TO WHOM IT MAY CONCERN:

We are compelled to inform of a new road project in Albania, construction is currently underway, that threatens to partially destroy the historic city of Gjirokastra – enlisted as a UNESCO World Heritage site together with the City of Berat in 2005.

On November 10th, 2015 the Albanian Government – namely, the Ministry of Culture and the National Territorial Planning Agency (AKPT) – together with the design agency Atelier Albania launched an international competition titled, “Design of a Bypass Road in the UNESCO Protected City of Gjirokastra.” This project’s key stated objective is to keep vehicle traffic away from the Bazaar, so to pedestrianise the heart of the historic city. This seemingly positive project has a unacceptable caveat:  the Ministry and AKPT have de-listed hundreds of cultural monuments for the blueprint of the ‘bypass’.

The negative impact of this project, possibly funded by the World Bank, will be immense. It will mean the demolition of cultural monuments, destruction of the continuity of a cultural landscape of the historic city, visual obstruction of an historic cityscape, negative impact upon the natural landscape and possibly the groundwater, vibration impact upon the geology and surrounding monuments, and significant increased number of tourists to a potentially unsustainable size, especially given the lack of a tourism and management plan. According to the geological seismic studies, the specific area where the bypass is proposed to be constructed is a high-risk area for buildings, and roads. Gjirokastra’s most pressing issue is the restoration of vernacular  architecture monuments in danger of collapsing.

Moreover, there are at least six main arguments that demonstrates why the project approved by the Government (September 13th 2016) will be negative for Gjirokastra in particular, and world heritage in general.

It is in breach with the initial guidelines and terms of references provided in the call for the tender by the state authorities. This bypass has to be “located in the surroundings of the Historic Center and the Protected Zone”. Hence, the winning project should have had provide a design solution with the lowest impact on the Historic Center!  See in Annex 1 all three proposals submitted for this international competition. The winning project done by Atelier is simply unacceptable as ninety percent of the bypass will be located within the Historic Center of Gjirokastra and the remaining ten percent inside the Buffer Zone. The cost estimate of the winning project was 2.2 million Euros, so why this hefty budget is not protecting the cultural heritage in Gjirokastra?

Link to competition:

http://competitions.planifikimi.gov.al/bypassroad/ If implemented, we will see the loss of archaeological resources, green spaces, landscape continuity, and community. Moreover, the transfer of traffic from the Bazaar to the green area surrounding the castle does not solve the original issue, but instead simply moves the problem to another area, one that once was protected as green and pedestrian-only. The lack of an overview study of transportation system in the historic center of Gjirokastra means that this immediate solution is likely to be unsustainable and might create more damaging developments.

It destroys at least two Category II Cultural Monuments (traditional houses) which were abruptly removed from the list of protected cultural monuments by the Ministry of Culture – the State Court of Gjirokastra has recently issued a verdict to suspend the administrative order of the Ministry of Culture to remove these two traditional houses planned to be demolished by ‘bypass’.

Moreover, it invades into the natural foundations of several other traditional houses/monuments of culture and of the castle, where archaeological excavations have been expected to begin. The two Category II Monuments to be destroyed by the project are the traditional houses of Koço Spiri (Code no. 203026) and Llaqi Papazisi (Code no. 203027). On Sep. 13, 2016, the National Council of Restoration made a decision (no. 223) to remove (de-list) these two traditional houses with the intention to demolish them during the implementation phase of the ‘by-pass’ road project. Their demolition was also foreseen in the presentation Atelier 4 gave at the National Council of Restoration on Sep. 13, 2016. This decision was made in breach of the current Law on Cultural Heritage (Law 9048/updated). Article 25, par. 2, of this Law, which specifies that monuments that are enlisted as Category I or II Monuments of Culture, cannot be removed from the list without the request from the owners. The current owners have never made such request. Moreover, both houses are in good static condition and inhabited. Please see below photos of the two traditional houses which are characteristic to the area with important values to its urban landscape:

It is in breach with the current legislations: the Law on Cultural Heritage, the Albanian Charter of Restoration, and the Regulation of the Historic Center and the Buffer Zones of Gjirokastra. All of the aforementioned legal regulations (See Annex 2) declare the prohibition of new constructions within the Historic Center of Gjirokastra and its Buffer Zone.The decision (no. 223) made by the National Council of Restoration on Sep. 13, 2016, to remove (de-list) these two traditional houses (Category II Monuments of Culture) was made without a prior evaluation and written approval form the Institute of Monuments of Culture (IMK). The Institute of Monuments of Culture submitted an evaluation report on these two traditional houses one month after the decision of the National Council of Restoration to remove the two houses from the list. It must be noted that according to the Law on Cultural Heritage (law 9048/updated), Article 25, par. 3, of the Law specifies that the objects that hold the status of cultural monuments “cannot be destroyed or changed, without the written approval from the Institute of Monuments of Culture”. Also, these two traditional houses (labeled Koço Spiri and Llaqi Papazisi) were declared Category II Monuments of Culture on May 11, 2016, through decision number 135. Hence, these two traditional houses were declared monuments of culture four months before the decision of the National Council of Restoration to de-list them although their static condition and general values did not change at all in this period. Despite this, the Ministry of Culture gave an administrative order (number 369) on Nov. 16, 2016, to remove the two traditional houses from the list of monuments.

The tender process was not transparent and arguably invalid – the winning project announced by the government and ‘Atelier Albania’, was later drastically changed by the National Council of Restoration (NCR). The change doubled the bill of quantities/cost estimate, and by completely changing the solution and shape of the project. The NCR discussed and approved this project on September 13th, 2016; however, the project approved by the NCR is different from the winning proposal of the competition carried out by “Atelier Albania” in cooperation with the Ministry of Culture, changing it by more than 50 percent in both shape and solution. This automatically makes the tender process invalid. The cost estimate for the new bypass approved by the NCR is over 4.1 million Euros (twice the cost of the winning proposal)

At least three geological and seismic studies prove that the specific area covered by the approved ‘bypass’ is on a very dangerous seismic zone with a geological tectonic crack. These three studies are listed below: 1) Sulstarova, E., Kociaj, S., Aliaj Sh., Seismic Regionalization of the PSR of Albania, Academy of Science – Seismological Center, Tirana: 1980. 2) Torresi, F., “Piano di recupero del centro storico di Gjirokastra”, Study in close cooperation with the Albanian Government, 2006.http://www.studiotorresi.it/sito/en/main-works/urban-planning/189-piano-di-recupero-del-centro-storico-di-gjirokastra.htm 4) Cavinato, G., Duni, Ll., Moscatelli, M., Pojani, I., Simionato, M., Cosentino, G., Pagliaroli, A., “Assessment Analysis of Seismologic Risk and Geohazard Vulnerability of First Level in Major Cultural Heritage Sites of Albania”, University of Tirana, Albanian Conference on Disaster Risk Preparedness and Management in Cultural Heritage Sites Berat, May 8, 2012. http://www.slideshare.net/UNESCOVENICE/disaster-risk-preparedness-management-cavinato-ii

It is not in accordance with the urgent priorities and insatisfiable conservation needs of the Historic Center of Gjirokastra, as determined by UNESCO and international NGOs. There is an urgent need for emergency restorations of cultural monuments funding. There are at least 169 cultural monuments of category I and II designated inside the Historic Center of Gjirokastra that are in critical condition, threatened to be completely destroyed. To highlight the extreme situation, in 2011 the UNESCO World Heritage Center warned that Gjirokastra would be placed on the List of World Heritage in Danger if it did not meet certain criteria, including the development of a management plan:(http://whc.unesco.org/en/decisions/4490). None of the criteria for which the World Heritage Center expressed great concern has been met. Among the many great figures to reside in and write about this beautiful city are Ismail Kadare, Lord Byron, Edward Lear, and the female dissident of the communist period, Musine Kokolari, including many others. Machiel Kiel, the well-known historian of Ottoman architecture, has written about Gjirokastra as the best-preserved town from the Ottoman period in the Balkans, not only because of its size, but also because of the magnificence of its architecture. What is more, the city of Gjirokastra inspired a pioneer movement of heritage preservation in Albania that involved the large-scale restoration and protection of vernacular architecture in 1961, three years before the Venice Charter was created. Gjirokastra is truly an exemplary historic city, not only for its historic and architectural value, but also for the culture that it embodies as home to numerous religions and ethnic minorities. Because of its richness in tangible and intangible heritage, Gjirokastra has long been home to the National Folk Festival, which is performed inside the castle. This begs the question of the impact of the bypass on the festival, which surely will mean significant traffic congestion during this period.

We urge you to take action to stop this unlawful and unsustainable road project. Please help us save Gjirokastra, this spectacular, yet very fragile, World Heritage site.

NOTE:
The above material is prepared from a team of national experts, after it was discussed and approved in the meeting organized in the auditorium of the Albanian Academy of Sciences in Tirana on the 9th of February, 2017. The signatures are listed below

Arta Rama

Në zemër të Pedonales, fare pranë Qendrës Toptani me xhama të kaltër, pak në të djathtë, në brendësi të hapësirës së fundit të mbetur ende pa u prekur prej Parkut të Namasgjasë, strehohet pa rënë në sy një ndërtesë e vjetër dykatëshe me çati, fati i së cilës është lidhur ngushtë me historinë politike të Shqipërisë se re.

Fjala është për ndërtesën e Akademisë së Shkencave, muret e së cilës kanë strehuar Parlamentin e Parë Shqiptar, Selinë e Qeverisë së Zogut, Pallatin Mbretëror, Komitetin Nacional-Çlirimtar, Presidiumin Popullor dhe, prej kohësh, Akademinë e Shkencave.

Pikërisht këtu, në këtë ndërtesë historike, të saposhpallur monument i kategorisë I (më saktë, e ngritur në një nivel vlerësimi më të lartë: nga kategoria II në katgorinë I), Ministrja e Kulturës Mirela Kumbaro priti dje një grup intelektualësh e akademikësh, inxhinjerësh e arkitektësh, anëtarë të “Forumit për Gjirokastrën”, të cilët, të bashkuar në një shqetësim të përbashkët, kundërshtojnë bypass-in e projektuar në Qendrën Historike të qytetit.

Dy vjet më parë, Atelier Albania— agjenci publike projektimi urban e ngritur nga Kryeministri Rama— shpalli një konkurs ndërkombëtar për ndërtimin e tij për të shmangur trafikun në Qendrën Historike të Qytetit.

Fillimisht, ideja e shmangies erdhi si kërkesë prej UNESCO-s dhe Fondit Amerikan të Zhvillimit, të cilët sugjeronin shndërrimin e “Qafës së Pazarit” në një rruge këmbësorësh, por si ky vendim për ndërtimin e rrugës për këmbësorë u shoqërua më një kërkesë të Ministrisë së Kulturës për ndërtimin e një bypass-i me vlerë disa miliona eurosh mbetet enigmë! Ose, së paku, deri tani, askush nuk e merr autorësinë.

Kohë më parë, kur në vitin 1999, Shqipëria po përpiqej të ringrihej, pas konfliktit të 1997-tës, Kryetari i Bashkisë së Gjirokastrës, Ylli Asllani, nënshkroi një marrëveshje binjakëzimi më bashkinë e Grottamáres, një qytet në Italinë qëndrore, me ngjashmëri me Gjirokastrën. Homologu i tij italian Luigi Merli kujton: “Ndërkohë që të gjithë në Shqipëri kërkonin ndihma, ne na u bë një kërkesë për administrimin e territorit dhe në veçanti për projektimin e një Plani Rikuperimi të Qendrës Historike dhe të një Plani Rregullues të Përgjithshëm, të cilat i mungonin qytetit”.

Rezultatet e Planit të Rikuperimit u prezantuan përpara autoriteteve lokale në vitin 2006, me titull: “Zbulimi i Qytetit të Gurtë”. Fatkeqësisht të dhënat dhe konkluzionet e kësaj pune shembullore, u shpërfillën sipas zakonit shqiptar!

“Nuk kemi mundur të kemi kopjen e ndonjërës prej qindra skicave ose të vizatimeve të ndërtesave historike të realizuara nëpër vite nga teknikët e Institutit… Përsa kohë që do të mohohet qasja për të pasur këto dokumenta, do t’u lihet liri e tepruar krijuese projektuesve, si në rindërtimin e shtëpive plotësisht të shkatërruara, ashtu dhe në rindërtimin e pjesëve të rëna apo ndërhyrjeve të gabuara ndër vite”, shprehet arkitekti Fabrizio Torresi, autori i Planit të Rikuperimit.

Profecia u përmbush! Dhjetë vjet më pas, askush nuk dyshon më. Por falë kësaj pune, në korrik të vitit 2005, Gjirokastra u regjistrua si Trashëgimi Botërore në UNESCO. Në një farë mënyre mundi italian mori shpërblimin e merituar.

Në sallën e vogël të Biblotekës Shkencore, në oborrin e pasëm të Akademisë, Zonja Kumbaro u drejtohet të pranishmëve… Pjesëmarrësit janë personalitete të spikatura në fushën e trashëgimisë dhe pjesë e parisë së komunitetit lokal. Ka mes tyre ndërtues, arkitektë të nderuar, ku pesha e titujve dhe e fjalëve meriton vëmendje, ndaj dhe fjalori u përzgjodh me kujdes. Një teknikë par exellence e komunikimit publik.

Duket sikur kjo qeveri paguan enkas edhe për pagëzimin e projekteve. Ndryshe, nuk mund të shpjegohen emrat joshës: Itinerari i besimit (një udhëtim nëpër kishat dhe manastiret bizantine), Itinerari i shtëpive të shkrimtarëve (Kadare, Kokalari) apo Gjirokastra e bardhë (projekti i fasadave).

Natyrisht, projektet nuk e dëmtojnë Gjirokastrën. Aq më pak emrat tërheqës, por parashtrimi i zbut kundërshtarët, ul alarmin që shkakton një aprovim i mundshëm për ndërtimin e bypass-it.

“Kolegë të nderuar,” ndërhyn akademiku Emin Riza, njohësi më i mirë i banesës gjirokastrite, “nuk po hedhim poshtë projektin tuaj. Unë nuk jam dakort me atë trajektore që keni zgjedhur. Është një qafore që i vihet vlerave të qytetit-muze. Gjirokastra ruhet për vlerat e saj historike, arkitektonike dhe mjedisore”.

Përfaqësuesit e Atelier 4, studios fituese për projekt-zbatimin e bypass-it, përgatiten për të marrë fjalën. Sportiviteti dhe siguria e inxhinjerëve të rinj dallon dukshëm në këtë sallë akademike.

Në mur, në një fotografi të përbashkët panoramike, duket Asambli i Akademikëve në mbledhjen e tyre të parë, në vitin 1973, pikërisht, kur pjesa më e madhe e banesave dhe objekteve në Gjirokastër sapo ishin shpallur monumente.

Inxhinjeri Ylli Gjoni, përfqësues i Seed Consulting, bashkëhartues i projektit të bypass-it me Atelier 4, merr fjalën. “Zgjidhja në këtë zonë historike të mbrojtur është e sforcuar, është zgjidhje e vështirë dhe ky projekt bëhet invaziv, por është e vetmja mënyrë për t’u bërë i qëndrueshëm. UNESCO është shprehur me superlativa”.

Inxhinjeri nuk kishte dilema. Për studion fituese gjithçka ishte në funksion të qendrueshmërisë dhe sigurisë. Muret e larta do të visheshin me gjelbërim, ose me një lloj imitimi të mureve të Kalasë.

Projektuesit vazhdojnë të sqarojnë, ndërsa kundërshtarët kanë zgjedhur një taktikë të përbashkët: edhe projekti më i mirë e dëmton Gjirokastrën. Pra, nuk duhet asnjë projekt bypass-i! Palët nuk tërhiqen! Veçaneërisht burokratët e ministrisë, ku funksionon sistemi i hierarkisë të qëndeërzuar dhe bindjes absolute.

“Unë nuk jam inxhinjere”, thotë Ministrja. “Qëllimi i Ministrisë është të zbatojë politikat e qeverisë, t’i realizojë ato. Nuk e mbroj unë projektin teknik”. Por Zonja Kumbaro është kërkuesi, ose porositësi, sidoqoftë. Përplasja vijon…

Mrekullitë janë të shumta në këtë qytet të gurtë. Por ata që i krijuan janë larguar, duke marrë përgjithmonë me vete emigmat e krijimit. Po, atëherë, si mund ta zbulojmë Gjirokastrën? Si mund ta ç’kodojmë këtë mister? Nëse nuk mund t’ia arrijmë, nuk mbetet veçse t’i nënshtrohemi.

Vite më parë, kur qyteti sapo u shpall Trashëgimi Botërore, në përpjekje për ta kuptuar atë, arkitekti italian, autor i Planit të Rikuperimit, Fabrizio Torrezi zbuloi: “Më kujtohet edhe sot se si na befasoi modelimi i planit tredimensional të terrenit që na la me gojë hapur kur shikonim rrugët e Pazarit, që ngjasonin me kanalet për rrjedhjen e ujrave që vijnë prej malit në qytet”.

Pra në harmoni të plotë me natyrën, “urbanistët” e parë të qytetit, për të shmangur ujërat prej themeleve të shtëpive, i ndërtuan rrugët pikërisht në vendkalimet e rrjedhave të këtyre ujërave. Çfarë mrekullie! E kush mund të marrë me mend se çfarë teknikash, të fshehtash apo vëzhgime të pandërprera kanë venë në funksionim, në të shkuarën, ndërtuesit e parë të këtij qyteti-përrallë!

Ne nuk i njohëm ata, as nuk ua dimë emrat; nuk dimë asgjë rreth tyre. Por një gjë mund ta themi me siguri të plotë: të gjithë kanë qënë kryemjeshtra. Tavane druri të të punuara, pikturura murale, oxhaqe të veshura me dekoracione edhe përgjatë faqeve anësore të murit dhe gurë të gdhendur, janë të gjitha objekte me bukuri të rrallë.

“Kalaja është një vepër e papërsëritshme!”. Fjalën e merr Maksim Muçi, Kryetar i Shoqatës së Ndërtimit dhe Kryetar i Komiteti të Digave. “Po shpati mbi të cilin mbështetet, është i rrëshqitshëm! Le të shihen mundësi të tjera zgjerimi! Zonja Ministre, nuk ka rëndësi respektimi i procedurave. Shqetësimi ynë është të garantojmë Kalanë, të mos bëjmë punime që mund ta rrezikojnë atë dhe mundësisht të gjejmë një zgjidhje tjetër. Gjirokastritët do ta gjejnë një zgjidhje, sepse kanë bërë gjithë atë qytet”.

“Mos ma prishni Korijen”, thotë Vasil Muka, banor i Pazarit të vjetër. “Ajo është e mbushur me Kumbulla, me Vidhe, me Akacie e me Lofata. Kam luajtur qysh kur kam qënë i vogël në atë kodër. Në 67-n, te Koço Meksi ka rrëshqitur shtëpia përposhtë dhe ka ikur për te Pedagogjikja; ka rrëshqitur tek ura e Zerzebilit, lart në Manalat; ka rrëshqitur te shtëpia mbrapa Kalasë. Atje te Shehu, ka rrëshqitur komplet kodra, ka rrëshqitur mbi “Turizëm”. Përse bëhet kjo rrugë? Bëhet për Dunavatin, që makinat e Dunavatit të mos kalojnë në mes të Pazarit? Sepse Manalati e ka të zgjidhur, por Dunavati e ka rrugën nga Zinxhirat, kalon te Nazmi Gorrica, tek Zerposhi, poshtë shkollës Manalat. … Zgjeroni aty se janë bahçéra, janë bahçéra të thom’ dhe del te shkolla… Kjo rrugë është një përbindësh prehistorik që do t’ia hajë themelet Kalasë! Ju lutem, mos ma prishni Kalanë! Mos ma prishni bukurinë!”

Gjirokastritët nuk po e japin qytetin! Eh, e si mund ta mendosh! Gjithë ai mund, tërë ajo përpjekje dhe histori 500-vjeçare! Ndërkohë kanë kaluar tre orë.

Në mbyllje, Zonja Kumbaro propozon një tjetër takim, mes teknikësh. “Disa ndryshime, …qoftë dhe anullim. Dua të them se jemi në një projekt dhe nuk jemi në një zbatim. Nuk do të doja që ta agravojmë apo ta rëndojmë opinionin publik me terma që u prish apo u shkatërrua Gjirokastra, e shkatërroi ministrja apo kryeministri. Këtu jemi për një qëllim të përbashkët, unë jam sot ministre, nesër…”.

Kjo sallë e vogël e freskët plot dritë në biblotekën shkencore të Akademisë u zbraz. Lexuesi mund ta përfytyrojë se diskutimi vazhdoi edhe për pak kohë në oborr. Por diçka e pathënë, një si ndjesi a shqetësim, endej në ajër…

Zhurma ubane dhe ekzaltimi që shkaktonte stina e re premtonte një hapësirë tjetër.

Luajtët gabim mbrëmë, o mbrojtësit e Diana Çulit!

Ndoqa Top Story mbrëmë ku të ftuar ishin: “Vrasesja” Diana Çuli, Agron Tufa, Bedri Blloshmi si vëlla dhe kushëri i poetëve martirë, Vilsonit e Gencit, Beti Njuma dhe Alda Bardhyli si bartëse të projektit “Letërsia dhe qyteti”. Asnjë nga ata në panelin përballë “vrasëses” Çuli nuk arriti të thotë atë që është e vërtetë. Bedriu ishte i ngarkuar emocionalisht dhe nuk u shpreh ashtu siç duhet, Tufa dukeshe që nuk e njihte mirë dosjen, ndërsa Marku foli në vija të përgjithshme. Beti Njuma u mbrojt me idenë se “çfarë dhe Kasem Trebeshina ka shkruar poezi kundër sistemit”. Po Beti ka shkruar, por Kasemit i jane sekuestruar pas viteve 80 dorëshkrimet, në atë kohë ishte hequr ligji 55 (jo neni 55).

E verteta e dosjes dhe Roli i Çulit!

Ne 1974 Taulant Monci (ish shok klasë me Gencin), raporton në degën e mbrëndshme se Genc Leka ka libra të ndaluar, pas kontrollit Gencit i sekuestrohen disa libra në frëngjisht dhe anglisht. Meqese Genci dhe Vilsoni ishin kushërinj, filluan dhe survejinet për Vilsonin i cili punonte bashkë me Bedriun me kafshët (kalë, mushke, gomar) që transportonin grurin e kooperativës. Në rreth të Toles (vend në fshatin Berzeshte) është mbytur një mushke me grurë. Gjatë përpjekjes për ta shpëtuar, ka ndërhyrë dhe Rystem Dashi. Pas disa ditësh është bere arrestimi i Bedri Blloshmit, Vilson Blloshmit, Genc Lekës, Rystem Dashit. Pasi gjyqi pa dhe vlerësoi dëmet që të akuzuarit në bashkëpunim me njëri tjetrin vendosi.
Bedri Blloshmi 25 vjet burg
Rystem Dashi 25 vjet burg
Vilson Blloshmi 22 vjet burg
Genc Leka 22 vjet burg.

Pas dhënies së pretencës, është ngritur në këmbë njeri dhe ka thënë: Fëmijët e “kulakeve” duhet dënuar me rëndë. Ku është lufta e klasave? Vilsoni dhe Genci shkruajnë poezi të ndaluara. Ky njeri quhej Aqif Leka, (pseudonimi Qyskia). Pasi është bere kontrolli në shtëpinë e Vilsonit dhe Gencit, janë gjetur poezitë e tyre. Pas kësaj prokurori i çështjes i ka kërkuar Lidhjes së Shkrimtarëve ndihmë për dy ekspertë letrarë. Lidhja ka dërguar Diana Çulin, Koçi Petritin, Muzafer Xhaxhiun, dhe Nasho Jorgaqin.

Nga të 4 ekspertët, Diana Çuli ka bere akt-ekspertize jo recense (siç pretendon Njuma dhe Bardhyli). Nasho Jorgaqi dhe Muzafer Xhaxhiu kane bere kritike letrare (mjafton ta shikosh në dosje) prandaj ne nuk i kemi përmendur. (Meqenëse si Balla, Njuma dhe Bardhyli e bënin shpesh si pyetje). Përmendet vetëm Çuli që ka bere akt-ekspertizen jo recencse apo kritike letrare.

Pas kësaj…………. Dmth pas ak-ekspertizes. Gjyqi vendosi.
Bedri Blloshmi 25 vjet burg
Rystem Dashi 25 vjet burg
Vilson Blloshmi pushkatim
Genc Leka pushkatim.
Ky është roli i Diana Çulit në lidhje me çështje e mësipërme. Që ta kompletojmë të gjithën. Meqese Njuma tha se do të beje një dokumentar, le ta bëjë. Por le të kërkojë dhe dokumentat ku Vilsoni dhe Genci kanë bere kërkesë për falje jete. Aty do gjejë dhe përgjigjen pse nuk i falet jeta Genc Lekës dhe vlerësimi që është bere Çulit.
Nese Njuma dhe Bardhyli që i shërbejnë letërsisë, kësaj here kanë vepruar çuditshëm: nëse duke e ftuar Dianën në projektin e tyre, kanë dashur të provokojnë debat, atëherë u lumtë! Por, nëse kanë dashur ta nderojnë atë si shkrimtare, atëherë kanë shkelur në dërrasë të kalbur. Si mund të nderohet dikush që, sipas filozofes Arendt, nuk mund të quhet as individ, sepse mendjen, zemrën dhe shpirtin ia ka falur sistemit?

Partia Demokratike, në kuadër të strategjisë për bllokimin e zgjedhjeve të 18 Qershorit, në mungesë të plotësimit të kushtit për krijimin e një qeverie të përbashkët, ka vendosur ngritjen e disa strukturave ilegale, të quajtura Kuvendet Qytetare për Zgjedhjet e Lira dhe të Ndershme Anembanë Shqipërisë.

 “Në përrenjtë e botës së kalbur dorë “e artë” e kriminelit gërryen drejësinë e shpesh rrugë e paudhë e vetë krimit blenë ligjin” SHEKSPIR _

1
Ky mesazh universal i gjeniut të dramatrugjisë boterore Uilliam Shekspir i flet fuqishëm edhe momentit historikk të realitetit tonë në këto ditë ku Lëvizja mbarëpopullore e udhëhequr nga lidëri i opozitës Lulëzim Basha, proteston me vendosmëri të lartë për   mbrojtjen e votës së lirë nga  blerja dhe dhuna e pushtetit të inkriminuar e  korruptuar të kryyeministrit të papërgjegjshëm Edvin Rama… Kjo lëvizje e qartë në kauzën e saj për të zgjedhje të  lira dhe demokrtike, duhet të bëjë gjithcka, edhe të pamundshmen ta bëjë të mundlhshme, gjersa të vetëdorëhiqet kryeministri e t’i hap rrugën një qeveri teknike për përgaditjen e zgjedhjeve  të 18 qershorit,
2
Disa herë kryeministri i “Riilindjes” ka artikuluar me zë të lartë triumfatori se  “zgjedhjet do t’i fitoj Unë”!!! …Nëse është kështu përse nuk  vetëdorhiqet e të pranojë kërkesën për qeveri teknike me specialist, jo partiakë, që të admistrojë zgjedhjet?! …Arsyetimi logjik i mospranimit është i thjeshte: nuk do të mund të blejë më votat me miloinat e erove të drogave e parave të psita, as të aplikojë  marifete të tjera mafioze, po dhe agresive me sharlatanë, aventurierë, të korruptuar e të inkriminuar siç bëri në zgjedhjet lokale në Dibër e Kolonjë me policinë e Saimir Tahirit, duke kërcënar votuesit e  opozitës dhe  njerëzit e thjeshtë që i kanë në listat e tyre si kontigjente mosvotuese të Rilindjes së Edvin Ramës.  (Them  Rilindje e Ramës për ta dalluar nga Libra e Blushit që përfaqson socialistët.)
3
Kjo  situatë therëse psikologjike  është trysn në vetëdijen e tij, çka e  ka futur në panik. Fobia e humbjes i ka humur edhe mendjen … Hiqet si i forti I lagjes së cubave… Bën karagjozlleqe provokeuese duke ecur më këmbë para Çadrës së Lirisë, me djalin në krah… por i rrethuar me bodiguardë me muskuj e të armatosur se mos e gjuajnë  me vezë, domate apo diçka tjetër!… Hajde hajde trimi i xha Spiros…do thoshte Urtaku.
E vërteta është se i shkojnë shtatë në qase, siç thotë  fjala e urtë, nga Lëvizja e fuqishme  mbarëpopulloe, që i prinë lidëri modern i formatit perëndimor Lulëzim Basha, sidues i lidërve  me mendësi komunisto-enveriste apo anakronike.  Kjo lëvizje  po vjen gjithnjë duke u shumuar  e shumuar  dhe ndërgjegjësuar se, kauza e saj  është më shumë se mbrojtja e votës së lirë, e duhet  shndërruar në një revulucion demokratik me kauzën e dhjetoristëve “Liri Demokraci’”,  “E duam Shqipërinë si gjithë Europa” për të shembur  sistemin dhespotik të Ramës dhe të nostalgjikëve të kohës pa liri të  të socializmit.
4
Përballja me forcën e kësaj lëvizje  kur të arrijë kulmin e të shpërthejë  e dalë jashtë nga cadra e lirisë duke mbushur sheshet e qyteve në të gjithë vendin e pastaj të marshojë drejt Kryeministrisë, – përballja me të, do të ishte qasja e gabuar, fatale për kryeministrin dhe qeverinë e tij të korrptuar dhe innkriminuar. Dorëheqja është mençuri, qytetërim….Po kujt ia thua këtë, do thoshte vlonjati; me kë e kë, do thoshte shkodrani..
5
Alibia e drejtësisë nga kryeminstri se  do shemb pallatin e padrejtsisë që të sjellë drejtësi, është mashtrim  i neveritshëm që i bëhet popullit që të votojë  Vetingun me ligjet e fomruluara dhe katranosura duke përdhosur edhe Kushtetutën, nga ish-prokurori komunist dogmatik Fatmir Xhafa, shërbëtor pa dinjitet i  të çmendur për pushtet absolut  Edi Ramës,.
Pi:tagora do të thoshte:  “Është i njejti rrezik si t’i japësh shpatën në dorë të cmendurit dhe pushtetin të pamoralshmit”.
6
Ky personazh grotesk e kontravers, tiran delirant, dhunues i ligjit dhe kushtetutës, proklamon se ka bërë shtet. Sigurisht  ka bërë shtet, por ky është shtet i fortë dhe i dhunshëm policor, mbushur me keqbërës, të inkriminuar dhe korruptuar, hajna, vrasës e bandit që bashkëpunojnë me policië e Tahirit nën komandën e kryeminitrit; ky është modeli i shtetit të Rilindjes, unik në gjithë Europën e më gjerë. Dhe ka ndodhur ajo që s’duhej të ndodhte, ata e kanë futur në lak kryeministrin dhe si ajo kafsha që bishti drejton kokën,  e detyrojnë të bëj këtë apo atë, të veprojë kështu apo  ashtu… .
7
Ata të lakut  nuk janë opozitë që proteston me mjete demokratike, ata  qëllojnë me plumba në errësirë,  madje jo me dorën e tyre…  I di mirë këto kryeministri ynë që mos e paqim…Pushtetin e drejton krimimi  organizuar, kryeministri është vegël e tyre,.ndaj e konsideron armike opozitën e cilla godet krimin e kriminelet, bandat dhe banditët, ata të hurit e të litrait, dhe gjithë të tjerët që bëjnë punë të pista e të ndyra që vetë kryeministri i ka orientuar në këto udhë të gabuara e djallëzuara dhe  i ka  mjelur mire e mirë, por ka shkuar si cjapi te kasapi;  ka hyrë në borxhe, që nuk mund të luaj si me kundërshstarët e tij politikë.
8
.O njerëz të mirë , të drejtë, me virtyte dhe  integritet, që gjykoni me kokën tuaj, a thua se janë shuar burrat e ndritur të këtij vendi, burrat apo gratë  me moral të të lartë, me dije, kulturë, mencuri e zgjurasi atdhetarë që e shkrijnë jetën për popullin;  apo keni rënë në një gjumë letargjik dhe heshtin?!. Çdo intelektual i shquar i këtij vendi nëse hesht kur duhet të flasë, nuk ekziston më si i tillë.
Është momenti i  pjesmarrjes masive në këtë revolucin demokratik me kauzën e votës  se lirë që është thelbi i lirisë dhe demokracisë,    Ta shembim këtë Republikë të krimit dhe korrupsionit dhe të ndërtojmë një Republikë të Re ku të katër pushtet të jenë të pavarur.. Kauza e protestës: “Liri Demokraci”, “E duam Shqipërinë si gjithë Euopa”!

DOKUMENTA QË FLASIN SE PUSHKATIMI I GENC LEKËS DHE VILSON BLLOSHMIT U BË PËR SHKAK TË POEZIVE TË TYRE TË OFRUARA NGA AKT-EKSPËRTIZAT E “VËLLAZËRISË KAINIANE”

Agron TUFA

Argumenti i fundit, kryekrejt spekulativ e nihilist, që përdoret në mbrojtje të Diana Çulit, është se, gjoja, dënimi kapital me pushkatim i poetit martir Genc Leka, nuk ka të bëjë me “Akt-Ekspertizën” e poezive, që shkrimtarja e tyre e preferuar ia ofroi Sigurimit.

Teoria e tyre e fundit thotë, se Genc Lekën “e pushkatuan për sabotim të ekonomisë socialiste” dhe aspak për poezitë e komunetuara nga D. Ç.

Në fakt, në vendimin gjyqysor të denimit të Lekës dhe Blloshmit vërtet janë dy nene a) për “sabotim” dhe b) për “Agjitacion e propagandë kundër pushtetit popullor”.

Nga përvoja më hartimin e vëllimeve të “Fjalor Enciklopedik të Viktimave të Terrorit Komunist” në Isnstitutin e Studimeve të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit, e kemi ndeshur praktikën e qëllimshme të përzierjes së neneve politike me ato ordinere.

Kjo përzierje bëhej për të ulur e poshtëruar qëllimshëm imazhin e kundërshtarit me aspekte oridinere, si hajdut, imoral, pijanec etj, etj, por që s’kanë asnjë lidhje me të vërtetën. Kuptohet poezitë me recensat përkatëse të sivëllezërve kainianë, kanë patur një peshë themelore në dënimin e tyrë, por në Vendimin gjyqësor, ato janë përfshirë në nenin e “Agjitacion propagandës”.

Po si ta dallojnë këtë gazetaret tona, që kriter kanë nxitimin dhe sprintin për të ta hedhur në “kthesë”?

Të gjithë që kanë lexuar “Princin e lumtur” të Antuan dë Sent-Ekzyperrisë, do t’u kujtohet skena e fillimit kur Princi i Vogël vizaton një Boa, të cilën e ka fshehur nën një kapelë.

Ai ua paraqet të rriturve vizatimin dhe i pyet se çfarë është. Të gjithë i thonë: “kapelë”. Princi largohet i zhgënjyer me trashësinë e tyre, që nuk kuptojnë një gjë aq të thjeshtë: që Boa gjendet nën kapelë.

Megjithatë, ne po ua rrëzojmë dhe këtë pretendim të fundit dhe do të paraqësim me dokument, se pikërisht poezitë e tyre të interpretuara nga Akt-Ekspertiza (në rastin konkret të Genc Lekës me po ato tituj poezish të analizuara nga Diana Çuli) bëhen argument e provë vendimtare në mosfaljen e denimit të tyre me pushkatim.

Kjo pjesë dokumentash që fokusojnë Genc Lekën, paraqesin përgjigjen dhe argumentin që sjell Këshilli Gjyqësor i Kolegjit Penal të Gjykatës së Lartë të RPSSH-së, me rastin e lënies në fuqi të vendimit për pushkatimin e tyre.

Për ata që interesohen t’i kenë integralë të gjitha këto dokumenta (për Lekën dhe Blloshmin), mund t’i marrin ato në ISKK, me një kërkesë të thjeshtë. Me tej, vëreni vetë dokumentet, duke u lënë shans gazetareve të konsultohen më ngushtë me shokët pë të nxjerrë ndonjë argument më për të qenë në mbrojtje të klientes së tyre.

Të dhëna dhe shifra zyrtare kanë dalë në dritë nga vrasjet që janë bërë gjatë sistemit komunist.

Artan Fuga dihet se mbështet opozitën, ndërsa nipi i tij Endri Fuga është këshilltar i kryeministrit. Po ashtu i jati i Endri Fugës dhe vëllai i Artan Fugës, Përparim Fuga, është Prorektori i Universitetit Europian të Tiranës, i njohur si UET.

Këtë gjë e ka kapur edhe karikaturisti i njohur Bujar Kapexhiu, ndërsa populli thotë njëra dorë në kadaif, ndërsa tjetra në bakllava. Gjejeni dora e kujt është në kadaif, dhe e kujt në bakllava. Kjo varet edhe nga shijet!

Zbardhet mbledhja me dyer të mbyllura e kryetarit të Partisë Demokratike, Lulzim Basha, me aleatët. Takimi që ka zgjatur për më shumë se 60 minuta në selinë e PD, vjen fill pas drekës që kryedemokrati ka zhvilluar më herët me ambasadorin e SHBA në vendin tonë, Donald Lu.

Mësohet se fokusi i bisedës ka qenë situata politike në vend, bojkoti i opozitës dhe zbatimi i reformës në drejtësi.

Gazetarja Elda Menga raporton për “BalkanWeb” se gjatë takimit është vendosur, që asnjë parti, as PD dhe as aleatët e saj, të mos regjistrohen në Komisionin Qendror të Zgjedhjeve; dhe po kështu s’do të hyjnë në zgjedhjet e përgjithshme parlamentare të 18 qershorit, nëse nuk dorëhiqet kryeministri Rama.

Kështu, opozita është shprehur sërish e vendosur për krijimin e qeverisë teknike para zgjedhjeve parlamentare.

Gazetarja Menga, duke iu referuar burimeve, raporton për “BalkanWeb” se edhe 6 parti opozitare që tashmë janë regjistruar në KQZ, do të dorëhiqen, për t’iu bashkuar kështu vendimit të partive opozitare, PD dhe aleatëve të saj.

Kujtojmë se prej 18 shkurtit opozita vijon protestën në çadrën e vendosur pranë godinës së Kryeministrisë, duke vënë theksin tek dy kërkesat kryesore të saj, qeveri teknike dhe zgjedhje të lira e të ndershme.

TIRANE– Pas takimit të zhvilluar ditën e sotme me ambasadorin e SHBA në vendin tonë Donald Lu, kreu i Partisë Demokratike, Lulzim Basha ka mbledhur në selinë blu, aleatët e tij. Në takimin e nisur rreth orës 15:00 marrim pjesë Duka, Shehi, Mediu, Madhi dhe Spahiu.

Situata politike në vend, bojkoti i opozitës dhe zbatimi i reformës në drejtësi, janë disa nga temat kryesore ku është fokusuar biseda.

Prej 18 shkurtit opozita vijon protestën në çadrën e vendosur pranë godinës së Kryeministrisë, duke vënë theksin tek dy kërkesat kryesore të saj, qeveri teknike dhe zgjedhje të lira e të ndershme.

VOAL – Në një status në faqen e tij në Facebook, Shaban Murati i referohet Katovicës dhe thotë se familja e njohur në Bllok, njërin vëlla e ka në prehërin e Bashës, nipin e tjetrit në prehërin e Ramës.

Statusi i Shaban Muratit

Këshilla për miqtë:

Ata, që nuk e kanë kuptuar ende si funksionon Katovica në Shqipëri, mjafton të shohin sot në skenën politike të Tiranës një familje të njohur të ish-Bllokut, ku njëri vëlla i bën projekte kryeministrit të opozitës, kurse vëllai tjetër i bën projekte kryeministrit të pozitës, xhaxhai i ulet në prehër kryeministrit të opozitës, kurse nipi i ulet në prehër kryeministrit të pozitës. Paratë dhe tenderat qarkullojnë në rrugën dykalimshe pozitë-opozitë dhe përfundojnë në Bllok.

Edhe Katovicën Shqipëria e ka karikaturë.

I pashoq ishte ai në vlerat e nalta të qytetarisë dhe dijes, kombtarizmës dhe përkushtimit. “Shqiptar i vlefshëm” do të mëtonte kësisoj At Gjergj Fishta. “Pionier i qytetërimit” ishte përcaktimi i klerikut, politikanit dhe veprimtarit të letrave, Fan Noli. Padër Anton Harapi për Gurakuqin do të shtonte: “mishnoi, madhnoi, përjetoi urtinë, besë e burrni shqiptare, simbol i bashkimit kombtar, idealist i shkëlqyeshëm në vorfni.

Luigj Gurakuqi, dijeshumë, hartues dhe nënshkrues i Deklaratës së Pavarësisë së Shqipërisë, poet, pedagog, tekstolog, gjuhëtar, diplomat, deputet, ekonomist, i gjendun në krye në të gjitha ngjarjet më kulmore të jetës shqiptare në çerekun e parë të shekullit XX, tepër aktiv e në rol udhëheqës.

Pas revolucionit të vitit 1924, Luigj Gurakuqi, si shumë pjestarë të qeverisë Noli, ikën nga Shqipëria. Më 2 mars, ndërsa po hynte në një kafene në Bari të Italisë, Luigj Gurakuqi qëllohet me armë dhe vritet nga një i afërm i tij, Baltjon Stamolla. “Nëno moj, mbaj zi për vllanë/Me tre plumba na i ranë/Na e vran’ e na e shanë/Na i thanë trathëtor, do të ishin këto vargjet elegjiake të Fan Nolit në atëkohje kur kobi mori dhenë.

Historianët thonë se Stambolla kishte vepruar me nxitje të qeverisë së kryesuar nga president Ahmet Zogu, ose si i paguar nga qeveria për të vrarë një kundërshtar të saj; dhe ata e bazojnë këtë në një letër që Baltjon Stamolla i dërgoi Ahmet Zogut dhe Ceno beg Kryeziut, dy ditë pas vrasjes së Gurakuqit. Letra mban adresën e burgut të Barit, dhe sot ruhet në Muzeun e Shtetit në Shkodër:

“Kerkoj mbrojtje dërgoni të holla ndërmjetsoni për pshtim pranë Qeveriës Italjane. Pyetnij Çatin Saraçin ku asht…? “besa” ndihma!…

Baltjon Stamolla – Carceri Giudiziarie Bari.

Shkelqësis Tij Ahmet Zogu Tirana (Albania)

Shkelqësis Tij Ceno Beg Jakova (Gjakovë)Çatin Saraçit Hotel de la Ville…”

***

Lazër Shantoja, më shkruen nji mik nga Shkodra: «Po më pvetë a po qindron e ama e Gurakuqit? Mos pvet! Per gjith ditë nadje si ajo si goca e Bajram Currit qesin vajin: nji vajë të madh, të mnershëm, zêmbërshkyes qi nuk lên banuer t’atyne lagjevet pa kja.»

Nji plakë dhe nji gocë kjajnë për ditë në Shkoder… nji nanë dhe nji bijë! Nana kjanë djalin mâ të madh dhe bija baben mâ të mirë të Shqipëniës së shkretë. Lotët e plakës shkodrane e të gocës kosovare janë lotët e të tanë Shqipëniës së sotme. Edhè këjo e ndrydhun, e poshtnueme, e vorfnueme, e shitun, e coptueme dneson per ditë per të vdekunit e mëdhaj qi humben dhe për të gjallët e mjerë qi po humbin. Populli âsht në kulmin e deshprimit. I vetmi ngushllim qi i ka mbetë, ne kjoftë se ngushllim mund të quhet, âsht enè vaji: lodja qi kjè per herë shujta e idhët e popullit shqiptar.

Nder shpellat e lagëta të bjeshkëve kreshnike të Krasniqes ky populli i mjerë pat nji babë: i a mbyten!

Nder korridoret e errta të diplomatiës së përjashtme ky populli i vorfën pat nji prîs: i a vrane!

***

Për fatin e tij të keq, e vrau djali i tezes së tij, që një ditë para se të vrasë, i drejtohet Çatin Saraçit, konsullit shqiptar në Bari, mikut të ngushtë të Ahmet Zogut: “Ironia është se vrasësi, një ditë më parë, më takoi në zyrën time duke më thënë se kishte ardhur për të kryer një vepër të madhe patriotike”. ‘Vepra patriotike’ e tij do jetë e pashembullt. Do i ndërronte jetën e derimëatëhershme Luigj Gurakuqit. U pretendua se vrasësi, Balto Stambolla, u ekzekutua më 1944 nga Avdi Kasella dhe Zymber Loshi në Peqin, me vendimin e gjyqit të LNÇ-së, si armik i popullit. Një akt i drejtë, për të treguar se ata që kishin vrarë duhej të vriteshin. Ndërkohë nga Fric Radovani kemi një dëshmi tjetër interesante: “Mbas okupacionit italian të Shqipnisë, me ardhjen Kryeministër të z. Mustafa Kruja, Ky i kërkoi qeverisë italiane, që i dënuemi për vrasje Baltjon Stambolla, me vazhdue dënimin në Shqipni. Qeveria italiane asht kenë dakord dhe e ka sjellë Baltjonin në Durrës, prej ku, një makinë e policisë e ka marrë dhe e ka dërgue në Fieri, gjoja ‘për siguri’, larg Shkodrës. Atje ka ndejë në një shtëpi ku ruhej nga tre-katër policë shqiptar. Një ditë, gjoja se desht me u arratisë, policët e kanë gjuejtë dhe i kanë shprazë një automatik me fishekë në bark. E kanë lanë disa orë pa e çue në spital, mbasi kështu kishte porositë Mustafa Kruja, që Baltjoni mos të vritej në çast, por të vuente nga dhimbjet e mënershme që shkakton arma kur shprazet në bark. Afro 2 – 3 ditë mbas gjuejtjeve Baltjoni ka vdekë nga infeksioni, tue vërritë nga dhimbjet. Atdhetari Mustafa Kruja i ka tregue ngjarjen babës tem Kol Radovanit, se: “Ia bana kështu Baltjonit, se ia kishe kaq e gja borxh mikut tem Luigj Gurakuqit!”. (Këtë dëshmi ma ka tregue Nana eme, Viktoria Radovani dhe Profosor Gasper Ugashi, të cilve, aso kohe, ua ka tregue Kola, Baba i em.)

***

Luigj Gurakuqi lindi në Shkodër më 19 shkurt 1879 në një familje tregtare me shumë influencë. Studimet e para e të mesme i bëri në shkollat italiane të qytetit e pastaj në kolegjin italo-arbëresh të San Demetrio Korones, në Kalabri, ku qe nxënës i De Radës. Në Napoli, kreu studimet universitare për shkenca të natyrës. Gurakuqi u dha që herët pas Lëvizjes Kombëtare e nisi të shkruajë vjersha e libra shkollorë. Ndër librat e tij ish edhe një metrikë, ,,Vargimi në gjuhën shqype’’, Napoli – 1906. Një nga drejtuesit e Kongresit të Manastirit (1908), që u mbajt për çështjen e alfabetit, ishte edhe Gurakuqi. Ai qe drejtor i shkollës së parë të mesme shqipe, i Normales së Elbasanit, (1909). Mori pjesë në kryengritjen e Kosovës (1910) e në atë të Malësisë së Veriut (1911) kundër sunduesit turk, e bashkëpunoj ngushtë me Ismail Qemalin për shpalljen e pavarësisë.

Tani e tutje ai nisi të luajë një rol edhe më me rëndësi në jetën politike të vendit. Si ministër i arsimit në Qeverinë e Vlorës e si drejtor i arsimit në zonën e pushtuar nga trupat austriake gjatë Luftës së I-rë botërore, si pjesëtar i Komisionit Letrar (1917). Ish anëtar i Qeverisë që u formua pas Revolucionit të qershorit e me ardhjen e Zogut në fuqi u arratis tej Adriatikut. Zogu vuri njeri e e vrau në Bari të Italisë, më 1925.

Motivet kryesore të vargjeve të Gurakuqit janë atdheu dhe natyra. Vjershat e tij kanë një influencë të theksuar të poezisë klasike latine dhe asaj italiane, që poeti e njihte mirë. Gurakuqi është zot i vargut dhe ka një gjuhë të punuar e të sigurt. Nuk mund të themi se kish një talent të spikatur por, ndonjë vjershë e tij meriton vëmendjen. Ai tregoi edhe cilësi prozatori.

“Duke bamun ligje moderne -thote Gurakuqi, – do te bajme te mundun zhvillimin arsimuer e permiresimin ekonomik, dy gjana per te cilat ka ma teper nevoje populli i yne”. Kur i thoshte keto fjale, figura e njohur e historise sone, Shqiperia kishte shume pak njerez te njohur dhe anarkia ishte pjese perberese e jetes shqiptare. Por, per Gurakuqin, kjo nuk kishte rendesi te madhe. Ne vizionin e tij, kishte kohe qe trasohej nje Shqiperi moderne dhe e barabarte ne familjen e madhe te vendeve evropiane. Jo me kot, ishte nje nga kryesoret e Kongresit te madh te Manastirit, ku do te vendosej per fatin e shqipes. Ai ishte drejtori i pare i Shkolles Normale te Elbasanit dhe nje nga udheheqesit e kryengritjeve te Veriut (1911-1912). E perkrah Ismail Qemalit realizoi shpalljen e Pavaresise, ngjarjen me te madhe te historise se shtetit shqiptar. Madje, do te mjaftonte, vetem kjo, qe ai te ishte i patrazuar ne panteonin shqiptar. Me 1916, ishte nga themeluesit e Komisise Letrare ne Shkoder. Ishte nje figure, qe ngjallte respekt dhe qe nderohej masivisht ne Shqiperi. Ndersa, ne vitet 1921-1923, Luigj Gurakuqi, si deputet i Shkodres, u gjend vazhdimisht ne opozite me Zogun dhe gjithe perkrahesit e tjere te tij. Ishte bashkepunetor i Fan Nolit dhe patjeter nje nder udheheqesit me veprues te levizjes te Qershorit te vitit 1924. Duket se percaktimin me te madh ndaj tij, e ka dhene vete Noli: Ai “qendronte aq larg fanatizmes fetare te ngushte, sa muhamedanet e Veriut kishin nje besim te pakufishem”, aq sa ne Gegeni, “s’ka patur nje tjeter udheheqes, i cili…bashkonte rreth vehtes se tij, katoliket e muhamedanet gege”…” Ai ka qene aq pak regjionalist sa qe kur lindi çeshtja kombetare s’ka patur nje gege patriot, aq te dashur midis toskeve sa Gurakuqi”.

Veprimtaria e tij krijuese ka qenë e vyer. Ai botoi ne Bukuresht me 1905 librin “Abetar i vogel shqyp mas abevet t’Bashkimit e t’Stambollit me shenime n’dy dialektet”.

Botoi ne Napoli “Fjalorth shqip-frengjisht e frengjisht-shqip” i fjaleve te reja.

Botoi ne Napoli me 1906 “Vargezimi n’Gjuhen Shqipe”.

Ai ka botuar dhe shume artikuj ne gazetat “Albania”, “Kalendari-kombetar”, “Drita”, “Liria e Shqiperise”, “La nazione Albanese” etj.

Albert Vataj

E ka nisur me nje urim per Kampionin më të ri të Europës, shqiptarin Izmir Smajlaj, komunikimin javor ne rrjetet sociale kryeministri Edi Rama, per te vijuar me ato qe ka bere ne tre vjet e gjysme qeveria e koalicionit Rama-Meta.

Shefi i qeverise e ka vene theksin tek reforma ne drejtesi dhe vetingu teksa ka thumbuar opoziten per ultimatumet dhe kerkesat e saj, ku tha se ata qe duan te pengojne pastrimin e pallatit te drejtesise, kthehen ne pengmarres edhe te vete zgjedhesve.

“Na duhet një drejtësi e re, një drejtësi që e bën shtetin shtet dhe qytetarin njeri të lirë
themelet e një drejtësie të re janë vendosur dhe Kuvendi i ka miratuar ligjet themelore,
koha është tani dhe politika shqiptare duhet ta mishërojë këtë aspoiatë mbarëkombëtare duke i hapur rrugë ndëshkimit te gjykatesve dhe prokuroreve.

Koha është tani dhe cdo viktimë e re e padrejtësisë në sallat e gjyqeve të këtij vendi është viktime edhe e polikanëve që i bëhen mburojë të shkuarës dhe pengojnë të ardhmen.

Koha është tani dhe cdo vonesë në clirimin e drejtësisë i kthen politikanët në pengmarrës të ekonomisë, integrimit në Evropë në pengmarrës të vetë zgjedhesve që votojnë parti të ndryshme por kane te gjithe te drejten te jene te barabarte perpara ligjit.

Shumica parlamentare ëhstë gati tani për të bërë detyrën e saj kushtetuese dhe parlamentare për të mbështetur prokurorët dhe gjykatësit që do të dalin te paster dhe te drejte nga ky proces historit”, u shpreh Rama.

“Koha eshte tani dhe opozita, PD s’mund të fshihet në cadrën e luftës për pushtet duke braktisur detyrën e saj kushtetuse dhe zgjedhesve të saj të cilët mund të mos e duan qeverinë por drejtësinë dhe intergrimin e duan njësoj sa zgjedhësit qe mbeshtesin qeverine.

Të thuash sot dua një herë pushtetin në tavolinë dhe pastaj të shohim e të bëjmë vetingun është njësoj si të thuash karrigja ime nuk pret se po fundoset ndërsa drejtësia pret dhe 25 vjet të tjera punë e madhe se demokratët e zakonshëm dhe docialistet do vazhdojë të fundosen në detin e viktimave të korrupsionit dhe krimit që bëjnë ligjin në gjykata.

Të thuash sot se qeveria e zgjedhur nga populli me votë madje në zgjedhje që i kanë organizuar vetë duhet të iki para zgjedhjeve se ndryshe do i fitojë prapë zgjedhjet është njësoj si të thuash që kushtetuta e ligjet janë llafe kot boshe, është njësoj si të thuash ose më jepni mua pushtetin në tavolinë ose unë do e mbaj popullin peng të prokurorëve dhe gjykatesve të korruptuar që e mbajtën drejtësinë larg cadrës sime.

Të thuhas që cadra ime është populli, atdheu, Evropa, Amerika dhe të ulërasësh se cdo gjë tjetër përfshi edhe qëllimet e mira të partnerëve tanë evropianë janë “bullshit”, është si të kesh hipur në majë të një pallati dhe të vësh alarmin se do hidhesh me kokë po nuk të dhanë celësat e gjithë pallatit”

Ndjese por kesi ultimatumesh nuk kane llidhje me demokracine…Opozita mund ta vazhdoje sa te doje shfaqjen e saj, ne na mbetet vetem ta ftojme dhe riftojme ne rrugen e arsyes dhe te biem dakort me cdo porozim realist te saj”, tha me tej Rama.

Për të dytën herë, Kryeministri Edi Rama është zgjedhur nënpresident i Internacionales Socialiste.

TIRANË- Ish-ministri i Drejtësisë Ylli Manjani duket se tashmë mbështet opozitën. Ndërsa LSI vijon t’i rezistojë ftesave të PD-së për t’iu bashkuar protestës dhe për të braktisur qeverinë, ish-ministri që vjen nga kjo forcë me sa duket e ka ndarë mendjen.

Pas denoncimeve të aferave sipas tij korruptive të qeverisë “Rama” deri dhe të të ashtuquajturave afera seksuale të ministrave në hotelin e Klement Balilit, Manjani thotë se tashmë të gjithë duhet të rrinë në ‘Çadrën e Lirisë’ siç është pagëzuar çadra e ngritur para Kryeministrisë ku proteston prej 14 ditësh opozita.

“Ka të drejtë Prof. Fuga! Në çadrën e lirisë dhe të zgjedhjeve të lira të gjithë duhet të rrimë! Shqiptarët duhet të zgjedhin, jo të votojnë!”, – shkruan Manjani në rrjetin social “Twitter”.

TIRANE- Pas sinjaleve pozitive për dialog nga ana e koalicionit qeveritar me opozitën, kryetari i Partisë Demokratike ka thirrur në selinë blu në një mbledhje urgjente aleatët.

Gazetarja Elda Menga raporton për ‘BalkanWeb’ se ky do të jetë një takim informues, ku në fokus mendohet se janë dhe propozimet e mazhorancës.

“Koalicioni qeverisës është i gatshëm të dialogojë me opozitën për domosdoshmërinë e çuarjes përpara të këtyre reformave me interes kombëtar e publik, duke mirëpritur edhe çdo propozim konkret dhe realist të opozitës për procesin zgjedhor. Liderët e koalicionit shprehen gatishmërinë për të dialoguar me përfaqësuesit e opozitës në Kuvend apo në çdo tryezë dialogu që është e dëshirueshme për opozitën.”, thuhej në deklaratën e tryezës javore të koalicionit qeverisës

Po ashtu, ‘BalkanWeb’ mësoi se më herët se Basha kishte zhvilluar një takim dhe me 3 anëtarët e PD-së, Majlinda Bregun, Edi Palokën dhe Edmond Spaho, që do të zhvillonin sot takim me përfaqësuesen e lartë të BE-së, Frederica Mohgerini, pak para se kjo e fundit të konfirmonte takimit me liderin e opozitës. Ndërkohë, gazetarja Menga konfirmon për ‘BalkanWeb’ se ende lideri i demokratëve nuk ka në axhendën e tij një takim me Mogherinin.

TIRANE- Përfaqësuesja e lartë e Bashkimit Europian Federica Mogherini do të takohet sot me liderin e Partisë Demokratike, Lulzim Bashës. Ky fakt është bërë i ditur nga delegacioni i Bashkimit Europian, për ‘News24’.

Po të njëjtat burime theksuan se të gjithë liderët politikë janë të ftuar që të takohen me Mogherinin, e cila pritet të vijë pasditen e sotme në kryeqytet. “Përfaqësuesja e larte e BE do te takohet gjate turit te saj ne rajon me ldieret politike. Lideret politike jane ftuar qe te takohet ne tirane me te, duke perfshire edhe zotin Basha”, pohuan për ‘News24’ nga delegacioni i BE-së.

Fillimisht u tha se Mogherini nuk do të takohej me kreun e PD-së, takim që nuk ishte caktuar as në axhendën e diplomates. Ndërkohë, dje Basha sqaroi arsyet se pse Mogherini nuk do të takohej personalisht me të. Ai tha se zonja Mogherini do takojë një përfaqësues të PD-së, edhe pse jo kryetarin, duke zbatuar kështu axhendën që ka.

“Pjesë e axhendës së saj do të jetë një takim me përfaqësues të partive politike, pjesë e takimit do të jetë edhe përfaqësuesi i PD. E rëndësishme është ajo që po i thuhet asaj. Do i thuhet që pacienti ka kollë të lehtë dhe do shurup apo që ka kancer dhe duhet futur urgjentisht në operacion. Unë e kam takuar zonjës Mogherini dhe do takoj sërish si kryeministër i Shqipërisë”- tha dje Basha.

Qeveria miratoi në Tiranë një paketë masash për dëmet e shkaktuara nga lëkundjet e tokës në Zharrëz të Patosit dhe Kuman të Roskovecit.

Vendimi i qeverisë përcakton afate të shpejta për vlerësimin e banesave të dëmtuara rëndë apo të shkatërruara plotësisht dhe dëmshpërblimin e plotë të tyre nga buxheti i shtetit dhe kompania e naftës Bankers Petroleum.

Një ekspert i pavarur ndërkombëtar po kontraktohet për vlerësimin shkencor mbi shkaqet e lëkundjeve.

Ministri i energjisë dhe industrisë urdhëroi dy ditë më parë kompaninë Bankers Petroleum të ndalojë injektimin e ujit në shtresat gëlqerore në zonën e Zharrëzës dhe të përdorë alternativa të tjera për trajtimin e ujit pa dëmtuar mjedisin, sipas standarteve ndërkombëtare, në mënyrë që të shmangen në të ardhmen pasojat për komunitetin.

Qeveria ftoi banorët të mbështesin grupet e punës në terren, të cilat po fillojnë punën menjëherë, në mënyrë që vlerësimi i banesave të dëmtuara të kryhet brenda muajit.

Një grup banorësh të fshatit Zharrëz nga bashkia e Patosit zhvilluan një protestë prej disa ditësh para ministrisë së energjisë, duke kërkuar të dëmshpërblehen për dëmet e rënda që ka marrë mjedisi dhe disa qindra banesa të tyre, për shkak të lëkundjeve të forta sizmike.

Ata kërkuan rehabilitimin e mjedisit në zonën e ndotur në ajër, ujë, dhe toka bujqësore.

Pas dy greva urie dhe pas një marshimi 4 ditë në këmbë nga fshati i tyre deri në ministrinë e energjisë në Tiranë, protestuesit e mbyllën protestën e tyre para ministrisë së energjisë, duke pritur të zbatohet vendimi i qeverisë.

Emisioni ‘Opinion’ ka publikuar mbrëmë listën e plotë të anëtarëve të bordit të fondacionit “Soros” në Shqipëri që nga krijimi i tij në vitin 1991 e deri më sot.

Nga ajo që vihet re për disa vite antarë dhe kryetarë të këtij fondacioni ka qenë kryeministri Edi Rama dhe gruaja e tij Lindita Xhillari. Po ashtu pjesë e listës së anëtrëve të publikuar sot ka qenë edhe shkrimtari i madh Ismail Kadare, akademiku Artan Fuga.

Po ashtu disa emra të tjerë janë Henri Cili, Delina Fico, Iris Luarasi, Artan Santo, Mustafa Nano etj.