VOAL

VOAL

Nëntë fakte interesante rreth Zvicrës

March 27, 2021

Komentet

Daniel Marguerat, studiuesi biblik zviceran që e bëri teologjinë të kuptueshme për të gjithë

VOAL- Bota akademike dhe teologjike vajton ndarjen nga jeta të Daniel Marguerat, i cili ndërroi jetë në moshën 83 vjeç në javën e parë të nëntorit 2026. Një pastor i reformuar, ekzegjet me famë ndërkombëtare dhe profesor i Dhiatës së Re për një kohë të gjatë në Universitetin e Lozanës, Marguerat ishte padyshim një nga studiuesit biblikë protestantë evropianë më autoritarë dhe më të lexuar të gjeneratës së tij. Matthias Wirz, një gazetar i specializuar në informacionin fetar për RTS, pikturoi një portret të hollësishëm të tij për Tempo dello Spirito, redaktuar nga Luisa Nitti.

Fjalët e Wirz-it tregojnë qartë rëndësinë e teologut të Vaud-it brenda peizazhit kulturor dhe kishtar: “Daniel Marguerat ishte një figurë e rëndësishme në protestantizëm në Zvicrën frëngjishtfolëse, por edhe në nivel ndërkombëtar, në kuptimin që si specialist i Dhiatës së Re, librat, tekstet dhe studimet e tij u botuan në frëngjisht, por më vonë u përkthyen në shumë gjuhë, përfshirë italishten.” I përkushtuar ndaj shërbesës baritore të Kishës Ungjillore të Reformuar të Kantonit të Vaud-it, ai u dallua që në moshë të re si një predikues i shkëlqyer, përpara se të niste një karrierë akademike në Fakultetin e Teologjisë në Universitetin e Lozanës, ku dha mësim vazhdimisht nga viti 1984 deri në daljen në pension në vitin 2008.

Gjatë dekadave, puna akademike e Marguerat-it ka lënë një gjurmë të thellë në ekzegjezën bashkëkohore. Siç theksoi Wirz, studimet e tij kishin të bënin “mbi të gjitha me dimensionin historik të kërkimit të Dhiatës së Re përmes figurave të Apostullit Pal, por edhe me Jezusin historik, të cilin ai e eksploroi gjerësisht”. Ndër kontributet e tij më të rëndësishme dhe të cituara ndërkombëtarisht është vepra e tij mbresëlënëse ekzegetike mbi origjinën e Kishës: “Ai ishte gjithashtu shumë i suksesshëm për kërkimin e tij, veçanërisht mbi Veprat e Apostujve, historinë e parë të Krishterimit të regjistruar në vetë Biblën, mbi të cilën ai dha një koment të madh shkencor. Dhe studimet e tij citohen shumë shpesh nga teologë të tjerë dhe studiues të Dhiatës së Re në gjuhë të ndryshme evropiane.”

Krahas rigorozitetit të tij filologjik dhe shkencor, ndoshta karakteristika më e habitshme e Marguerat ishte aftësia e tij e jashtëzakonshme pedagogjike dhe popullarizuese. Wirz kujtoi se si studiuesi biblik i lindur në Vaud ishte i aftë të krijonte “tekste popullore në një shkallë shumë më të gjerë, të cilat ishin gjithashtu jashtëzakonisht të suksesshme në aspektin e shitjeve, me disa mijëra tituj të shitur. Ky është një arritje e jashtëzakonshme në fushën teologjike, ku disa qindra tituj të shitur janë tashmë shumë. Nga kjo pikëpamje, Marguerat ishte vërtet një orator i shkëlqyer; ai kishte një ndjenjë të shkëlqyer sinteze.”

Një lidhje intelektuale veçanërisht e frytshme e lidhi atë gjithashtu me publikun italian dhe industrinë botuese protestante të gadishullit. Shtëpia botuese Claudiana me seli në Torino përktheu dhe botoi shumë nga veprat e tij kryesore, duke e shoqëruar teologun deri në ditët e tij të fundit. Wirz vuri në dukje: “Claudinana botoi disa nga librat e tij, përfshirë të fundit, të botuar në frëngjisht vetëm një javë para vdekjes së tij, mbi Apostullin Pjetër. Marguerat e kishte shkruar atë posaçërisht me kërkesë të drejtorit të kësaj shtëpie botuese italiane.”

Figura komplekse e Marguerat u largua kështu nga skena kulturore, duke lënë një trashëgimi teologjike dhe ekzegetike të destinuar të mbetet një pikë referimi e qëndrueshme për breza studentësh, pastorësh dhe entuziastësh të tekstit biblik në të gjithë Evropën. Megjithatë, në muajt e fundit, rruga e tij e karrierës ishte shënuar edhe nga lajme gjyqësore pas hapjes së një hetimi penal në Vaud mbi akuzat për abuzim të supozuar që datojnë që nga vitet 1990. Studiuesi i mohoi me vendosmëri këto akuza deri në vdekjen e tij, gjë që çoi në mbylljen e procedurës penale. RSI

1928 – Ura e Zogut mbi lumin Mat — Rrëfimi ekskluziv i Erwin Schnitter, inxhinierit zviceran që drejtoi punimet për ndërtimin e saj

Burimi: Schweizerische Bauzeitung, 21 korrik 1928, f. 30–34.

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 11 Nëntor 2026

 

Në historinë e ndërtimit të Urës së Zogut mbi lumin Mat, një emër i veçantë meriton të kujtohet: ai i inxhinierit zviceran Erwin Schnitter, i cili drejtoi punimet për realizimin e kësaj vepre të rëndësishme infrastrukturore shqiptare. Schnitter ishte pjesë e kompanisë italiane të ndërtimit Ing. Mazorana & Co., me seli në Trieste, së cilës qeveria shqiptare i besoi ndërtimin e urës gjatë viteve 1926–1927. Kontributi i tij nuk kufizohet vetëm në drejtimin e punimeve në terren. Një vit pas përfundimit dhe përurimit të urës, ai botoi në revistën prestigjioze zvicerane “Schweizerische Bauzeitung” një studim teknik të hollësishëm, në të cilin përshkroi projektin, organizimin e kantierit, metodat e ndërtimit, materialet e përdorura, si dhe provat e qëndrueshmërisë së konstruksionit. I botuar më 21 korrik 1928, ky dokument përbën një dëshmi me vlerë të veçantë për historinë e inxhinierisë dhe të infrastrukturës shqiptare gjatë periudhës së Mbretërisë Shqiptare. Aurenc Bebja, përmes blogut të tij “Dars (Klos), Mat – Albania”, sjell për lexuesin shqiptar përshkrimin teknik të ndërtimit të Urës së Zogut, të dokumentuar nga vetë inxhinieri zviceran që drejtoi punimet.

 

Ndërtimi i urës “Ura-Zogu” mbi lumin Mat në Shqipëri

 

 

Nga Erwin Schnitter, inxhinier i kompanisë së ndërtimit Ing. Mazorana & Co., Trieste.

 

Gjatë Luftës së Parë Botërore, në vitet 1916–1918, ushtria austriake ndërtoi një rrugë nëpër territorin shqiptar, për të lidhur zonën e Shkodrës me Shqipërinë e Mesme. Kjo rrugë shërbente për lëvizjen e trupave dhe furnizimeve ushtarake. Në ndërtimin e saj u angazhuan deri në 25 000 punëtorë.

 

Pengesa më e madhe që ndeshën ndërtuesit ishte lumi Mat, rreth 55 kilometra në jug të Shkodrës. Ai buronte nga malet dhe kalonte në një shtrat shumë të gjerë, nga 500 deri në 1 500 metra. Në disa vende rridhte si një përrua i ngushtë, ndërsa në të tjera shndërrohej në një lumë të rrëmbyeshëm, që gjatë prurjeve të mëdha çonte sasi të jashtëzakonshme uji drejt detit.

 

Ura e parë, e ndërtuar me shtylla druri dhe me gjatësi 1 600 metra, nuk i rezistoi fuqisë së ujit dhe u shkatërrua. Më pas, austriakët ndërtuan një urë tjetër më të fortë, me dru dhe hekur, e cila shërbente për nevojat ushtarake. Por, vetëm pak muaj pasi përfundoi, ajo u hodh në erë dhe u dogj nga vetë ushtria austriake gjatë tërheqjes së saj.

 

Që nga ajo kohë, lidhja rrugore ndërmjet dy pjesëve të vendit mbeti e pasigurt dhe shpesh ndërpritej. Për këtë arsye, qeveria shqiptare e konsideroi ndërtimin e një ure të re mbi Mat si një nevojë urgjente, si për transportin civil, ashtu edhe për atë ushtarak.

 

Pas studimeve paraprake dhe bisedimeve të gjata, qeveria ia besoi ndërtimin kompanisë Ing. Mazorana & Co., me seli në Trieste të Italisë. Projekti i kësaj kompanie parashikonte ndërtimin e një ure prej betoni të armuar, me gjatësi të planifikuar 480 metra. Gjashtë pjesët kryesore të saj duhej të përfundonin brenda tetë muajve.

 

Vendi i zgjedhur për ndërtimin ishte pikërisht aty ku kishte qenë ura e dytë austriake. Në këtë pikë, lumi Mat kalonte përmes vargut të fundit malor dhe dilte në fushën bregdetare.

 

Projekti parashikonte ndërtimin e gjashtë harqeve të mëdha, secili me hapësirë 54 metra, mbi shtratin kryesor të lumit. Në pjesën jugore, ku lumi përhapej gjatë përmbytjeve, do të ndërtoheshin edhe nëntë pjesë të tjera, me hapësirë 16,6 metra secila. Në anën veriore do të kishte edhe një hapësirë më të vogël.

 

Për shkak të lartësisë së kufizuar ku duhej të ndërtohej ura, inxhinierët zgjodhën një sistem me harqe betoni, ku rruga mbështetej në pjesën e poshtme të tyre dhe lidhej me to nëpërmjet shufrave vertikale (fig. 1–7).

Fig. 4 – Pamje e urës nga mbështetësja veriore. — Burimi: Schweizerische Bauzeitung, 21 korrik 1928, f. 30–34.

 

Nën urë duhej të lihej hapësirë e mjaftueshme që të kalonin edhe prurjet më të mëdha të ujit, deri në 10 000 metra kub në sekondë. Gjithashtu, ishte parashikuar një hapësirë prej dy metrash për kalimin e trungjeve dhe drurëve që sillte lumi gjatë përmbytjeve. Më 27 nëntor 1925 ishte regjistruar një prurje prej 8 500 metrash kub ujë në sekondë.

 

Një nga arsyet pse u zgjodh ky sistem ndërtimi ishte se shtyllat mbështetëse mund të ndërtoheshin më shpejt dhe më lehtë. Kjo ishte veçanërisht e rëndësishme për lumin Mat, sepse gjatë vitit kishte vetëm pak muaj, kryesisht në verë, kur niveli i ujit binte mjaftueshëm për të lejuar punimet në themele.

 

Gjithashtu, shtyllat e holla dhe me skaje të mprehta paraqisnin më pak rrezik për t’u dëmtuar nga gërryerja e ujit sesa shtyllat e gjera.

 

Me përjashtim të mbështetjes në anën veriore, ku shkëmbi ndodhej në një pjerrësi të thellë, e gjithë ura duhej të mbështetej mbi zhavorr. Studimet dhe shpimet e kryera në terren treguan se nuk mund të gjendej shkëmb në një thellësi të përshtatshme. Kjo shpjegohej edhe me faktin se vendi i ndërtimit ndodhej pranë skajit të deltës së lumit.

 

Ndërtimi i themeleve dhe shtyllave mbështetëse

 

Për të ndërtuar themelet e shtyllave kryesore, punëtorët fillimisht ngulën në tokë një strukturë metalike të mbyllur, me përmasa 10,14 me 2,53 metra dhe me mure prej fletësh çeliku të gjata 10,5 metra. Ky sistem njihej si sistemi Larssen.

 

Për katër shtylla u përdor një lloj profili metalik, ndërsa për dy të tjerat një profil tjetër.

 

Brenda kësaj strukture u hoq zhavorri deri në shtatë metra thellësi. Më pas u ngulën 22 shtylla të vogla prej betoni të armuar, secila me tetë faqe, diametër 35 centimetra dhe gjatësi shtatë metra. Sipas llogaritjeve të inxhinierëve, nëse këto shtylla do të mbanin të gjithë peshën e urës, secila duhej të përballonte një ngarkesë prej 45 tonësh.

 

Pasi hapësira u mbush me beton, mbi të u ndërtua shtylla kryesore e urës, me lartësi gjashtë metra dhe trashësi që ndryshonte nga 1,35 deri në 1,65 metra. Presioni mbi pjesët e saj arrinte nga 4 deri në 5,4 kg/cm² (fig. 8–11).

Fig. 8 – Mbështetësja e lëvizshme e një shtylle të urës. — Burimi: Schweizerische Bauzeitung, 21 korrik 1928, f. 30–34.

 

Harqet kryesore të urës kishin një hapësirë prej 53,36 metrash ndërmjet dy pikave mbështetëse dhe një lartësi prej 10,5 metrash në pjesën e tyre më të ngritur.

 

Ato ishin ndërtuar në mënyrë të tillë që njëra anë të lejonte lëvizje të vogla, ndërsa ana tjetër të qëndronte e fiksuar. Kjo zgjidhje ndihmonte në përballimin e ndryshimeve të ngarkesës dhe temperaturës.

 

Mbështetja fikse përbëhej nga një kunj hekuri dhe një pllakë plumbi të butë, me përmasa 75 me 21 centimetra dhe trashësi dy centimetra.

 

Mbështetjet e lëvizshme ishin blloqe betoni të armuar, me përmasa 75 me 40 centimetra dhe lartësi 80 centimetra. Ato përforcoheshin me shufra hekuri me diametër 16 milimetra. Në pjesën e sipërme dhe të poshtme vendoseshin pllaka plumbi, të cilat ndihmonin në përballimin e presionit.

 

Nën këto mbështetje, brenda shtyllave të urës, u vendosën trarë të posaçëm betoni të armuar, me gjatësi një metër dhe lartësi gjysmë metri, për të shpërndarë më mirë peshën.

 

Të gjitha këto pjesë u ndërtuan me beton të përgatitur me çimento të cilësisë së lartë. Presioni më i madh mbi një mbështetje arrinte në 165 tonë (fig. 12).

Fig.12 – Mbështetësja e lëvizshme dhe, në të djathtë, mbështetësja fikse. Shkalla 1 : 40. — Burimi: Schweizerische Bauzeitung, 21 korrik 1928, f. 30–34.

 

Ndërtimi i pjesës së sipërme të urës

 

Për llogaritjen e pjesës së sipërme të urës, inxhinierët morën parasysh një rrugë me gjerësi 4,8 metra dhe dy trotuare, secili me gjerësi 70 centimetra.

 

Ata llogaritën gjithashtu peshën e mjeteve që do të kalonin mbi urë: një ngarkesë të shpërndarë prej 400 kilogramësh për metër katror, një rul rrugor me avull me peshë 14 tonë dhe presionin e erës prej 150 kilogramësh për metër katror.

 

Për këtë projekt u zbatuan normat gjermane të ndërtimit të vitit 1925, të cilat përcaktonin kufijtë e lejuar të ngarkesave dhe presionit mbi materialet.

 

Harqet e betonit kishin gjerësi 50 centimetra, e cila në vendet ku mbështeteshin mbi shtylla arrinte në 75 centimetra. Lartësia e tyre ishte 1,18 metra pranë shtyllave, 1,35 metra në pjesën e mesme dhe 1,20 metra në majë.

 

Për ndërtimin e tyre, si dhe të lidhjeve tërthore që mbanin të gjithë strukturën të qëndrueshme, u përdor beton i përgatitur me çimento të cilësisë së lartë.

 

Meqenëse pesha e vetë urës ishte relativisht e vogël në krahasim me peshën e mjeteve që do të kalonin mbi të, harqet duhej të përforcoheshin mirë. Për këtë arsye u vendosën shumë shufra hekuri brenda betonit: nga gjashtë deri në dhjetë shufra në pjesën e sipërme dhe nga pesë deri në gjashtë në pjesën e poshtme, me diametër 28 milimetra (fig. 13 dhe 14).

Fig. 13 – Skema e vendosjes së hekurit brenda trarëve kryesorë, lidhjeve tërheqëse dhe shufrave vertikale. — Burimi: Schweizerische Bauzeitung, 21 korrik 1928, f. 30–34.

Fig. 14 – Vendosja e hekurit përforcues në trarët tërthorë të platformës së rrugës. Shkalla 1 : 40. — Burimi: Schweizerische Bauzeitung, 21 korrik 1928, f. 30–34.

Shufrat vertikale që lidhnin harqet me rrugën përmbanin nga katër shufra hekuri me diametër 26 milimetra. Ato u përforcuan më shumë në pjesën e sipërme, për ta bërë të gjithë konstruksionin më të qëndrueshëm.

 

Edhe lidhjet tërthore në pjesën e sipërme u përforcuan me shufra diagonale, të vendosura në formën e shkronjës K. Kjo zgjidhje shërbente për të parandaluar përkuljen dhe për të përballuar më mirë shtytjen e erës.

 

Një element tjetër i rëndësishëm ishte lidhja prej hekuri që përballonte tërheqjen e krijuar nga harqet. Ajo ishte e ndarë nga pjesa e ngurtë e rrugës dhe varej lirshëm nga një tra tërthor te tjetri.

 

Kjo lidhje përbëhej nga 14 shufra hekuri të rrumbullakëta, me diametër 40 milimetra, të bashkuara me lidhëse metalike dhe të pajisura me pllaka çeliku në skaje. Ngarkesa më e madhe që mund të përballonin arrinte në 1 200 kg/cm².

 

Pllaka e betonit mbi të cilën kalonin automjetet ishte ndërtuar në mënyrë të tillë që të lejonte zgjerimin dhe tkurrjen e saj. Për këtë qëllim, në një pikë të caktuar ishte lënë një bashkim i posaçëm, i cili lejonte lëvizje të vogla pa dëmtuar strukturën.

 

Ndryshimet e shkaktuara nga era përballoheshin edhe nga shufrat e hekurit të vendosura përgjatë skajeve të rrugës.

 

Për shtresën e fundit të rrugës u përdorën tulla asfalti të presuara. Kjo zgjidhje kishte edhe një përparësi tjetër: e bënte urën më të lehtë.

 

Ura në zonën që përmbytej nga lumi

 

Përveç urës kryesore me harqe, u ndërtua edhe një pjesë tjetër, me gjatësi 150 metra, e cila kalonte mbi zonën që përmbytej nga lumi gjatë prurjeve të mëdha.

 

Kjo pjesë përbëhej nga tri ura të vogla, secila me tri hapësira. Ato mbështeteshin mbi katër trarë kryesorë prej betoni të armuar.

 

Trarët kishin përmasa 40 me 110 centimetra dhe përforcime në formë harku, me lartësi deri në dy metra. Hapësira ndërmjet mbështetjeve ishte 16,5 metra.

 

Ata ishin llogaritur si trarë të vazhdueshëm, që mbështeteshin në disa pika dhe shpërndanin peshën në mënyrë të barabartë.

 

Shtyllat që mbanin këtë pjesë të urës kishin trashësi nga 70 deri në 80 centimetra dhe mbështeteshin mbi shtylla betoni të armuar, të ngulura shtatë metra në tokë.

 

Vështirësitë e ndërtimit dhe organizimi i punës

 

Një nga vështirësitë më të mëdha ishte largësia e vendit të ndërtimit dhe mungesa e infrastrukturës së përshtatshme për transportin e materialeve.

 

Gjithçka duhej të vinte nga Trieste e Italisë, përfshirë edhe drurin që nevojitej për ndërtimin e urës.

 

Materialet transportoheshin me anije drejt portit të vogël të Shën Gjonit të Meduas (Shëngjinit). Meqenëse anijet nuk mund të ankoroheshin drejtpërdrejt në breg, ngarkesat kalonin nëpërmjet mauneve dhe më pas shkarkoheshin në një mol të përkohshëm.

 

Nga Shëngjini deri në kantier duhej përshkuar një rrugë prej 25 kilometrash. Gjendja e saj ishte e dobët dhe lejonte transportin e ngarkesave deri në 1,5 tonë, ndërsa në raste të veçanta deri në tre tonë.

 

Në vendin e ndërtimit u ngritën baraka për strehimin e punëtorëve. Një problem tjetër serioz ishte malaria, e përhapur në ultësirën bregdetare, ndaj punëtorët duhej të merrnin masa për t’u mbrojtur nga kjo sëmundje.

 

Duke qenë se lumi mund të arrinte brenda pak orësh prurje nga 2 000 deri në 3 000 metra kub ujë në sekondë, inxhinierët organizuan kantierin në mënyrë që punimet në shtratin e lumit të kryheshin sa më shpejt dhe me sa më pak struktura të përkohshme.

 

Për këtë qëllim u ndërtua një sistem i veçantë transporti me kabllo, me gjatësi 380 metra dhe kapacitet ngritës deri në dy tonë. Kabllot mbështeteshin mbi dy kulla druri, secila me lartësi 30 metra (fig. 3).

 

Ky sistem vihej në lëvizje nga një motor me naftë me fuqi 60 kuajfuqi, ndërsa për funksionimin e tij nevojiteshin 35 kuajfuqi.

 

I njëjti motor vinte në punë edhe një gjenerator elektrik, i cili furnizonte të gjithë kantierin me energji. Me këtë energji funksiononin pompat, ashensorët, makineritë e përzierjes së betonit, punishtja dhe ndriçimi.

 

Në kantier përdoreshin edhe dy burime të tjera mekanike: një lokomobilë dhe një traktor i markës Fordson.

 

Fillimi i ndërtimit të urës

 

Punimet për ndërtimin e mirëfilltë të urës nisën në fund të majit 1926.

 

Fillimisht u vendosën në tokë strukturat e nevojshme për mbështetjen e përkohshme të urës. Për këtë punë u përdorën makineri të posaçme me avull, të cilat ngulnin në tokë shtyllat mbajtëse dhe pjesët metalike.

 

Një makineri me çekiç goditës prej 1,5 tonësh përdorej për shtyllat mbështetëse të përkohshme, ndërsa një makineri tjetër, e prodhuar nga kompania Menck-Hambrock, me çekiç prej dy tonësh, shërbente për nguljen e mureve metalike të sistemit Larssen (fig. 9).

 

Fillimisht, muret metalike bashkoheshin për të formuar një strukturë të mbyllur. Ky montim kërkonte tri ditë punë. Më pas, struktura ngulej gradualisht në tokë deri në thellësinë 10,5 metra, proces që zgjaste edhe tre deri në katër ditë.

 

Makineria duhej të lëvizte disa herë rreth saj për ta ngulur plotësisht.

 

Puna në tokën me zhavorr, që vinte nga malet gëlqerore, u krye pa probleme të mëdha. Edhe trungjet e drurëve që gjendeshin në tokë priteshin nga profilet metalike.

 

Për të gërmuar deri në shtatë metra nën nivelin e ujit, u përdorën dy pompa të fuqishme, me diametër 25 dhe 12 centimetra. Gjithashtu, u vendosën mbështetje të forta për të parandaluar shembjen e mureve të gërmimit.

 

Ngulja e shtyllave prej betoni të armuar ishte më e vështirë. Betonimi i themeleve kryhej edhe nën ujë, duke përdorur tuba të posaçëm.

 

Për ndërtimin e një themeli të tillë nevojiteshin të paktën 16 ditë.

 

Të gjitha punimet për nguljen e shtyllave dhe ndërtimin e themeleve përfunduan në fillim të tetorit 1926, pikërisht në fund të periudhës kur niveli i lumit ishte më i ulët.

 

Për pjesën kryesore të urës, me gjatësi rreth 330 metra, këto punime kishin zgjatur katër muaj e gjysmë.

 

Ndërkohë që vazhdonin punimet për themelet, nisi edhe përgatitja e strukturave prej druri që do të mbanin harqet deri në përfundimin e betonimit.

 

Këto struktura ndërtoheshin për dy hapësira njëkohësisht, por në mënyrë të alternuar, duke u zhvendosur sipas përparimit të punimeve.

 

Ato mbështeteshin mbi shtylla të ngulura në tokë në thellësi prej tetë deri në dhjetë metrash, me një largësi rreth 7,5 metra nga njëra-tjetra.

 

Për të ulur dhe hequr më lehtë këto struktura të përkohshme, u përdorën trarë të gjatë prej çeliku dhe 32 enë të posaçme të mbushura me rërë.

 

Falë sistemit të transportit me kabllo, strukturat e plota mund të zhvendoseshin pa pasur nevojë të çmontoheshin pjesë-pjesë.

 

Montimi i një strukture të tillë, nga vendosja e trarëve deri në përgatitjen e kallëpeve ku do të hidhej betoni, kërkonte vetëm tri ditë.

 

Betonimi dhe përfundimi i punimeve

 

Për betonimin e urës u përdor një përzierje shumë cilësore zhavorri dhe rëre.

 

Në anën veriore të urës ishte vendosur një impiant i palëvizshëm, ku përgatitej betoni. Më pas, ai transportohej me kabllo drejt pjesëve ku kryheshin punimet.

 

Betonimi i platformës së rrugës kërkonte dy ditë e gjysmë, ndërsa ndërtimi i një harku, së bashku me lidhjet e tij anësore, zgjaste nga dy deri në tri ditë.

 

Pasi betoni forcohej, kontrollohej cilësia e tij me anë të provave të posaçme. Më pas hiqeshin gradualisht strukturat e përkohshme prej druri, të cilat deri në atë moment kishin mbajtur peshën e harqeve.

 

Gjatë këtij procesi, bashkimi i posaçëm i platformës së rrugës u hap me 11 milimetra, duke treguar se konstruksioni po përshtatej sipas ngarkesës së vet.

 

Në fund të janarit 1927, vetëm tetë muaj pas fillimit të ndërtimit, kishte përfunduar betonimi i të gjashtë harqeve kryesore. Mbeteshin vetëm disa pjesë vertikale që lidhnin harqet me platformën e rrugës.

 

Lidhjet prej hekuri që përballonin tërheqjen u mbuluan me beton në muajt mars dhe prill. Përpara këtij procesi, mbi to u vendos një peshë e përkohshme, me qëllim që betoni të merrte që në fillim një ngarkesë të caktuar shtypëse.

 

Ndërkohë, punimet për pjesën e urës që kalonte mbi zonën e përmbytjeve u miratuan përfundimisht dhe u kryen në pranverën e vitit 1927.

 

Më 25 maj 1927, ura u përurua me emrin “Ura Zogu” dhe iu hap qarkullimit.

 

Materialet dhe fuqia punëtore e përdorur

 

Për ndërtimin e urës kryesore me gjatësi 324 metra u përdorën:

  • 1 300 metra kub beton i zakonshëm;
  • 1 330 metra kub beton i armuar;
  • 9 200 metra katrorë kallëpe për betonimin;
  • 290 tonë shufra hekuri;
  • 870 metra shtylla prej betoni të armuar;
  • 147 tonë profile metalike të sistemit Larssen.

 

Për secilin prej harqeve kryesore, me hapësirë 54 metra, u përdorën rreth 46,5 tonë hekur. Nga kjo sasi, 15 tonë përdoreshin vetëm për lidhjet prej hekuri që përballonin tërheqjen.

 

Në organizimin e punimeve merrnin pjesë një inxhinier, një përgjegjës teknik, 30 punëtorë italianë të specializuar dhe deri në 110 punëtorë shqiptarë të pakualifikuar.

 

Prova e qëndrueshmërisë së urës

 

Në mesin e muajit qershor 1927, një inxhinier italian, i ngarkuar me kontrollin e punimeve, kreu provën përfundimtare të qëndrueshmërisë së urës.

 

Për këtë provë u vendos një ngarkesë e posaçme, e barabartë me ngarkesën maksimale që mund të përballonte ura gjatë përdorimit të saj. Ajo u përqendrua në pjesën e mesme të njërit prej harqeve, përgjatë një gjatësie prej 26 metrash, me peshë 650 kilogramë për metër katror.

 

Gjatë provës u mat një ulje prej 11 milimetrash në pjesën më të lartë të harkut. Sipas llogaritjeve të inxhinierëve, kjo ulje duhej të ishte 18 milimetra.

 

Dymbëdhjetë orë pasi u hoq ngarkesa, deformimi i mbetur ishte vetëm 0,4 milimetra.

 

U mat edhe zgjatja e lidhjeve prej hekuri që përballonin tërheqjen. Ajo ishte 2,8 milimetra, ndërsa llogaritjet parashikonin 3,5 milimetra. Nga kjo zgjatje, vetëm 0,5 milimetra mbetën të përhershme.

 

Gjatë provës nuk u vu re asnjë ulje e mbështetjeve të lëvizshme. Ato funksionuan normalisht, duke lejuar lëvizjet e nevojshme të konstruksionit.

 

U vu re gjithashtu se, kur temperatura e ajrit rritej me 12 gradë, lidhjet prej hekuri zgjateshin me rreth tre milimetra.

 

Siç u përmend më sipër, ndërtimi i urës u krye nga kompania Ing. Mazorana & Co., me seli në Trieste të Italisë. Llogaritjet dhe projekti teknik iu besuan inxhinierit Gerold Schnitter, ndërsa drejtimi dhe zbatimi i punimeve në Shqipëri u krye nga autori i këtij raporti, Erwin Schnitter.

Matterhorn i bashkohet Listës së Trashëgimisë Gjeologjike Botërore

Mali i famshëm zviceran merr njohjen prestigjioze nga Unioni Ndërkombëtar i Shkencave Gjeologjike – Është qendra e tretë zvicerane në listë

Maja me pamje nga Zermatt zbulon fragmente të kores së Tokës që dikur ishin qindra kilometra larg, që i përkisnin kontinentit afrikan dhe kufirit të lashtë kontinental evropian

VOAL- Matterhorn është bashkuar zyrtarisht në Listën e Trashëgimisë Gjeologjike Botërore. Akademia Zvicerane e Shkencave Natyrore njoftoi të premten njohjen prestigjioze për piramidën e famshme shkëmbore me pamje nga Zermatt. Mali, me lartësi 4 478 metra, është qendra e tretë zvicerane që përfshihet në listën e Unionit Ndërkombëtar të Shkencave Gjeologjike. Lista, e krijuar në vitin 2022, identifikon vende gjeologjike me rëndësi globale. Para Matterhorn, u njohën akullnajat shkëmbore Engadine dhe thyerja e shtytjes Glarus. Kjo e fundit është një thyerje gjeologjike ku shkëmbinj të lashtë mbivendosen mbi shtresa shumë më të reja.

“Matterhorni është me interes të veçantë gjeologjik”, shpjegon Jürg Meyer i Komisionit Zviceran të Gjeo-Trashëgimisë. Forma e tij u formua nga akullnajat përreth. Gjeologjikisht, maja zbulon fragmente të kores së Tokës që dikur ishin qindra kilometra larg njëra-tjetrës. Ato i përkasin kontinentit Afrikan nga njëra anë dhe ish-kufirit kontinental evropian nga ana tjetër. Lista e Bashkimit Ndërkombëtar aktualisht përfshin 300 qendra të rëndësishme gjeologjike. Emërimi i Matterhornit u paraqit nga Komisioni Zviceran i Gjeo-Trashëgimisë, një organizatë e angazhuar për mbrojtjen e gjeodiversitetit të Zvicrës. ATS

Migros riorganizohet dhe krijon një kooperativë grupi

 VOAL- Migros po riorganizon dhe po përmirëson strukturën e saj organizative: bordet drejtuese të dhjetë kooperativave rajonale dhe Federata e Kooperativave të Migros kanë vendosur unanimisht të krijojnë një kooperativë të vetme grupi që do të shërbejë si entitet koordinues për shtatë njësitë e biznesit: Migros Supermarkets, Migros Industry, Denner, Migrol/migrolino, Digitec Galaxus, Migros Bank dhe Medbase.
Njoftimi u bë gjatë një konference për shtyp të hënën në mëngjes. Njoftimi u bë për median nga Ursula Nold, Presidente e Bordit të Drejtorëve të Federatës së Kooperativave, dhe nga Mario Irminger, Kryetar i Bordit të Drejtorëve, i cili do të japë dorëheqjen në mesin e vitit 2027.
Procesi do të zgjasë disa vite për t’u përfunduar dhe do të përfshijë kryesisht ndryshime në personel në menaxhmentin e lartë të kompanisë, me kusht që bashkimi të marrë miratimin e nevojshëm nga 2.3 milion anëtarët e thirrur për të votuar në mesin e vitit 2027. Konkretisht, CEO Mario Irminger, në detyrë që nga viti 2023, dhe Drejtori i Supermarketeve Peter Diethelm janë planifikuar të dalin në pension deri në atë datë. Të dy do të jenë 62 vjeç.
Nuk ka pushime nga puna deri në vitin 2028
Pritet që stafi administrativ të preket, ndërsa stafi i dyqaneve të kursehet. Migros aktualisht punëson afërsisht 80 000 njerëz. Në kooperativat aktuale rajonale, është siguruar se nuk do të ketë pushime nga puna si rezultat i riorganizimit të paktën deri në mesin e vitit 2028. Migros gjithashtu garanton që rajonet do të vazhdojnë të përfaqësohen. Për të siguruar pjesëmarrjen, do të krijohen gjashtë këshilla rajonale (një për Zvicrën frëngjishtfolëse dhe një për Zvicrën italishtfolëse), të cilat do të jenë në gjendje të paraqesin kërkesat e tyre në asamble përmes delegatëve të tyre. Dhe në nivel lokal – një tjetër siguri – klientët do të vazhdojnë të gjejnë të njëjtat degë dhe staf, si dhe të njëjtat linja produktesh rajonale: etiketa të tilla si “Nga Rajoni. Për Rajonin.” dhe “Nostrani del Ticino” do të ruhen.
Një riorganizim i thellë tashmë në proces

Që nga viti 2024, gjigandi i shitjes me pakicë është angazhuar në një riorganizim të thellë. Grupi është ndarë nga disa zinxhirë dyqanesh të specializuara dhe biznese të tjera, duke përfshirë Melectronics, SportX, Micasa dhe Hotelplan. Për më tepër, pas humbjeve të mëdha të regjistruara me zinxhirin e supermarketeve Tegut, Migros Zurich po tërhiqet nga tregu gjerman. ATS

Bazel: Dritë për të verbërit, sukseset fillestare të terapisë gjenetike

 

VOAL- Njerëzit e verbër po mësojnë të shohin: ajo që duket si një përrallë po bëhet realitet, të paktën deri në një farë mase. Një terapi e re për retinitin pigmentoz, e testuar më parë vetëm te disa njerëz, tregon rezultate të habitshme. Retiniti pigmentoz është një sëmundje e retinës që shkakton degjenerim progresiv të fotoreceptorëve, duke çuar në humbje graduale të shikimit.

Falë kësaj terapie, njerëzit e verbër kanë qenë në gjendje të njohin të paktën konturet e disa objekteve. Revista prestigjioze shkencore “New England Journal of Medicine” raporton gjetjet. Stefan Futterknecht i Institutit të Oftalmologjisë Molekulare dhe Klinike në Bazel (IOB) është bashkautor i këtij studimi të botuar së fundmi. Ai është i bindur se ky zbulim do të sjellë përfitime të mëdha.

Ndërhyrja në qelizat e retinës, e ndjekur nga syzet speciale 

Me këtë, ne kemi hedhur themelet për zhvillimin e terapive më të sakta dhe efektive në të ardhmen,” tha ai në një intervistë me SRF. Studimi përfaqëson një “moment historik për rikthimin e shikimit”. Pesë vjet më parë, një studim mbi këtë terapi gjenetike ishte kryer tashmë, atëherë në Paris dhe vetëm tek një person. Ai burrë arriti perceptimet e tij të para vizuale falë terapisë.

Pasi aplikimet tek ai pacient treguan efikasitet, Futterknecht dhe IOB vazhduan kërkimin e tyre. Edhe këtë herë, sipas IOB, pacienti i parë nga Parisi mori pjesë. Studimi i ri u krye në mënyrë anonime; emri i burrit nuk bëhet i ditur. Nga dhjetë pjesëmarrësit në studimin e zgjeruar, shumica raportuan një përmirësim, thotë Futterknecht: “Shtatë nga dhjetë persona kishin ndjeshmëri të shtuar ndaj dritës.”

Për më tepër, katër nga tetë persona ishin në gjendje të shihnin konturet e edhe objekteve më të vogla, siç është një kuti shkrepësesh. Nëse dikush mund të njohë një derë, për shembull, kjo mund ta lehtësojë shumë jetën e përditshme, sipas studimit. Për më tepër, ata që kishin praktikuar më shumë me syzet speciale të përdorura, të cilat transformojnë imazhet e kapura nga një aparat fotografik në pulse drite ngjyrë qelibar, panë më mirë. Ky zbulim është gjithashtu i rëndësishëm, thekson Futterknecht.

Larg perceptimit normal vizual

Megjithatë, ky moment historik është ende larg qëllimit: “Jemi ende shumë larg nga pika ku pacientët mund të lexojnë ose të kenë perceptimin vizual me të cilin jemi mësuar.” Tani po punohet për të përmirësuar elementë të ndryshëm të terapisë, duke përfshirë proteinat që i bëjnë qelizat të ndjeshme ndaj dritës. Idealisht, pacientët e trajtuar duhet të jenë në gjendje të shohin diçka edhe pa syzet e tyre. Shpresa afatgjatë është “të jenë në gjendje të rikthejnë shikimin e tyre sa më mirë të jetë e mundur”, thotë Futterknecht.

Të gjithë subjektet e studimit vuajnë nga retiniti pigmentoza, megjithëse origjina e tij ndryshon. Stefan Futterknecht e gjen këtë aspekt shumë premtues: ai tregon se terapia e re gjenike ka potencialin të ndihmojë shumë njerëz të verbër, jo vetëm një grup specifik. “Terapia optogjenetike” nuk adreson çdo shkak të vetëm të formave të ndryshme të kësaj sëmundjeje, në të cilën, në fazat e avancuara, qelizat e retinës normalisht të ndjeshme ndaj dritës mezi funksionojnë. Në vend të kësaj, ajo u lejon qelizave të tjera të retinës – të cilat normalisht kanë detyra të tjera – të mësojnë të reagojnë ndaj dritës. RSI

Shkencëtari zviceran: Inteligjenca Artificiale nuk do të na vrasë

VOAL- Për javë të tëra, paralajmërimet janë shtuar nga gjigantët e teknologjisë në lidhje me rreziqet e zhvillimit të pakontrolluar të inteligjencës artificiale. Por jo të gjithë janë dakord. Për shembull, shkencëtari zviceran Marcel Salathé, profesor në Institutin Federal Zviceran të Teknologjisë në Lozanë dhe bashkëdrejtor i Qendrës për IA-në, foli për skenarë të ekzagjeruar që “fshehin interesat ekonomike dhe dëshirën për rregullore të personalizuara”. Ai ndau këto mendime jokonvencionale në lajme.
“Ka nga ata që kanë frikë nga këto teknologji, dhe disa kanë vërtet frikë se ato do të marrin kontrollin. Por për arsye që nuk mund t’i kuptoj, këto frikëra papritmas u gjetën në faqet e para të Wall Street Journal dhe New York Times,” deklaroi Salathé.
“Ata po veprojnë si sekte.”
Hulumtuesit që kanë folur hapur në javët e fundit “kanë përdorur gjuhë shumë të fortë: ‘Do të vdesim të gjithë brenda dhjetë vjetësh.’ Kjo është ajo që bëjnë sektet, dhe është vërtet një argument shumë i rrezikshëm,” theksoi profesori në EPFL.
“Nëse përfundoni duke e besuar vërtet, mund të merrni masa ekstreme, duke bërë gjëra që normalisht nuk do t’i bënit, kundër të tjerëve ose vetes. Po flas, për shembull, për vetëvrasje, vetëvrasje kolektive, siç sugjerojnë shpesh sektet, ose sulme në përgjithësi, madje edhe kundër atyre që zhvillojnë këto teknologji.”
A mund të jetë një strategji?
Po sikur ky alarmizëm të jetë një dredhi gjigante për të na shpërqendruar nga ajo që po ndodh prapa skenave? “Siç thonë, gjithmonë duhet të shikosh se ku shkojnë paratë. Po flasim për kompani që së shpejti do të listohen në bursë, me vlerësime në triliona: shuma të mëdha,” u përgjigj bashkëdrejtori i Qendrës së IA-së EPFL. “Ata kanë frikë nga konkurrenca nga kompanitë më të vogla, startup-et ose fuqia kryesore e IA-së: Kina. Pra, ata duan të mbrohen, dhe mënyra më e mirë për të arritur këtë mbrojtje është të mbjellim frikë.” 
Pra, IA nuk përbën problem?
Për Marcel Salathé, çdo kërcënim ka një kundërmasë në vetë teknologjinë: “Ashtu si çdo teknologji e fuqishme, IA mund të përdoret për qëllime dashakeqe: po mendoj, për shembull, për përdorime ushtarake ose sulme kibernetike. Por në të dyja rastet, duhet të kujtojmë se mund të mbrohemi edhe me IA”, deklaroi ai në mënyrë pragmatike. RSI

Zvicra kryeson industrinë e robotikës

VOAL- Nga dronët te robotët nënujorë te aplikimet mjekësore dhe industriale: Zvicra zë një pozicion kryesor në sektorin e robotikës. Kjo sipas monitorimit të fundit ekonomik të publikuar nga Raiffeisen, i cili përshkruan një ekosistem në rritje të shpejtë të lidhur ngushtë me kërkimin universitar.

Mbi 200 kompani aktive në sektor

Sipas analizës, 217 kompani të lidhura me sektorin e robotikës operojnë në Zvicër. Nga këto, 109 projektojnë dhe prodhojnë drejtpërdrejt robotë.

Më shumë se gjysma e kompanive janë themeluar në universitete dhe institute kërkimore zvicerane. Instituti Federal Zviceran i Teknologjisë në Zyrih (ETH) dhe Instituti Federal Zviceran i Teknologjisë në Lozanë (EPFL) luajnë një rol kyç, duke prodhuar afërsisht 80% të degëve universitare aktive në sektor.

Komuniteti i biznesit përbëhet kryesisht nga ndërmarrje të vogla dhe të mesme: 87% e kompanive punësojnë më pak se 100 persona. Në përgjithësi, sektori mbështet afërsisht 7,000 vende pune.

Nga dronët te robotët që eksplorojnë shtratin e detit

Një nga pikat e forta të Zvicrës është zhvillimi i sistemeve të afta për të lundruar në mënyrë autonome në mjedise komplekse. Ky është rasti me dronët dhe robotët mobilë, por edhe me aplikacione shumë të specializuara.

Shembuj përfshijnë Roboa, një kompani e themeluar nga ETH Zurich që po zhvillon robotë në formë gjarpri të projektuar për të inspektuar tubacionet dhe hapësirat e vështira për t’u arritur. Një shembull tjetër është Tethys Robotics, një kompani që krijon robotë nënujorë të përdorur për monitorimin e infrastrukturës në det të hapur dhe për operacione të tjera në mjedise detare.

Robotika industriale është gjithashtu e përhapur në fabrikat zvicerane. Sipas standardeve ndërkombëtare, vendi ka 29 robotë industrialë për një mijë punëtorë prodhimi, një dendësi më e lartë se ato të regjistruara në Francë, Austri, Kanada dhe Kinë.

Kapitali ndjek inovacionin

Zvicra gjithashtu udhëheq në financimin evropian. Sipas Raportit të Spinouts European 2025, spin-off-et e robotikës të themeluara në ETH Zurich kanë mbledhur afërsisht 785 milionë dollarë në kapital sipërmarrës, ndërsa ato të lidhura me EPFL kanë tërhequr afërsisht 508 milionë dollarë.

Investimet përfshijnë një gamë të gjerë fushash: nga kirurgjia minimalisht invazive deri te teknologjitë bujqësore, duke përfshirë sistemet autonome të kontrollit të barërave të këqija.

Profesionet më të ekspozuara ndaj robotizimit

Studimi i Raiffeisen vlerëson se, në të ardhmen, robotika mund të ndikojë afërsisht në një në tre vende pune në Zvicër. Potenciali më i madh është i përqendruar në sektorët industrialë dhe të ndërtimit, ku aktivitete të shumta tashmë mund të automatizohen. Ndër profesionet më të ekspozuara janë personeli ndihmës në industri dhe ndërtim, elektricistët, operatorët e makinerive dhe impianteve, dhe përpunuesit e metaleve.

Pritet një përhapje më graduale në aktivitetet që kërkojnë kontakt të konsiderueshëm njerëzor, siç janë ndihma, kujdesi dhe mbështetja personale.

Vetëm një përgjigje e pjesshme ndaj mungesës së personelit

Prania në rritje e robotëve nuk përfaqëson domosdoshmërisht një zgjidhje për mungesën e fuqisë punëtore të kualifikuar. Sipas autorëve të studimit, vetëm 17% e profesioneve që përjetojnë një mungesë të konsiderueshme kanë gjithashtu një ekspozim mbi mesataren ndaj robotikës. Prandaj, në shumë fusha, aftësitë njerëzore do të mbeten të vështira për t’u zëvendësuar, të paktën në afat të mesëm. RSI

Federata Zvicerane tërheq mbështetjen e saj për Gianni Infantinon

VOAL- Federata Zvicerane ka vendosur të tërheqë mbështetjen e saj, të shprehur në qershor 2026, për kandidaturën e Gianni Infantinos për një mandat të mëtejshëm si President i FIFA-s. Vendimi u mor nga Komiteti Qendror në mbledhjen e tij më 25 shtator, por u bë publik vetëm sot. “Vendimi”, thuhet në deklaratën në faqen e internetit të ASF-së, “vjen pas një shqyrtimi të plotë të zhvillimeve në muajt e fundit. Nga perspektiva e ASF-së, disa ngjarje ngrenë pyetje themelore në lidhje me lidershipin, qeverisjen, transparencën dhe proceset e vendimmarrjes brenda FIFA-s. Kjo ka të bëjë veçanërisht me çështjet e qartësisë rregullatore dhe integritetit të konkurrencës në rastin Balogun, si dhe përfshirjen dhe llogaridhënien institucionale në lidhje me FIFA Forward Enterprise.”

Për Federatën Zvicerane, “besueshmëria, transparenca, llogaridhënia dhe përfshirja efektive e organeve kompetente statutore janë parakushte thelbësore për besimin në qeverisjen e futbollit ndërkombëtar dhe në integritetin e FIFA-s. Në dritën e zhvillimeve që nga qershori 2026 dhe çështjeve të pazgjidhura, Komiteti Qendror beson se këto parakushte nuk përmbushen më”.

Presidenti i ASF-së, Peter Knäbel, deklaroi se Federata “pret standardet më të larta të transparencës, qartësisë dhe llogaridhënies institucionale nga udhëheqja e FIFA-s. Masat e shpallura nga Federata Ndërkombëtare në letrën e saj të 21 shtatorit sigurisht që përfaqësojnë një sinjal të rëndësishëm dhe mund të kontribuojnë në përmirësimin e situatës. Në të njëjtën kohë, megjithatë, mbeten pyetje themelore në lidhje me kontekstin, përgjegjësitë dhe proceset e vendimmarrjes. Meqenëse këto nuk janë sqaruar bindshëm, ne nuk mund të marrim përgjegjësinë për të vazhduar mbështetjen e kandidaturës së Infantinos”.

“Ky vendim nuk përfaqëson një largim nga bashkëpunimi konstruktiv brenda FIFA-s dhe komunitetit ndërkombëtar të futbollit”, theksoi gjithashtu deklarata. “Si shoqatë e vendit pritës të FIFA-s dhe UEFA-s, ASF është e vetëdijshme për përgjegjësinë e saj të veçantë dhe do të vazhdojë të përpiqet për transparencë, struktura të besueshme dhe të përgjegjshme, vendimmarrje të bazuara në rregulla dhe forcimin e një futbolli ndërkombëtar të bashkuar dhe integral.”RSI

Neutraliteti, shtypi thekson humbjen e madhe të SVP

VOAL- Një humbje e parashikuar, një goditje për Christoph Blocher dhe një rezultat që forcon pozicionin e qeverisë. Këto janë reflektimet dhe komentet në shtyp mbi refuzimin e fortë të iniciativës së neutralitetit, e refuzuar dje nga të gjitha kantonet dhe nga mbi dy të tretat e votuesve. Vota prej 70% kundër është “një vendim përfundimtar për ata që kërkuan neutralitet të ngurtë dhe egoist”, deklaron editoriali i Corriere del Ticino, duke specifikuar se rezultati i qartë përfaqëson “në të njëjtën kohë, një miratim të politikave” të Parlamentit dhe Ekzekutivit. Iniciativa, vazhdon gazeta, “ishte një humbje totale, duke përjashtuar çdo mundësi serioze për rimëkëmbje”.

Iniciativa e Neutralitetit Refuzohet

Nga ana e saj, laRegione e quan rezultatin “një rezultat që shmang rrezikun e dogmatizimit të asaj që mbetet një instrument i thjeshtë, megjithëse i rëndësishëm, i politikës së jashtme zvicerane: një mjet, jo një qëllim, i cili, si i tillë, duhet të vazhdojë të përdoret me fleksibilitetin e nevojshëm, varësisht nga rrethanat globale”, shkruan gazeta. NZZ gjithashtu e quan atë një “rezultat të padiskutueshëm”. Por për gazetën e Zyrihut, “iniciativa e Christoph Blocher”, e cila financoi fushatën me gati 4 milionë franga, nuk kishte asnjë shans që nga fillimi. Për gazetat zvicerano-gjermane të grupit Tamedia, rezultati i së dielës përfaqëson një “disfatë personale” për ish-Këshilltarin Federal të Partisë Popullore Zvicerane, i cili me sa duket “dështoi as të bindte partinë e tij”. Blick, nga ana tjetër, foli për një “kalim gradual” për t’u distancuar nga tribuna e SVP-së. Slogani nuk ishte vetëm “të gjithë kundër SVP-së”, por “të gjithë kundër Blocher”. Hapi tjetër do të ketë të bëjë me dosjen edhe më të rëndësishme të BE-së, e cila, sipas gazetës zvicerano-gjermane, ka të ngjarë t’i besohet vajzës së Blocher, Magdalena Martullo-Blocher.

 Sipas La Liberté, ishte një “disfatë mjeshtërore e shkaktuar nga populli”, si dhe “një sinjal i qartë për Blocher”. “Mund të blini postera kudo në vend dhe reklama në gazeta (…) Por një shumicë popullore mbetet më e vështirë për t’u fituar”, deklaruan gazetat e grupit ESH (Le Nouvelliste, ArcInfo dhe La Côte), duke iu referuar fushatës shumëmilionëshe të Blocher. SVP “nuk po kalon një moment veçanërisht të favorshëm në zgjedhje”, vëren më në fund Le Temps, duke kujtuar humbjen e tretë të partisë për këtë vit. Ky pengesë “është veçanërisht e dhimbshme” sepse ka të bëjë me një nga politikat e saj kryesore. Anasjelltas, votimi përfaqëson gjithashtu “një po të fortë” ndaj zbatimit të neutralitetit nga Këshilli Federal: kjo, thekson gazeta e Gjenevës, është hera e parë që kjo politikë ka marrë një mbështetje kaq popullore. ATS

Solidariteti: Një vlerë themelore për 95% të zviceranëve

 VOAL- Zviceranët janë një popull solidariteti. Kjo konfirmohet nga Barometri i tretë i Solidaritetit, i botuar nga Solidariteti Zviceran me rastin e 80-vjetorit të tij, i cili festohet nesër, të shtunën, më 26 shtator.

Java Speciale e Solidaritetit Zviceran

Studimi, i kryer në bashkëpunim me Qendrën për Studime të Filantropisë (CEPS) në Universitetin e Bazelit, kap marrëdhënien e popullsisë me këtë vlerë.

Një Parim i Rrënjosur Thellë në të Gjithë Popullsinë

95% e banorëve, sipas një njoftimi për shtyp, besojnë se solidariteti është themelor për bashkëjetesën shoqërore. Ky zbulim përfshin të gjitha brezat dhe grupet demografike. Megjithatë, del në pah një paradoks: vetëm 68% e perceptojnë shoqërinë zvicerane si vërtet mbështetëse. Solidariteti është një vlerë e ndarë gjerësisht, por në jetën e përditshme nuk përkthehet gjithmonë në veprime konkrete.

Pa lodhje pavarësisht krizave

86% e të anketuarve besojnë se krizat dhe situatat emergjente janë rritur vitet e fundit. Pavarësisht kësaj, gatishmëria për të dhuruar mbetet e qëndrueshme: 60% nuk ​​kanë ndryshuar, ndërsa 28% janë rritur në të vërtetë. Rrëshqitja shkatërruese e tokës në Blatten, në fund të majit 2025: Solidariteti Zviceran mblodhi 23 milionë franga për të mbështetur banorët. Keystone Vetëm 8% raportuan një rënie. Perceptimi i vështirësive në rritje nuk çon në një zhvendosje nga ndihma ndaj të tjerëve.

Më selektiv në zgjedhje

Emergjencat e shumta po ndryshojnë mënyrën se si ofrohet mbështetja. 78% thonë se po shqyrtojnë më me kujdes se ku të japin kontributin e tyre. 61% ndonjëherë pyesin veten nëse ndihma e tyre po ka vërtet efekt. Situatat kritike mund të gjenerojnë një ndjenjë mbingarkese dhe pafuqie.

Mbështetje, po, por me kushte

76% besojnë se është e rëndësishme të verifikohet nëse një person me të vërtetë meriton ndihmë. Më pak se gjysma e të anketuarve duan të kufizojnë mbështetjen tek ata që përjetojnë vështirësi për arsye përtej kontrollit të tyre. Barometri tregon se gatishmëria është e përhapur, por mendimet mbi kushtet janë të ndryshme.

80 Vjet Ndihmë Praktike

E lindur nga një transmetim radiofonik në Zvicrën frëngjishtfolëse, Solidariteti Zviceran ka zhvilluar 275 fushata për mbledhje fondesh për viktimat e konfliktit, fatkeqësive natyrore dhe njerëzve në nevojë. Gjatë tetë dekadave, ajo ka mbledhur 2.2 miliardë franga, duke mbështetur projekte në 124 vende. Një e pesta e kësaj shume është ndarë për Zvicrën. Ndër fushatat në vazhdim, reagimi ndaj emergjencave në Venezuelë pas tërmetit të qershorit të kaluar. Keystone Demonstrimi më i madh i solidaritetit ndodhi pas cunamit të vitit 2004 në Azinë Juglindore, kur u dhuruan gati 230 milionë franga.ATS

Banka Kombëtare Zvicerane vendosi të mbajë normën e saj bazë të interesit në 0%

VOAL- Të enjten, Banka Kombëtare Zvicerane (SNB) vendosi të mbajë normën e saj bazë të interesit në 0%, e cila është në fuqi që nga qershori 2025, pasi inflacioni në Konfederatë mbetet nën kontroll. “Nëse është e nevojshme, SNB është (…) e përgatitur të ndërhyjë në tregun e këmbimit valutor për të siguruar kushte të përshtatshme monetare”, shtoi ajo në një deklaratë. Ndryshe nga Rezerva Federale e SHBA-së (Fed) dhe Banka Qendrore Evropiane (BQE), të cilat kohët e fundit rritën normat e tyre bazë të interesit, banka qendrore zvicerane ka zgjedhur status quo-në monetare. Pavarësisht përshpejtimit të lehtë të inflacionit në Konfederatë për shkak të rritjes së çmimeve të naftës, politika monetare e SNB-së “është e përshtatshme për të mbajtur inflacionin brenda intervalit të stabilitetit të çmimeve dhe mbështet aktivitetin ekonomik”, shtoi ajo. SNB synon të mbajë inflacionin midis 0% dhe 2%. Megjithatë, banka qendrore zvicerane paralajmëroi se “mjedisi i politikave tregtare dhe zhvillimet e kursit të këmbimit mbeten faktorë pasigurie”. Parashikimi i rritjes së PBB-së rishikohet lart për vitin 2026 Gjithashtu sot, të enjten, SNB rishikoi ndjeshëm lart parashikimin e saj të rritjes së produktit të brendshëm bruto (PBB) për vitin aktual, duke e çuar atë në një interval prej 1.5% deri në 2.0% nga rreth 1% në mesin e qershorit, gjatë shqyrtimit të saj tremujor të situatës ekonomike dhe monetare të vendit. Rritja ekonomike zvicerane pritet të mbetet afërsisht 1.5% në vitin 2027. Parashikimet e inflacionit si për vitin aktual ashtu edhe për vitin e ardhshëm janë rishikuar lart me afërsisht 10 pikë bazë, në 0.7% dhe 0.8%, përkatësisht, “për shkak të rritjes më të fortë se sa pritej të çmimeve të naftës”, deklaron banka qendrore në faqen e saj të internetit. Inflacioni pritet të stabilizohet në këtë nivel në vitin 2028. Këto vlerësime mbeten të varura nga ruajtja e një norme politike zero për të gjithë periudhën në fjalë. ATS

Presidenti zviceran në OKB: Dialogu nuk është shenjë dobësie

VOAL- Presidenti Guy Parmelin, në fjalimin e tij në Asamblenë e 81-të të Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në Nju Jork, u bëri thirrje krerëve të shteteve të “demonstrojnë se bashkëpunimi është i mundur”.

Leksioni i maleve zvicerane

Zvicra, si një vend me male dhe lugina, ka mësuar të kapërcejë përçarjet. “Një kufi natyror mund të bëhet edhe një vend takimi”, tha ai të mërkurën në mbrëmje (ora lokale). “Ne e dimë nga përvoja se dialogu nuk është shenjë dobësie”.

Bashkëpunimi nuk imponon as vlera dhe as një model të vetëm. Është i dobishëm kur krijon partneritete, lehtëson shkëmbimin e njohurive dhe i lejon të gjithëve të veprojnë në mënyrë të pavarur. “Nuk ka të bëjë me të bërit diçka për të tjerët, por me të vepruarit së bashku”, theksoi Parmelin.

Shkeljet e Parimeve të OKB-së

Kjo përvojë mund të zbatohet në botë, e cila është në një pikë kthese. “Parimet themelore të Kartës së Kombeve të Bashkuara – ndalimi i përdorimit të forcës, respekti për sovranitetin dhe integritetin territorial – po shkelen hapur”, theksoi presidenti zviceran.

Parmelin mbështeti një kthim në multilateralizëm. “Pyetja është nëse marrëdhëniet midis vendeve do të vazhdojnë të bazohen në rregulla të përbashkëta apo nëse ato do të përcaktohen gjithnjë e më shumë nga ndikimi dhe fuqia e shteteve individuale”, deklaroi ai.

Rritja e proteksionizmit

Rënia e besimit midis kombeve shtrihet përtej fushave të paqes dhe sigurisë. Ekonomia globale preket gjithashtu: “Proteksionizmi është në rritje. Zinxhirët e furnizimit, të cilët janë zhvilluar gjatë dekadave të ndërvarësisë, po riorganizohen ose shpërbëhen nën ndikimin e tensioneve gjeopolitike”, vazhdoi ai.

Megjithatë, qëndrueshmëria ekonomike lind aty ku marrëdhëniet gëzojnë mbështetje të gjerë, krijohen partneritete të reja dhe shkëmbimet midis rajoneve të botës mbeten sa më të hapura të jetë e mundur.

Gjeneva: Një vend për dialog

Zvicra neutrale vazhdon të ofrojë zyrat e saj të mira dhe të krijojë hapësirë ​​për dialog. Gjeneva është një vend i tillë. “Zvicra, si shtet pritës, siguron që Gjeneva të mbetet e hapur, e arritshme dhe gjithëpërfshirëse – si për shtetet e mëdha ashtu edhe për ato të vogla, si për Veriun ashtu edhe për Jugun”, deklaroi Parmelin.

Presidenti më pas iu referua Samitit të Inteligjencës Artificiale (IA) që do të mbahet në qytet pranë Liqenit të Gjenevës më 21 dhe 22 qershor 2027, nën moton “Ura Ndërlidhëse e Inovacionit dhe Besimit”.

Sfidat globale kërkojnë bashkëpunim IA tregon qartë një gjë, shtoi Presidenti i Konfederatës Zvicerane: “Disa transformime janë aq të thella dhe të shpejta sa asnjë vend i vetëm nuk mund t’i adresojë të gjitha pasojat e tyre i vetëm. Ne kemi nevojë për institucione të afta për të gjetur përgjigje për sfidat që tejkalojnë kufijtë.” ATS


Send this to a friend