Partia në pushtet Lëvizja Vetëvendosje (LVV) është ankuar zyrtarisht në Gjykatën Kushtetuese kundër dekretit të presidentes Vjosa Osmani për shpërndarjen e Kuvendit të Kosovës, teksa Presidenca njoftoi se po e pret vendimin e gjykatës më të lartë të vendit para se të vendosë të shpallë apo jo datën për zgjedhjet e reja.

Shefja e grupit parlamentar të LVV-së, Arbërie Nagavci, njoftoi në Facebook të hënën se krahas kërkesës për vlerësimin e kushtetutshmërisë së dekretit, i kanë kërkuar Gjykatës ta pezullojë përkohësisht dekretin e presidentes deri në nxjerrjen e aktgjykimit përfundimtar.

“Është e qartë se Presidentja e Republikës nuk ka të drejtë diskrecionale për të ndërhyrë në funksionimin e pushtetit legjislativ, e aq më pak për të ndërmarrë veprime që çojnë në shpërndarjen e Kuvendit”, shkroi ajo.

Osmani e nxori më 6 mars dekretin për ta shpërndarë Kuvendin, gjë që do ta çonte vendin e zgjedhje të parakohshme parlamentare.

Presidentja ende nuk e ka nënshkruar dekretin për datën e zgjedhjeve sepse është në pritje të vendimit të Kushtetueses, tha të hënën këshilltari i saj për media, Bekim Kupina.

“Nëse Gjykata Kushtetuese e vlerëson si të nevojshme caktimin e një mase të përkohshme, Presidenca e mirëpret atë, duke ritheksuar se masa në asnjë moment nuk paragjykon vendimin përfundimtar të Gjykatës lidhur me kushtetutshmërinë e dekretit”, tha ai.

Osmani e ka arsyetuar këtë vendim, duke thënë se 5 marsi ka qenë afati i fundit për zgjedhjen e presidentit të ri të Kosovës – meqë mandati i saj përfundon më 4 prill – por që deputetët kanë dështuar t’i përmbushin afatet ligjore.

Nagavci argumentoi se roli i presidentit në këtë proces “është strikt i kushtëzuar dhe aktivizohet vetëm në rrethanat e përcaktuara qartë nga Kushtetuta e Republikës së Kosovës”.

Më tej, Nagavci shtoi se “përpjekjet për të ushtruar kompetenca që nuk janë të përcaktuara qartë me Kushtetutë jo vetëm që dëmtojnë rendin kushtetues, por rrezikojnë edhe vetë funksionimin demokratik të institucioneve”.

Më herët gjatë ditës së hënë, kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, tha se organi ligjvënës nuk mund ta vazhdojë punon derisa Kushtetuesja të nxjerrë një vendim.

Partia në pushtet thirret në nene të tjera të Kushtetutës dhe beson që dekreti nuk ka bazë, meqë procedurat për zgjedhjen e presidentit i ka nisur më 5 mars dhe ka afat prej 60 ditësh për ta finalizuar procesin.

Osmani, në anën tjetër, ngul këmbë se afati 60-ditor do të duhej të shfrytëzohej para 5 marsit dhe ajo e mbajti menjëherë një takim partitë politike për të folur për datën e zgjedhje të parakohshme.

Në takim morën pjesë kryetarë të partive opozitare, Partisë Demokratike të Kosovës, Lidhjes Demokratike të Kosovës dhe Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës, por jo edhe partia e kryeministrit Albin Kurti.

Në seancën e 5 marsit, Lëvizja Vetëvendosje i paraqiti dy kandidatë për president: Glauk Konjufcën dhe Fatmire Kollçaku-Mullhaxhën.

Seanca u ndërprerë në mungesë kuorumi, pasi ishte braktisur nga partitë opozitare.

Disa juristë kanë interpretuar se Kuvendi do të duhet ta zgjedhë presidentin brenda 60 ditësh nga fillimi i seancës për zgjedhjen e presidentit.

Ish-kryetari i Gjykatës Kushtetuese, Enver Hasani, tha për Radion Evropa e Lirë më 6 mars se dekreti i Osmanit ishte “jokushtetues”.

Sipas tij, Osmani nuk kishte të drejtë ta shpërndante Kuvendin dhe se deputetët, nga 5 marsi, kanë 60 ditë kohë për ta zgjedhur presidentit.

Presidenti i Kosovës zgjidhet me dy të tretat e votave në dy rundet e para apo me 61 vota në rundin e tretë, por nevojiten 80 deputetë në sallë që seanca të mundë të mbahet.

Për partitë opozitare, dy figurat e prezantuara nga LVV-ja kanë qenë të papranueshme dhe ato kanë ngulur këmbë në marrëveshje politike ose të prezantohet një figurë konsensuale.

Palët kanë zhvilluar disa raunde bisedimesh në javët e fundit, mirëpo nuk kanë arritur pajtueshmëri.

Vetë Osmani e ka synuar edhe një mandat të dytë, mirëpo emrin e saj nuk e ka propozuar askush. Për LVV-në ajo nuk i ka pasur votat e nevojshme, ndërsa për partitë tjera ajo nuk e ka personifikuar unitetin e nevojshëm që i duhet figurës së presidentit.

Kryetarja e Kuvendit të Kosovës, Albulena Haxhiu, ka përsëritur të hënën se beson që dekreti i presidentes së Kosovës, Vjosa Osmani për ta shpërndarë Kuvendin është jokushtetues dhe që përderisa të mos ketë një vendim nga Gjykata Kushtetuese, ajo nuk mund të thërrasë seancë.

Sipas saj, Grupi Parlamentar i Lëvizjes Vetëvendosje (LVV) do ta çojë shpejt në Gjykatën Kushtetuese këtë lëndë për shqyrtim.

“Nëse ka dekret për shpërndarje të Kuvendit, Kuvendi nuk mund ta vazhdojë punën. Nëse Gjykata Kushtetuese do të marrë masë të përkohshme, natyrisht që rrethanat do të ndryshojnë… vendimi i presidentes për të shpërndarë Kuvendin për mua ka qenë befasi, sepse është jokushtetues, është i ngutshëm dhe si i tillë do ta kundërshtoj edhe si kryetare e Kuvendit”, ka thënë Haxhiu.

Presidentja Osmani e ka prezantuar më 6 mars dekretin për të shpërndarë Kuvendin dhe rrjedhimisht për ta çuar vendin në zgjedhje, ndonëse datë nuk është përmendur ende.

Ajo e ka arsyetuar këtë vendim, duke thënë se 5 marsi ka qenë afati i fundit për zgjedhjen e presidentit të ri të Kosovës – meqë mandati i saj përfundon më 4 prill – por që deputetët kanë dështuar t’i përmbushin afatet ligjore.

Lëvizja Vetëvendosje në pushtet thirret në nene tjera të Kushtetutës dhe beson që dekreti nuk ka bazë, meqë procedurat për zgjedhjen e presidentit i ka nisur më 5 mars dhe ka afat prej 60 ditësh për ta finalizuar procesin.

Osmani insiston se afati 60-ditor do të duhej të shfrytëzohej para 5 marsit dhe i ka ftuar menjëherë partitë politike për të diskutuar datën e zgjedhje të parakohshme. Kryetarë të partive opozitare, Partisë Demokratike të Kosovës, Lidhjes Demokratike të Kosovës dhe Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës i janë përgjigjur pozitivisht ftesës më 6 mars, ndërsa Lëvizja Vetëvendosje nuk ka qenë prezente.

Haxhiu i ka bërë thirrje të hënën Gjykatës Kushtetuese që të dalë me një vendim sa më shpejt, meqë sipas saj, “pasojat mund të jenë të pariparueshme”.

“Thërras Gjykatën Kushtetuese, pa dashur që të kuptohet si ndërhyrje, por situatat aktuale janë të tilla që nevojitet vigjilencë, vëmendje, shpejtësi, profesionalizëm nga ana e Gjykatës Kushteutese dhe thërras që të gjithë ta lënë Gjykatën Kushtetuese që ta bëjë punën e saj, sepse jam e bindur që në rrethana të tilla Gjykata mund të vendoset në presione nga kushdo, prandaj është e rëndësishme që ajo ta bëjë punën sa më profesionale dhe sa më shpejt, sepse është e rëndësishme që Kuvendi të vazhdojë punën”.

Në seancën e 5 marsit, Lëvizja Vetëvendosje i ka paraqitur dy kandidatë për president: Glauk Konjufcën dhe Fatmire Kollçaku-Mullhaxhën.

Seanca është ndërprerë në mungesë kuorumi, në mungesë të partive opozitare.

Presidenti i Kosovës zgjidhet me dy të tretat e votave në dy rundet e para apo me 61 vota në rundin e tretë, por nevojiten 80 deputetë në sallë që seanca të mund të mbahet.

Për partitë opozitare, dy figurat e prezantuara nga LVV-ja kanë qenë të papranueshme dhe kanë insistuar që duhet arritur marrëveshje politike ose të prezantohet një figurë konsensuale.

Palët kanë zhvilluar disa runde bisedimesh në javët e fundit, mirëpo nuk kanë arritur pajtueshmëri.

Vetë presidentja Osmani e ka synuar edhe një mandat të dytë, mirëpo emrin e saj nuk e ka propozuar askush. Për LVV-në ajo nuk i ka pasur votat e nevojshme, ndërsa për partitë tjera ajo nuk e ka personifikuar unitetin e nevojshëm që i duhet figurës së presidentit.

Shefja e Grupit Parlamentar të Lëvizja Vetëvendosje, Arbërie Nagavci, ka deklaruar se LVV përkrah plotësisht amendamentet kushtetuese të proceduara nga presidentja e vendit për zgjedhjen e drejtpërdrejtë të presidentit nga qytetarët.

Përmes një reagimi në Facebook, Nagavci ka thënë se përkrah plotësisht amendamentet kushtetuese të dërguara në Kuvend nga Vjosa Osmani, të cilat parashohin që Presidenti apo Presidentja e vendit të zgjidhet drejtpërdrejt nga populli.

“Shprehim mbështetjen e plotë për amendamentet kushtetuese të përcjella sot nga Presidentja Vjosa Osmani Sadriu të cilat parashohin që Presidenti/Presidentja e vendit të zgjidhet drejtpërdrejt nga populli”.

Sipas saj, votimi i këtyre amendamenteve do të ndikonte në forcimin e stabilitetit institucional dhe në rritjen e legjitimitetit demokratik të institucionit të presidentit.

Nagavci u ka bërë thirrje të gjithë deputetëve të partive politike që t’i mbështesin dhe t’i votojnë këto amendamente kushtetuese, duke theksuar se një hap i tillë është në interes të qytetarëve dhe të demokracisë në vend.

“Ftoj të gjithë deputetët e partive politike që të mbështesin dhe të votojnë këto amendamente kushtetuese në interes të qytetarëve dhe të demokracisë në vend”, ka deklaruar Nagavci./Telegrafi/

Kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, tha gjatë konferencës për media se sonte, më 04.03.2026, nuk do të mbahet seanca për zgjedhjen e presidentit të vendit.

Haxhiu ka deklaruar se deri më tani në adresë të saj është dorëzuar vetëm një kandidaturë për president të Kosovës.

Në një konferencë për media, ajo tha se kjo situatë po ndodh në një moment vendimtar, kur – sipas saj – përgjegjësia institucionale dhe respektimi i afateve kushtetuese janë thelbësore.

“Kjo konferencë po mbahet në një moment vendimtar, kur përgjegjësia institucionale dhe respektimi i afateve kushtetuese janë thelbësore. Në cilësinë e kryetares së Kuvendit, deri më tash kam pranuar vetëm një kandidaturë për president nga 30 deputetë nënshkrues. Një pjesë e deputetëve të LVV-së dhe disa deputetë nga grupi multietnik kanë nominuar Glauk Konjufcën” – ka deklaruar Haxhiu.

Ajo ka theksuar se bazuar në Kushtetutën e Kosovës, procedura për zgjedhjen e presidentit kërkon që në proces të jenë së paku dy kandidatë të vlefshëm.

“Bazuar në Kushtetutën e Kosovës, procedura për zgjedhjen e presidentit të Kosovës kërkon që në proces të jenë së paku dy kandidatë të vlefshëm. Procesi i votimit nuk mund të fillojë pa u plotësuar ky kusht procedural. Derisa nuk kemi së paku dy kandidatë, unë nuk mund të thërras seancë për zgjedhjen e presidentit” – ka shtuar ajo./Kallxo.com

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, ka thënë të enjten se shpreson që do të paraqitet një kandidaturë e dytë për president të Kosovës, në ditën e fundit të afatit kushtetues për ta zgjedhur kreun e ri të shtetit.

Këtë deklaratë, Kurti e bëri pas mbledhjes solemne të Qeverisë, në mëngjesin e 5 marsit, për nder të Epopesë së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.

“Pasdite duhet t’i vazhdojmë përpjekjet që ta zgjedhim presidentin. Urojmë, besojmë, shpresojmë edhe në një kandidaturë të dytë, në mënyrë që ta përmbushim kërkesën kushtetuese për garë”, tha ai.

Aktualisht, i vetmi kandidat zyrtarisht i propozuar për president është Glauk Konjufca nga partia në pushtet, Lëvizja Vetëvendosje.

Konjufca, zëvendëskryeministër aktual dhe Ministër i Punëve të Jashtme dhe Diasporës, tha pas mbledhjes së Qeverisë se do të ishte mirë që edhe opozita të dilte me një kundërkandidat.

“Partitë politike, PDK-ja [Partia Demokratike e Kosovës] dhe LDK-ja [Lidhja Demokratike e Kosovës], duhet të përcaktohen që, nëse nuk e votojnë Glauk Konjufcën, kë do ta votojnë? Për besë, nëse e propozojnë ndonjë emër, ndoshta edhe unë e votoj”, tha ai.

Sipas tij, opozita mund ta propozojë edhe presidenten aktuale, Vjosa Osmani.

Në nenin e Kushtetutës për zgjedhjen e presidentit thuhet se presidenti i ri duhet të zgjidhet 30 ditë para se të përfundojë mandati i presidentit aktual, që në rrethanat e tanishme është data 5 mars, para se Vjosa Osmani ta mbyllë mandatin e saj më 4 prill.

Kur kryeministri i Kosovës, Albin Kurti u pyet nga gazetarët më 2 mars pse nuk po e propozon Osmanin, ai la të kuptohet se ajo nuk gëzon mbështetje të gjerë, duke thënë se “ne duhet t’i kemi 80 veta që qëndrojnë në sallë dhe votojnë minimalisht”.

“Prioritet absolut e kemi shmangien e zgjedhjeve të reja, duhet të sigurohemi që jo t’i kemi 80, por 84 apo 85”, tha Kurti.

Lëvizja Vetëvendosje (LVV) e kryeministrit Albin Kurti e ka propozuar zëvendëskryeministrin dhe ministrin e Jashtëm, Glauk Konjufca, për president të Kosovës, si dhe u ka bërë thirrje partive të tjera ta propozojnë kandidatin e tyre.

Konjufca është kandidati i vetëm i propozuar deri më tani, teksa po afrohet afati kushtetues për zgjedhjen e presidentit.

Kryetarja e Kuvendit të Kosovës, Albulena Haxhiu, tha se për ta thirrur në seancë pr zgjedhjen e presidentit, nevojiten të paktën dy kandidatë në garë.

“Derisa nuk kemi së paku dy kandidatë që nuk kanë siguruar 30 nënshkrime për garën për president, unë nuk mund të thërrasë seancën për zgjedhjen e presidentit”, tha Haxhiu.

Ajo shtoi se kemi edhe “30 orë kohë” deri në përfundimin e afatit kushtetues për zgjedhjen e presidentit të ri.

Duke propozuar Konjufcën, LVV-ja tha në Facebook se si subjekt politik “është i bindur se në vendin tonë ka shumë emra të denjë për këtë pozitë të rëndësishme shtetërore, rreth të cilëve do të mund të ndërtohej një pajtueshmëri për të ecur përpara”.

“Në këtë fazë, zgjedhjet e reja do të ishin krejtësisht të panevojshme”, tha partia në pushtet.

I menjëhershëm ishte reagimi i partive opozitare.

Lidhja Demokratike të Kosovës (LDK) tha në Facebook se “qasja e Lëvizjes Vetëvendosje! nuk reflekton një përpjekje serioze për ndërtimin e këtij konsensusi”.

Sipas LDK-së, për shkak të qasjes “së papërgjegjshme politike të VV-së, vendi po shkon drejt kalimit të afateve kushtetuese dhe rrezikon të dërgohet në edhe një palë zgjedhje të reja”.

Nga Partia Demokatike e Kosovës (PDK), deputetja Vlora Çitaku tha se “tashmë është e qartë: Albin Kurti nuk kërkon zgjidhje, por pushtet total”.

Çitaku shkroi në Facebook se “në kohën kur Kosova ka nevojë më shumë se kurrë për maturi, unitet dhe përgjegjësi shtetërore, ai me vetëdije po e shtyn vendin drejt një krize të re politike”.

Burime brenda PDK-së thanë për Radion Evropa e Lirë se deputetët e kësaj partie nuk shkojnë fare në seancë “derisa ka kandidatë partiakë pa marrëveshje politike”.

Presidentes aktuale, Vjosa Osmani, i skadon mandati më 4 prill, ndërsa sipas Kushtetutës, presidenti i ri duhet të zgjidhet 30 ditë para përfundimit të mandatit të presidentit aktual.

Prej ditësh, në media janë përmendur emra të ndryshëm si kandidatë të mundshëm, të cilëve sot u janë shtuar edhe Konjufca, dhe ministri për Punë, Familje dhe Vlerat e Luftës Çlirimtare, Andin Hoti.

Osmani më herët kishte shprehur gatishmërinë për të kandiduar edhe për një mandat tjetër në krye të shtetit.

Ajo ishte propozuar nga Vetëvendosje kur u zgjodh për herë të parë më 2021, por jo edhe këtë herë.

Kurti, i pyetur nga gazetarët më 2 mars pse nuk po e propozon Osmanin, la të kuptohej se ajo nuk gëzon mbështetje të gjerë, duke thënë se “ne duhet t’i kemi 80 veta që qëndrojnë në sallë dhe votojnë minimalisht”.

“Prioritet absolut e kemi shmangien e zgjedhjeve të reja, duhet të sigurohemi që jo t’i kemi 80, por 84 apo 85”, tha Kurti.

Gjatë ditës, deputetë të të gjitha partive janë parë pranë Kuvendit, të mbledhur në takime të grupeve parlamentare.

Afati për zgjedhjen e presidentit përfundon nesër, çka e shton presionin politik mbi shumicën parlamentare për të ofruar një zgjidhje.

Një kandidat duhet t’i sigurojë dy të tretat e votave të deputetëve në Kuvendin me 120 karrige, ndërsa kuorumi arrihet me 80 deputetë. Nëse në dy rundet e para një kandidat nuk i siguron 80 vota, atëherë në votimin e tretë mjafton t’i ketë 61.

Vetëvendosje tha se është e gatshme t’ua mundësojë partive opozitare të propozojnë kandidat duke iu dhënë nënshkrimet e nevojshme prej 30 sosh.

Sipas Kushtetutës, po dështoi zgjedhja në këto tre runde, zgjedhjet e parakohshme parlamentare duhet të mbahen brenda 45 ditësh.

Zhvillimet e sotme pasojnë një sërë takimesh të ditëve të fundit mes kryeministrit Kurti dhe liderëve të partive opozitare, si Bedri Hamza i PDK-së dhe dy takime të njëpasnjëshme të hënën dhe të martën me Lumir Abdixhikun e LDK-së.

Takimet përfunduan pa ndonjë marrëveshje konkrete dhe pa konsensus mes palëve për emrin e kandidatit për president.

Ministri i Brendshëm i Kosovës, Xhelal Sveçla, e ka kritikuar të mërkurën ish-shefin e shërbimit sekret të Serbisë, Aleksandar Vulin, për deklarata “të papranueshme dhe thellësisht kërcënuese” ndaj vendit të tij dhe kryeministrit Albin Kurti.

Në një video të shpërndarë në Facebook nga Sveçla, Vulin më sa duket bën thirrje që Serbia të veprojë kundër Kosovës njëlloj siç kishte vepruar agjencia izraelite e inteligjencës, Mossad, në Iran, duke thënë “kur mundet Izraeli, pse nuk mundemi edhe ne”.

Më pas, ai thotë se inteligjenca serbe duhet të përpilojë plan për t’u marrë me “bartësit e politikave kundër Serbisë”, duke e përmendur me emër kryeministrin e Kosovës, Kurti.

Sveçla tha se imponimi i një analogjie nga një konflikt me luftë të hapur, kërcënime të armatosura dhe operacione të shpallura kundër aktorëve të konsideruar armiq, dhe t’i aplikosh ato në raport me kryeministrin e Kosovës, “nënkupton normalizimin e logjikës së operacioneve sekrete si mjet kërcënimi dhe destabilizimi të drejtpërdrejtë në Ballkan”.

Vulin ka shërbyer për disa vite si ministër i Mbrojtjes i Serbisë dhe pastaj shef i BIA-s.

Në vitin 2025, ai gjeti punë të re në një shoqatë të udhëhequr nga kreu i inteligjencës së Rusisë.

Vulin ka marrëdhënie të ngushta me Rusinë dhe për shkak të veprimtarisë së vet është njeri i sanksionuar nga Shtetet e Bashkuara.

Ministri kosovar tha më tej të mërkurën se Vulin e përdori një “precedent të rrezikshëm” kur tha se inteligjenca serbe “di si ta bëjë këtë, sepse e kemi bërë më parë”.

Sveçla shtoi se “historia jonë e afërt dëshmon se strukturat e inteligjencës serbe kanë qenë të përfshira në vrasjen e veprimtarëve të shquar politikë shqiptarë, si Jusuf Gërvalla, Bardhosh Gërvalla dhe Kadri Zeka”, të cilët ishin vrarë më 1982 në Gjermani.

Sveçla tregoi gjithashtu se në mes të muajit të kaluar, autoritetet kosovare i arrestuan dy shtetas bjellorusë dhe një shtetas rus, të cilët, sipas tij, ishin futur në Kosovë jashtëligjshëm të kamufluar, pasi kishin qëndruar në Serbi paraprakisht.

Rasti i tyre është duke u shqyrtuar, shtoi ai.

“Përveç përvojës së tyre ushtarake, trajnimeve specialistike me eksploziv dhe lidhjeve me Serbinë, ata posedonin pajisje për orientim, kamuflim dhe realizim të planeve operative – elemente që përkojnë me retorikën e artikuluar nga Vulin”, theksoi Sveçla.

Kosova dhe Serbia vazhdojnë të kenë marrëdhënie shumë të tensionuara, posaçërisht nga viti 2023, kur një grup serbësh të armatosur sulmoi Policinë e Kosovës në një fshat të Zveçanit në veri të vendit, duke lënë një rreshter të vrarë.

Vendi u trondit edhe nga një shpërthim një vit më vonë, kur kanali jetik i ujit, Ibër-Lepenci, u dëmtua rëndë në veri.

Kosova e ka fajësuar Serbinë për të dyja incidentet, por Beogradi ka mohuar të ketë pasur gisht në to.

Numrat, afatet dhe mungesa e konsensusit kanë kthyer çështjen e zgjedhjes së presidentit të Kosovës në një provë të funksionimit institucional.

Teksa partitë po i llogarisin votat, janë shfaqur paqartësi rreth asaj nëse pjesëmarrja dhe votimi në seancën për presidentin përbëjnë obligim për deputetët, apo edhe nëse moszgjedhja e presidentit nga Kuvendi çon vendin përsëri në zgjedhje të parakohshme.

Çfarë thonë Kushtetuta dhe aktgjykimet e Gjykatës Kushtetuese? Si e vlerësojnë njohësit e fushës këtë çështje?

Teksa nuk po gjejnë një kandidat konsensual, partitë politike nuk po pranojnë të mbështesin kandidatë partiakë.

Rregullorja e Kuvendit të Kosovës parasheh që seanca për zgjedhjen e presidentit të thirret pasi të jenë dorëzuar kandidatët e nominuar, të cilët shqyrtohen nga Komisioni për Legjislacion se sa i plotësojnë kushtet e përcaktuara.

Neni 86 i Kushtetutës përcakton që secili kandidat duhet t’i sigurojë 30 nënshkrime të deputetëve për t’u nominuar, dhe se deputetët mund të japin nënshkrimin vetëm për një kandidat.

Deri tani, asnjë emër nuk është zyrtarizuar si kandidat.

Pjesëmarrja në seancë dhe në votim

Kryeministri Albin Kurti deklaroi të hënën, pas një takimi konsultativ për çështjen e presidentit me kryetarin e Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK), Lumir Abdixhiku, se Kushtetuta i obligon deputetët të votojnë.

Ngjashëm si Kurti u deklarua edhe kryetarja e Kuvendit nga radhët e partisë së tij, Lëvizjes Vetëvendosje (LVV). Duke iu referuar aktgjykimit kushtetues për rastin e zgjedhjes së Behgjet Pacollit president në vitin 2011, Albulena Haxhiu tha si i njëjti “kërkon që të gjithë deputetët të jenë të pranishëm dhe të votojnë”.

Në anën tjetër, Bedri Hamza, kryetar i Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), tha të hënën se partia e tij merr pjesë në zgjedhjen e presidentit, nëse kandidati i propozuar prej saj zgjidhet president.

Aktgjykimi i rastit “Pacolli”, të cilit i referohet LVV-ja, në pikën 83 thotë se “të gjithë 120 deputetët e Kuvendit duhet të ndjehen të obliguar” sipas Kushtetutës dhe ligjeve që të marrin pjesë në seanca plenare, ndërsa pika 84 thotë se ata “duhet ta konsiderojnë si detyrë kushtetuese të tyre” zgjedhjen e presidentit.

Ehat Miftaraj, nga Instituti i Kosovës për Drejtësi, thotë për Radion Evropa e Lirë se në këtë rast, gjykata ua rikujton deputetëve obligimet që kanë sa i përket funksionimit demokratik të institucioneve, por pa i detyruar si të veprojnë.

Kjo çështje ishte sqaruar në aktgjykimin tjetër të Kushtetueses, për rastin e zgjedhjes së Hashim Thaçit president në vitin 2016, kur LVV-ja, Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës dhe Nisma Socialdemokrate kishin kërkuar që zgjedhja e tij të shpallej antikushtetuese, me arsyetimin se nuk kishin marrë pjesë 120 deputetë në votim dhe se s’ishte përmbushur kuorumi.

Pika 74 e atij dokumenti kishte dalë në përfundim se nuk është as parakusht, dhe as kërkesë kushtetuese, që të gjithë 120 deputetët të jenë të pranishëm dhe të votojnë, për të qenë i vlefshëm vendimi i zgjedhjes së presidentit.

Sipas Miftarajt, askush nuk mund të ndikojë në vullnetin e lirë të deputetit, nëse dëshiron ta bëjë kuorumin në seancë apo jo.

“Në demokracitë liberale, nuk ka Gjykatë Kushtetuese që mundet t’i tregojë, apo ta obligojë deputetin si të votojë dhe a të marrë pjesë në seancë apo jo.”

A shkon Kosova në zgjedhje nëse nuk zgjidhet presidenti?

Në secilin deklarim rreth çështjes së presidentit, përfaqësuesit politikë përmendin shkuarjen në zgjedhje të parakohshme, në rast dështimi të zgjedhjes së kreut të shtetit.

Por, Kushtetuta, në nenin për zgjedhjen e presidentit, thotë se presidenti i ri duhet të zgjidhet 30 ditë para se të përfundojë mandati i presidentit aktual, që në rrethanat e tanishme është data 5 mars, para se Vjosa Osmani ta mbyllë mandatin e saj më 4 prill.

Miftaraj vlerëson se edhe nëse Kosova nuk e zgjedh presidentin deri më 5 mars, vendi nuk do të përballet me zgjedhje.

Sipas tij, nëse nuk përmbushet ky afat 30-ditor, bëhet shkelje kushtetuese, por nuk ka pasojë juridike si shkuarja në zgjedhje.

Miftaraj thotë se nuk ekziston një nen ku mund të bazohej dekreti për shpërndarjen e Kuvendit.

“Janë vetëm dy situata në të cilat shkohet në zgjedhje. E para, nëse, ta zëmë, më 5 mars fillon procesi për zgjedhjen e presidentit, dhe i njëjti nuk përmbyllet brenda 60 ditësh, automatikisht vendi shkon në zgjedhje. Dhe, në situatën e dytë, nëse në rundin e tretë të votimit për president nuk janë votat e mjaftueshme për t’u zgjedhur presidenti”, sqaron Miftaraj.

Një kandidat duhet t’i sigurojë dy të tretat e votave të deputetëve në Kuvendin me 120 karrige, ndërsa kuorumi arrihet me 80 deputetë. Nëse në dy rundet e para një kandidat nuk i siguron 80 vota, atëherë në votimin e tretë mjafton t’i ketë 61.

Sipas Kushtetutës, po dështoi zgjedhja në këto tre runde, zgjedhjet e parakohshme parlamentare duhet të mbahen brenda 45 ditësh.

Çka ndodhë nëse nuk zgjidhet fare presidenti?

Më 5 prill, Osmani nuk do të ishte më presidente, ndërsa postin e saj do ta ushtronte kryetarja e Kuvendit, Haxhiu, jo më gjatë se 6 muaj, siç e parasheh Kushtetuta.

Nëse deri këtë të enjte nuk zgjidhet presidenti, Miftaraj vlerëson se 10 deputetë do të mund t’i drejtoheshin Gjykatës Kushtetuese për interpretim të situatës.

Ai konsideron se gjykata do të mund t’u kërkonte atyre të provonin zgjedhjen e presidentit para se Osmanit t’i skadojë mandati, ose në të kundërtën shkohet automatikisht në zgjedhje.

“As kjo nuk ka bazë të shkruar të Kushtetutë, por Gjykata ka të drejtën e interpretimit të saj”.

Në Kosovë, presidenti përfaqëson unitetin e popullit, dhe garanton funksionimin kushtetues të institucioneve të përcaktuara me Kushtetutë.

Do të varet nga veprimet e aktorëve politikë nëse do të arrijnë të pajtohen për një emër që ta marrë këtë rol.

Oda Ekonomike e Kosovës (OEK) u ka bërë thirrje subjekteve politike që të shmangin zgjedhjet e parakohshme dhe të përqendrohen në sigurimin e stabilitetit institucional, ndërkohë që ende nuk është arritur ndonjë marrëveshje për zgjedhjen e presidentit të ri të vendit.

Në një letër publike të datës 3 mars, kryetari i OEK-ut, Lulzim Rafuna, ka theksuar se çdo vonesë në procesin e zgjedhjes së presidentit rrit pasigurinë ekonomike dhe ndikon në besueshmërinë e vendit për investitorët.

Thirrja e Odës vjen në një kohë kur kryeministri Albin Kurti dhe kryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Lumir Abdixhiku, po vazhdojnë bisedimet për një kandidat të përbashkët presidencial.

Në rundin e parë të takimeve nuk u arrit konsensus, ndërsa partitë mbeten të ndara mbi mënyrën e përzgjedhjes dhe emrat e mundshëm.

OEK-u ka vënë në dukje se stabiliteti politik është parakusht për zhvillim ekonomik, duke kujtuar se sektori privat në Kosovë mbetet i ndjeshëm ndaj zhvillimeve ndërkombëtare dhe luhatjeve në treg.

Në letër theksohet nevoja për investime të brendshme dhe të jashtme, si dhe reforma strukturore që rrisin konkurrueshmërinë e vendit.

Sipas Kushtetutës, për të zgjedhur presidentin nevojiten të paktën 80 vota nga 120 deputetë në njërin nga dy rundet e para të votimit, ose 61 vota në rundin e tretë.

Moszgjedhja e tij brenda afateve kushtetuese mund të çojë në shpërndarje të Kuvendit dhe zgjedhje të reja parlamentare.

Pas mbledhjes së Grupit Parlamentar të Lidhjes Demokratike të Kosovës, deputeti Besian Mustafa tha se ende nuk ka marrëveshje për ndonjë kandidat për postin e presidentit.

Ai vlerësoi se zgjedhjet e parakohshme – që do të nxiteshin nga moszgjedhja e presidentit apo presidentes së re para fundit të afatit kushtetues – janë “të evitueshme, të shmangshme dhe të panevojshme”.

Por, ai shtoi se “pushteti ka 66 ulëse, dhe pa ta nuk bëhet kjo punë”.

Mustafa tha se deri më tani nuk ka asnjë kandidaturë zyrtare që ka mbledhur të paktën 30 nënshkrime deputetësh dhe se mbetet e paqartë se çfarë mund të ndodhë në të ardhmen,

“E kam të pamundur të përgjigjem se çfarë mund të ndodhë në të ardhmen. Mund të ketë sërish takim. Ne jemi të hapur, me shpresën që do të arrijmë një zgjidhje për zgjedhjen e presidentit”, tha Mustafa.

Ky zhvillim vjen pas takimit të kryeministrit Albin Kurti me kryetarin e LDK-së, Lumir Abdixhiku, për të diskutuar zgjedhjen e presidentit të ri, ku nuk u arrit konsensus.

Kurti kishte deklaruar se diskutimet ishin “në një atmosferë konstruktive” dhe se çdo zhvillim i ri do t’i bëhet i ditur publikisht.

Takimi vjen teksa afati kushtetues për përmbylljen e procesit të zgjedhjes së presidentit po afrohet, dhe pas raundit të parë të bisedimeve mes Kurtit dhe Abdixhikut, kur nuk u arrit konsensus mes partive.

“S’kishte emra, s’kishte propozime, s’kishte vullnet për konsensus. Imponimet nuk janë zgjidhja adekuate për LDK-në”, pati thënë Abdixhiku epas takimit të 2 marsit, duke shtuar se LDK-ja mbetet e hapur për diskutime të mëtejme, por skeptike ndaj idesë që secila parti të shkojë në Kuvend me kandidat të vetin.

Abdixhiku kishte theksuar se për LDK-në gara me disa kandidatë është “procedurë e paraparë për të dështuar” dhe mund të çojë vendin drejt zgjedhjeve të reja.

Nga ana tjetër, Kurti para takimit të djeshem kishte deklaruar se për zgjedhjen e presidentit “duhet dikush që i siguron 80 vota”, pa përmendur emra konkretë.

Ai ka thënë më herët se Murat Jashari, djali i Rifat Jasharit dhe pjesëtar i familjes së Adem Jasharit, do të ishte figurë e përshtatshme për postin e presidentit, duke theksuar se vendit i duhet një personalitet që, sipas tij, “u bën ballë shtrëngatave” në rrethanat aktuale gjeopolitike. Megjithatë, Murat Jashari ka bërë të ditur se nuk ka ambicie për këtë pozitë.

Presidentja aktuale, Vjosa Osmani, ka shprehur dëshirën për një mandat të dytë, por Lëvizja Vetëvendosje, që e kishte propozuar në mandatin e parë, nuk e ka përmendur emrin e saj si kandidate. Partitë opozitare e kanë kritikuar Osmanin për, siç kanë thënë, njëanshmëri në favor të Qeverisë.

Në javët e fundit, gatishmëri për kandidim ka shprehur edhe ish-ministri Arsim Bajrami, ndonëse pa mbështetje të qartë nga partitë tjera.

Sipas Kushtetutës së Kosovës, për të propozuar një kandidat për president nevojiten të paktën 30 nënshkrime deputetësh. Lëvizja Vetëvendosje i ka 57 deputetë, ndërsa asnjë parti tjetër nuk i ka e vetme 30 vota.

Për zgjedhjen e presidentit kërkohen të paktën 80 vota në njërin nga dy rundet e para të votimit, ose 61 vota në rundin e tretë, nga gjithsej 120 deputetë sa ka Kuvendi.

Nëse Kuvendi dështon ta zgjedhë presidentin brenda afateve kushtetuese, vendi përballet me shpërndarje të Kuvendit dhe zgjedhje të parakohshme parlamentare.

Policia e Kosovës ka bërë të ditur të dielën se i ka arrestuar pesë persona në Skenderaj, të dyshuar për krime lufte kundër popullsisë civile. Lista Serbe, partia më e madhe e serbëve në Kosovë, ka bërë të ditur se bëhet fjalë për arrestim të serbëve lokalë të Kosovës.

Të dyshuarit besohet që i kanë vrarë gjashtë civilë shqiptarë në fshatin Syriganë të Skenderajt në periudhën maj–qershor 1998. Atyre u është caktuar një masë fillestare prej 48 orësh paraburgim.

Duke ofruar më shumë hollësi, policia ka thënë se e ka nisur operacionin e arrestimit në orët e hershme të mëngjesit në gjashtë lokacione të ndara: pesë në Komunën e Skenderajt dhe një në Mitrovicën e Veriut.

Sipas Policisë, gjatë batisjeve në objektet e banimit dhe objektet përcjellëse janë konfiskuar: një armë e gjatë gjysmë-automatike SKS, një armë brezi e tipit Zastava M-57, dy karikatorë dhe 77 fishekë, një pushkë gjuetie me 17 fishekë dhe një rrethatore brezi, si dhe uniforma të ndryshme ushtarake dhe pjesë përbërëse të uniformave të ish-ushtrisë jugosllave.

Lista Serbe ka reaguar ashpër ndaj aksionit policor, duke thënë se të dielën janë arrestuar “pesë nga bashkatdhetarët tanë, pronarë të ndershëm dhe të ndershëm shtëpish”.

Kjo parti, e cila i ka nëntë ulëse në Kuvendin e Kosovës, e ka kritikuar atë që e ka quajtur “regjim” të kryeministrit të Kosovës, Albim Kurti, që “pa prova të vlefshme arreston serbët, duke i paditur ata për krime lufte me qëllimin e qartë të frikësimit dhe persekutimit të tyre”.

Gjatë luftës në Kosovë, nga viti 1998 deri në 1999, u vranë mbi 13.000 civilë, ndërsa mijëra të tjerë u zhdukën.

Më shumë se 1.500 persona vazhdojnë të jenë ende të pagjetur, pjesa më e madhe e tyre shqiptarë.

Qindra shqiptarë të vrarë nga Kosova janë gjetur në varreza masive në Serbi. Trupat e tyre janë bartur nga forcat serbe me qëllim që të fshihen krimet.

Qeveria e Kosovës ka mbajtur të shtunën vonë një mbledhje të jashtëzakonshme të Këshillit të Sigurisë për të diskutuar rreth zhvillimeve të fundit të situatës së sigurisë në Lindjen e Mesme.

Mbledhja është mbajtur me kërkesë të kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti.

“Kryeministri Kurti ka ritheksuar qëndrimin e qartë të institucioneve të Republikës së Kosovës se qëndrojnë të palëkundura përkrah miqve dhe aleatëve tanë strategjikë, e në veçanti të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, në përpjekjet për ruajtjen e paqes, sigurisë dhe stabilitetit ndërkombëtar”, është thënë në një komunikatë të Kryeministrisë.

Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli kanë nisur të shtunën sulme kundër Iranit, të cilat kanë rezultuar me vrasjen e liderit suprem, Ajatollah Ali Khamenei dhe dhjetëra figurave tjera të larta shtetërore.

SHBA-ja bëri të ditur se sulmet i nisi pasi e kuptoi se Irani nuk kishte gatishmëri të bënte kufizime të theksuara në programin bërthamor dhe atë të raketave.

Është politikë e kamotshme e SHBA-së që Irani nuk mund të ketë kurrë armë bërthamore.

Irani është kundërpërgjigjur në ditën e nisjes së sulmeve, duke synuar bazat ushtarake amerikane në vendet e rajonit, por duket se raketat dhe dronët e tij janë rrëzuar.

Në komunikatën e Kryeministrisë është përmendur se Kosova solidarizohet me popullin e Iranit dhe aspiratat e tyre legjitime për liri, dinjitet dhe të drejta themelore.

“Institucionet e Republikës së Kosovës tashmë kanë ndërmarrë të gjitha masat e nevojshme për ruajtjen e rendit dhe të sigurisë në Republikën e Kosovës, dhe se janë duke i monitoruar për së afërmi zhvillimet në Lindjen e Mesme, sikurse edhe implikimet e mundshme për Kosovën dhe rajonin. Ne po ashtu jemi në komunikim të afërt dhe të vazhdueshëm edhe me partnerët tanë strategjikë”.

Izraeli tha të dielën se po i vazhdon sulmet kundër shënjestrave të regjimit “në zemër të Teheranit”, teksa Irani po kryen sulme në shtetet e Gjirit Arab.

Për sulme është raportuar në Dubai të Emirateve, në Doha të Katarit, në Bahrein dhe Kuvajt.

Presidenti amerikan, Donald Trump e quajti Khamenein “një prej njerëzve më djallëzor në histori” dhe u bëri thirrje iranianëve ta marrin në duar shtetin e tyre.

Irani u zotua për “ofensivë shkatërruese” kundër bazave amerikane dhe Izraelit, në shenjë hakmarrjeje.

Trumpi i tha që të mos veprojë ashtu sepse do të përballet me forcën më të madhe të parë ndonjëherë.

Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, ia ka përsëritur diplomates së Shteteve të Bashkuara në Prishtinë se prania ushtarake amerikane në vendin e saj mbetet e rëndësishme, pas zërave të ditëve të fundit se SHBA-ja mund ta kufizojë atë, njoftoi zyra e Osmanit të enjten.

Rreth 590 forca amerikane shërbejnë në Kosovë si pjesë e misionit paqeruajtës të NATO-s, KFOR.

Shqetësimet rreth humbjes së pranisë amerikane në vend u ngritën ditë më parë kur gazeta amerikane Politico, duke cituar katër diplomatë të NATO-s, tha se SHBA-ja po kërkon nga aleanca të kufizojë veprimtarinë e vet të jashtëm, përfshirë atë në misionin paqeruajtës në Kosovë.

Osmani e priti në takim të enjten të ngarkuarën me punë në Ambasadën amerikane, Anu Prattipati, të cilës ia përsëriti “rëndësinë e pranisë ushtarake amerikane dhe të aleatëve në kuadër të NATO-s si faktor kyç për stabilitetin, si dhe theksoi se anëtarësimi i Kosovës në NATO mbetet objektiv strategjik për paqe afatgjatë”, sipas një njoftimi nga zyra e saj.

Lidhur me kufizimet e mundshme, një zyrtar i Pentagonit i tha Radios Evropa e Lirë javën e kaluar se “sot, nuk kemi për të njoftuar ndonjë ndryshim në dislokimin e forcave”.

Kosova i vlerëson si qenësore lidhjet me Shtetet e Bashkuara, të cilat kanë qenë mbështetësi kryesor i pavarësimit dhe shtetndërtimit të saj.

KFOR-i është reaguesi i tretë i sigurisë në Kosovë, pas Policisë së Kosovës dhe misionit të Bashkimit Evropian për sundim të ligjit, EULEX.

Por, ky mision paqeruajtës, veç tjerash, është përgjegjës për sigurinë në vijën kufitare mes Kosovës dhe Serbisë, dy vendeve fqinje që vazhdojnë të kenë marrëdhënie të tensionuara.

Koloneli i pensionuar amerikan, Ray Wojcik, i tha REL-it ditë më parë se Shtetet e Bashkuara mbeten shtylla kryesore e stabilitetit në Kosovë dhe çdo ndryshim i papritur në pozicionimin e trupave amerikane në vend, mund të krijojë pasiguri dhe të rrisë hapësirën për ndikime të jashtme.

Wojcik, i cili më herët ka shërbyer si udhëheqës i Zyrës së Bashkëpunimit të Mbrojtjes në Ambasadën amerikane në Prishtinë, shtoi se prania ushtarake e SHBA-së në Kosovë ka një vlerë shumë të madhe parandaluese, shumë më të madhe sesa numri i trupave që ka në tokë.

“Ajo dërgon një sinjal të qartë për angazhimin strategjik dhe të drejtpërdrejtë të Amerikës dhe forcon besueshmërinë dhe unitetin e NATO-s”, shtoi ai.

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, është takuar me ambasadorët dhe përfaqësuesit diplomatikë të akredituar në Kosovë me të cilët ka biseduar për zbatimin e Ligjit për të huajt dhe atij për automjetet.

Ky është takimi i dytë i këtij formati, që kur se Kosova ndërmori hapa drejt zbatimit të plotë të këtyre dy ligjeve më 15 janar të këtij viti. Kurti ishte takuar me korin diplomatik vetëm një ditë pas nisjes së periudhës informuese për ligjet.

Sipas njoftimit të Qeverisë së Kosovës, Kurti i ka njoftuar ndërkombëtarët për procesin e informimit të qytetarëve për këto dy ligje dhe për aktivitetet e tjera të ndërmarra për zbatimin e plotë të tyre.

Zbatimi i plotë i ligjeve do të nisë më 15 mars dhe deri atëherë do të zhvillohet fushata informuese, që sipas Qeverisë, çdo i huaj të ketë informacione të sakta për ligjet, “ashtu që ata të jenë të njohur me të drejtat dhe përgjegjësitë e tyre”.

Zbatimi i plotë i Ligjit për të huajt mund të ndikojë në funksionimin e institucioneve shëndetësore dhe arsimore serbe, pasi personat që nuk posedojnë dokumente të Kosovës duhet të kenë leje pune ose licencë për ushtrimin e veprimtarisë, për të cilën kërkesa paraqitet në Agjencinë e Punësimit të Kosovës.

Në praktikë, marrja e lejes së punës apo e licencës për arsimim mund të jetë problematike, pasi Kosova nuk i njeh institucionet e Serbisë, të cilat i konsideron paralele dhe të paligjshme.

Gjatë takimit të parë me ndërkombëtarët të zhvilluar më 16 janar, Kurti kishte deklaruar se procesi i integrimit të shëndetësisë dhe arsimit serb do të zhvillohet në koordinim me Bashkimin Evropian, duke shtuar se do të merren parasysh edhe shqetësimet e komuniteteve joshumicë.

Nga Bashkimi Evropian i kanë thënë Radios Evropa e Lirë se statusi i strukturave dhe shërbimeve shëndetësore dhe arsimore që Serbia i mbështet në Kosovë do të zgjidhet në kuadër të dialogut ndërmjet Prishtinës dhe Beogradit, në përputhje me marrëveshjet e arritura dhe ligjet në fuqi të Kosovës.

Serbia në integrimin e shëndetësisë dhe të arsimit në përputhje me Marrëveshjen e Brukselit, ashtu siç bën edhe Lista Serbe – partia më e madhe e serbëve në Kosovë, e cila ka mbështetjen e autoriteteve aktuale në Beograd.

Institucionet shëndetësore dhe arsimore në mjediset me shumicë serbe në Kosovë funksionojnë në bazë të sistemit të Serbisë dhe janë pothuajse të vetmet që autoritetet kosovare nuk i kanë mbyllur.

Dhënia e kompetencave ekzekutive përmes Asociacionit të komunave me shumicë serbe, si model për integrimin e arsimit dhe shëndetësisë në sistemin e Kosovës, është, sipas politikanes nga Kosova, Rada Trajkoviq, opsioni i vetëm për mbijetesën e qëndrueshme të komunitetit serb.

Në një prononcim për Radion Evropa e Lirë, ajo thotë se nuk mund të ketë dallime nga sistemi arsimor i Republikës së Serbisë, sepse, në të kundërtën, do të “rrezikohej” pozita dhe mbijetesa e serbëve në Kosovë.

Trajkoviq ka qenë drejtoreshë e Shtëpisë së Shëndetit në Graçanicë, ka ligjëruar në Fakultetin e Mjekësisë të Universitetit në Mitrovicë të Veriut, i cili vazhdon të funksionojë nën sistemin e Serbisë, dhe ka qenë gjithashtu deputete në Kuvendin e Kosovës.

Nga ana tjetër, sociologu nga Prishtina, Artan Muhaxhiri, njëherësh njohës i rrethanave politike, vlerëson se qasja më logjike për integrimin e institucioneve arsimore dhe shëndetësore – të cilat në zonat me shumicë serbe në Kosovë vazhdojnë të funksionojnë nën sistemin e Serbisë – do të ishte “eklekticizmi pragmatik”, përkatësisht “identifikimi i modeleve ndërkombëtare ekzistuese të një natyre të ngjashme” dhe “përzgjedhja e zgjidhjeve që do të ishin të përshtatshme për Kosovën”.

“Nuk do të ishte e nevojshme të fillohej nga zeroja, sepse praktika të tilla të integrimit të pakicave, madje edhe brenda kornizave të ndërlikuara, janë aplikuar për dekada me radhë dhe në shumë situata të ndryshme”, thotë ai për Radion Evropa e Lirë.

Qeveria e Kosovës pa një qëndrim të qartë për modelet e integrimit

Çështja e integrimit të kujdesit shëndetësor dhe arsimit serb në Kosovë u ngrit në shtator të vitit të kaluar, kur kryeministri Albin Kurti tha se sistemi i dyfishtë nuk është i qëndrueshëm dhe se duhet bërë “inkorporimi dhe bashkimi i tij”.

Atëkohë, ai tha se për këtë integrim do të punohet së bashku me përfaqësuesit politikë të komunitetit serb, por edhe me bashkësinë ndërkombëtare.

Këtë mesazh ua përcolli sërish ambasadorëve të vendeve të QUINT-it – SHBA-së, Francës, Britanisë së Madhe, Gjermanisë dhe Italisë – në mes të janarit të këtij viti.

Por, deri më tani, nuk u specifikua qartë se cilat modele të integrimit janë duke u konsideruar.

Lidhur me këtë çështje, Qeveria e Kosovës nuk iu përgjigj pyetjeve të Radios Evropa e Lirë.

Më 10 shkurt, ish-zëvendëskryeministri i Kosovës, Besnik Bislimi, tha se pesë-gjashtë javët e ardhshme janë shumë të rëndësishme për integrimin e institucioneve të kujdesit shëndetësor dhe arsimor serb dhe shtoi se të gjithë duhet të jenë konstruktivë për këtë çështje.

Në fund të javës së kaluar, Bashkimi Evropian i tha Radios Evropa e Lirë se statusi i strukturave dhe shërbimeve shëndetësore dhe arsimore, të mbështetura nga Serbia në Kosovë, do të zgjidhet brenda kornizës së dialogut midis Prishtinës dhe Beogradit, në përputhje me marrëveshjet e arritura dhe ligjet në fuqi të Kosovës.

Beogradi zyrtar këmbëngul në integrimin e shëndetësisë dhe të arsimit në përputhje me Marrëveshjen e Brukselit, ashtu siç bën edhe Lista Serbe – partia më e madhe e serbëve në Kosovë, e cila ka mbështetjen e autoriteteve aktuale në Serbi.

Çfarë parasheh Asociacioni për shëndetësinë dhe arsimin serb?

Asociacioni i komunave me shumicë serbe u dakordua në vitin 2013 me Marrëveshjen e parë të Brukselit mes Kosovës dhe Serbisë, ndërsa parimet për të u harmonizuan në vitin 2015.

Ky asociacion përmendet edhe në Marrëveshjen për rrugën drejt normalizimit të marrëdhënieve, të cilën Kosova dhe Serbia e pranuan në vitin 2023 në Bruksel, e pas së cilës Bashkimi Evropian hartoi edhe një draft-statut.

Kosova, megjithatë, nuk e ka dërguar ende këtë draft-statut në Gjykatën Kushtetuese për shqyrtim, i cili do të duhej të ishte hapi i parë drejt themelimit të Asociacionit.

Draft-statuti nuk u bë kurrë publik, por Radio Evropa e Lirë kishte qasje në të dhe ai duhet të zgjidhë çështje të shumta të hapura, duke përfshirë funksionimin e institucioneve serbe të shëndetësisë dhe arsimit.

Këto institucione parashihet të bëhen private nën ombrellën e Asociacionit të komunave me shumicë serbe, ndërsa Serbia të ofrojë “kontribut financiar”.

Në draft-statut specifikohet që ato të kenë “statusin e institucioneve të huaja private” dhe të marrin leje, ose licenca, për të vepruar në përputhje me ligjet aktuale të Kosovës.

Edhe kur bëhet fjalë për kurrikulën, draft-statuti thotë se ajo duhet të rregullohet në përputhje me ligjet aktuale të Kosovës.

Aktualisht, nuk është e qartë se si do të dukej ajo, marrë parasysh se Kosova dhe Serbia kanë pikëpamje krejtësisht të ndryshme kur bëhet fjalë për historinë ose gjeografinë, sepse Serbia nuk e njeh pavarësinë e Kosovës.

Megjithatë, në draft-statut theksohet se Asociacioni do të ketë kompetenca sa i përket arsimit, që nënkupton bashkëpunimin midis komunave, prezantimin e politikave arsimore para autoriteteve qendrore, ofrimin e këshillave autoriteteve qendrore për kurrikulën serbe, ofrimin e këshillave për ndryshimet në ligjin e arsimit, e kështu me radhë.

Sipas draft-statutit, do të ekzistonte gjithashtu standardi i “dhënies së dyfishtë të diplomave”, kosovare dhe serbe, të cilat do të njiheshin si nga Kosova, ashtu edhe nga Serbia.

Në të njëjtin draft parashikohet që institucionet arsimore dhe shëndetësore të mund të përdorin ambiente të ndërtuara me financim të Serbisë, por një gjë e tillë nuk duhet ta pengojë funksionimin e sistemit ekzistues arsimor dhe shëndetësor të Kosovës.

Ngjashëm, Asociacioni i komunave me shumicë serbe do të duhej të kishte kompetenca në fushën e shëndetësisë, duke lehtësuar bashkëpunimin midis komunave për përmirësimin e shëndetësisë primare dhe sekondare, përfaqësimin e politikave shëndetësore dhe sociale para autoriteteve qendrore, financimin e projekteve infrastrukturore, pajisjeve dhe materialeve mjekësore, mbledhjen ose financimin e ndihmës sociale etj.

Çfarë thuhet për shëndetësinë dhe arsimin në ligjet e Kosovës?

Kushtetuta dhe ligjet e Kosovës, të cilat u hartuan në bazë të Planit të Martti Ahtisaarit – dokumentit mbi bazën e të cilit Kosova shpalli pavarësinë në vitin 2008 – parashikojnë gjithashtu të drejta për komunitetin serb, nga kultura, gjuha, feja dhe tradita, te çështjet e arsimit, shëndetësisë, ekonomike dhe pronësore, e deri te formimi i komunave me shumicë serbe përmes procesit të decentralizimit.

Sot, në Kosovë janë gjithsej dhjetë komuna me shumicë serbe. Gjashtë ndodhen në jug të lumit Ibër – Graçanica, Novobërda, Shtërpca, Ranillugu, Kllokoti dhe Parteshi, ndërsa katër të tjerat janë të lidhura territorialisht në veri – Mitrovica e Veriut, Leposaviqi, Zveçani dhe Zubin Potoku.

Sipas Kushtetutës së Kosovës, komunitetet pakicë kanë të drejtë të arsimohen në njërën nga gjuhët zyrtare në të gjitha nivelet, që do të thotë edhe në serbisht, sepse kjo gjuhë, së bashku me shqipen, është në përdorim zyrtar në të gjithë territorin e Kosovës.

Megjithatë, institucione arsimore në gjuhën serbe brenda sistemit të Kosovës aktualisht nuk ka.

Gjithashtu, Kushtetuta e Kosovës dhe Plani i Ahtisaarit përcaktojnë se komunitetet pakicë kanë të drejtë t’i krijojnë dhe menaxhojnë institucionet e tyre private arsimore, të cilave mund t’u jepet ndihmë financiare në përputhje me ligjin dhe standardet ndërkombëtare.

Neni 20 i Ligjit për Vetëqeverisjen Lokale të Kosovës u jep komunave të Graçanicës, Shtërpcës dhe Mitrovicës së Veriut kompetenca të zgjeruara në aspektin e kujdesit shëndetësor sekondar, ndërsa me Nenin 21, komuna e Mitrovicës së Veriut ka kompetenca të zgjeruara në arsimin e lartë.

Komunat e Mitrovicës së Veriut, Graçanicës dhe Shtërpcës, me këto kompetenca të zgjeruara, kanë të drejtë të ofrojnë kujdes shëndetësor sekondar, duke përfshirë regjistrimin dhe licencimin e institucioneve shëndetësore, punësimin e punonjësve shëndetësorë, pagesën e pagave dhe trajnimin e punonjësve shëndetësorë dhe të atyre të punësuar në administratë.

Kur bëhet fjalë për arsimin e lartë, komuna e Mitrovicës së Veriut, me kompetencat e saj të zgjeruara, ka të drejtë të ofrojë arsim të lartë, duke përfshirë regjistrimin dhe licencimin e institucioneve arsimore, punësimin e stafit mësimdhënës, pagesën e pagave dhe trajnimin e stafit mësimdhënës dhe administrativ.

Pse serbët në Kosovë druhen nga integrimi i institucioneve të arsimit dhe shëndetësisë?

Muhaxhiri: E rëndësishme që integrimi të bazohet në standardet ndërkombëtare

Muhaxhiri thotë se pika fillestare për integrimin duhet të bazohet në standardet ndërkombëtare dhe kriteret objektive, siç janë Konventa Kornizë për Mbrojtjen e Pakicave Kombëtare dhe Karta Evropiane për Gjuhët Rajonale ose të Pakicave.

“Kjo do të siguronte përshtatjen strukturore të marrëveshjes në kornizën institucionale të sistemit të Kosovës. Çështja kryesore është të sigurohet që modeli i ardhshëm i integrimit funksional të vlerave, të jetë i qëndrueshëm në aspektin e normalizimit afatgjatë”, thotë Muhaxhiri.

Ai shton se përfaqësues të serbëve nga fusha të ndryshme të jetës, duhet të marrin pjesë në këtë proces, sepse çështja e integrimit të shëndetësisë dhe arsimit, sipas tij, do ta ketë ndikimin më të madh në jetën e tyre të përditshme.

“Ndaj, është shumë e rëndësishme që ata të jenë aktorë në tryezën e vendimmarrjes dhe të mos luajnë role pasive, si mbështetje formale për politikanët nga Beogradi”, thotë Muhaxhiri.

Sipas tij, ky proces është jashtëzakonisht i rëndësishëm dhe mund të konsiderohet si një nga themelet për “hyrjen graduale në fazën e hartimit paraprak të marrëveshjes përfundimtare” midis Kosovës dhe Serbisë.

“Perspektivat për sukses do të varen nga gatishmëria e Kosovës dhe Serbisë për të bërë kompromise reale dhe nga serioziteti i ofertave dhe presioneve nga Brukseli dhe Uashingtoni. Qartazi, do të jetë e pamundur të arrihet edhe suksesi më i vogël, nëse të dyja palët nuk janë të gatshme të bëjnë lëshime”, thotë Muhaxhiri për Radion Evropa e Lirë.

Trajkoviq: Roli i bashkësisë ndërkombëtare është thelbësor

Trajkoviq beson se çështja e integrimit të kujdesit shëndetësor dhe arsimit serb është gjithashtu një çështje sigurie dhe se nuk mund të zgjidhet pa pjesëmarrjen aktive të bashkësisë ndërkombëtare, veçanërisht misionit të NATO-s në Kosovë, KFOR.

Ajo thekson se integrimi i kujdesit shëndetësor dhe arsimit duhet të çojë në stabilitet dhe në garantimin e “sigurisë shëndetësore dhe arsimore” për pjesëtarët e komunitetit serb që jetojnë në Kosovë.

Kjo, sipas saj, mund të arrihet vetëm nëse këta dy sektorë integrohen në bazë të Marrëveshjes së Brukselit për formimin e Asociacionit të komunave me shumicë serbe, që do t’u jepte serbëve të Kosovës autonomi më të madhe në vendimmarrje në fushën e shëndetësisë dhe arsimit.

“E theksoj edhe një herë – ne e ruajtëm dhe e kultivuam sistemin e arsimit dhe të kujdesit shëndetësor [pas luftës në Kosovë], me ndihmën dhe garancitë e forta të NATO-s. Sot, një numër i madh pacientësh trajtohen jashtë Kosovës, në Serbi. Dallimi në sistemin arsimor [nga Republika e Serbisë] nuk duhet të ekzistojë, thjesht sepse serbëve në Kosovë nuk do t’u sigurohej mbijetesë dhe siguri e qëndrueshme”, beson Trajkoviq.

Vendet perëndimore, deri më tani, kanë shprehur kryesisht pikëpamjen se të gjitha institucionet serbe duhet të integrohen në sistemin e Kosovës, përfshirë shëndetësinë dhe arsimin, por se kjo duhet të ndodhë në konsultim me komunitetin serb dhe përmes Asociacionit të komunave me shumicë serbe.

Përgatiti: Valona Tela

Gjykata Themelore në Prishtinë e ka shpallur fajtor edhe në rigjykim ish-shefin e Agjencisë Kosovare për Inteligjencë (AKI), Driton Gashi dhe e ka dënuar me katër vjet e tetë muaj burgim në rastin e njohur “Gylenistët”, sipas Betimit për Drejtësi, medium i specializuar për raportim në fushën e drejtësisë.

Ndaj tij është shqiptuar edhe një dënim plotësues, – ndalim i ushtrimit të funksionit në administratë publike për katër vjet, pas përfundimit të dënimit me burgim.

Gashi ishte dënuar me masë të njëjtë burgimi – katër vjet e tetë muaj – edhe në korrik të vitit 2023 për dëbim të paligjshëm të gjashtë shtetasve të Turqisë që kishin leje qëndrimi dhe leje pune në Kosovë.

Vendimi në procedurën e rigjykimit është shpallur nga kryetarja e trupit gjykues, Violeta Namani-Hajra dhe anëtarët Medie Bytyqi dhe Leon Përlaska.

Gashi është raportuar se nuk ka qenë i pranishëm në seancë, por vetëm mbrojtësi i tij, avokati Driton Musliu.

Në aktakuzën e ngritur nga Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës thuhej se Gashi ka keqpërdorur detyrën zyrtare duke mos i përmbushur detyrat sipas kompetencës, duke rekomanduar revokimin e lejeve të qëndrimit dhe mosdhënien e lejes për njërin prej tyre, “për arsye se kinse ata paraqesin rrezik për sigurinë kombëtare, fakt që nuk është provuar fare në procedurë të zbatuar në bazë të ligjit”.

Në shpalljen e vendimit më 2023, nga akuza ishin liruar ish-drejtori i Departamentit për Shtetësi, Azil dhe Migracion në Ministrinë e Punëve të Brendshme, Valon Ramadani, dhe ish-drejtori i Drejtorisë për Migracion dhe të Huaj në kuadër të Policisë Kufitare, Rrahman Sylejmani.

Aktakuza u ngrit pasi më 29 mars të vitit 2018, pas një aksioni të gjerë të Policisë së Kosovës dhe Agjencisë së Kosovës për Inteligjencë, i cili rezultoi me arrestimin e gjashtë shtetasve turq.

Dëbimi i tyre është thënë të jetë bërë përmes një aksioni të koordinuar ndërmjet shërbimeve të inteligjencës nga Turqia dhe Kosova.

Arrestimit dhe dëbimit i parapriu revokimi i lejeve të tyre të qëndrimit, për të cilin veprim më vonë gjykata tha se ishte i jashtëligjshëm.

Nga pesë shtetasit turq, tre prej tyre posedonin leje të përhershme të qëndrimit, përkatësisht Mustafa Erdem, Yusuf Karabina, Karhaman Demirez, ndërsa dy prej tyre Hasan Hysein Demir dhe Cihan Ozkan kishin leje të përkohshme.

Familjet e gjashtë shtetasve turq ngritën një padi ndaj institucioneve të Kosovës në vitin 2018 për arrestim dhe ndalim arbitrar të familjarëve të tyre.

Disa nga familjarët kanë kërkuar azil në Kosovë e disa të tjerë janë larguar drejt vendeve evropiane.

Gjashtë shtetasit turq të arrestuar në Kosovë dhe të dëbuar në Turqi në mars të vitit 2018 u dënuan nga gjykatat atje me gjithsej 56 vjet dhe 7 muaj e gjysmë burgim.

Gjykatat në Turqi, shumicës prej tyre iu shqiptuan nga 8 vjet burgim, kurse njërit, Mustafa Erdem, drejtor i përgjithshëm i institucionit “Gulistan” në Kosovë, më 5 qershor iu shqiptua dënimi prej 15 vjetësh.

Shkollat “Mehmet Akif” në Kosovë i përkasin Institucionit Arsimor “Gulistan”.

“Gulistan” ka kopshte, institucione parashkollore, shkolla fillore dhe të mesme në gjithë Kosovën.

Besohet se ato janë të frymëzuara nga Lëvizja Hizmet e klerikut fetar turk Fethullah Gulen, të cilin presidenti i Turqisë, Recep Tayyip Erdogan, e fajëson për orkestrimin e përpjekjes për grushtshtet në Turqi, në vitin 2016.

Mbështetësit e Gulenit, i cili vdiq në tetor të vitit 2024, konsiderohen terroristë nga Turqia, ndërkaq Lëvizja Hizmet, që ka miliona mbështetës, në Turqi është shpallur terroriste.

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, u takua të dielën vonë me liderin e partisë kryesore opozitare në vend, Bedri Hamzën e Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), në atë që duket të jetë fillimi i përpjekjeve të tij për të arritur një marrëveshje për zgjedhjen e presidentit të ri të vendit, për t’i shmangur një palë zgjedhje të tjera të parakohshme.

Kosova duhet të ketë president të ri më së largu deri më 4 mars, sipas ligjeve, pasi presidentes së tanishme, Vjosa Osmani, i mbaron mandati në fillim të prillit.

Osmani po e kërkon edhe një mandat të dytë pesëvjeçar, por ajo nuk duket ta ketë mbështetjen e nevojshme për t’u rizgjedhur.

Deri tani nuk është paraqitur apo përmendur ndonjë kandidat tjetër i mundshëm për president.

Kurti – partia e të cilit ka 57 vende në Kuvend – tha se bisedoi me Hamzën, ndër të tjera, edhe për çështjen e zgjedhjes së presidentit, dhe se do ta takojë të hënën edhe kryetarin e Lidhjes Demokratike të Kosovës, Lumir Abdixhiku.

“U konstatua që bashkëpunimi është i nevojshëm, duke qenë se duhen së paku 2/3 e deputetëve të Kuvendit për votim të suksesshëm”, tha Kurti pas takimit me Hamzën.

Ai shtoi se Hamza – partia e të cilit ka 22 ulëse, shprehu “gatishmërinë” e tij për bashkërendim parlamentar për çështje të “interesit shtetëror e kombëtar”.

Eugen Cakolli nga Instituti Demokratik i Kosovës, e kritikoi takimin mes Kurtit dhe Hamzës në zyrën e kryeministrit, duke thënë se “është pak e çuditshme që takimet për këtë temë të mbahen në zyrën e tij, sikur të ishte proces i Qeverisë”.

“Takimet për çështjen e Presidentit duhet të zhvillohen mes kryetarëve të partive parlamentare, sepse ky është proces parlamentar dhe kërkon marrëveshje politike mes forcave parlamentare”, shkroi Cakolli në Facebook.

Presidentja Osmani është kritikuar nga partitë opozitare se ka qenë e afërt me partinë e Kurtit.

Ato kanë thënë se ajo “nuk përfaqëson figurë unifikuese”, por nuk kanë shpjeguar pse.

Osmani u zgjodh presidente për herë të parë më 2021 duke gëzuar mbështetjen e Vetëvendosjes së Kurtit, por deri tani, as Kurti e as zyrtarë të partisë së tij nuk kanë shprehur mbështetje publike për një mandat të dytë për të.

Ajo ka ngulur këmbë i duhet një mandat i dytë për t’i vazhduar “punët e mira” që ka thënë se i ka nisur.

Megjithëse roli i presidentit të Kosovës është ceremonial, moszgjedhja e tij në kohë i kushton shtetit.

Dështimi për ta zgjedhur presidentin e vendit para 4 marsit do ta fuste vendin në krizë të re duke nxitur zgjedhje të parakohshme parlamentare për herë të dytë brenda muajsh.

Kosova u përball me krizë politike e institucionale tërë vitin 2025, që i kushtuan me mungesë fondesh ndërkombëtare e vonesa në kalimin e buxhetit për vitin e ri fiskal.

Kosova ka ndërmarrë masa ndëshkuese kundër Rusisë, për shkak të luftës së saj kundër Ukrainës, duke e miratuar pakon e 19-të me sanksioneve të Bashkimit Evropian kundër Moskës.

Pakoja, e miratuar në një mbledhje të kabinetit të kryeministrit Albin Kurti të premten në mëngjes, përfshin sanksione edhe kundër Bjellorusisë.

Ministri i Jashtëm i Kosovës, Glauk Konjufca, tha se Kosova synon promovimin e paqes dhe lirisë, dhe se vendimi i Qeverisë kontribuon në vazhdimin e bashkëpunimit të ngushtë me BE-në dhe Shtetet e Bashkuara.

Kosova i ka miratuar të gjitha pakot paraprake të bllokut kundër Rusisë.

Çfarë përmban pakoja?

Pakoja e 19-të, e miratuar në tetor të vitit të kaluar, rrit ndjeshëm trysninë mbi ekonominë ruse të luftës, duke synuar sektorë kyç si energjia, financat, baza ushtarako-industriale, zonat e veçanta ekonomike, si dhe mbështetësit dhe përfituesit e luftës së saj agresive.

Një ndalim i plotë i Gazit Natyror të Lëngshëm (LNG) rus dhe një goditje e mëtejshme ndaj flotës në “hije” përfaqësojnë sanksionet më të forta deri më tani ndaj sektorit jetik energjetik të Rusisë.

Ndalimi i LNG-së do të hyjë në fuqi në dy faza: kontratat afatshkurtra do të përfundojnë pas gjashtë muajsh, ndërsa kontratat afatgjata nga 1 janari 2027.

Masa të forta synojnë gjithashtu shërbimet financiare dhe infrastrukturën, duke përfshirë për herë të parë kriptovalutat, si dhe tregtinë.

Masat prekin gjithashtu sektorin e shërbimeve dhe forcojnë mjetet kundër anashkalimit të sanksioneve.

Me këtë paketë, numri i anijeve të listuara në flotën në “hije” të Rusisë arrin në gjithsej 557.

Kosova u rreshtua përkrah Perëndimit menjëherë pasi Rusia e nisi pushtimin e plotë Ukrainës në shkurt 2022, dhe prej atëherë i ka miratuar pakot e BE-së dhe SHBA-së kundër Moskës.

Kjo luftë, e cila po vazhdon, sipas Kombeve të Bashkuara, ua mori jetën mbi 10.000 civilëve në Ukrainë.

Të paktën 40 për qind e popullsisë kanë nevojë për një lloj të ndihmës humanitare.

Kuvendi i Kosovës e ka miratuar të premten ligjin për buxhetin shtetëror në vlerë rreth 4 miliardë euro, me gjithë kundërshtimet dhe ankesat e opozitës.

Projektligji për buxhetin kaloi në lexim të dytë me 62 vota për, 36 kundër dhe asnjë abstenime, katër ditë pasi ishte miratuar në lexim të parë.

Ligji tani do t’i dërgohet presidentes së Kosovës, Vjosa Osmani, për dekretim, para se të hyjë në fuqi.

Votimi erdhi pasi Komisioni për buxhet, punë dhe transfere bëri ndryshime dhe i miratoi ato në ligjin për ndarjet buxhetore për vitin 2026.

Ministri i Financave, Hekuran Murati, tha se ky është një buxhet i “përkohshëm dhe emergjent”, duke shtuar se ai do të rishikohet.

“Për këtë arsye, ne, si Qeveri, nuk ua kemi dhënë hapësirën as ministrive që të bëjnë ndryshime, duke konsideruar se nuk kemi shumë kohë për të bërë ndryshimet e nevojshme dhe në mënyrë cilësore, në mënyrë që ato pastaj të mos reflektojnë me probleme gjatë rrugës”, tha Murati.

Partitë opozitare u ankuan se rekomandimet e tyre ishin shpërfillur nga Komisioni dhe i tërhoqën ato në prag të votimit në Kuvend, prandaj edhe votuan kundër kalimit të buxhetit vjetor. Deputetë të caktuar opozitarë paraqiten amendamente gjatë seancën, por nuk morën mbështetje.

Shefi i Grupit Parlamentar të PDK-së, Arian Tahiri, e kritikoi projektligjin për buxhetin dhe njoftoi se deputetët nga partia e tij do të votonin kundër.

“Ne i tërheqim të gjitha amendamentet dhe nuk e mbështesim këtë buxhet që nuk e reflekton as përbërjen e qeverisë, nuk është dokument profesional, ka shumë defekte për 2026 por do jetë i dëmshëm edhe për vitet e ardhshme”, ka thënë ai në seancë.

Shefja e Grupit Parlamentar nga Lidhja Demokratike e Kosovës, Jehona Lushaku, tha se partia e saj nuk ka votë “për” buxhetin, pasi që Komisioni për buxhet nuk i mori parasysh amendamente e propozuara nga ajo.

Buxheti i vitit 2026 u miratua me disa muaj vonesë, dhe pasi vendi ishte detyruar ta zgjaste buxhetin e vitit të kaluar për disa muaj, për shkak të krizës politike e institucionale.

Si do të shpenzohet buxheti i vitit 2026?

Buxheti i vitit 2026 parashihet të arrijë në rreth 4 miliardë euro. Nga kjo shumë, mbi tre miliardë euro janë ndarë për nivelin qendror, ndërsa 867 milionë euro për nivelin lokal.

Për investime kapitale, të cilat shihen si shtylla kryesore për zhvillimin ekonomik, janë planifikuar 998 milionë euro, ose 7.2% më shumë krahasuar me vitin 2025 (931 milionë euro).

Megjithatë, investimet kapitale përbëjnë vetëm 25.2% të buxhetit të përgjithshëm.

Në një analizë të Institutit GAP thuhet se 81 për qind e buxhetit të projekteve kapitale në vitin 2026 është për projektet që do të vazhdojnë nga vitet e kaluara, ndërsa projektet e reja mbeten të kufizuara si në numër ashtu edhe në vlerë dhe kryesisht janë projekte të vogla.

Shpërndarja e investimeve kapitale, sipas GAP-it, nga niveli qendror në komuna vazhdon të jetë joproporcionale me popullsinë dhe sipërfaqen, ndonëse më e balancuar nga aspekti partiak, duke nxjerrë në pah pabarazi.

Subvencionet dhe transferet

Kategoria me rritjen më të madhe është ajo e subvencioneve dhe transfereve, me një rritje prej 17.4%.

Sivjet janë ndarë mbi 1.3 miliardë euro, krahasuar me rreth 1.1 miliardë euro në vitin e kaluar.

Kjo rritje vjen si rezultat i rritjes së disa kategorive të pensioneve, mbështetjes se lehonave dhe rritjes së asistencës sociale.

Pagat dhe shtesat për mbi 91 mijë punonjës të sektorit publik do të kushtojnë mbi 980 milionë euro, nga 916 milionë euro sa ishin në vitin 2025.

Ndërkohë, shpenzimet për mallra dhe shërbime arrijnë në 509 milionë euro, ose rreth 7 milionë euro më shumë se vitin e kaluar.

Në buxhet janë ndarë edhe 46 milionë euro si rezervë shtetërore për emergjenca, e njëjta shumë si në vitin paraprak, me qëllim ruajtjen e stabilitetit dhe likuiditetit financiar.

Për herë të parë, projektbuxheti parasheh edhe pagën e 13-të për punonjësit e sektorit publik, për ata që kanë qenë të angazhuar në organizata buxhetore të paktën 12 muaj para marrjes së vendimit.

Barrën kryesore për mbushjen e arkës së shtetit pritet ta mbajë Dogana e Kosovës, nga e cila parashihet të grumbullohen mbi dy miliardë euro, dhe Administrata Tatimore e Kosovës (ATK), me rreth 1.2 miliardë euro të hyra të planifikuara.

Kabineti i kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti, e ka miratuar të premten një program dyvjeçar për projektligje, i cili përfshin dy ligje të rëndësishme, si ai për byronë shtetërore për konfiskimin e pasurisë së pajustifikueshme dhe ligjin për çmimet tavan.

Duke folur në mbledhje të Qeverisë, Kurti tha se këto dy ligje janë prioritet i tij në dy vjetët e ardhshme.

“Do të vazhdojmë me vendosmëri për të sjellë ligje të qarta e cilësore në dobi të qytetarëve dhe sundimit të ligjit”, tha Kurti.

Kjo është një përpjekje e re e Kurtit për t’i fuqizuar këto ligje, pasi Gjykata Kushtetuese ia kishte rrëzuar që të dyja gjatë mandatit të kaluar katërvjeçar.

Ligjin për verifikimin dhe konfiskimin e pasurisë së pajustifikueshme

Gjykata më e lartë e vendit ia rrëzoi Kurtit dy herë ligjin për verifikimin dhe konfiskimin e pasurisë së pajustifikueshme, së pari më 2024 dhe pastaj në fillim të këtij viti.

Ky ligj synon që të gjithë zyrtarët publikë në Kosovë të jenë subjekt i verifikimit të pasurisë nëse ka kishte dyshime se ajo është fituar në mënyrë të kundërligjshme.

Kushtetuesja tha në vendimin e janarit se e shfuqizoi ligjin për byronë sepse ai u miratua me “shkelje të rënda procedurale dhe kushtetuese”.

Sipas saj, Kuvendi e përdori në mënyrë të pajustifikuar shmangien nga afatet procedurale, duke mos u dhënë deputetëve dhe komisioneve kohë për shqyrtim, debat dhe amendamente, në kundërshtim me nenet 74, 76 dhe 77 të Kushtetutës.

Ligji për çmimet tavan

Ligji për çmimet tavan ishte shpallur i pavlefshëm nga Gjykata Kushtetuese në vitin 2023.

Asokohe, gjykata kishte theksuar se ai nuk ishte në përputhje me Kushtetutën e vendit.

Qeveria e kishte arsyetuar ligjin për shkak të “rritjes së paarsyeshme të çmimeve bazë dhe ankesave të shumta të qytetarëve, lidhur me rritjen e menjëhershme të çmimeve te të gjitha produktet bazë”.

Sipas qeverisë, ligji do të aplikohej në raste të veçanta të destabilizimit në treg.

Ligji, tashmë i shpallur i pavlefshëm, i konsideronte produkte themelore drithërat, bukën, miellin, orizin, pastat, vajin ushqimor të lulediellit, qumështin, kripën e kuzhinës, vezët e pulës, mishin e pulës, sheqerin kristalor, produktet e higjienës personale dhe lëndët e drurit për djegie.