Fernand Gigon, fotoreporteri, gazetari dhe shkrimtari i famshëm sviceran, specialist i Lindjes së Largët, ka qenë i pari perëndimor që në vitin 1965 bëri një fotoreportazh të pasur në Shqipëri. Fotoreportazhi u botua në revistën italiane “Storia illustrata”, nëntor 1965 me titullin “Albania oggi: due milioni di abitanti, dieci mila poliziotti”. Në vijim fotografitë dhe shkrimi i tij i shqipëruar nga Gino Luka
Shqipëria sot: dy milionëfrymëdhjetëmijëpolicë
Ky është shërbimi i parë fotografik me ngjyra i realizuar në Shqipëri nga një reporter i dërguar nga një gazetë perëndimore. Pasi kapërcyem portën e kufirit të ndaluar, po ju tregojmë se si jetojnë shqiptarët e sotëm në “filialin” e Kinës që Mao ka hapur në bregdetin Adriatik. Të njëjtat mite dhe parulla të komunizmit kinez: varfëri heroike, përkushtim ndaj shtetit, nacionalizëm fanatik.
Nëpër fusha gjenden gratë, në ushtri burrat, kajsitë po lulëzojnë ndërsa policët janë kudo. Ndodh ndonjëherë që gratë të lënë lopatën e të marrin pushkën, ose anasjelltas. Të vetmit që nuk lënë asgjë janë policët me uniformë, kapelë të sheshtë apo kapelë me lesh dhie, ose të veshur me rroba civile, domethënë me një mushama të markës italiane. Ata mbajnë 1 milion e 800 mijë banorë në grusht, e i përgjojnë aq shumë, saqë asnjë veprim i asnjë qytetari nuk mund t’u shpëtojë atyre.
Ndërmjet disa funksioneve të policëve është edhe ai që të kenë kujdes që të huajt që vizitojnë vendin të mos largohen nga grupi i tyre; gjithashtu kanë detyrë të qëndrojnë pranë turistëve në restorante ose në tribunat e stadiumeve, për t’i kontrolluar. Makthi i këtyre agjentëve është që turisti mund të arrijë të shkrepë ndonjë fotografi të një shqiptari të veshur si zhelan, ndoshta, që ka si sfond një ndërtesë të re qeveritare, ose një fabrikë në ndërtim e sipër.
Policia, më shumë sesa regjimi politik, e mban Shqipërinë në një gjendje letargjie. Ajo është e pakorruptueshme, dhe meqenëse vrasësit dhe grabitësit janë mjaft të rrallë në këtë vend, ajo i kushtohet kryesisht krimeve politike. Dënimet janë nga pesë vjet e lart, dhe vuhen në kampet e përqendrimit (të rrethuar nga një perde heshtjeje dhe misteri) ku shpëlarja e trurit ecën dora dorës me vjeljen e patateve.
Zyrtarisht, policët në shërbim “për sigurinë e shtetit” janë dhjetë mijë. Por duhet të marrim parasysh edhe të gjithë ata persona që mund të vijnë për të vënë dorën para objektivit të aparatit fotografik, e të gjithë ata që enden përgjatë kufijve, ndërmjet Thethit, Kukësit dhe Zerganit, për të arrestuar “renegatët” që kërkojnë të arratisen drejt Jugosllavisë. Kjo prirje ndaj frymës policore, ky mosbesim shekullor është fryt jo vetëm i regjimit diktatorial por edhe i shtypjes së vjetër turke që ka zgjatur pesë shekuj.
Asnjë vend tjetër në botë, përveç Tibetit, nuk është i mbyllur kaq hermetikisht, duke e dënuar veten me një asfiksi të tillë. Një komb që është krejt afër Evropës, e megjithatë është më i padepërtueshmi në Evropë. Në Tiranë gjenden vetëm dy ambasada perëndimore, ajo e Italisë dhe e Francës. Turqia, RAU (Republika Arabe e Bashkuar), Gana, Kuba, Algjeria kanë vetëm delegacione diplomatike në Shqipëri. Pas tyre vijnë vendet e Lindjes, të gjitha përveç Bashkimit Sovjetik.
Shqipëria është sot një altoparlant kinez i drejtuar nga Perëndimi, që përhap një ideologji të çuditshme, pak jonjerëzore dhe pak mesianike, por sigurisht e vonuar shumë nga mendimi marksist më modern. “Kokëfortët” dhe “të papërlyerit” e komunizmit perëndimor e dëgjojnë atë si një ungjill të shenjtë, kështu që kjo ideologji përfundon duke minuar bazat e bllokut Komunist shumë më tepër sesa të gjitha sulmet e demokracive tona të marra së bashku.
Sovjetikët, për rreth tetëmbëdhjetë vjet, për të pasur një këmbë në Shqipëri, kanë mbajtur një ambasadë me tre mijë persona, subvencione jo proporcionale për qeverinë, një seri planesh pesë-vjeçare, shtatëqind bursa studimi në vit për studentët shqiptarë dhe pesëmbëdhjetë nëndetëse në pritë në shpellat nënujore të Sazanit, një pushkë e drejtuar ndaj flotës së 6-të amerikane në Mesdhe, dhe mbi të gjitha ndaj anijeve që përshkojnë Adriatikun.
Nuk e dimë nëse sovjetikët, para se të braktisnin vendin, të mbuluar nga një fushatë fyerjesh, kishin arritur të fitonin mirënjohjen e shqiptarëve. Një fakt është i sigurt: në biblioteka, të vetmet tekste teknike dhe shkencore janë të shtypura në gjuhën ruse, dhe se duhet t’u referohemi këtyre teksteve për të vënë në punë fabrikat e instaluara nga rusët, pothuajse kudo. Sidoqoftë, në shkolla, mësimi i rusishtes është i detyrueshëm. Gjuha e dytë e huaj është frëngjishtja. Dhe në frëngjisht shprehet, shumë saktë, sekretari i partisë dhe diktatori i vendit, Enver Hoxha, dhe bashkë me të intelektualët dhe burrat e brezit të tij, që mësuan frëngjisht në Liceun e Korçës ose në shkollën Kirenia në kryeqytet. Pas vitit 1939, me ardhjen e italianëve, studimi i gjuhës së Kartezit (Descartes, René – Cartesius, Cartesio) u zëvendësua me gjuhën e Dantes.
Disa vjet më parë takova katër shqiptarë në Pekin të ngarkuar nga qeveria kineze për të bashkëpunuar në hartimin e planit pesë-vjeçar që do të miratohet në vitin 1968. Ata flisnin frëngjisht në mënyrë të përsosur dhe shpesh evokonin vitet e rinisë së tyre në shkollën e mesme të Korçës ose në fakultetin e gjuhëve të huaja të Universitetit të Tiranës. Aktualisht, Parisi dhe Tirana kanë marrëdhënie të mira, madje shkëmbejnë edhe mësues për disa javë, por qeveria shqiptare është gjithmonë e vëmendshme, nga frika se liberalizimi i tepruar i shkëmbimeve kulturore mund të ndikojë negativisht te marksizmi i ngurtë vendas.
Bindja politike dhe sentimentale e shqiptarëve përmblidhet në një fjali: “Kushdo që është armik i Jugosllavisë është miku ynë”. Ky është kulti që Tirana vazhdon të adhurojë: Stalinizmi. Këtu buron besnikëria ndaj mitit të diktatorit të kuq. Në qytetet shqiptare, statuja e Stalinit qëndron madhështore në sheshet kryesore. Për të parë statujat e tjera, sot, duhet të shkojmë në Kinë, ose në Gjeorgji ku gjendet atdheu i Marshallit Stalin. Në Tiranë, monumenti i tij mbizotëron sheshin Skënderbej (heroi kombëtar i pavarësisë shqiptare kundër turqve) dhe që duket se po sfidon çdo stuhi ideologjike. Në aeroport, Stalini kapardiset mbi bare dhe mbi një seri fotografish përkujtimore, me diçitura me germa cirilike.
Veç të tjerash, edhe ndërtesat e qeverisë, me një shëmti të jashtëzakonshme, pallatet e ndërtuara nga shteti dhe qytetet satelite që rrethojnë kryeqytetin, kanë gjurmët e arkitekturës sovjetike. Stili kazermë, nganjëherë me kolona që nuk mbajnë asgjë, triumfon në qytete dhe fshatra. Një shije e keqe e cila ka zëvendësuar në shumë periferi muret e qerpiçit. Ndërsa ambasada kolosale sovjetike ka mbetur e papërfunduar, kështu që shqiptarët nuk patën mundësi ta admironin atë.
Megjithatë, nuk mund të thuhet se rusët nuk kanë lënë gjurmët e tyre nëpërmjet konsulentëve, inxhinierëve dhe teknikëve e ekspertëve të panumërt që kanë ardhur nga Uralet ose nga Vollga. Ata ishin të parët që e zgjuan këtë popull nga gjumi i tij i gjatë, ata u rrënjosen shqiptarëve një mënyrë jetese të cilën e gjejmë në aparatin burokratik dhe në polici. Dhe tani kinezët po përpiqen t’i ndryshojnë këto zakone, për t’u mësuar shqiptarëve zakonet e veta.
BULEVARDI Shqipëria e Re, arteria kryesore e Tiranës, i ndërtuar nga qeveria italiane, në kohën e pushtimit, dhe Universiteti(në sfond).
I parë nga mbrapa, oficeri shqiptar i ngjan në çdo detaj një oficeri rus: e njëjta uniformë e rreptë me një jeshile të zbërdhulët, e njëjta kapele me strehë me shirit të kuq jeshil ose blu, të njëjtat supore ngjyrë ari dhe çizmet që arrijnë deri në pulpën e këmbës. Instruktorët e Shkollës së Moskës prej kohësh u kanë mësuar rekrutëve shqiptarë artin e ri të luftës. Por jo gueriljen, sepse shumë e rrezikshme. Për t’u bërë ushtar këmbësor, artiljer ose tankist, të riut që thirret nën armë i duhen dy vjet: tre për t’u bërë aviator.
Ndodh që, duke zbritur nga Tirana në drejtim të detit, të hasësh ushtarë që janë duke u stërvitur. Ata marshojnë në rresht njëri pas tjetrit, përgjatë anës së rrugës, ose tërheqin një top fushor përgjatë shtigjeve të pjerrëta. Në këto manovra, të cilat do të dukeshin të zakonshme, zgjohet partizani që fle në thellësitë e shpirtit të çdo shqiptari dhe e shndërron atë në një nga ushtarët më të mirë të Evropës. Italianët e dinë mirë këtë, dhe më pas gjermanët, të cilët pësuan sulme të papritura me breshëri automatiku, në pritat vdekjeprurëse.
Pasi është çliruar nga partizanët e saj, Shqipëria u kushton atyre një kult që vazhdon akoma edhe sot. Letërsia, piktura, skulptura celebrojnë bëmat e tyre. Për shembull, në muzeun e vogël të Durrësit, një e treta e pikturave të ekspozuara përshkruajnë epikën partizane. Në varreza, varret e të rënëve janë të zbukuruar me yje me ngjyrë të kuqe që dallohet mirë në mes të gjelbërimit të parqeve. Fjala “partizan” gjendet kudo, në emrat e rrugëve, kinemave, shkollave, kooperativave e fabrikave. “Lavdi”, është një fjalë kyç në Shqipëri. Ajo është e pikturuar, e vizatuar, e skalitur, e kënduar dhe e shkruar kudo. Ajo ka fuqinë të kryejë një lloj mobilizimi të përhershëm të vendit. Këtu duket se lufta sapo ka përfunduar. Ish kolaboracionistët me armiqtë e djeshëm, njëzet vjet pas paqes, ende nuk kanë të drejtë vote dhe himni kombëtar fillon me fjalët “Rreth flamurit të përbashkuar, me një dëshirë e një qëllim…”.
Fanatizmi dhe pasioni patriotik shpesh zëvendësojnë çdo virtyt tjetër të shqiptarëve. Këtu çdo njeri që është i ri dhe në dukje i fortë vesh një uniformë. Por mbase është një përshtypje e gabuar, sepse nuk duhen kaq shumë ushtarë për të formuar një ushtri prej 25,000 burrash të inkuadruar në tre divizione, për të drejtuar 150 tanke dhe për të pilotuar disa dhjetëra Mig sovjetikë. Nëse prania e ushtrisë bie dukshëm në sytë e të huajit, kjo bie edhe më shumë në sytë e shqiptarëve, të cilët shohin tek ushtria forcën e tyre kryesore.
Është ushtria ajo që do të kishte për detyrë të kundërshtonte një pushtim të mundshëm, nëse qëllimet jugosllave të aneksimit të Maqedonisë, ose qëllimet e grekëve për Epirin e Veriut, do të bëheshin realitet. Në fakt, porsa Hoxha e ndjen se vendi po ikën nga grushti i tij i hekurt, i mjafton të ndjellë fantazmën e fqinjëve të tij për të gjetur përkrahje unanime përreth tij. Është një formë nacionalizmi që madje shpërthen, me dhunë primitive, edhe në ndeshjet ndërkombëtare të futbollit. Hoxha e përdor atë në të njëjtën mënyrë si parakalimet e raketave, të cilat për herë të parë këtë vit u shfaqën në një paradë ushtarake në Tiranë. Ato janë raketa të stilit sovjetik, por të prodhuara nga kinezët. Bazat e tyre janë të vendosura në male, në njëmijë metra lartësi, dhe janë në gjendje të lëshojnë një predhë reaktive me saktësi absolute mbi Romë ashtu si mbi Sofje ose Beograd.
Ushtria është një nga aspektet që ilustrojnë më së miri rënien e Moskës në favor të Pekinit.
Avionët Mig, për shembull, të dorëzuar dikur nga rusët, nuk mund të fluturojnë gjatë pa pjesë këmbimi. Kinezët i prodhojnë ato, por në sasi të pamjaftueshme. Repartet e motorizuara, të formuara nga automjetet Siz ose Skoda, janë zhdukur. Dhe sot, 175 kilometrat e rrugëve të asfaltuara kanë mbetur vetëm për civilët, gomarët dhe qerret e fshatarëve. Për sa u përket ushtarëve, ata janë të detyruar të ecin në këmbë; janë kthyer në natyrën e tyre të vërtetë si në kohën e luftës guerile malore, në përputhje të përsosur me teorinë dhe taktikat e Mao-Ce-Dun-it.
Në kohën e sovjetizimit të Shqipërisë, rusët kishin tre mijë veta në Tiranë. Nga ana tjetër, kinezët janë të kënaqur me dyqind specialistë, të cilët, kryesisht janë të aftë të jenë të padukshëm, dhe nëse kalojnë me veturë në qendrën e qytetit, e bëjnë me perde të ulura. Prania e Kinës ndihet më tepër nga shenja të tjera, për shembull në parullat (të vendosura në çdo pemë ose shtyllë telefoni përgjatë rrugës së hyrjes për në Tiranë) që himnizojnë miqësinë shqiptaro-kineze.
Hartat e ekspozuara në librari përfshijnë në Kinën e Kuqe edhe Tajvanin. Po kështu Vietnami nuk mbaron në Hanoi, por arrin deri në Jug. Në xhamat e vitrinave janë të ngjitura pllakatet e protestës me parulla kundër bombardimeve amerikane përtej paralelit të 17-të. Të njëjtat vizatime, të njëjtat parulla politike që mund të lexohen tani në rrugën e Paqes së Madhe në Pekin.
Edhe fushat kanë të njëjtat karakteristika, me grupet e punëtoreve (pothuajse gjithmonë gra) që i ngjajnë skuadrave të komunave popullore në Kinë (brigadave kooperativiste). Metoda e punës është e njëjtë, në rreshta të gjatë, të shënuar me ngjyrë të kuqe, e cila nuk është e kuqja e flamujve leninistë, por e kuqja e jelekëve turq, të përkulur mbi tokë.
Edhe peizazhi ka marrë një pamje kineze. Këto fusha të zhveshura, këto kodra me tarraca me pemë të copëtuara të mbjella në majë, më kujtohet që i kam parë në Swechwan, ose në periferi të Chuking-ut, me shkrime programatike të vizatuara në tokë. Edhe këtu mund të lexojmë, mbi një kodër me pjeshkë të lulëzuara, shkrimin «Lavdi PPSH» që do të thotë “Lavdi Partisë së Punës së Shqipërisë”. Parulla duket qartë mbi jeshilen e errët të pemëve, e ndërtuar me mijëra gurë të bardhë ose tulla të pikturuara me gëlqere: është një shkrim që lexohet nga disa kilometra larg.
Një vend tjetër për të shkruar janë muret rrethuese të fabrikave, fasadat e ndërmarrjeve bujqësore, trotuaret dhe asfalti i rrugëve. Kudo ku syri ynë pushon, sigurisht që do të ndeshim në një fjalë të shkruar si: luftë, lavdi, komitet, partia e punës, heroik, partizan etj.
Ajo që mungon në Shqipëri përkundrazi është fjala e folur, komunikimi i drejtpërdrejtë, ose më mirë guximi për të komunikuar pa u hutuar, pa frikë. Ja, për shembull: Në një rrugë, në buzëmbrëmje, dy punëtorë po bëjnë ecje sportive, ecin shpejt. Kur arrijnë afër meje, njëri prej tyre pyet pa më shikuar: “A flisni gjermanisht?” dhe pastaj pa pritur përgjigje vazhdon në gjermanisht: “A keni ndonjë gjë për të shitur?”. Pastaj, gjithnjë pa më shikuar, largohet me shokun e tij me hapa të shpejtë.
Kontakti me të huajin, që këtu dallohet menjëherë, shmanget madje edhe nga diplomatët dhe zyrtarët e lartë. Nëse në një restorant ndodh që të shohim gruan e një drejtori shqiptar së bashku me një femër të huaj, të jesh i sigurt se bëhet fjalë për një ftesë zyrtare, me urdhër të Partisë, dhe se nuk është një marrëdhënie private a simpatie personale. Shqiptarët dhe të huajt janë, madje edhe në shtëpitë e tyre, të ndarë nga disa perde të padukshme.
Vetë Enver Hoxha rrallëherë paraqitet në publik. Pozita e tij si Sekretar i Parë i Partisë i jep mundësi atij të qëndrojë larg koktejeve dhe pritjeve në ambasada. Ai bën një jetë shumë modeste, ashtu siç e bëjnë tek e fundja ministrat e tij, funksionarët, gjeneralët, të cilët nuk kanë as makina private dhe as personel shërbimi. Një kursim i theksuar, ose më mirë një varfëri kolektive, i shoqëron këta njerëz në çdo lëvizje të jetës së tyre. Regjimi komunist, pas njëzet vjetësh ushtrimi të diktaturës, ka arritur vetëm dy rezultate: i pari ka bërë që vendi të evoluojë nga një gjendje mjerimi në një gjendje varfërie; i dyti i ka detyruar shqiptarët të punojnë. Ka pak rëndësi nëse e ka bërë me shputa e parulla, por rezultati është i pamohueshëm.
Tani është një çështje përparimi në një nivel të hijshëm, dhe për ta arritur këtë, kinezët kanë menduar një sërë planesh pesë-vjeçare që i nxjerrin nga portofoli i tyre si shumë receta të mrekullueshme. Pekini i ka ofruar Tiranës një stabiliment me parafabrikate, një fabrikë çimentoje, një fabrikë tekstilesh dhe një uzinë për plehra kimike. Por meqenëse shqiptarët nuk kanë asnjë përvojë në këtë fushë, i kanë kërkuar Qeverisë italiane specialistët e nevojshëm. Pekini, pastaj, do të paguajë faturën.
Sido që të jetë, si u ndërtuan si s’u ndërtuan fabrika të reja, Shqipëria mbetet një vend i varfër, në dhjetë banorë nëntë punojnë në bujqësi. Paga e një punëtori të specializuar është 6000 lekë, ajo e një profesori universiteti 9000. Një punëtor krahu apo një punonjës, me 4000 lekët e tij në muaj, vështirë se mund ta përballojë shpenzimin për të blerë një palë këpucë. Qiraja dhe taksat janë minimale, por ushqimi, në qoftë se tejkalon nivelin e misrit dhe të djathit, rëndon shumë në buxhetin e familjes. Për të blerë mish njerëzit rrinë në radhë në dyqane, veçanërisht gjatë ditëve të festave të Pashkëve, ku qengji dhe mishi i dashit janë gatime tradicionale që nuk duhet të mungojnë në tryezë.
Gruaja shqiptare rri në radhë për ndonjë peshk me cilësi të mirë, pasi Qeveria shqiptare peshkun me cilësi e shet në Itali. Nga ana tjetër, burri i saj rri në radhë për një biletë stadiumi, të cilën bashkimet profesionale e japin me çmim të zbritur. Kjo është një skenë që mund të vërehet në qendër të Tiranës, midis Pallatit të ri të Kulturës dhe xhamisë së vjetër, ku mblidhen “shitësit” nën dorë të biletave të futbollit, përpara syve të vetëkënaqur të rojeve. Nëse nuk gjeni një biletë, do të përfundoni duke e ndjekur ndeshjen në një nga 70,000 stacionet e dëgjimit radiofonik, të shpërndara në të gjithë vendin, ose në kinema, ku Sofia Loren bën garë me partizanët kinezë të “Marshimit të Gjatë”.
Në fshatra, Kurani ia ka lënë vendin e tij Marksit, por traditat dhe zakonet e baballarëve kanë mbetur të pandryshuara, gratë me fytyrat e tyre gjysmë të fshehura nga shamitë e bardha, janë të gatshme për t’u zhdukur në shtëpitë e tyre, shpesh zbathur, sapo të arrijë një i huaj.
Së bashku me ata të Pekinit, policët e Tiranës zënë vendin e parë si të panevojshëm. Në bulevardin Shqipëria e Re që shkon nga statuja e Stalinit në drejtim të Universitetit, rruga është mbi njëzet metra e gjerë, por përveç disa kamionëve dhe autobusëve, vetëm dy ose tre makina e përshkojnë atë në çdo orë. Megjithatë, polici bën shenja me krahë me shkopin e tij të bardhë dhe i fryn bilbilit për t’i dhënë sinjal kalimtarëve që të kalojnë.
Ky kryeqytet, që duket si i përgjumur, i është përkushtuar pastërtisë së detyrueshme e, meqë nuk ka trafik, mbahet pastër vetëm nga disa pastruese rrugësh të moshuara. Ngjan me një skenografi prej betonarmeje, mermeri dhe këndesh të drejta, nga e cila pritet, papritmas, shpërthimi i një drame. Në fakt, ky popull i vogël malësorësh, që përpunon një ideologji dylekëshe komuniste, pa tymra demagogjikë, sot e ndjen veten në qendër të botës, i bashkuar me lidhje farefisnie me gjashtëqind milion kinezët.
Bile, nga ky këndvështrim, mund të thuhet se Tirana ka reflekse më të shpejta se Pekini. Analizat e ngjarjeve botërore i paraprijnë atyre të Partisë komuniste kineze dhe Zëri i Popullit shpesh ia tejkalon gazetës Genmingibao. Megjithatë, asnjë tekst doktrinar ose dokument për aktivistët e Partisë nuk botohet pa lejen e kinezëve.
Në sheshin Skënderbej, një ndërtesë kolosale në ndërtim e sipër shfaq me krenari kolonadat e saj prej mermeri dhe shkallaret surrealiste. Është Pallati i Kulturës. Nën hijen e tij lulëzon tregtia e vogël e disa grave të moshuara të cilat kanë instaluar aty disa peshore publike; mbi këto peshore hipin sidomos gratë, duke paguar një shumë modeste prej një leku, që shohin me ankth peshën trupore të tyre e kontrollojnë nëse është e mundur të shtojnë peshë në një vend kaq të varfër me ushqime e pa gjëra të shijshme.
Në një sërë vitrinash, kalimtari mund të admirojë fotografitë me ngjyra të ekspozuara, me cilësi të jashtëzakonshme teknike, të cilat asnjë perëndimor tjetër nuk ka mundësi të shohë. Janë imazhet e bombës së parë atomike kineze, të lindur më 18 tetor 1964 në shkretëtirën Tsai-Dan, aparati fotografik ka kapur të gjitha fazat e prodhimit të bombës, që nga zbulimi deri te shpërthimi i “kërpudhës”. Fotografi të tjera tregojnë grupe studentësh kinezë që sulmohen nga policia gjatë një demonstrate në Moskë; një shenjë e qartë se fotografi ka qenë lajmëruar nga provokatorët.
Ashtu si Greqia e lashtë, Shqipëria moderne shet vajin e saj të ullirit për të luftuar kundër varfërisë dhe për të industrializuar vendin. Në kodrat e Dajtit dhe Saukut përreth Tiranës, ekspertët e ardhur nga Italia kanë mbjellë treqind mijë rrënjë ulliri. Ky vaj është monedha e këmbimit me Kinën, sepse ari i Shqipërisë gjendet vetëm në yjet e flamujve të kuq. Përveç frutave, pak duhan, disa mineraleve, plazheve të saj, një peizazhi të bukur, Shqipëria nuk ka asgjë tjetër çfarë t’i ofrojë vizitorit.
Nga ana tjetër, ajo eksporton ideologjinë luftarake të kinezëve në Evropë. Kjo mjafton që për Shqipërinë të flitet nëpër gazeta; e kjo është arsyeja që pak nga doktrina e saj revolucionare të depërtojë në miliona komunistët “hrushovianë”, në të dy anët e Adriatikut, në mënyrë që të arrijë të mbjellë farën e dyshimit në ndonjërin prej tyre. Pra, në sytë e Moskës, kjo është sëmundja më e dëmshme e shpirtit./shqiptariiitalise.com
Një artikull i gazetarit Hannes Nuesseler në gazetën zvicerane BZ Basel ndalet te prania e Edi Ramës në panairin prestigjioz të artit Art Basel, ku kryeministri shqiptar ekspozon veprën e tij “Société” dhe disa vizatime personale.
Shkrimi thekson kontrastin mes profilit të Ramës si artist dhe rolit të tij si kryeministër, duke e përshkruar si një figurë që po polarizon gjithnjë e më shumë opinionin publik në Shqipëri.
Autori përmend gjithashtu protestat kundër projektit turistik të lidhur me Jared Kushner dhe Ivanka Trump në një zonë të mbrojtur natyrore në Shqipëri, si dhe akuzat e opozitarëve ndaj qeverisë për korrupsion.
Artikulli nënvizon se Rama i ka cilësuar protestuesit si “agjentë të huaj”, ndërsa kujton se rreth një milion shqiptarë kanë emigruar gjatë dy dekadave të fundit, shkruan Politiko.
Sipas organizatorëve të Art Basel, vepra e Ramës është përzgjedhur ekskluzivisht për vlerat e saj artistike dhe jo për qëndrime politike.
Megjithatë, media zvicerane veçon faktin se skulptura “Société” ruhet gjatë natës nga shërbime sigurie, duke ngritur pikëpyetje dhe debate rreth pranisë së kryeministrit shqiptar në një nga ngjarjet më të rëndësishme të artit bashkëkohor në botë percjell Politiko.
Nga Hannes Nuesseler, BZ BASEL
Një kërpudhë e gjelbër rritet në anën e Kleinbasel-it, pranë veprës ‘Helvetia auf Reisen’ të Bettina Eichin. Nga ana e ngjyrave, skulpturat janë të harmonizuara mirë, por mes tyre ka botë të tëra. Autori i veprës, që aktualisht shfaqet në kuadër të Art-Parcours, quhet Edi Rama: dikur artist me profesion kryesor, sot në mandatin e katërt si kryeministër i Shqipërisë. Në restorantin ‘Du Pont’ në Bazel ekspozohen gjithashtu vizatime të politikanit, të cilat ai i bën gjatë takimeve dhe shpesh ua dhuron mysafirëve shtetërorë.
Rama njihet si një “paradë paradoksi”, mbështetës i BE-së dhe admirues i Trump. Për këtë të fundit ai po kritikohet aktualisht: një projekt luksoz turistik në një zonë natyrore të mbrojtur, që Jared Kushner dhe Ivanka Trump duan ta realizojnë me investitorë arabë dhe oligarkë shqiptarë, po shkakton protesta masive.
Skulptura ‘Société’ ruhet nga sigurimi.
Sipas raportimit të SRF, Rama akuzohet se po ia kalon mirë në Bazel me shpenzimet e taksapaguesve. Ai e mohon këtë dhe i diskrediton protestuesit si “agjentë të huaj”. Gjuha e tij i ngjan asaj të Luftës së Ftohtë, kur në shtetin njëpartiak komunist të Shqipërisë ngriheshin bunkerë nga toka – si kërpudha.
Qeveria e Edi Ramës është nën dyshime për korrupsion; rreth një milion njerëz kanë lënë Shqipërinë në 20 vitet e fundit. Fakti që disa prej tyre tani në Bazel përballen me skulpturën e kryeministrit të tyre, pranë ‘Helvetia’-s që shikon me mall drejt BE-së, krijon një ironi të hidhur.
Sipas një zëdhënëseje të ‘Art Basel’, vepra është përzgjedhur vetëm për “cilësinë artistike”, jo për të mbështetur qëndrimet politike të Ramës.
Megjithatë, organizatorët duket se nuk i besojnë shumë gjykimit të publikut: gjatë natës, ‘Société’ ruhet nga një shërbim sigurie.
Zvicra njoftoi se ceremonia e nënshkrimit të marrëveshjes mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, që synon dhënien fund të konfliktit në Lindjen e Mesme, do të mbahet në resortin malor të Burgenstokut.
Ministria e Jashtme zvicerane tha se ka qenë në kontakt të ngushtë me SHBA-në, Iranin, Pakistanin dhe Katarin lidhur me mundësinë e nënshkrimit të memorandumit të mirëkuptimit ndërmjet Uashingtonit dhe Teheranit.
“Aktualisht, nënshkrimi i dokumentit është planifikuar për të premten, më 19 qershor, në Burgenstok, që ndodhet në kantonin e Nidvaldenit. Ky lokacion është propozuar nga ndërmjetësuesit pakistanezë dhe ata nga Katari, si dhe nga Shtetet e Bashkuara dhe Irani”, u tha në njoftim.
Burgenstoku është një kompleks i njohur rezidencial dhe për konferenca në Zvicrën qendrore, i cili më parë ka qenë mikpritës i takimeve ndërkombëtare dhe negociatave diplomatike.
Irani dhe Shtetet e Bashkuara e nënshkruan në mënyrë elektronike më 15 qershor memorandumin e mirëkuptimit për t’i dhënë fund luftës, i hartuar në formën e një dokumenti të përgjithshëm.
Nënshkrimi zyrtar i dokumentit është planifikuar të bëhet më 19 qershor, në praninë e zyrtarëve të lartë të të dyja vendeve.
Ndaras, më 16 qershor, udhëheqësi amerikan Donald Trump, tha se do ta dërgojë marrëveshjen e paqes me Iranin në Kongresin amerikan për shqyrtim.
Duke folur për gazetarët gjatë një takimi me presidentin e Emirateve të Bashkuara Arabe, Mohammed bin Zayed Al Nahyan, në margjinat e samitit të G7 në Francë, Trump tha: “Nuk e kam menduar më parë, por do ta bëj… do t’ia dërgoj Kongresit. Më pëlqen ideja. Kush nuk do ta miratonte?”.
Disa ligjvënës republikanë më herët kishin bërë thirrje që kongresitët të shqyrtonin tekstin e marrëveshjes.
Trump po ashtu premtoi se do ta bëjë publik tekstin e marrëveshjes me Iranin “brenda një ose dy ditësh” dhe sugjeroi se madje mund ta lexojë të gjithë dokumentin publikisht, sapo të vendoset një kornizë zyrtare për publikimin e tij.
Sipas Reuters, ai tha se po priste një procedurë zyrtare para publikimit, por shtoi se nuk kishte kundërshtim që ai të bëhej publik.
“Do të doja të kishte më parë një kornizë zyrtare për këtë, por nuk kam problem me publikimin, është një dokument i shkëlqyer”, tha Trump.
Ai shtoi se dispozita kryesore e marrëveshjes është e thjeshtë: “Irani nuk do të ketë kurrë armë bërthamore”.
Sa i përket fazës së ardhshme të negociatave me Iranin, për të cilën është vendosur një afat 60-ditor, Trump shprehu optimizëm se përparimi do të jetë i shpejtë.
“Mendoj se do të shkojë shumë shpejt”, tha ai duke shtuar se Irani dëshiron ta finalizojë procesin dhe të kthehet në aktivitet normal ekonomik dhe diplomatik.
“Irani dëshiron ta përfundojë këtë. Ata duhet t’u kthehen aktiviteteve të tyre normale dhe marrëdhëniet tani janë normalizuar, kështu që mendoj se ky proces do të ecë shumë shpejt”.
Trump paralajmëroi se afati kohor mund të ndryshojë, por përsëriti pritjet e tij për një përfundim të shpejtë: “Mund të shkojë më shpejt, mund të zgjasë më shumë, por mund të përfundojë shumë shpejt”.
Nënpresidenti amerikan, JD Vance, ka deklaruar më herët se dokumenti – që palët nënshkruan në mënyrë elektronike – është rreth një faqe e gjysmë i gjatë.
Lufta nisi pasi SHBA-ja dhe Izraeli kryen sulme ajrore ndaj Iranit në fund të shkurtit. Teherani u kundërpërgjigj me sulme ndaj aseteve amerikane në rajon dhe që nga nisja e konfliktit praktikisht ka mbyllur Ngushticën e Hormuzit.
Marrëveshja parasheh edhe rihapjen e ngushticës përmes së cilës kalon një e pesta e dërgesave globale të naftës dhe gazit.
Deri këtu çdo gjë është normale, por nëse e sheh me vëmendje atë foto, duket dhe një personazh tjetër në të. Ambasadori i Shqipërisë në Zvivër Ermal Dredha, i cili ishte si një mazhordom personal i kryeministrit Rama, i cili i mbante çantat dhe valixhet nga pas, teksa Rama dhe bashkëshortja ecnin para të pashqetësuar.
ZVICËR- Që në orët e para të mëngjesit të ditës së djeshme, një foto ka qarkulluar në mediat shqiptare dhe në rrjetet sociale me shpejtësi. As më pak as më shumë, në foto ishte kryeministri Edi Rama bashkë me bashëshorten Linda Rama në një aeroport të Zvicrës.
Deri këtu çdo gjë është normale, por nëse e sheh me vëmendje atë foto, duket dhe një personazh tjetër në të. Ambasadori i Shqipërisë në Zvivër Ermal Dredha, i cili ishte si një mazhordom personal i kryeministrit Rama, i cili i mbante çantat dhe valixhet nga pas, teksa Rama dhe bashkëshortja ecnin para të pashqetësuar.
Vetëm disa orë më vonë, ka qenë ish-oficeri i Antidrogës, Dritan Zagani, i cili ka publikuar një video të kryeministrit Rama në një ambient, mes personave të tjerë duke konsumuar pije, ndërkohë që e ka akuzuar se po shpërdoron paratë e qytetarëve shqiptarë.
“Sheshet e Tiranes plot, ky ha e pi ketej me leket tuaja….vazhdoni ju protestoni paqesisht se jeni pupull i kulturuar, ashtu si do ky,” shkruan Zagani.
Vetë kryeministri Rama ka reaguar për videon e publikuar të tij në Zvicër, duke sqaruar se ishte i ftuar privatisht nga ArtBasel që është panairi i përvitshëm i galerive më prestigjoze të artit në botë. Por duke shkruar këtë, Rama prishi dhe gojën duke thënë se s’ka bir nënë dhe bir kurve që të gjejë në xhepin e tij një qindarkë që nuk është fituar në mënyrë të ndershme.
“Rreth njëzetë vite më parë, kur nuk më ishte regjur ende lëkura me baltën e shpifjeve e të akuzave pa hesap, pata vënë kujën publikisht duke thënë që “s’ka bir nëne a bir k…, që të gjejë në xhepin tim një qindarkë që s’është fituar me punë të ndershme”, theksoi Rama ndër të tjera.
Por Zagani nuk u mjaftua me aq, pasi vetëm pas reagimit të Ramës, publikoi dhe detaje të tjera nga vizita e Ramës në Basel. Teksa Rama në postimin e tij, shkroi se po pinte ujë, Zagani e ka përgënjeshtruar duke theksuar se po kthente gotat me verë të kuqe.
“Ai edhe kur justifikohet gënjen si derr 2 metra, sepse edhe statusin ku thote isha ai po e shkruan akoma nga Hotel Mowenpik(nje hotel i ri dhe me luksoze i shtrenjte ne Basel). Dhe nuk po pinte uje por i kthente gotat me nje leng te kuq(vere e kuqe mendoj se spi leng qershie ky mashtrues) me nje te ngritur i nxirrte fundin si i babëzitur,” shkroi Zagani.
Ndërsa ka shtuar se Rama në Basel, është duke qëndruar në hotelin Movenpick, që sipas kërkimeve që Dosja.al, bëri në internet në lidhje me hotelin, rezulton që është ndër më luksozët dhe të shtrenjtët ne atë qytet, ku për një natë një dhomë shkon deri në 800 euro.
Hoteli
Ka qenë dhe gazetarja politike Ambrozia Meta, e cila i ka kujtuar Ramës udhëtimet e tij të kripura bashkë me familjen disa herë jashtë vendit, pasi vetë kryeministri ngulmoi se nuk ka qenë asnjëherë jashtë shtetit për pushime gjatë kohës që është kryeministër i vendit. Meta teksa ka ironizuar postimin e Ramës mëngjesin e sotëm, ia rikthyer në kujtesë vizitën e Ramës disa vite më parë në Majemi, duke parë një ndeshje të NBA-së, ku çmimet e biletave shkonin në disa mijëra dollarë.
“Sepse psh edhe kur shkoi me familjen para disa viteve, për të parë ndeshje basketbolli në Majemi, me bileta të kripura, dhuratë e padeklaruar, nuk quhen pushime. Ata ishin aty për të tërhequr investorë të huaj,” shkruan Meta, teksa ka kërkuar që Rama të bëjë transparencë me udhëtimet e veta që i ka klasifikuar si sekret shtetëror me vendim qeverie.
Por dhe ish-komandanti i Forcave Detare Artur Meçollari ka ngritur një shqetësim në lidhje me vizitën e Ramës në Zvicër. Shqetësimi legjitim i Meçollarit është fakti që nëse vizita e Ramës në Zvicër ka qenë private, pse duhet që të dilte ta priste Ambasadori i Shqipërisë në atë vend, dhe për më tepër, të bëhej si shërbëtor, duke i mbajtur çantat dhe valixhet.
“O KM. Si e ke katandisur titullin Ambasador i RSH,” thekson Meçollari.
Ajo që mbetet të kuptohet nga kjo ngjarje është se ka shumë paqartësi në lidhje me natyrën e vizitës së Ramës në Zvicër. Por dhe fakti se udhëtimet e Ramës me charter, apo shpenzimet e tij në lidhje me udhëtimet jashtë vendit, si zyrtare apo private janë në errësirë totale, tregon se diçka ka për të fshehur./Dosja.al
Shqipëria në protestë/ Rama udhëton në Zvicër, Ermal Dredha i mban valixhen
Në foton e kapur nga shqiptarët në aeroportin në Basel, dallohet kryeministri Edi Rama dhe ambasadori Ermal Dredha, ku ky i fundit i mban valixhet kryeministrit duke e ndjekur nga pas.
‘Rama drejt Zvicrës, ambasadori Malo me valixhe nga mbrapa’, shkruan në Facebook faqja satirike ‘Disidentët’.
Postimi i plotë i ‘Disidentët’:
Hahahahahahahahahahah Malooo të hëngërt se më bëre për të qeshur!
Po qysh more mban valixhet si çirak?
O dreeeeee ai dreqi ka dhe hap të madh, me vrap Malua nga pas.
Rama drejt Zvicrës, ambasadori Malo me valixhe nga mbrapa.
Edi Rama ne aeroportin e Bazelit
Edi Rama është filmuar të dielen në aeroportin e Bazelit. Në pamjet e siguruara nga mediat e Tiranës, Rama shihet duke ecur në ambientet e aeroportit, i shoqëruar nga një efektiv policie.
Prania e tij në Bazel përkon me Art Basel, ku kreu i qeverisë shqiptare është pjesë e programit zyrtar.
Udhëtimi i Ramës zhvillohet ndërsa në Shqipëri protestat kundër qeverisë së tij kanë hyrë në javën e tretë. Dyqind mijë qytetarë kanë dalë në rrugë në kundërshtim të projektit të investimit në Zvërnec, duke kërkuar dorëheqjen e qeverisë dhe rishikimin e vendimmarrjeve që lidhen me këtë projekt.
Sipas programit zyrtar të Art Basel, Rama është përfshirë në seksionin publik “Parcours” me veprën e tij artistike të titulluar “Societe A”. Bëhet fjalë për një skulpturë monumentale të realizuar mbi bazën e vizatimeve dhe skicave që ai ka krijuar gjatë ushtrimit të detyrës si Kryeministër, shpesh mbi dokumente zyrtare qeveritare.
Nga piktor, kësaj here për herë të parë, 62 vjeçar Edi Rama shfaqet si skuptor.
Këshilltari Federal i Zvicrës Guy Parmelin e priti atë, ashtu si edhe burrështetasit e tjerë që marrin pjesë në samitin e Évian
VOAL- Donald Trumpi mbërriti në Gjenevë këtë pasdite, të hënën, përpara pjesëmarrjes së tij në samitin e G7 të planifikuar për Évian, Francë. Pasi Air Force One u ul në aeroportin e Cointrin, shefi i Shtëpisë së Bardhë u prit zyrtarisht nga Guy Parmelin.Presidenti amerikan më pas hipi në Marine One, një helikopter që shkonte për në qytetin francez.Delegacioni i tij përfshin gjithashtu Sekretarin e Shtetit Marco Rubio, Ministrin e Tregtisë Howard Lutnick dhe Ministrin e Thesarit Scott Bessent. Para Trumpit, presidenti zviceran priti kryeministrin britanik Keir Starmer dhe homologun e tij kanadez Mark Carney. Në Gjenevë mbërritën gjithashtu kryeministrja japoneze Sanae Takaishi, kancelari gjerman Friedrich Merz dhe kryeministrja italiane Giorgia Meloni.Mikpritësi i samitit, presidenti francez Emmanuel Macron, mbërriti dje në Évian pa kaluar tranzit nëpër Gjenevë. Më parë, Parmelin priti udhëheqës të tjerë që nuk janë anëtarë të klubit të fuqive të mëdha, por që po marrin pjesë gjithashtu në samit: presidentin brazilian Luiz Inácio Lula da Silva dhe presidenten e Komisionit të BE-së Ursula von der Leyen, të cilët kanë mbërritur tashmë në Évian. ATS
VOAL- Nënshkrimi i marrëveshjes midis Iranit dhe Shteteve të Bashkuara për t’i dhënë fund menjëherë luftës në Lindjen e Mesme në të gjitha frontet, përfshirë Libanin, do të zhvillohet në Gjenevë të premten, më 19. Ndërmjetësit pakistanezë, të cilët kanë qenë shumë aktivë në finalizimin e marrëveshjes, e konfirmuan këtë të hënën. “Marrëveshja me Republikën Islamike të Iranit tani është përfunduar,” konfirmoi Presidenti i SHBA-së Donald Trump disa minuta më vonë në rrjetin e tij social Truth Social. “Unë autorizoj plotësisht rihapjen e Ngushticës së Hormuzit pa të drejta kalimi dhe, në të njëjtën kohë, heqjen e menjëhershme të bllokadës detare amerikane. Anije të botës, ndizni motorët tuaj. Lëreni naftën të rrjedhë!” u gëzua ai, duke shtuar se kjo hapje do të ndodhë “sapo të nënshkruhet marrëveshja të premten, për të lejuar pastrimin e minave”. Njoftimi shkaktoi një rënie të menjëhershme të çmimeve të naftës, të cilat ishin rritur ndjeshëm që nga shpërthimi i luftës më 28 shkurt dhe bllokada e Ngushticës strategjike të Hormuzit, përmes së cilës normalisht kalon një e pesta e tregtisë globale të hidrokarbureve.
Negociata të hollësishme brenda gjashtëdhjetë ditësh
Dokumenti i rënë dakord midis Uashingtonit dhe Teheranit nuk u bë menjëherë publik.Memorandumi i mirëkuptimit me Shtetet e Bashkuara parashikon “përfundimin e menjëhershëm dhe përfundimtar të luftës dhe operacioneve ushtarake në fronte të ndryshme, përfshirë Libanin”, deklaroi zëvendësministri i Jashtëm iranian Kazem Gharibabadi në televizionin shtetëror. “Negociatat do të fillojnë brenda gjashtëdhjetë ditësh me qëllim arritjen e një marrëveshjeje përfundimtare”, specifikoi ai, duke renditur katër tema për negociatat e ardhshme: heqjen e sanksioneve kundër Iranit, çështjen bërthamore, rindërtimin dhe “zhvillimin ekonomik” të vendit, si dhe “krijimin e një mekanizmi monitorimi” për angazhimet e ndërmarra. Agjencia e lajmeve Mehr e Iranit raportoi gjithashtu një tekst të pakonfirmuar që deklaronte se marrëveshja parashikon “lirimin e 24 miliardë dollarëve në asete të ngrira iraniane gjatë periudhës gjashtëdhjetë ditore të negociatave”, gjysma e të cilave do të lirohen para fillimit të bisedimeve. Siç u përmend, ceremonia e nënshkrimit do të mbahet më 19 qershor në Gjenevë.Vendndodhja u njoftua nga kryeministri pakistanez Shehbaz Sharif, një ndërmjetës kyç në luftën e Lindjes së Mesme.Zëvendëspresidenti i SHBA-së J.D. Vance njoftoi qëllimin e tij për të marrë pjesë dhe se prania e Donald Trump ishte “e mundur”. “Një moment historik vendimtar” sipas OKB-së, një triumf sipas Teheranit Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së Antonio Guterres e përshëndeti marrëveshjen, duke e quajtur atë një “hap vendimtar drejt një zgjidhjeje paqësore të konfliktit”. Nga ana e tij, Irani deklaroi se kishte “imponuar vullnetin e tij hyjnor dhe të hekurt mbi armiqtë e tij të poshtëruar amerikanë dhe sionistë. Armiku nuk ka zgjidhje tjetër veçse të pranojë humbjen dhe të dorëzohet”.
Shtabi i Përgjithshëm iranian bëri këtë deklaratë të kënaqshme në një deklaratë të transmetuar në televizionin shtetëror. Pak para se të njoftohej marrëveshja, autoriteti më i lartë i sigurisë i Iranit, Këshilli i Lartë i Sigurisë Kombëtare, kishte paralajmëruar në mediat sociale për një përgjigje “të afërt” ndaj një bastisjeje izraelite që la tre të vdekur të dielën në periferitë jugore të Bejrutit, një fortesë e Hezbollahut pro-iranian. Donald Trump kishte deklaruar më parë në Truth Social se sulmi izraelit “nuk duhej të kishte ndodhur, veçanërisht në këtë ditë të veçantë”, të dielën, në ditëlindjen e tij të 80-të.“Isha i tërbuar”, i tha ai më vonë medias Axios, duke pretenduar se e kishte qortuar kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu: “Ai nuk ka asnjë fije logjike. Unë ia bëra të ditur”. Izraeli, duke pasur frikë nga një kompromis që nuk arrin të përmbushë kërkesat e tij në lidhje me armikun e tij të betuar, Iranin, tha se iu përgjigj sulmeve me dronë të Hezbollahut në territorin e tij.
Samiti i G7 në Evian: Duke parë përpara
Nën presion në vendin e tij për të dalë nga një konflikt jopopullor që ka tronditur rëndë edhe ekonominë globale, Donald Trump do të takohet me udhëheqësit e fuqive të tjera të mëdha këtë javë në samitin e G7 në Evian të Francës. “Objektivi do të jetë vlerësimi i pasojave të kësaj marrëveshjeje, mbështetja për Libanin, rihapja afatgjatë e Ngushticës së Hormuzit dhe, sigurisht, përfundimi i një marrëveshjeje për raketat bërthamore dhe balistike në Iran”, tha Presidenti francez Emmanuel Macron pasi u njoftua marrëveshja. Në një deklaratë të përbashkët, Mbretëria e Bashkuar, Franca, Gjermania dhe Italia thanë se ishin “të gatshme të hiqnin sanksionet përkatëse në përgjigje të masave të qarta dhe të verifikueshme nga Irani në lidhje me programin e tij bërthamor”.
E filluar më 28 shkurt nga sulmet amerikane dhe izraelite, lufta ka ndezur Lindjen e Mesme dhe ka shkaktuar mijëra vdekje, kryesisht në Iran dhe Liban. Agjencitë
Ueli Leuenberger është një politikan zviceran me ndikim nga Partia e Gjelbër (GPS), i cili ka shërbyer si anëtar i Këshillit Kombëtar të Zvicrës nga viti 2003 deri në vitin 2015. Ai gjithashtu ka mbajtur postin e presidentit të Partisë së Gjelbër të Zvicrës nga viti 2008 deri në 2012. Njihet si mbështetës i Ballkanit dhe veçanërisht mbështetës i zjarrtë i shqiptarëve në Zvicër. Ai themeloi Universitetin Popullor Shqiptar të Gjenevës më 1996, një projekt i rëndësishëm që ndihmoi në integrimin e refugjatëve kosovarë në shoqërinë zvicerane. I angazhuar gjithmonë për të drejtat sociale dhe çështjet e migracionit, i njohur për oratorinë, ai mori pjesë në protestën e organizuar dje në Gjenevë në vijim të protestave në Tiranë dhe diasporë që tashmi njihen me emrin Revolucioni Flamingo, me një pjesmarrje të madhe të GjeneratësZ. Më poshtë po sjellim fjalën e tij mbajtur dje që ai e ka publikuar në faqen e tij rrjetin social:
Mbështetje për Shqiptarët Kundër Shkatërrimit të Trashëgimisë Kombëtare
Fjalim në Place des Nations përpara OKB-së në Gjenevë më 11 qershor 2026
Të dashur miq,
Pas nesh qëndrojnë ndërtesat ku debatohen çështjet kryesore të kohës sonë.
Përpara nesh janë qytetarë me prejardhje të ndryshme, të bashkuar nga një bindje e përbashkët: disa thesare nuk mund të reduktohen në vlerën e tyre të tregut.
Nëse flas sot, e flas si ambientalist, si i Gjelbër, por edhe si një mik i hershëm i popujve të Ballkanit dhe të Shqipërisë.
Një rajon që e kam njohur, vlerësuar dhe respektuar për bukurinë e peizazheve të tij, pasurinë e kulturave të tij dhe forcën e popullit të tij.
Ajo që po ndodh në Shqipëri sot shtrihet shumë përtej kufijve të atij vendi.
Mobilizimi kundër projekteve masive të pasurive të patundshme të planifikuara për Ishullin e Sazanit dhe pjesë të vijës bregdetare shqiptare ngre një pyetje themelore:
kush zotëron trashëgiminë natyrore të një vendi?
A i përket ajo disa investitorëve të fuqishëm të aftë për të transformuar hapësira unike në mallra luksoze për një pakicë të privilegjuar?
Apo i përket popullit, atyre që jetojnë atje sot dhe brezave të ardhshëm?
Për mua, përgjigjja është e qartë. Bregdetet, pyjet, lagunat, malet dhe peizazhet që e bëjnë Shqipërinë kaq të bukur nuk janë thjesht asete ekonomike.
Ato janë një kujtesë kolektive, një trashëgimi e përbashkët dhe një përgjegjësi e përbashkët.
Sigurisht, Shqipëria ka nevojë për investime.
Sigurisht, ajo ka nevojë për zhvillim ekonomik, vende pune dhe mundësi për të rinjtë e saj.
Por zhvillimi nuk mund të nënkuptojë privatizimin e të mirave të përbashkëta ose shkatërrimin gradual të asaj që përbën identitetin dhe pasurinë e thellë të një vendi.
Në të gjithë botën, ne kemi parë tashmë pasojat e kësaj logjike: zhvillimin bregdetar, shkatërrimin e ekosistemit, përjashtimin e popullatave lokale, pasurimin e një pakice dhe varfërimin e trashëgimisë kolektive.
Dhe kur projekte të një madhësie të tillë drejtohen nga aktorë që ushtrojnë pushtet të madh financiar dhe politik, është plotësisht legjitime që qytetarët të bëjnë pyetje.
Pyetje rreth transparencës.
Pyetje rreth procedurave demokratike.
Pyetje rreth vlerësimeve të ndikimit në mjedis.
Pyetje rreth lidhjeve midis interesave private dhe vendimeve publike.
Qeveria shqiptare mban një përgjegjësi të madhe sot.
U takon atyre të demonstrojnë se vendimet e marra janë në interes të përgjithshëm dhe jo nën presionin e fuqive ekonomike apo interesave të veçanta.
Besimi demokratik nuk mund të dekretohet.
Ai ndërtohet nëpërmjet transparencës, dëgjimit dhe respektit për qytetarët.
Pikërisht këtë kërkojnë sot gratë dhe burrat që mobilizohen në Shqipëri.
Ato nuk po mbrojnë vetëm një ishull apo një pjesë të vijës bregdetare.
Ato po mbrojnë një vizion të caktuar për të ardhmen.
Ato po mbrojnë të drejtën e njerëzve për të marrë pjesë në vendime që ndikojnë në territorin e tyre.
Ato po mbrojnë të drejtën e brezave të ardhshëm për të trashëguar një mjedis natyror të ruajtur.
Ato po mbrojnë parimin se jo gjithçka është në shitje.
Dhe cili vend më i mirë se Gjeneva për të përcjellë këtë mesazh?
Këtu, në këmbët e Kombeve të Bashkuara, ne përsërisim se mbrojtja e mjedisit, pjesëmarrja demokratike dhe respekti për komunitetet lokale nuk janë pengesa për zhvillimin.
Ato janë parakushtet e tij.
Shqipëria meriton një të ardhme të begatë.
Por ajo gjithashtu meriton të ruajë peizazhet e saj, vijat e saj bregdetare, biodiversitetin e saj dhe shpirtin e saj.
Kur një ekosistem i jashtëzakonshëm shkatërrohet, ndonjëherë duhen vetëm disa muaj.
Rindërtimi i tij ndonjëherë zgjat shekuj.
Dhe shpesh, është i pamundur.
Kjo është arsyeja pse sot shprehim solidaritetin tonë me qytetarët shqiptarë që thjesht kërkojnë të dëgjohen.
Lufta e tyre është lokale.
Por mesazhi i tyre është universal.
Sepse në fund të fundit, pyetja është e njëjtë kudo: çfarë lloj bote duam t’u lëmë atyre që vijnë pas nesh?
Shpresoj që dialogu, transparenca dhe e mira e përbashkët të mbizotërojnë.
Dhe mbi të gjitha, shpresoj që zëri i shoqërisë civile shqiptare të dëgjohet, të respektohet dhe të merret në konsideratë.
Sociologu dhe ish-Këshilltari Kombëtar ndërroi jetë të mërkurën në Gjenevë – Ai ishte 92 vjeç.
VOAL- Sociologu dhe ish-Këshilltari Kombëtar Jean Ziegler vdiq të mërkurën në Gjenevë në moshën 92 vjeç nga sëmundja e Parkinsonit, siç raportohet nga RTS.Një figurë intelektuale kryesore në të majtën zvicerane dhe një kritik i palodhur i globalizimit liberal, ai formësoi jetën politike dhe akademike për më shumë se gjysmë shekulli. Në moshën 90 vjeç, ai ende nuk kishte botuar asnjë libër.Titulli ngre një pyetje në kohë: “Où est l’espoir?”(Ku është shpresa?).Ishte një thirrje për rezistencë përballë krizave globale dhe fatkeqësive bashkëkohore, të tilla si luftërat, uria dhe pabarazia. I intervistuar nga Gabriele Fontana, sociologu dhe ish-Këshilltari Kombëtar Jean Ziegler kujtonte lidhjen e tij me Ernesto Che Guevara-n. Në vitin 1964, kur ishte 30 vjeç, jeta e Ziegler ndryshoi në Gjenevë: ai takoi Che Guevara-n.Ai donte ta ndiqte atë në Kubë për t’u bashkuar me luftën kundër hegjemonisë amerikane.Por Che e këshilloi të luftonte “përbindëshin” në Zvicrën e tij të lindjes. Ai arriti famë botërore në vitin 1976 kur denoncoi rolin e shumëkombësheve zvicerane në esenë e tij “Një Zvicër Mbi Dyshimin”.Gjatë gjithë karrierës së tij, ai botoi mbi njëzet traktate. RSI
Ofertë e re dixhitale lajmesh nga grupi mediatik CH Media me seli në Aargau: kombinon tema kombëtare, ndërkombëtare dhe rajonale
CH Media boton, ndër të tjera, 18 gazeta.Tani, grupi mediatik po intensifikon aktivitetet e tij dixhitale me “Schweiz heute.”
VOAL- Grupi CH Media lançoi të enjten “Schweiz heute” (Zvicra sot), një portal të ri dixhital lajmesh që përqendrohet në temat kombëtare dhe ndërkombëtare, duke nxjerrë në pah edhe zhvillimet më të rëndësishme rajonale.
Një treg nën presion
Sektori i medias ka qenë nën presion për vite me radhë.Të ardhurat nga reklamat në rënie, konkurrenca nga përmbajtja falas në internet dhe teknologjitë si inteligjenca artificiale po e transformojnë rrënjësisht biznesin e medias.Në të njëjtën kohë, shtëpitë botuese po luftojnë për vëmendjen e një audience që konsumon lajme në një numër gjithnjë e në rritje kanalesh. As CH Media nuk është kursyer nga shkurtimet.Kompania mbylli portalet e saj rajonale të lajmeve “Today” me efekt të menjëhershëm në vitin 2024. Në atë kohë, 34 punonjës kishin humbur vendet e tyre të punës.Stafi editorial tani po forcohet në një mënyrë të synuar, por shumica e përmbajtjes do të ofrohet nga afërsisht 350 gazetarë që tashmë punojnë për 18 gazetat e përditshme rajonale dhe kombëtare të CH Media. ATS
Më 28 Maj 2025, saktësisht një vit më parë, deri në 10 milionë metra kub shkëmb, akull dhe baltë u përplasën në fshatin Blatten në Luginën Lötschental, duke varrosur fshatin Valais brenda pak minutash.Një person humbi jetën dhe shumë shtëpi u shkatërruan ose u dëmtuan.Një vit pas asaj tragjedie – e cila shkaktoi një valë solidariteti në të gjithë Zvicrën, me ndihmë federale që arrinte në miliona franga dhe mbledhje fondesh që mobilizonin Kryqin e Kuq Zviceran dhe Caritas – Blatten tani është në një fazë tranzicioni midis sigurimit të zonës dhe ndërmarrjes së hapave të parë drejt rindërtimit.
Në ditët para 28 majit, sistemet e monitorimit kishin zbuluar një përshpejtim shqetësues në lëvizjet e masivit shkëmbor në Kleines Nesthorn, duke sinjalizuar paqëndrueshmëri në rritje të akullnajës Birch dhe murit sipër.Më 19 maj 2025, me urdhër të autoriteteve të Valais, 300 njerëz evakuuan shtëpitë e tyre në Blatten si masë paraprake.Ky vendim rezultoi vendimtar në parandalimin e një tragjedie me përmasa edhe më të mëdha.Megjithatë, nuk ishte i mjaftueshëm për të shpëtuar një bari 64-vjeçar i cili, pavarësisht se ishte jashtë zonës së rrezikut të menjëhershëm, u rrëmbye nga mbeturinat.Mbetjet e tij u gjetën pas një muaji kërkimesh.
Në ditët pas rrëshqitjes së dheut, situata mbeti kritike: mbeturinat kishin bllokuar lumin Lonza, duke formuar një digë që kërcënonte të përmbyste shtëpitë e mbetura.Për të adresuar emergjencën, Këshilli i Shtetit të Valais ndau 10 milionë franga dhe kërkoi ndihmën e ushtrisë, e cila u vendos për të monitoruar zonën dhe për të pastruar mbeturinat.Ndërkohë, banorët e Blatten gjetën strehim të përkohshëm në strukturat e vëna në dispozicion në komunat fqinje dhe në apartamentet e emergjencës. rsi
Autoritetet zvicerane kanë njoftuar se do të hapin dosjet e klasifikuara prej dekadash lidhur me kriminelin famëkeq nazist të Luftës së Dytë Botërore, Josef Mengele, i njohur ndryshe si “Engjëlli i Vdekjes”. Megjithatë, nuk është bërë ende e ditur data e saktë e publikimit të tyre.
Vendimi vjen pas vitesh kërkesash nga historianë dhe studiues, të cilët kanë kërkuar akses në dokumente që mund të hedhin dritë mbi lëvizjet e mundshme të Mengele-s në Evropë pas arratisjes së tij nga Gjermania naziste.
Mengele, i cili shërbeu si mjek në njësitë SS dhe u dërgua në kampin famëkeq të Auschwitz-it në Poloninë e pushtuar, akuzohet për përzgjedhjen e viktimave që dërgoheshin në dhomat e gazit, ku humbën jetën rreth 1.1 milionë njerëz, mes tyre rreth një milion hebrenj.
Ai është gjithashtu përgjegjës për eksperimente mizore mbi të burgosurit, kryesisht fëmijë dhe binjakë.
Pas luftës, ai u arratis duke ndryshuar identitetin dhe duke përdorur dokumente të rreme, të cilat i mundësuan largimin drejt Amerikës së Jugut. Megjithatë, dyshimet për një qëndrim të mundshëm të tij në Zvicër kanë ekzistuar prej vitesh.
Sipas të dhënave historike, në vitin 1956 Mengele ka kaluar pushime në Alpet zvicerane me djalin e tij, Rolf. Ky informacion është i njohur që nga vitet ’80. Ndërsa më vonë janë ngritur dyshime se ai mund të jetë rikthyer në Evropë edhe pas lëshimit të urdhrit ndërkombëtar të arrestit në vitin 1959.
Historianët pretendojnë se në vitin 1961 shërbimet inteligjente austriake kishin informuar autoritetet zvicerane se Mengele mund të udhëtonte me identitet të rremë dhe mund të ndodhej në territorin e tyre. Po ashtu, janë zbuluar të dhëna se bashkëshortja e tij kishte marrë me qira një apartament në Zyrih dhe kishte kërkuar leje qëndrimi të përhershme.
Zyra e Komitetit Ndërkombëtar të Kryqit të Kuq në Gjenova lëshoi këto pasaporta me emra të rremë për kriminelët nazistë të luftës (nga e majta në të djathtë) Josef Mengele, Klaus Barbie dhe Adolf Eichmann
Dosjet e policisë së Zyrihut, të cilat janë parë nga historiania zvicerane Regula Bochsler, tregojnë se apartamenti ishte vënë nën vëzhgim dhe se një person i paidentifikuar është parë në shoqërinë e saj duke drejtuar një Volkswagen, duke shtuar më tej dyshimet për praninë e mundshme të Mengele-s në Zvicër.
Apartamenti ndodhej në një periferi të thjeshtë, edhe pse familja kishte mundësi financiare për një banesë më luksoze. Por ishte afër aeroportit ndërkombëtar.
Por a ishte ai vetë?
Arrestimi i një krimineli lufte të kërkuar si Mengele në vitin 1961 do të kishte përfshirë policinë federale zvicerane. Në vitin 2019, Bochsler kërkoi qasje edhe në arkivat federale, por kërkesa iu refuzua. Dosjet u mbyllën deri në vitin 2071, për arsye sigurie kombëtare dhe për mbrojtjen e familjes së zgjeruar.
Ajo nuk ishte e vetmja që mori refuzim. Në vitin 2025, historiani Gérard Wettstein bëri një tjetër kërkesë, por gjithashtu u refuzua.
“Duket absurde,” tha ai për BBC. “Sa më gjatë të mbeten të mbyllura deri në 2071, aq më shumë ushqejnë teori konspirative.”
Wettstein e sfidoi vendimin në gjykatë, një proces i kushtueshëm që u financua përmes crowdfunding. “Mblodhëm 18,000 franga zvicerane brenda pak ditësh.”
Pas kësaj, Shërbimi Federal i Inteligjencës i Zvicrës ndryshoi qëndrim. Në një deklaratë të këtij muaji, u tha: “Paditësit do t’i jepet akses në dosje, në varësi të kushteve dhe kërkesave që ende nuk janë përcaktuar.”
Mengele (në të djathtë) shihet këtu në vitin 1944, me komandantin e Auschwitzit, Richard Baer (në të majtë) dhe ish-komandantin Rudolf Höss
Megjithatë, jo të gjithë besojnë se dosjet do të zbulojnë shumë për vetë Mengele-n. Presidenti i Shoqërisë Zvicerane për Historinë, Sacha Zala, është absolutisht i sigurt se nuk ka asgjë të rëndësishme për Mengele-n, por mendon se mund të ketë referenca për shërbime të huaja inteligjente ose informatorë.
Në fund të viteve ’50, shërbimi izraelit Mossad po gjurmonte aktivisht kriminelët nazistë të arratisur dhe dyshohet se mund të ketë pasur kontakte me autoritetet zvicerane. Kjo mund të justifikojë mbajtjen e disa pjesëve të dosjeve të mbyllura.
Por a është një përmendje e thjeshtë e Mossad-it për ndjekjen e nazistëve para 70 vitesh vërtet kaq e ndjeshme? “Ky është problem i procesit të deklasifikimit pa njohuri historike,” thotë Zala. “Kështu administrata ka ushqyer teoritë e konspiracionit.”
Historianë të tjerë, si Jakob Tanner, thonë se fshehtësia e këtyre dosjeve tregon më shumë për Zvicrën sesa për Mengele-n. “Është një konflikt mes sigurisë kombëtare dhe transparencës historike, dhe shpesh fiton e para,” thotë ai.
Tanner, i cili ka shërbyer në Komisionin Bergier që në vitet ’90 ka hetuar marrëdhëniet e Zvicrës neutrale me Gjermaninë naziste, thekson se vendi ka ende ndjeshmëri të madhe për rolin e tij gjatë Luftës së Dytë Botërore. Ai shton se është problem për një shtet demokratik që këto dosje mbeten të mbyllura.
Megjithatë, ai e konsideron të mundshme që Mengele të ketë qenë në Zvicër në vitin 1961.
Mengele shihet këtu me një grua të paidentifikuar në vitet 1970 në Brazil, ku ai jetoi për dekada të tëra të jetës së tij
Ndërkohë, nazisti tjetër i kërkuar Adolf Eichmann ishte kapur nga Mossad në Argjentinë në vitin 1960, dhe kjo krijoi frikë te nazistët e tjerë të arratisur në Amerikën e Jugut. Sipas Tanner, disa prej tyre mendonin se Evropa mund të ishte më e sigurt.
Një studiues i Komisionit Bergier pati akses të kufizuar në disa dosje në vitin 1999 dhe arriti në përfundimin se nuk mund të provohej apo përjashtohej prania e Mengele-s në Zvicër. Dosjet më pas u mbyllën sërish. Ndërkohë, ende nuk ka një datë për publikimin e tyre të plotë.
Mengele, i cili kurrë nuk u gjykua për krimet e tij, vdiq në Brazil në vitin 1979 nën një emër të rremë. Mbetjet e tij u identifikuan përfundimisht në vitin 1992 përmes testit të ADN-së.
Por misteri mbetet, a ishte ai ndonjëherë në Zvicër? Dhe nëse po, a u injorua qëllimisht prania e tij për të shmangur skandale diplomatike?
“Ndoshta nuk do ta dimë kurrë të vërtetën,” thotë Wettstein. “Por të paktën mund të kemi një pamje më të qartë.”/BBC-Panorama
Tregtarë të rinj, kokainë dhe heroinë me cilësi të lartë në sasi të mëdha me çmime të ulëta: mafia shqiptare ka pushtuar tregun e Tiçinos.Me pasoja shkatërruese dhe një rritje të arrestimeve: +56% në vitin 2025.
Më 29 prill, një burrë 24-vjeçar shqiptar u arrestua në Capolago me 54 gramë kokainë.Ky është vetëm rasti i fundit në një seri të gjatë.Në vitin 2025, 122 persona u arrestuan në Tiçino për trafik droge, krahasuar me 78 në vitin 2024 (+56%).Tani, gjysma e të burgosurve në burgjet e Tiçinos janë pas hekurave për këtë lloj krimi.
Një pushtim i heshtur
Mafia shqiptare ka pushtuar tregun e Tiçinos përmes një rrjeti të gjerë tregtarësh të rinj, të ashtuquajturit kavallini.Të rinjtë, shpesh të papunë, mbërrijnë në Itali nga Shqipëria me aeroplan ose tren, pastaj hyjnë në Tiçino, shpesh me një makinë me qira.Ata qëndrojnë për disa muaj, aq sa duhet për të shitur drogën që u dorëzohet nga organizata në këmbim të një page mujore prej 500-1 000 frangash, të cilat mund t’i shpenzojnë ose t’ua dërgojnë familjeve të tyre.Po të ardhurat nga shitja e drogës?Ato shkojnë për organizatën.
“Cavallini-t janë pjesë e një rrjeti që është krijuar, i cili është një organizatë kriminale në të gjitha aspektet, dhe është shumë mirë e planifikuar, duhet ta pranoni. Ata vijnë e shkojnë. Ata janë këtu për një kohë të shkurtër: disa muaj. Pra, nëse policia arreston një Cavallino, ata e kapin vetëm atë…” thotë një përdorues i hershëm që takuam në Ciani Park në Lugano. Pjesa tjetër bëhet nga kodi i heshtjes, i cili në rastin e mafies shqiptare është rregulli. Dhe strategjia funksionon.“Sot këta tregtarë veprojnë në të gjithë kantonin, madje edhe në zonën e Lokarnos, ku deri para disa vitesh ata ishin të padukshëm”, shpjegon Paolo Lopa, Kryekomisioner i policisë kantonale dhe kreu i njësisë antidrogë.
Formula e suksesit “Sekreti i suksesit të tyre: kokainë me cilësi të lartë (pastërti midis 60% dhe 80%) me çmime relativisht të ulëta. ‘Është ligji i tregut'”, zbulon Lopa. “Askush”, vazhdon ai, “nuk mund të konkurrojë me këtë cilësi me këto çmime sot.”
Në Ticino, mafia shqiptare nuk pushton sheshet e qyteteve apo lagjet. Ajo infiltron në mënyrë diskrete shtëpitë e konsumatorëve, duke shfrytëzuar cenueshmërinë dhe varësinë e tyre. “Afrimi midis tregtarit dhe ticinezëve që më pas do t’i presin ata ndodh në tre faza”, thotë Marcello Cartolano, kreu i sektorit të substancave të paligjshme dhe zëvendësdrejtor i Ingrado. “Së pari, ata shfrytëzojnë cenueshmërinë dhe izolimin e tyre, pastaj kërkojnë mikpritje në këmbim të përdorimit falas dhe së fundmi krijojnë një marrëdhënie varësie totale nga droga.” Shpesh – siç raportohet në lajme – personi që mirëpret një kal të ri në shtëpinë e tyre në Ticino është një grua. “Për këta njerëz, të kesh një person të ri në shtëpinë e tyre është gjithashtu një element relacional dhe emocional”, vëren Cartolano.
Kokaina “me kërkesë”, si funksionon tregu i pluhurit të bardhë
Pasojat
Disponueshmëria e përhapur e kokainës ka çuar në një rritje të përdorimit të kokainës.Raporti i Ingrados për vitin 2025 dokumenton fenomenin: projekti “Pipe crack” është një iniciativë për reduktimin e dëmit për të cilën Ingrado shpërndau 2,624 komplete (pipa sterile qelqi ose alumini), duke arritur 203 konsumatorë, një rritje prej 41% krahasuar me vitin e kaluar.
“Kokaina e tymosur shkakton shpejt varësi,” vazhdon Cartolano.“Pas 5-10 minutash, efekti zhduket, por përdoruesi ndjen një dëshirë të papërmbajtshme për të vazhduar. Dhe, përveç paparashikueshmërisë së madhe, agresioni i dhunshëm mund të mbizotërojë gjithashtu. Dhe është pikërisht në këtë kontekst që krimi në Via Mirasole në Bellinzona u zhvillua natën e 27 dhe 28 janarit: një situatë e shënuar nga varësia ndaj drogës e të riut që e goditi me thikë nënën e tij 46-vjeçare dhe plagosi rëndë partneren e saj. Një episod që ka tronditur veçanërisht ata që punojnë në sektor. “Është një thirrje zgjimi.“Njerëzit humbasin kontrollin dhe janë plotësisht në mëshirën e substancës”, paralajmëron Cartolano.
Alarmi crack
Një sistem vetëushqyes
Dhe fenomeni është shumë i ndërlikuar për t’u luftuar, edhe sepse, për ata që vuajnë nga një varësi, këta tregtarë shqiptarë shpesh shihen jo si kriminelë, por si dikush që ofron një shërbim që mbush një boshllëk ekzistencial. “Tani”, përfundon konsumatori, “ka shqiptarë, dhe falë Zotit që janë, edhe nëse janë copa muti. Sepse unë kam varësi, ata janë aty, gjithmonë kanë qenë. Ata kanë të drejtë që merren me të. Nëse nuk e bëjnë, do të ketë akoma dikush tjetër që e bën, nëse e kuptoni çfarë dua të them, sepse ka mungesë, ka njerëz që vuajnë. Sepse shumë njerëz mendojnë se nuk është kështu, por në realitet është pikërisht kështu.”
Komentet