej rrjedhën e eksporteve bujqësore në Detin e Zi.
Iniciativa e Drithërave të Detit të Zi, e ndërmjetësuar në vitin 2022 për të garantuar eksportet ukrainase, u ndërpre pasi Rusia u tërhoq nga marrëveshja dhe rifilloi sulmet ndaj infrastrukturës dhe anijeve që përdornin korridoret detare drejt Odesës. bw
Autokracitë kryesore të botës – Kina, Rusia, Irani dhe Koreja e Veriut – po mbështeten gjithnjë e më shumë në burimet, kapacitetet ushtarake të njëri-tjetrit dhe ndikimin gjeopolitik për t’i bërë ballë presionit perëndimor.
Për Uashingtonin, dilema strategjike nuk është më thjesht nëse këto katër vende po bashkëpunojnë, por shkalla në të cilën rreshtimi i tyre po ndryshon balancën e fuqisë në disa fronte njëkohësisht.
Urgjenca e kësaj çështjeje është bërë e qartë në vijën e frontit në Ukrainë.
Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, tha se Rusia përdori raketa balistike të Koresë së Veriut në një sulm më 11 gusht ndaj qytetit të Zaporizhjës, ku u vranë shtatë persona dhe u plagosën dhjetëra të tjerë. Sulmi ndodhi mes raportimeve se një njësi raketore e Koresë së Veriut, e pajisur me deri në 120 raketa balistike, ka nisur që të dislokohet në pjesën perëndimore të Rusisë.
Ndërkohë, Pheniani testoi një tjetër raketë balistike më 11 gusht, vetëm pak ditë para stërvitjeve të mëdha ushtarake SHBA-Kore e Jugut, duke nxitur një reagim të përbashkët të SHBA-së dhe 40 vendeve të tjera. Kjo situatë vë në pah presionet e dyfishta të sigurisë me të cilat përballen Uashingtoni dhe partnerët e tij si në Evropë, ashtu edhe në rajonin e Indo-Paqësorit.
David J. Kramer, drejtor ekzekutiv i Institutit George W. Bush dhe ish-diplomat i lartë amerikan, tha për Radion Evropa e Lirë (REL) se megjithëse bashkëpunimi mes këtyre katër shteteve – të cilave gjithnjë e më shpesh u referohen me akronimin CRINK – tashmë është operacional, ai nuk arrin nivelin e një aleance formale, të krahasueshme me NATO-n.
“Është operacional dhe selektiv”, tha Kramer për REL-in.
Ky vlerësim pasqyron një realitet që po fiton gjithnjë e më shumë mbështetje në mesin e politikanëve në Uashington: CRINK nuk është as një bllok ushtarak i integruar ngushtë, as thjesht një term i përdorur për lehtësi retorike. Përkundrazi, ai funksionon si një rrjet fleksibil, në të cilin anëtarët bashkëpunojnë aty ku interesat e tyre përputhen, duke i mundësuar secilit regjim të përmirësojë disa nga dobësitë e tij strategjike.
Lufta në Ukrainë është shndërruar në një arenë të rëndësishme për këmbimin e kapaciteteve ushtarake mes anëtarëve të CRINK-ut.
Dronët Shahed, të dizajnuar nga Irani, luajtën një rol kyç në fushatën sulmuese të Rusisë gjatë fazave të hershme të pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës, të nisur nga Moska në shkurt të vitit 2022.
Ndërkohë, përfshirja e Koresë së Veriut në konflikt është zgjeruar ndjeshëm. Pheniani ka dërguar trupa për të mbështetur përpjekjet luftarake të Moskës, me vlerësime që janë rritur nga shifra fillestare prej 12.000 deri në 15.000 ushtarë, në raportime që sugjerojnë se numri mund të ketë arritur deri në 50.000, teksa Koreja e Veriut po ashtu e ka furnizuar Rusinë me raketa balistike.
Bashkëpunim praktik
Roli i Kinës mbetet më pak i drejtpërdrejtë në aspektin ushtarak, por gjithsesi është i rëndësishëm.
Pekini ka ndihmuar në financimin e luftës së Rusisë duke blerë energji nga Rusia, teksa i ka ofruar Moskës edhe teknologji me përdorim të dyfishtë.
“Të gjitha këto vende kanë mbështetur dhe përforcuar njëra-tjetrën”, tha Kramer.
Bashkëpunimi krijon gjithashtu mundësi për mësimin në aspektin ushtarak dhe transferimin e teknologjisë. Kramer vuri në pah se Rusia ka zhvilluar versionin e saj të dronëve iranianë Shahed, ndërsa Koreja e Veriut ka përfituar nga dërgimi i trupave dhe raketave dhe me gjasë, në këmbim, po merr teknologji nga Rusia.
Raketat e Koresë së Veriut që Rusia po i përdor kundër Ukrainës
1/9 Një zjarrfikës (majtas në qendër të fotografisë) punon nën flakët e një ndërtese që po digjet pas sulmeve në Zaporizhja më 11 gusht.Sulmi me raketa dhe dronë ndaj qytetit përfshiu edhe goditjen e një uzine të përpunimit të metaleve, ku u vranë shtatë persona. Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, pretendoi se Rusia përdori raketa balistike të Koresë së Veriut në sulmet ndaj Zaporizhjës.
2/9 Nëse konfirmohet se në sulmin ndaj Zaporizhjës u përdorën raketa të Koresë së Veriut, kjo do të shënonte rifillimin e përdorimit të armatimit të Phenianit për sulme ndaj Ukrainës nga territori i Rusisë. Kjo fotografi e janarit të vitit 2024 tregon copëzat e asaj që Ukraina më vonë e identifikoi si një raketë e Koresë së Veriut, pasi ajo goditi një objekt në qytetin lindor të Harkivit.
3/9 Në një raport të prillit të vitit 2026, Ministria e Mbrojtjes e Ukrainës identifikoi dy modele të raketave balistike të Koresë së Veriut, për të cilat thotë se janë përdorur kundër Ukrainës. Sipas raportit, bëhet fjalë për raketat Hwasong-11A dhe Hwasong-11B, të njohura sipas emërtimeve amerikane si raketat KN-23, përkatësisht KN-24.
4/9 Një fotografi e korrikut 2019 e një rakete balistike KN-23 gjatë testimit në Korenë e Veriut.KN-23 është një raketë që lëshohet nga një mjet transportues, dhe pamja e saj është e ngjashme me raketën Iskander të Rusisë, por analiza forenzike ushtarake e Ukrainës arriti në përfundimin se këto armë “nuk janë kopje të drejtpërdrejta të modeleve sovjetike/ruse”. Raporti ukrainas tha se ato janë rreth 50 për qind më të gjata se raketat Iskander, çka u mundëson të arrijnë një rreze të ngjashme veprimi, pavarësisht përdorimit të karburantit që është më pak efikas.
5/9 Raketat KN-23 të ekspozuara në mjetet e tyre lëshuese gjatë një parade në Phenian, në korrik të vitit 2023.Besohet se raketa KN-23 mbart një ngarkesë prej rreth 500 kilogramësh dhe ka një rreze veprimi deri në 600 kilometra. Arma është e pajisur me fletëza që i mundësojnë të ndryshojë trajektoren gjatë fluturimit, duke e vështirësuar punën e raketave penguese. Analiza forenzike e kryer nga Ukraina për këtë armë zbuloi se raketa ishte prodhuar duke përdorur teknika të vjetruara prodhimi, të ngjashme me ato që përdoreshin rreth 50 vjet më parë.
6/9 Modeli i dytë i raketës që, sipas raportimeve, Rusia e ka përdorur kundër Ukrainës është KN-24, e paraqitur në këtë fotografi të shkrepur gjatë testimeve, që nuk dihet saktë se kur janë zhvilluar.KN-24 i ngjan sistemit amerikan ATACMS për nga forma dhe funksioni. Ajo u testua për herë të parë në vitin 2019 dhe besohet se ka një rreze veprimi prej rreth 400 kilometrash. Pheniani e përshkruan raketën si një “armë taktike që mund të komandohet” nga distanca.
Teksa Kievi po has në vështirësi që t’iu kundërvihet sulmeve vdekjeprurëse raketore të Rusisë, zyrtarët ukrainas thonë se Moska edhe një herë po përdorë armë të Koresë së Veriut për të sulmuar qytetet në Ukrainë. Në këtë fotogaleri janë disa raketa që Pheniani raportohet ta ketë furnizuar Rusinë.
7/9 Sistemet KN-24 të fotografuara gjatë një parade në Kore të Veriut, në janar të vitit 2021.
8/9 Ukrainasit vendosin lule në vendin ku, sipas Ukrainës, një raketë e lëshuar nga Rusia, e prodhuar në Korenë e Veriut, goditi një zonë banimi në Kiev në prill të vitit 2025, duke vrarë disa persona.
9/9 Një fotografi e publikuar në dhjetor të vitit 2025, që tregon një fabrikë të prodhimit të raketave në Korenë e Veriut, ku duket se ka edhe raketa KN-23.Sipas ISW-së, raportimet e fundit se Rusia ka rinisur të përdorë predha të Koresë së Veriut mund të tregojnë se ajo po i “teston raketat”, pasi gjatë vitit të kaluar ka bashkëpunuar me Phenianin për përmirësimin e tyre.
Katër vendet nuk kanë një traktat të përbashkët të mbrojtjes, një strukturë të unifikuar komanduese apo një doktrinë strategjike detyruese, teksa analistët thonë se nuk duket se ka ndonjë ideologji që i lidh ato përtej kundërshtimit të Perëndimit, veçanërisht ndaj kundërshtimit që kanë sa i përket rendit të udhëhequr nga SHBA-ja.
“Ky bashkëpunim veçse ka dhënë rezultate, duke mbështetur përpjekjet e luftës, duke mbajtur në pushtet regjimet e përfshira në konflikte dhe duke dëmtuar normat demokratike. Megjithatë, shtrirja e tij është e kufizuar: grupimi është transaksional, pa një udhëheqje të përbashkët dhe i përçarë nga interesa konkurruese, pa një plan të përbashkët për një rend alternativ”, sipas analistëve të Institutit Lowy, një institut për politikat ndërkombëtare me seli në Sidnej të Australisë.
Kina mbetet partnerja dominuese në marrëdhëniet e saj me Moskën, duke e lënë Rusinë shumë më të varur nga Pekini sesa anasjelltas.
Kina nuk ka shkuar deri aty sa t’i ofrojë nivelin e mbështetjes së drejtpërdrejtë që Kremlini mund të ketë kërkuar kur të dyja vendet shpallën miqësinë “pa kufij” në vitin 2022.
Pekini po e vëzhgon nga afër edhe thellimin e raporteve të Rusisë me Korenë e Veriut, një zhvillim për të cilin Kramer tha se Kina nuk është e kënaqur.
Megjithatë, këto dallime nuk e kanë penguar bashkëpunimin praktik.
“Unë mendoj se kjo paraqet një sfidë më të madhe, sepse aty ku ata duket se janë të bashkuar është në përpjekje për të dobësuar, qoftë shtetet fqinje, demokracinë apo veçanërisht rolin dhe besueshmërinë e Shteteve të Bashkuara”, tha ai.
Kjo nuk e bën CRINK-un një bllok të unifikuar gjeopolitik. Përkundrazi, anëtarët e tij kanë dëshmuar se janë në gjendje të identifikojnë fushat me interesa të përbashkëta dhe t’i ofrojnë mbështetje njëri-tjetrit kur një gjë e tillë u shërben qëllimeve të tyre individuale strategjike.
Kramer i referohet BRICS-it, duke vënë në dukje se përpjekjet për ta bashkuar një grup më të gjerë shtetesh në mënyrë të unifikuar nuk ka qenë e suksesshme. Për dallim, CRINK-u ka qenë më efektiv kur anëtarët e tij identifikojnë “objektiva të favorshëm” e specifikë dhe fusha ku mund ta forcojnë njëri-tjetrin.
Qëndrimi i Uashingtonit
Ky perceptim më i gjerë i kërcënimit po riformëson debatin në Uashington, ku ligjvënësit dhe analistët e sigurisë kombëtare po i shohin gjithnjë e më shumë konfliktet rajonale përmes një këndvështrimi të ndërlidhur strategjik.
Senatori republikan, John Curtis, nga Utah, anëtar i Komitetit të Senatit për Marrëdhëniet me Jashtë, theksoi se rezultatet në Evropën Lindore kanë pasoja të drejtpërdrejta strategjike për parandalimin në rajonin e Indo-Paqësorit.
“Lejimi që Putini të korrë fitore në Ukrainë do të ndikonte në mënyrë dramatike në shumë zona të tjera të botës”, tha Curtis për REL-in, duke iu referuar veçanërisht ambicieve të Pekinit ndaj Tajvanit. “Nuk ka dyshim se ata po e shikojnë reagimin tonë”.
Senatori Rick Scott, republikan nga Florida, shprehu të njëjtin qëndrim, duke i thënë REL-it se mposhtja e agresionit rus është kyç për parandalimin e një rrjeti më të gjerë të shteteve autoritare.
Admirali në pension Mark Montgomery, njëherësh drejtor i lartë i Qendrës për Inovacionin në Teknologjinë dhe Sigurinë Kibernetike në Fondacionin për Mbrojtjen e Demokracive dhe bashkautor i librit Axis of Aggressors (Boshti i Agresorëve), i tha REL-it se hulumtimi i tij ka dokumentuar më shumë se 600 raste të bashkëpunimit mes katër vendeve.
Montgomery dha një mendim të prerë: Ukraina po përballet në mënyrë efektive me elemente të të katër kundërshtarëve njëkohësisht. Teherani ka furnizuar me kapacitete dronësh; Pheniani ka ofruar trupa dhe municione; Pekini ka furnizuar komponentë me përdorim të dyfishtë, ndërsa Moska ka ofruar përvojë taktike dhe duket se, në këmbim, po ofron teknologji ushtarake.
Kjo gjë krijon një sistem adaptues. Meqë secili anëtar mund të ndihmojë në kompensimin e dobësive ekonomike, teknologjike ose ushtarake të një anëtari tjetër, presioni ndaj një vendi mund të zbutet pjesërisht përmes bashkëpunimit me të tjerët.
Ndërkaq, Moska dhe Pekini kanë përdorur mjete si vetot në Kombet e Bashkuara dhe veprime të tjera për të bllokuar përpjekjet ndërkombëtare për të ushtruar presion ndaj partnerëve të tyre.
Përballja me rrjetin
CRINK-u, megjithatë, nuk është i pathyeshëm, sipas analistëve.
Mungesa e një strukture formale të një aleance është një prej burimeve të cenueshmërisë së tij.
Kina ka interesat e veta dhe e ka kufizuar shkallën e mbështetjes së drejtpërdrejtë ushtarake që i ofron Rusisë. Pekini është po ashtu i shqetësuar për thellimin e marrëdhënieve mes Moskës dhe Phenianit, ndërsa katër vendet nuk kanë një doktrinë të unifikuar strategjike.
Kramer argumentoi se SHBA-ja dhe aleatët e saj duhet të përgjigjen duke bashkëpunuar më ngushtë në Evropë, Azi dhe Lindjen e Mesme, në vend që t’i trajtojnë kërcënimet e paraqitura nga katër shtetet si probleme të ndara.
Ai bëri thirrje për veprime më agresive, si përdorimi i Aktit Global Magnitsky, i cili i lejon SHBA-së të vendosë sanksione ndaj zyrtarëve dhe personave të tjerë të përfshirë në shkelje të rënda të të drejtave të njeriut dhe korrupsion. Sipas tij, sanksionet më të gjera mund të përdoren po ashtu në mënyrë më agresive ndaj katër regjimeve.
Por, Kramer theksoi se ndihma ushtarake për Ukrainën mbetet kyç për përgjigjen e Perëndimit.
“Mbështetja e Ukrainës me ndihmë ushtarake është absolutisht jetike”, tha ai duke iu referuar sulmeve të vazhdueshme të Rusisë me raketa lundruese dhe raketa balistike, si dhe duke iu referuar nevojës urgjente të Ukrainës për raketa penguese.
Testi i parë i vendosmërisë së Perëndimit mbetet i përqendruar në Ukrainë, ku mungesa e sistemeve të mbrojtjes ajrore i lë të cenueshëm civilët dhe infrastrukturën ndaj sulmeve ruse me dronë të dizajnuara nga Irani dhe raketave të Koresë së Veriut.
Pasojat shtrihen përtej Evropës. Kramer vuri në pah se Tajvani është ndër mbështetësit më të mëdhenj të Ukrainës, sepse Taipei e kupton se mënyra se si Perëndimi i përgjigjet luftës së Rusisë do të jetë e rëndësishme për mënyrën se si Kina e sheh Tajvanin.
Kjo krijon një lidhje strategjike mes fronteve evropiane dhe atij të Indo-Paqësorit. Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e tyre mund të përballen me kriza të veçanta gjeografikisht, por qeveritë që qëndrojnë pas këtyre sfidave kanë gjithnjë e më shumë aftësi për të mbështetur njëra-tjetrën.
Teksa Uashingtoni përballet me kërcënime në Evropë, Indo-Paqësor dhe Lindjen e Mesme, trajtimi i secilit front si një problem i veçuar rrezikon të shmangë mënyrat se si Rusia, Kina, Irani dhe Koreja e Veriut mund ta forcojnë njëra-tjetrën.
CRINK-u nuk ka nevojë të shndërrohet në një aleancë formale për të paraqitur një sfidë të rëndësishme për interesat e Perëndimit. Siç nënvizon analiza e Kramerit, anëtarëve të tij u mjafton të vazhdojnë të identifikojnë fusha pragmatike ku bashkëpunimi mund t’i forcojë secilin prej tyre, përballë asaj që ata e perceptojnë si presion nga SHBA-ja dhe aleatët e saj.
Bota po përgatitet për një nga fenomenet më të rëndësishme astronomike të viteve të fundit. Më 12 gusht do të ndodhë një eklips i plotë i Diellit, i pari që do të jetë i dukshëm nga Evropa kontinentale pas gati 30 vitesh.
Gjatë fenomenit, Hëna do të mbulojë plotësisht Diellin, duke krijuar një hije të gjatë mbi Tokë dhe duke zhytur për pak minuta në errësirë zonat që do të përshkohen nga hija e eklipsit.
Eklipsi total do të nisë rreth orës 19:08 në pjesën më veriore të Rusisë. Më pas, hija e tij do të kalojë përmes Groenlandës, Islandës dhe Oqeanit Atlantik, për të vijuar drejt veriut të Spanjës dhe një pjese shumë të vogël të Portugalisë, përpara se të përfundojë në Detin Mesdhe.
Në pjesën tjetër të Evropës, në veriperëndim të Afrikës dhe në disa zona të Amerikës së Veriut, fenomeni do të jetë i dukshëm vetëm si eklips i pjesshëm.
Ekspertët rikujtojnë se vëzhgimi i Diellit gjatë një eklipsi mund të shkaktojë dëmtime serioze të syve. Dielli nuk duhet parë drejtpërdrejt pa pajisje të posaçme mbrojtëse. Vetëm gjatë fazës së shkurtër të totalitetit, kur Hëna mbulon plotësisht diskun diellor, vëzhgimi i drejtpërdrejtë është i sigurt. Në të gjitha fazat e tjera nevojiten syze ose filtra të certifikuar për vëzhgimin e eklipseve. Panorama
Rusia tha se të paktën 13 persona, përfshirë një fëmijë, u vranë në sulmet ukrainase ndaj objektivave në rajonin qendror të Tatarstanit, në një nga sulmet më vdekjeprurëse të Kievit që nga nisja e pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës nga Kremlini, më shumë se katër vjet më parë.
Ushtria ukrainase konfirmoi sulmin më 10 gusht, duke thënë se rafineria e naftës Taneco në Nizhnekamsk – ku u raportua për një zjarr – ishte një nga objektivat e goditur.
“Deri tani dihet se 13 persona kanë humbur jetën, përfshirë një fëmijë”, thanë autoritetet rajonale më 10 gusht për sulmin në qytetin e Nizhnekamskut.
Republika e pasur me naftë e Tatarstanit në Rusi ndodhet rreth 1.200 kilometra nga kufiri me Ukrainën, gjë që tregon për fushatën e Ukrainës për të goditur objektiva thellë brenda territorit rus.
Videot e shpërndara nga kanalet monitoruese në Telegram tregonin një re të madhe tymi të zi që ngrihej nga ai që u përshkrua si një objekt nafte.
Një analizë nga kanali ASTRA në Telegram sugjeroi se Nizhnekamskneftekhim PJSC, një nga kompanitë më të mëdha petrokimike në Evropë, ishte me gjasë objektivi i sulmit në Nizhnekamsk.
Kompleksi petrokimik është pjesë e SIBUR, një nga kompanitë më të mëdha të Rusisë, dhe prodhon gomë, plastikë dhe etilen.
Ndërkohë, autoritetet në rajonin ukrainas të Sumit thanë se 14 persona, përfshirë një fëmijë, u plagosën në një sulm rus me bomba të drejtuara ndaj qytetit të Sumit, pranë kufirit me Rusinë, gjatë natës.
Dronë ukrainas sulmuan gjithashtu rajonin e Belgorodit, pranë kufirit me Ukrainën, gjatë 24 orëve të fundit, duke vrarë të paktën katër persona dhe plagosur disa të tjerë, sipas zyrtarëve rusë.
Guvernatori i rajonit të Rostovit, Yury Slyusar, tha se më shumë se 70 dronë u rrëzuan mbi rajon gjatë natës, ndërsa kryebashkiaku i Moskës, Sergei Sobyanin, raportoi se 13 dronë u kapën teksa i afroheshin kryeqytetit.
Dronë u shkatërruan gjithashtu mbi Gadishullin e Krimesë, të pushtuar nga Rusia, përfshirë në Sevastopol, sipas autoriteteve të vendosura nga Moska.
Forcat ruse sulmuan me një raketë Kh-59/69 të lëshuar nga ajri dhe 126 dronë sulmues nga hapësira ajrore mbi Detin e Zi, tha Forca Ajrore e Ukrainës më 10 gusht.
Në Moldavinë fqinje, një shpërthim ndodhi në distriktin Stefan Voda, rreth 80 kilometra në juglindje të Kishinauit, më 9 gusht. Punonjësit e rendit në vendngjarje gjetën fragmente të një droni luftarak.
Presidentja e Moldavisë, Maia Sandu, dënoi ashpër atë që e përshkroi si shkeljen e fundit të hapësirës ajrore të Moldavisë nga Rusia.
“Ky është një pasojë e drejtpërdrejtë e luftës së Rusisë dhe na vë të gjithëve në rrezik. Rreziku për jetën e njerëzve në rajonin tonë është real dhe në rritje. Kjo duhet të ndalet”, shkroi ajo në X më 10 gusht.
Ministria e Jashtme e Moldavisë më vonë njoftoi se kishte thirrur ambasadorin e saj në Moskë për konsultime pas incidentit me dronin.
Me rritjen e numrit të viktimave civile, papa Leoni bëri thirrje për përfundimin e luftës në Ukrainë, duke thënë se njerëz të pafajshëm po vriten dhe plagosen.
“Incidentet tragjike po shtohen, duke shkaktuar një numër gjithnjë e më të madh viktimash civile, përfshirë fëmijë”, tha papa përpara besimtarëve të mbledhur për lutjen e së dielës në Vatikan, më 9 gusht.
“Ripohoj apelin tim të përzemërt që të respektohet e drejta ndërkombëtare humanitare dhe që sulmet ndaj objektivave civile të ndalen nga të dyja palët”, shtoi ai.
Në kohën kur u largua nga Rusia në shtator të vitit 2022, Aleksandr Menyukov ishte dëshmitar i një hetimi penal që kishte për shënjestër një mik të tij të ngushtë: një poet, recitimet në rrugë të vargjeve kundër luftës konsideroheshin krim.
Qindra mijëra rusë u larguan nga vendi pasi presidenti rus, Vladimir Putin, urdhëroi po atë muaj mobilizim ushtarak për të forcuar radhët për pushtimin e Ukrainës. Por, për Menyukovin, i cili ofronte këshilla ligjore për rusët që kundërshtonin luftën, kupa u mbush kur ai u rrah keq gjatë një bastisjeje që policia kreu në banesën e tij në Moskë.
Në Kazakistan, ai ngarendi që ta nxirrte një pasaportë të re para se t’i skadonte afati, një situatë që u përkeqësua nga fluksi i rusëve të tjerë që po nxitonin të rregullonin dokumentet e tyre. Disa muaj më vonë, ai përfundoi në Poloni me një vizë humanitare.
Tani, jeta e Menyukovit – dhe potencialisht e mijëra, në mos dhjetëra mijëra, rusëve që jetojnë jashtë vendit – mund të bëhet shumë më e vështirë.
Sipas një ligji të nënshkruar nga Putini më 4 gusht, shtetasve rusë që jetojnë jashtë vendit dhe që janë dënuar nga autoritetet ruse për një vepër administrative ose për një vepër penale, do t’u ndalohet të kryejnë veprime të zakonshme si nxjerrja e pasaportës së re apo noterizimi i dokumenteve, siç është certifikata e martesës.
Kjo mund të përfshijë aktivistë që kanë punuar për organizata të financuara nga jashtë, qytetarë të zakonshëm rusë që komunikojnë me të ashtuquajturat organizata “të padëshirueshme”, apo njerëz që thjesht vënë në dyshim humbjet astronomike që ushtria ruse ka pësuar në Ukrainë.
Masa e re është quajtur “vdekje civile” nga juristët, aktivistët për të drejtat e njeriut dhe rusët që jetojnë jashtë vendit, të cilët druhen se ajo do t’i fusë në një ngërç ligjor dhe burokratik, nga i cili do të kenë pak mundësi të dalin.
“Nëse do të kisha qenë në Poloni kur më skadoi pasaporta [ruse] dhe këto kufizime do të kishin qenë në fuqi në atë kohë, do të më mohohej e drejta për të aplikuar për një pasaportë të re”, tha Menyukovi në një intervistë nga Varshava. “Kështu funksionon. Dhe tani, kjo do të bëhet një problem i madh për rusët”.
“Në aspektin teknik, shtetasit rusë nuk do ta humbin shtetësinë e tyre”, tha Tanya Lokshina, hulumtuese ruse në organizatën amerikane për të drejtat e njeriut, Human Rights Watch. “Ata do të mbeten shtetas rusë, por pa qasje në shërbime ligjore. De-facto kjo është si të jesh pa shtetësi”.
Qëllimi “është të dërgohet një mesazh dhe të krijohet një efekt frikësues në shoqëri, si tek ata që janë larguar nga vendi, ashtu edhe tel ata që kanë mbetur”, tha Gleb Bogush, një avokat rus që tani jeton në Berlin.
Zyrtarët rusë shfaqin hapur qëllimet e tyre.
“Të gjithë ata që kanë ikur jashtë vendit dhe po i bëjnë dëm shtetit nuk janë opozitë; ata janë tradhtarë, janë kriminelë”, tha javën e kaluar Vyacheslav Volodin, kryetar i Dhomës së Ulët të Parlamentit të kontrolluar nga Kremlini, teksa ligjvënësit miratuan projektligjin.
“Sistem aparteidi”
Gjatë më shumë se dy dekadave, autoritetet ruse kanë zgjeruar gradualisht arsenalin ligjor që përdoret për të ndëshkuar disdencën, për të censuruar mediat e pavarura, për të mbyllur organizatat e shoqërisë civile dhe për të heshtur ligjvënësit e opozitës.
Këto masa përfshijnë ligje si ai për “agjentët e huaj”, që ndëshkon individët dhe grupet që marrin financim nga jashtë, si dhe ligjin për “organizatat e padëshirueshme”, i cili ndalon organizatat e huaja që konsiderohen kërcënim për sigurinë kombëtare dhe kriminalizon personat që punojnë për to, bashkëpunojnë me to ose u japin donacione.
Që nga fillimi i pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës në vitin 2022, autoritetet ruse kanë miratuar masa edhe më të ashpra.
Personat që publikojnë shifra për humbjet në njerëz ose informacione për krime të dyshuara lufte të kryera nga Rusia në Ukrainë mund të ndiqen penalisht për “diskreditim të forcave të armatosura ruse”. Një shtetas rus që i referohet rajoneve të Ukrainës, të cilat Moska pretendon se i ka aneksuar, si territore ukrainase, mund të akuzohet për minim të integritetit territorial të Rusisë.
Tani, nëse je dënuar për një nga gjashtë veprat e ndryshme penale dhe jeton jashtë Rusisë, mund të të hiqet në praktikë ajo që ekspertët ligjorë e konsiderojnë një të drejtë themelore sipas së drejtës ndërkombëtare: e drejta e një qytetari për shërbime konsullore.
“Strategjia nuk është t’u hiqet [qytetarëve rusë] shtetësia, t’i zhveshë ata nga ajo. Strategjia është që të përdoret shtetësia si armë”, tha Bogush. “Është edhe një tullë tjetër në ndërtimin e një sistemi të aparteidit të pjesshëm: për të veçuar një grup të caktuar njerëzish, të cilët sistemi i konsideron armiq, ‘të padëshirueshëm’”.
“Një person që është larguar [nga vendi] për arsye politike dhe cilësohet si ‘shmangës’ do të marrë statusin e një ‘qytetari të anuluar’ brenda vendit”, tha First Department, një grup i aktivistëve ligjorë rusë.
Nëse një rusi i duhet, për shembull, një certifikatë martese ose një certifikatë lindjeje nga Rusia, kjo do të jetë e pamundur. E njëjta gjë vlen edhe nëse dikush ka nevojë për një vërtetim se nuk ka të kaluar kriminale në Rusi, të cilën do të duhet t’ia dëshmojë një autoriteti të huaj.
Masat gjithashtu u japin zyrtarëve të drejtën të ngrijnë llogaritë bankare të njerëzve, si dhe t’i pengojnë ata të shesin pasuri të paluajtshme, si apartamente apo shtëpi pushimi, madje edhe t’ua transferojnë pronësinë të afërmve të tyre.
“Luftë ndaj qytetarëve të vet”
Ligji u jep zyrtarëve autorizim që të hapin llogari bankare në emër të një personi që thonë se ka shkelur ligjet dhe më pas ta menaxhojnë atë llogari në mënyrë efektive: të marrin, për shembull, fondet nga pensioni shtetëror që i takojnë shtetasit rus dhe të kryejnë pagesa për detyrime, sikurse gjobat e vendosura nga gjykata.
“Ky është vërtet një ligj për vdekjen civile”, tha Lokshina, punëdhënësi i së cilës, Human Rights Watch, u shpall organizatë e padëshirueshme vitin e kaluar. “Nëse nuk e mbyllni gojën, por flisni hapur, herët a vonë do të ndiqeni penalisht”.
Pasigurisë ligjore me të cilën përballen rusët në mërgim i shtohet edhe fakti se në shumë vende, brenda ose jashtë Bashkimit Evropian, autoritetet po e bëjnë më të vështirë për shtetasit rusë marrjen e dokumenteve si lejet e qëndrimit apo të punës, ose aplikimin për shtetësi.
“Për shumë prej tyre, ata gjithashtu nuk kanë asnjë mbështetje reale në vendet ku ndodhen. Njerëzit që përndiqen nga Qeveria ruse, në rastin më të mirë, përballen edhe me dyshime kolektive në vendet ku jetojnë”, tha Bogush.
Miratimi i këtij ligji vjen në një kohë kur Kremlini po përpiqet ta mbajë me intensitet të plotë luftën në Ukrainë, teksa njëkohësisht minimizon përmasat e humbjeve që kanë pësuar forcat ruse. Edhe ekonomia po shfaq shenja dobësimi, duke nxitur pakënaqësi.
Ekspertët e Kremlinit thonë se autoritetet janë gjithashtu të shqetësuara për zgjedhjet parlamentare të muajit të ardhshëm, në të cilat një fitore jo bindëse e kandidatëve të partisë në pushtet, Rusia e Bashkuar, do ta dobësonte narrativin e unitetit kombëtar.
“Putini nuk po e përshkallëzon vetëm luftën kundër Ukrainës, ai po e përshkallëzon edhe luftën kundër qytetarëve të tij”, tha Bogush./REL
Pentagoni po zhvillon një strategji bërthamore që do t’i jepte presidentit amerikan një gamë më të gjerë opsionesh bërthamore në një konflikt të mundshëm me Rusinë ose Kinën, raportoi NBC të mërkurën, duke cituar burime të njohura me planet.
Qasja e propozuar thuhet se do t’i kushtonte më shumë rëndësi armëve bërthamore taktike me rreze të shkurtër veprimi në konfliktet rajonale, në vend që të mbështetej kryesisht në armët bërthamore strategjike me rreze të gjatë veprimi.
Sipas NBC, shqyrtimi i klasifikuar synon të adresojë skenarët e mundshëm në të cilët aleatët e SHBA-së sulmohen nga Rusia ose Kina në një konflikt rajonal. Raportohet se ai mbikëqyret nga shefi i politikave të Pentagonit, Elbridge Colby.
Zyrtarët e mbrojtjes amerikane i thanë NBC-së se qëllimi është t’i ofrohet presidentit opsione bërthamore më “realiste dhe të besueshme” , duke argumentuar se një gamë më e gjerë zgjedhjesh do të “forconte parandalimin”.
Rishikimi i raportuar vjen rreth gjashtë muaj pas skadimit të traktatit të Ri START, marrëveshja e fundit dypalëshe e mbetur që kufizon arsenalet bërthamore strategjike të SHBA-së dhe Rusisë. I nënshkruar në vitin 2010 dhe i zgjatur në vitin 2021, traktati i kufizoi secilën palë në 1,550 koka bërthamore strategjike të vendosura dhe 700 sisteme shpërndarjeje të vendosura, ndërsa parashikonte transparencë dhe masa verifikimi në vend. Ai skadoi në shkurt pa një zëvendësim.
Pavarësisht skadimit të traktatit, Moska tha se nuk kishte ndërmend të ishte “e para që do të ndërmerrte hapa drejt përshkallëzimit” duke rritur numrin e kokave bërthamore, me kusht që SHBA-të të ndiqnin të njëjtën qasje.
Përpara se traktati të skadonte, Presidenti rus Vladimir Putin kishte propozuar që Moska dhe Uashingtoni të vazhdonin të respektonin kufijtë e tij për një vit tjetër, ndërsa negocionin një zëvendësim. Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha se donte një marrëveshje “më të mirë” që përfshinte Kinën. Pekini, arsenali bërthamor i të cilit vlerësohet në rreth 600 koka bërthamore, refuzoi t’u bashkohej bisedimeve të tilla, duke thënë se vendet me arsenalet më të mëdha bërthamore duhet të mbajnë përgjegjësinë kryesore për çarmatimin bërthamor.
Moska tha më pas se çdo marrëveshje e zgjeruar duhet të mbulojë edhe anëtarët e NATO-s të armatosur me armë bërthamore, Francën dhe Mbretërinë e Bashkuar.
Rusia e përditësoi doktrinën e saj bërthamore në vitin 2024, duke deklaruar se agresioni nga një shtet jo-bërthamor i mbështetur nga një fuqi bërthamore do të trajtohej si një sulm i përbashkët dhe se armët bërthamore mund të përdoren nëse agresioni konvencional përbën një kërcënim kritik për sovranitetin ose integritetin territorial të Rusisë ose aleatit të saj, Bjellorusisë.
Moska ka kritikuar vazhdimisht vendosjen e armëve bërthamore amerikane në Evropë si pjesë e marrëveshjeve të NATO-s për ndarjen e armëve bërthamore. Ndërsa ka deklaruar se nuk ka ndërmend të sulmojë ndonjë vend të NATO-s, ajo ka paralajmëruar se do të synojë arsenalin e saj bërthamor në vendet që strehojnë armë të tilla që synojnë Rusinë. bw
Guvernatori Mike Braun ka shpallur një emergjencë të re energjetike në shtetin amerikan të Indianës, duke përmendur sulmet ndaj anijeve të lidhura me konfliktin Rusi-Ukrainë.
Në një postim në X të mërkurën, Braun tha se kishte nënshkruar një urdhër ekzekutiv që zgjat pezullimin e përdorimit të benzinës dhe taksave të akcizës në shtet, të cilat duhej të rivendoseshin të premten, deri më 5 shtator.
“Kjo emergjencë e re energjetike është shkaktuar nga ndërprerjet e reja në korridoret globale të transportit detar të naftës në javët e fundit, në Ngushticën e Detit të Zi/Kerç, ndërsa konflikti Rusi-Ukrainë është përshkallëzuar në beteja detare me dronë dhe ndërprerje të Rajonit të Rërave të Naftës të Albertës nga zjarret kanadeze”, tha zyra e guvernatorit në një deklaratë.
Ai shtoi se ndërprerjet kishin çuar çmimet e karburantit në “nivele të panatyrshme jashtë normës së kushteve standarde ekonomike”.
Sipas Indiana Capital Chronicle, Braun fillimisht pezulloi pjesërisht taksat e benzinës në fillim të prillit, pasi çmimet u rritën për shkak të bllokadës së Ngushticës së Hormuzit gjatë luftës SHBA-Izrael kundër Iranit.
Rusia dhe Ukraina kanë intensifikuar sulmet ndaj anijeve dhe infrastrukturës portuale në javët e fundit, në një përpjekje për të prishur logjistikën e njëra-tjetrës. Në raportin e saj të fundit ditor të mërkurën, Ministria Ruse e Mbrojtjes tha se kishte goditur tre anije mallrash në brigjet e Rajonit të Odesës të Ukrainës, të cilat, sipas saj, transportonin pajisje ushtarake.
Më 25 qershor, presidenti ukrainas Volodymyyr Zelensky njoftoi atë që ai e quajti një fushatë 40-ditore për të ushtruar presion mbi Kremlinin që “t’i japë fund luftës”. Njoftimi përkoi me sulme sistematike me dronë mbi objektet dhe depot ruse të energjisë që i përkisnin Wildberries, ekuivalenti rus i Amazon. Moska u përgjigj duke shtuar sulmet e veta ndaj porteve dhe anijeve ukrainase.
Rusia ka paralajmëruar vazhdimisht se ndihma e vazhdueshme për Ukrainën vetëm sa do ta zgjasë konfliktin dhe se sanksionet e vendosura ndaj Moskës po dëmtojnë gjithashtu vendet perëndimore dhe po ndihmojnë në rritjen e çmimeve të naftës. Ministria e Jashtme ruse dënoi në mënyrë të ngjashme sulmin SHBA-Izrael ndaj Iranit, duke paralajmëruar në mars se konflikti në Lindjen e Mesme po “kërcënonte drejtpërdrejt sigurinë globale të energjisë”. bw
Një “El Niño” i fuqishëm mund të godasë planetin deri në fund të vitit, duke sjellë tronditje ekonomike botërore, mot ekstrem dhe rritje të çmimeve të ushqimeve.
Një “super” El Niño mund të rrisë kostot e jetesës në mbarë botën. Ekspertët paralajmërojnë se deri në fund të vitit mund të shfaqet një nga fenomenet më të forta El Niño të regjistruara në 140 vitet e fundit. Ky fenomen natyror nuk ndikon vetëm te kushtet e motit, por mund të ketë pasoja të mëdha edhe për ekonominë globale dhe kostot e jetesës.
Dëme ekonomike prej triliona dollarësh
Sipas Christopher Callahan, ekspert i klimës, ngjarjet e mëparshme të El Niños kanë shkaktuar humbje të jashtëzakonshme ekonomike. “El Niño i viteve 1982-1983 shkaktoi mbi 4 trilionë dollarë humbje ekonomike globale, të cilat u ndjenë deri në pesë vite pas fenomenit. Ndërsa ngjarja e viteve 1997-1998 solli rreth 5.7 trilionë dollarë humbje ekonomike”, thotë ai për DW.
Çfarë është El Niño?
El Niño është një fenomen klimatik që ndodh zakonisht çdo 2 deri në 4 vjet. Ai shoqërohet me temperatura më të larta të ujërave në Oqeanin Paqësor dhe shkakton: thatësira të forta, reshje intensive, përmbytje, valë të nxehti ekstreme.
Pasojat ndihen në shumë rajone të botës, duke dëmtuar infrastrukturën, prodhimin bujqësor dhe zinxhirët e furnizimit.
Rreziku për ushqimin dhe bujqësinë
Ndryshimet klimatike të lidhura me El Niñon mund të ndikojnë drejtpërdrejt në prodhimin e ushqimeve. India po përballet me temperatura ekstreme dhe rrezikon thatësirë për shkak të ndryshimeve në ciklet e erërave. Ndërkohë, Vietnami ka paralajmëruar për valë të forta të të nxehtit, rritje të reshjeve deri në 50% dhe përmbytje masive. Këto zhvillime mund të reduktojnë prodhimin bujqësor dhe të çojnë në rritje të çmimeve të ushqimeve në tregjet ndërkombëtare.
Problemet me ujin dhe tregtinë globale
El Niño mund të ndikojë edhe në rrugët ujore strategjike. Në Panama, nivelet e ulëta të ujit kufizuan numrin e anijeve që mund të kalonin përmes Kanalit të Panamasë. Si rezultat, tregtia globale u ngadalësua dhe u shkaktuan humbje prej miliona dollarësh.
Kjo tregon se ndikimi i fenomenit nuk kufizohet vetëm te moti, por prek drejtpërdrejt ekonominë botërore dhe zinxhirët e furnizimit.
Çokollata mund të bëhet më e shtrenjtë
Pasojat e El Niños po ndihen edhe në tregun global të kakaos. Bregu i Fildishtë, prodhuesi më i madh i kakaos në botë, ka ngadalësuar shitjet dhe ka rritur çmimet për shkak të frikës se thatësira mund të dëmtojë të korrat e ardhshme.
Rezultati mund të jetë i prekshëm për konsumatorët: çmime më të larta të çokollatës në mbarë botën.
Goditje edhe për industrinë e peshkimit
Në Peru, pasojat e El Niños janë veçanërisht të dukshme në sektorin e peshkimit.
“Një nga mënyrat konkrete se si preket Peruja është mbyllja e aktivitetit të peshkimit që varet nga ujërat e pasura me lëndë ushqyese që ngjiten nga thellësitë e Oqeanit Paqësor gjatë kushteve normale”, shpjegon Callahan.
Kjo sjell pasoja të konsiderueshme ekonomike për rajonin dhe komunitetet që varen nga peshkimi.
Pasojat mund të zgjasin për vite
Sipas ekspertëve, efektet ekonomike të El Niños nuk shfaqen gjithmonë menjëherë.
Ekonomitë mund të rikuperohen përkohësisht duke rindërtuar infrastrukturën dhe duke rikthyer prodhimin bujqësor. Megjithatë, studimet tregojnë se shumë vende përballen me ngadalësim ekonomik dhe mungesë rimëkëmbjeje për 5 deri në 10 vjet pas ngjarjeve ekstreme klimatike.
Si po përgatiten qeveritë?
Shumë vende kanë nisur masa paraprake për të reduktuar pasojat. Panamaja ka përgatitur plane për racionimin e ujit, me qëllim shmangien e një bllokimi tjetër të Kanalit të Panamasë. Bangladeshi ka investuar në kërkime shkencore dhe sisteme paralajmërimi të hershëm për fatkeqësitë natyrore. Sipas Paul Roundy, profesor në Universitetin e Albany në SHBA, këto masa kanë dhënë rezultate konkrete. “Numri i njerëzve që humbin jetën nga stuhitë është ulur ndjeshëm. Nga qindra mijëra viktima në të kaluarën, sot në shumë raste flitet vetëm për dhjetëra”, thekson ai.
El Niño mbetet një nga fenomenet klimatike më të fuqishme në botë. Përveç ndikimit në mot, ai mund të rrisë çmimet e ushqimeve, të pengojë tregtinë ndërkombëtare, të dëmtojë bujqësinë dhe të ngadalësojë rritjen ekonomike për shumë vite. Për këtë arsye, ekspertët theksojnë se përgatitja dhe investimet në sisteme paralajmëruese janë thelbësore për të zbutur pasojat e tij./DW
Ushtria amerikane praktikisht ka mbetur pa raketa taktike me precizion të lartë me bazë tokësore për shkak të fushatës së saj kundër Iranit, raportoi Reuters, duke cituar burime të njohura me çështjen.
Raportime të shumta mediatike dhe vlerësime të pavarura kanë sinjalizuar mungesa të municioneve kritike të sofistikuara në inventarin e SHBA-së që nga një raport i Qendrës për Strategji dhe Ndërkombëtare (CSIS) i publikuar në prill. Përveç shterimit të aftësive sulmuese të Pentagonit, besohet se konflikti ka lënë një dëm të madh në stokun e raketave anti-ajrore të SHBA-së. Udhëheqja e vendit i ka mohuar vazhdimisht pohime të tilla, duke këmbëngulur se ende ka shumë municione.
Sipas burimeve të Reuters, konflikti me Iranin ka varfëruar stokun e raketave tokë-tokë të Ushtrisë Amerikane, përkatësisht Sistemet e Raketave Taktike të Ushtrisë (ATACMS) dhe Raketat me Sulm Preciz (PrSM), me dy burime që i thanë agjencisë se ushtria ka përdorur “pothuajse të gjitha” këto armë.
Ndërsa shkalla në të cilën ushtria amerikane i shterroi stoqet e saj të ATACMS nuk dihej më parë, shterimi i dukshëm i stokut të PrSM është raportuar vazhdimisht që nga mesi i prillit. Municioni, i planifikuar të zëvendësonte ATACMS-in e vjetër, nuk ishte i bollshëm që në fillim – Pentagoni kishte porositur 130 para vitit fiskal 2024 dhe 250 të tjera në vitin 2025, dhe nuk ishte menjëherë e qartë se sa njësi ishin dorëzuar në të vërtetë. Raketat e reja përfunduan duke u përdorur kundër Iranit pa iu nënshtruar një cikli të duhur testimi.
Sekretari i Luftës i SHBA-së, Pete Hegseth, i hodhi poshtë raportet si “lajme të rreme”. Në X, ai veçoi një segment të CNN që citonte një burim të thoshte se SHBA-të kishin përdorur gati 80% të “interceptorëve të tyre kryesorë të raketave”. BW
Tym ngrihet pas një sulmi me dron ukrainas ndaj një depoje të kompanisë Wildberries në rajonin rus të Samarës, më 2 gusht.
Radio Evropa e Lirë
Ukraina dhe Rusia shkëmbyen edhe një valë tjetër sulmesh me dronë gjatë natës, duke goditur objekte logjistike, energjetike dhe infrastrukturë civile, ndërsa presidenti Volodymyr Zelensky shprehu pakënaqësinë ndaj aleatëve perëndimorë për vonesat në dërgimin e sistemeve të mbrojtjes ajrore Patriot dhe ndihmës tjetër ushtarake që, sipas tij, nevojitet urgjentisht.
Ukraina vazhdoi fushatën e saj për të goditur Wildberries, shitësin më të madh online në Rusi, këtë herë duke sulmuar një depo në rajonin rus të Vladimirit. Autoritetet rajonale dhe vetë kompania e konfirmuan sulmin.
“Si rezultat i sulmit, shpërtheu një zjarr në objektin logjistik të kompanisë në rajonin e Vladimirit. Njerëzit janë evakuuar”, tha kompania më 3 gusht, duke shtuar se nuk pati viktima.
Sulmi ndodhi një ditë pasi dronët goditën një depo të Wildberries në rajonin e Samarës, rreth 800 kilometra larg kufirit me Ukrainën, sipas guvernatorit rajonal dhe videove të publikuara në internet.
Javët e fundit, forcat ukrainase kanë goditur rreth një duzinë deposh të Wildberries në rajone të ndryshme të Rusisë. Ukraina e ka akuzuar Wildberries se mbështet logjistikën ushtarake të Rusisë dhe shet mallra me përdorim të dyfishtë, duke kontribuar kështu në përpjekjet luftarake të Moskës. Moska i ka mohuar këto akuza.
Në atë që duket të ketë qenë një sulm hakmarrës nga forcat ruse, një depo që i përket shitësit online ukrainas Rozetka në rajonin e Kievit u godit nga dy dronë më 2 gusht. Nuk u raportuan të lënduar.
Sulmi pasoi një goditje ndaj të njëjtit objekt një ditë më parë, ku mbeti i vrarë një person dhe u plagosën të paktën gjashtë të tjerë, sipas prokurorisë rajonale të Kievit.
Kanalet monitoruese në Telegram raportuan shpërthime në mbarë Gadishullin e Krimesë më 3 gusht, duke cituar banorë vendas, të cilët raportuan gjithashtu për një zjarr pranë portit të Kerçit, ndërsa qarkullimi në Urën e Krimesë u pezullua përkohësisht.
Tre persona u vranë dhe dy të tjerë u plagosën në një sulm gjatë natës në Krime, sipas Sergei Aksyonov, kreut të vendosur nga Rusia në gadishullin që Moska e aneksoi në mënyrë të paligjshme nga Ukraina në vitin 2014.
Ministria ruse e Mbrojtjes tha më 3 gusht se mbrojtja ajrore e saj kishte kapur dhe rrëzuar 131 dronë ukrainas gjatë natës në disa rajone të vendit.
Sipas komandantit të njësive të dronëve të Ukrainës, Robert Brovdi, njësitë e tij goditën katër rafineri ruse të naftës dhe terminalin detar të Tamanit gjatë katër ditëve, duke shkaktuar dëme të mëdha, përfshirë shkatërrimin e raportuar të 12 rezervuarëve të karburantit.
Ndërkohë, forcat ruse vazhduan sulmet ndaj Ukrainës, duke lëshuar 181 dronë sulmues gjatë natës, sipas Forcave Ajrore të Ukrainës.
Vetëm gjatë javës së kaluar, Rusia lëshoi rreth 1.900 dronë, afro 1.600 bomba ajrore dhe 144 raketa të llojeve të ndryshme, përfshirë raketa balistike, kundër Ukrainës, tha Zelensky në një postim në rrjetet sociale më 2 gusht.
Pasi ka bërë pak ose aspak përparim territorial përgjatë vijës së frontit prej më shumë se 1.200 kilometrash këtë vit, Moska ka intensifikuar sulmet me raketa ndaj Ukrainës, në një kohë kur vendi po përballet me mungesa të mëdha të sistemeve të mbrojtjes ajrore të afta për të interceptuar raketat balistike me shpejtësi të lartë.
Pas sulmeve të fundit vdekjeprurëse ruse ndaj Kievit dhe qyteteve të tjera ukrainase, Zelensky shprehu pakënaqësinë ndaj aleatëve të tij perëndimorë, duke bërë thirrje për përshpejtimin e dërgimit të raketave Patriot dhe armëve të tjera që nevojiten urgjentisht.
“Bota ka raketa Patriot. Ajo që ka rëndësi tani është që partnerët tanë të marrin vendimin politik – vendimin për të siguruar furnizimet e nevojshme”, tha Zelensky në fjalimin e tij të mbrëmjes më 1 gusht.
“Shtetet e Bashkuara e dinë se çfarë na duhet. Evropa e di se çfarë na duhet… Raketat për t’u mbrojtur nga raketat balistike duhet t’i mbrojnë njerëzit dhe jo të qëndrojnë në depo”, shtoi ai.
Enklava spanjolle e Ceutës është përballur me një nga valët më të mëdha të emigracionit të parregullt në historinë e saj, pasi më shumë se 50 mijë emigrantë kaluan kufirin nga Maroku brenda vetëm 24 orëve.
Sipas autoriteteve spanjolle, 67 persona kanë humbur jetën gjatë përpjekjeve për të hyrë në territorin spanjoll, ndërsa shumica e migrantëve janë kthyer menjëherë në Marok. Fluksi i regjistruar është i barabartë me më shumë se dy të tretat e popullsisë së Ceutës, duke ushtruar presion të jashtëzakonshëm mbi strukturat e sigurisë dhe shërbimet humanitare.
Ceuta, së bashku me Melillan, përbën kufirin e vetëm tokësor të Bashkimit Evropian me Afrikën. Edhe pse ndodhet në bregun verior të kontinentit afrikan, territori administrohet nga Spanja prej shekujsh, ndërsa Maroku vazhdon ta konsiderojë atë territor të pushtuar.
Për shkak të pozicionit të saj strategjik, Ceuta mbetet një nga pikat kryesore të hyrjes në Evropë për migrantët që largohen nga varfëria, konfliktet dhe pasiguria. Shumë prej tyre tentojnë të arrijnë në territorin spanjoll duke notuar nga brigjet marokene ose duke kaluar gardhet kufitare.
Autoritetet marokene nuk kanë dhënë ende një shpjegim zyrtar për kalimin masiv të kufirit, ndërsa analistët e lidhin situatën me tensionet diplomatike në rajon. Ekspertët vlerësojnë se një lëvizje e përmasave të tilla nuk mund të ndodhë spontanisht dhe dyshojnë se faktorët politikë kanë luajtur rol në zhvillimet e fundit.
Në reagimin e saj, qeveria spanjolle ka dislokuar ushtrinë dhe forca shtesë policore për të rimarrë kontrollin e kufirit. Kryeministri Pedro Sanchez e ka cilësuar situatën si një “shkelje të integritetit territorial të Spanjës”, ndërsa ka akuzuar rrjetet e trafikimit të migrantëve për përhapjen e informacioneve të rreme që nxitën valën e kalimeve.
Kriza ka shkaktuar debat edhe në Bashkimin Evropian. Disa vende dhe forca politike kanë kërkuar masa më të ashpra për mbrojtjen e kufijve të jashtëm të BE-së, ndërsa Franca ka forcuar kontrollet në kufirin me Spanjën, në përpjekje për të frenuar lëvizjet dytësore të migrantëve. bw
Komentet