Një padi e depozituar në Gjykatën e Miami-Dade në SHBA hedh dritë mbi një skemë të dyshuar mashtrimi financiar me vlerë mbi 7.6 milionë dollarë, ku një biznesmen amerikan akuzon partnerin e tij për manipulim, premtime të rreme dhe shkelje të marrëveshjes.

Sipas dokumentit të siguruar nga Panorama Online, paditësi Mark Faist pretendon se është bindur të investojë miliona dollarë në projekte të pasurive të paluajtshme në New York, pas një fushate të gjatë ndikimi nga Ron Yeffet dhe kompania e tij R&I Trading.
Ron Yeffet është i njohur në Shqipëri për lidhjet me kryeministrin Edi Rama dhe përfshirjen e tij në bashkëpunim me kompaninë KAYO, e cila do të prodhojë armatime.

Në padi thuhet se Mark Faist transferoi gjithsej 8,611,676.50 USD, pasi iu premtuan prona në New York me çmime shumë të ulëta, fitime të sigurta dhe mundësi për të tërhequr paratë në çdo moment. Por sipas dokumentit, këto pretendime rezultuan të gjitha të rreme. “Paditësi nuk mori asnjë dollar kthim”, thuhet në padi.

SKEMA

Ne dokumentin zyrtar thuhet se: “Ron Yeffet krijon një marrëdhënie me Mark Faist dhe shfrytëzon kursimet e tij personale për të nxjerrë miliona në investime. Pas një karriere të gjatë si tregtar energjie, Mark Faist doli në pension në vitin 2018.

Z. Faist dhe familja e tij zgjodhën të vendosen në Miami, Florida, për të shijuar frytet e një jete pune të gjatë. Pas zhvendosjes në Miami, z. Faist iu prezantua të paditurit Ron Yeffet. Ajo që filloi si një njohje shoqërore në dukje e zakonshme ishte, në realitet, akti i parë i një fushate të llogaritur dhe metodike nga Yeffet për të fituar simpatinë dhe besimin e z. Faist.

Me kalimin e kohës, Yeffet punoi me qëllim për ta thelluar marrëdhënien. Ai e prezantoi z. Faist me familjen e tij, ndau detaje intime rreth aktiviteteve të tij të pretenduara filantropike dhe bindjeve fetare, dhe bëri përpjekje të qëllimshme për të projektuar një imazh të pasurisë dhe suksesit të jashtëzakonshëm.

Ai mburrej se zotëronte avionë privatë, mjete të shtrenjta ujore dhe ora luksoze me çmime të larta — të gjitha të dizajnuara për të krijuar një aureolë të paprekshmërisë financiare që më vonë do të shërbente si bazë për skemën e tij. Afrimi i Yeffet ndaj z. Faist shkoi shumë përtej tryezave të darkave. Menjëherë pas kufizimeve të udhëtimeve në SHBA gjatë pandemisë COVID-19 në mars 2020, Yeffet ftoi z. Faist dhe bashkëshorten e tij në një udhëtim në Paris me avionin e tij privat”.

INVESTIMET E PRETENDUARA

Padia tregon dhe detajet nga mekanizmi si iu tjetërsuan paratë Faist! “Ron Yeffet shfrytëzoi pa hezitim dobësinë e z. Faist. Ai i paraqiti atij se pandemia COVID-19 kishte krijuar një mundësi të rrallë, që ndodh një herë në një brez. Sipas Yeffet, pronat problematike në qytetin e Neë York po shiteshin me zbritje të mëdha dhe investitorët që vepronin shpejt mund të përfitonin fitime të konsiderueshme. Yeffet pretendoi se kompania e tij, R&I Trading, ishte në një pozicion unik për t’i blerë këto prona.

Ai gjithashtu u mburr se ishte ndër të paktët që kishin lidhjet dhe ekspertizën për të marrë të drejta zhvillimi dhe për të rritur vlerën e këtyre pronave. Për ta bërë z. Faist të ndihej i përzgjedhur, Yeffet e paraqiti këtë mundësi si ekskluzive: z. Faist do të ishte partneri i tij i parë dhe i vetëm, i ftuar që në fazën fillestare të asaj që Yeffet e përshkroi si një mundësi investimi të rrallë. Fushata disamujore e Yeffet për të ndërtuar besimin e z. Faist kishte arritur efektin e synuar”.

MARREVESHJA

Mes Mark Faist dhe Ron Yeffet u nënshkrua një marrëveshje, pasi shtetasi izraelit kërkoi më shumë kohë për ti mbledhur fondet që i detyrohej biznesmenit. “Të përballur me perspektivën e afërt të një procesi gjyqësor, të paditurit kërkuan më shumë kohë për të mbledhur fondet që i detyroheshin z. Faist. Në këmbim të asaj kohe — dhe të marrëveshjes së z. Faist për të hequr dorë përkohësisht nga ngritja e padisë — të paditurit pranuan shprehimisht përgjegjësinë e tyre dhe ranë dakord të shlyenin shumën e papaguar sipas një grafiku të përcaktuar, me interes.

Rezultati ishte Marrëveshja e Pajtimit, e ekzekutuar nga të gjitha palët më 29 shtator 2025.  Marrëveshja e Pajtimit përcaktonte se palët kishin rënë dakord më parë të investonin së bashku në pasuri të paluajtshme në Neë York dhe se z. Faist kishte transferuar gjithsej 8,611,676.50 USD tek R&I Trading në zbatim të asaj marrëveshjeje investimi.

Marrëveshja e Pajtimit gjithashtu pranonte se, në maj 2025, Yeffet dhe R&I Trading kishin transferuar 1 milion USD tek z. Faist si shlyerje e pjesshme e investimit të tij, duke lënë një bilanc të papaguar prej 7,611,676.50 USD që ende nuk i ishte kthyer z. Faist. (po aty) Sipas Marrëveshjes së Pajtimit, Yeffet dhe R&I Trading ranë dakord t’i paguanin z. Faist 7,611,676.50 USD plus interes brenda nëntëdhjetë (90) ditëve nga data efektive 29 shtator 2025, me interes që akumulohej mbi balancën e papaguar me një normë prej 5% në vit, i llogaritur mbi bazë interesi të thjeshtë, bazuar në një vit prej 365 ditësh, duke u akumuluar çdo ditë nga data efektive deri në pagesën e plotë.
Duke ekzekutuar Marrëveshjen e Pajtimit, palët ranë dakord të shuanin marrëveshjen e mëparshme të investimit, të lirojnë detyrimet e tyre të mëparshme sipas saj dhe ta zëvendësojnë atë me Marrëveshjen e Pajtimit. Yeffet dhe R&I Trading pranuan shprehimisht dhe ranë dakord në Marrëveshjen e Pajtimit se ata mbeten bashkërisht dhe individualisht përgjegjës për të gjithë shumën e papaguar prej 7,611,676.50 USD deri në shlyerjen e plotë”, thekson dokumenti.

KERKESA PER DEMSHPERBLIM

Në padinë e tij, Mark Faist kërkoi që gjykata ta dëmshpërlejë, duke i marrë mbrapsht paratë që Ron Yeffet i detyrohet, pasi dhe duke i paguar dhe normat e interesit. “Paditësi Mark Faist kërkon me respekt që kjo Gjykatë të nxjerrë një vendim përfundimtar në favor të tij dhe kundër të paditurve Ron Yeffet dhe R&I Trading, bashkërisht dhe individualisht, duke i dhënë z. Faist dëmshpërblim në një shumë jo më pak se 7,611,676.50 dollarë, plus të gjithë interesin kontraktual të akumuluar me normën 5% në vit, të gjithë interesin e lejuar nga ligji, tarifat e arsyeshme të avokatëve dhe kostot, si dhe çdo lehtësim tjetër që Gjykata e konsideron të drejtë, të barabartë dhe të përshtatshëm sipas rrethanave”. gsh

Deputetja nismëtare e PS-së, Zamira Sinaj, mori si shembull Sazanit për të justifikuar modifikimin e ligjit për “Portet turistike’, ndërsa pretendoi se kjo do t’u shërbente gjithë investitorëve strategjikë që në projektet e tyre kishin parashikuar dhe ndërtimin e një porti.

TIRANË- Kuvendi miratoi të enjten me 76 vota të mazhorancës socialiste një nismë ligjore të mbështetur nga qeveria, e cila parashikon dhënien pa garë të koncesioneve për porte turistike në favor të kompanive që kanë përfituar statusin e investitorit strategjik.

Në të vërtetë, ndryshimi I ligjit u prezantua të kishte vetëm një qëllim: përmbushjen e një kërkese të mbërritur në qeveri nga kompania e përfaqësuar nga dhëndri i presidentit amerikan, Jared Kushner për investimin e parashikuar në ishullin e Sazanit.

Deputetja nismëtare e PS-së, Zamira Sinaj, mori si shembull Sazanit për të justifikuar modifikimin e ligjit për “Portet turistike’, ndërsa pretendoi se kjo do t’u shërbente gjithë investitorëve strategjikë që në projektet e tyre kishin parashikuar dhe ndërtimin e një porti.

Opozita e kundërshtoi nismën si “një ligj me porosi” për të favorizuar 2-3 biznesmenë në përdorimin e pronës publik – praktikë kjo që bie ndesh me procesin e integrimit europian.

Deputetja Jorida Tabaku tha se e kishte denoncuar nismën në Komisionin Europian si ndërhyrje që “bie ndesh me Marrëveshjen e Stabilizim-Asociimit dhe cënon disa kapituj kyçë të legjislacionit europian”.

“Ligji për portet turistike është një tjetër ligj me porosi, një ndër dhjetëra të tillë që kanë kaluar në Kuvend, duke mbrojtur interesa të veçanta dhe jo interesin publik,” u shpreh Tabaku, duke e konsideruar këtë si pjesë të një praktike të përsëritur të qeverisë Rama.

Tabaku i tha BIRN se ky ishte një nga dhjetra ligjet klienteliste të mazhorancës socialiste me ndikim në prishjen e konkurrencës dhe keqpërdorimin e pronës publike. Sipas grupimeve të bëra nga deputetja, këto nisma ligjore kanë ngritur mekanizma për të favorizuar grupime të vogla individësh apo kompanish të afërta me qeverinë.

Mes ndërhyrjeve të miratuara gjatë dekadës së fundit, Tabaku përmend ligjin për investimet strategjike apo ngritjen e Korporatës së Investimeve Shqiptare, ligjet speciale për portin e Jahteve në Durrës apo Teatrin Kombëtar, i cili u rrëzua  më pas nga Gjykata Kushtetuese, si dhe ligjet për lojërat e fatit, zonat e mbrojtura apo parqet teknologjike, TEDA.

“Pasojat në ekonomi janë të jashtëzakonshme dhe po ndihen në pjesën më të madhe të sektorëve,” tha Tabaku për BIRN.

Ligjet ‘e porositura’ konsiderohen si një nga format më të dukshme të kapjes së shtetit, përmes së cilave vendimarrja publike diktohet nga interesat private të një numri të vogël njerëzish.

Sipas ekspertit të ekonomisë, Zef Preçi, ligji që parashikon dhënien pa garë të porteve turistike në favor të investitorëve strategjikë është një tjetër shembull i kapjes së shtetit në favor të klientëve të qeverisë.

“Përmes këtij amendimi me një procedurë të dyshimtë ligjore, buxhetit iu hoqën disa miliona euro që mund të sillte gara e parashikuar në legjislacionin vendas, ndërsa bëhet e qartë fuqia ndikuese e parasë së grumbulluar në pak duar mbi vendimmarrjen qeveritare dhe ligjbërjen shtetërore,” tha Preçi për BIRN.

Ndërhyrja në një ligj të përhershëm në favor të një ligji të përkohshëm është gjithashtu në kundërshtim me teknikën legjislative, thekson më tej Preçi.

“Përfituesit janë klientët e vjetër dhe të rinj të qeverisë,” tha ai, ndërsa shtoi se qytetari vazhdon të mbetet i humbur, ndërsa sheh se një pjesë e rëndësishme e pasurive të vendit po kalon në duart e kapitalit vendas apo “miqve të huaj të kryeministrit”.

Edhe Neritan Sejamini, analist i politikës, thekson se këto praktika të dhënies së pronave publike me ligje favorizuese po dëmtojnë ekonominë dhe konkurrencën e lirë.

“Nuk ka asgjë strategjike në investimet e ashtuquajtura strategjike që mbështet qeveria,” tha Sejamini. “Investitorët strategjikë janë klientët e zakonshëm të qeverisë, janë të gjithë shqiptarë, janë të njëjtët që marrin kontrata publike në fusha të tjera, që marrin leje ndërtime dhe që përfitojnë monopole dhe koncesione nga qeveria,” shtoi ai.

Nga ana tjetër, Sejamini vlerëson se investimet e tyre nuk kanë asnjë rëndësi startegjike, pasi të gjithë janë në sektorë me pak vlerë të shtuar në ekonomi. Përkundrazi, nuk vihen re sipas tij investime në prodhim, në infrastrukturë, në energji, në industri prodhuese të përparuara apo në infrastruktura të rëndësishme digjitale.

Sejamini e përkufizon modelin e investimeve strategjike si një mënyrë për të privatizuar prona shtetërore dhe për t’u dhënë favore ‘klientëve qeveritarë’.

“Ajo që është më skandaloze është që shpesh privilegjet që qeveria u afron këtyre janë më të mëdha se vetë investimet,” theksoi ai.

Zef Preçi thekson se ligjet me porosi deformojnë vendimmarrjen publike dhe e vënë atë në shërbim të interesave të ngushta private.

“Nga ana tjetër, pakësojnë të ardhurat e buxhetit të shtetit dhe krijojnë premisa për deformim të tregjeve për mallra apo shërbime të njëjta që ofrojnë operatorët eknomikë përfitues,” përfundoi ai./Reporter.al

Gazetari gjerman i Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ), Michael Martens shkruan në një artikull të tij se “humbja e pushtetit nga kryeministri hungarez Viktor Orban përbën një goditje, jo vetëm për Hungarinë, por edhe për aleatët e tij kryesorë politikë në Ballkanin Perëndimor”.

Në shkrimin me titull “Rrjeti i Orban në Ballkan është në prag të shkatërrimit”, gazetari gjerman thekson se më të prekurit nga kjo humbje në Ballkan janë presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, lideri i serbëve të Bosnjës, Milorad Dodik, si dhe kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Hristijan Mickoski, të cilët humbasin një nga mbështetësit më të fortë brenda Bashkimit Europian.

“Që nga rikthimi i tij në pushtet në vitin 2010, Orban kishte ndërtuar një rrjet të gjerë ndikimi në rajon, përmes mbështetjes së mediave, organizatave dhe partive me orientim joliberal, shpesh të shoqëruar me financime të konsiderueshme. E ardhmja e këtij rrjeti tani mbetet e pasigurt”, shkruan ndër të tjera Martens.

Më tej gazetari vijon analizën duke thënë se “një nga partnerët më të afërt të tij ishte Vuçiç. Madje, së fundmi, autoritetet serbe raportuan për një komplot të dyshuar ndaj një gazsjellësi që furnizon Serbinë dhe Hungarinë me gaz rus, një zhvillim që u interpretua nga shumë vëzhgues si ndihmë indirekte elektorale për Orban. Ky i fundit falënderoi publikisht Serbinë, duke e cilësuar ndërhyrjen si vendimtare për shmangien e një katastrofe.

Në Bosnjë dhe Hercegovinë, Orban ka qenë një mbështetës i rëndësishëm i Dodik, pavarësisht se ky i fundit është përballur me sanksione dhe ndalime politike. Budapesti ka kundërshtuar vazhdimisht përpjekjet brenda BE-së për ta ndëshkuar atë. Në të kaluarën, Hungaria ka ofruar edhe mbështetje financiare për Republikën Srpska, përfshirë kredi të konsiderueshme për sektorin bujqësor.

Po ashtu, lidhje të ngushta kanë ekzistuar edhe me partinë konservatore VMRO në Maqedoni e Veriut. Një nga rastet më të përfolura ishte ai i ish-kryeministrit Nikola Gruevski, i cili u arratis në Hungari në vitin 2018 pasi u dënua për shpërdorim detyre dhe mori azil politik atje.

Marrëdhëniet mes Orban dhe Mickoskit kanë mbetur të forta, të reflektuara edhe në mbështetje financiare dhe bashkëpunim mediatik. Biznesmenë të lidhur me Hungarinë kanë investuar në media në Maqedoninë e Veriut, duke ndikuar në diskursin publik në favor të aleatëve politikë.

Megjithatë, rrjeti i ndërtuar nga Orban gjatë më shumë se një dekade nuk pritet të shpërbëhet menjëherë. Në vitet e fundit janë raportuar tashmë shenja dobësimi, përfshirë reduktimin e mbështetjes financiare nga Budapesti, pjesërisht për shkak të bllokimit të fondeve nga Bashkimi Europian ndaj Hungarisë për çështje që lidhen me shtetin e së drejtës.

Në Serbi, opozita shpreson se largimi i Orban mund të ndikojë edhe në dobësimin e pushtetit të Vuçiç. Megjithëse vala e protestave kundër qeverisë është zbehur, ajo ka lënë gjurmë, dhe mund të rishfaqet në zgjedhjet e ardhshme parlamentare.

Pavarësisht paqartësive mbi zhvillimet e ardhshme politike në rajon, një gjë duket e qartë, boshti joliberal në Ballkanin Perëndimor është dobësuar ndjeshëm pas largimit të Orbán nga pushteti”.

N’kët ditë të shënueme për të tânë besimtarët të mbledhun sot këtu, jam sinqerisht tejet i emocionuem për nderë t’madhe që m’ka bâ famullitari i Kishës Zojës Pajtore t’Shqyptarve, i përnderëshmi Dom Ndue Gjergji si edhe Këshilli i Kishës, tue më nderuem me ftesë të tyne me i folë disa fjalë me kët rast para jush, motra e vllazën bashkatdhetarë t’ mij.

Ẫsht fol’e shkrue aq shum për personin si edhe veprën madhore të Nanës Terezë, sa që nuk m’ka mbetë mue m’u thânë juve asgjâ t’ re rreth saj. E ksisoji mund  kenë n’mjedis jush edhë njerz që dijnë me m’thânë mue shum mâ shum  se sa kishjem m’u thânë un atyne! Prandej e vendosa t’a kujtojmë s’bashku  shpirtin si edhe veprën e Saj  t’madhnueshme n’dy drejtime kryesore:

S’parit si mistike e madhe.

S’dytit, si luftëtare e pamposhtun, ku ky aspekt i saji âsht edhe gjâ shum’ e çuditshme, n’pamje t’jashtme: nji murgeshë, e imët fizikisht si ajo, e mû për mâ tepër edhe skâjshmërisht e vorfën, a ka si me pas’kenë luftëtare? Po, t’dashun miq, Ajo jo qi kje e tillë, por kje luftëtare e madhe n’dashtuní e përkushtim  Zotit n’personifikim t’Jezuit. Por t’mos i marrim çashtjet rryeshëm. T’shkojmë hap mbas hapi.

Mistika e Nânës Terezë rrezaton fuqishëm n’përkushtimin e Saj m’e pòamun n’çdo send e kudo. Për Nânën Terezë egziston vetëm nji dashtuní: Ajo për Zotin. E tue e përkrye e thellue kët dashtuní mrrihet m’e vlersue çdo krijim t’Tijin! Ky besim e prûni Nânën Terezë me pohue me t’madhe sr vetë vorfnia  e skâjshme e Motrave Misionare të Mëshirës  si edhe Dashtunisë, u nepte atyne mundësinë me kênë tânsisht t’lira prej çdo ndikimi t’huej e pra prej çfardo vartsije! E kjo liri e tyne u krijote mundësinë me pa n’secilin t’gërbulun n’secilin mâ t’vorfën të t’vorfënve, Zotin vetë, t’cillit ato i shërbejnë me përkushtimin mâ se t’skâjshëm. E kësi shtegu ato pra, tue luftue me bindje  t’thella anmikun shpirtnuer ma t’rreptin t’njerit, EGOIZMIN, kanë mrrîjtë  n’ato naltsina hyjnore prej kah  nuk ka mâ pengesë t’ua ndalë  pamjen e Zotit t’Plotfuqishëm si edhe t’Gjithëmëshirshëm!

Kah lutet Nâna Terezë  e thotë:

Kur mendoj vetëm për vedi,

Tërhiq vemndjen téme  mbi nji tjetër njeri

Ose kah i kërkon Zotit:

Kur kryqi i jêm bâhet i rândë,

Më bân m’e dákryqin e nji tjetrit

Shêmbulli qi Ajo na nep me lutjen e Saj, na difton se Ajo n’kët përkushtim ndaj Zotit  e vên vedin n’livelin e vetë Zotit t’mishnuem n’krijesë njerzore, por pa mëkatet e njérit) që me shêmbullin e Tij difton se ka ardhë  n’kët dhé me kryqin n’shpinë, m’e e kthye njerzimin  mëkatar n’rrugë t’shelbimit e mâ gjatë, t’amshimit!

Kjo sa i tokon mistikës Nânës Terezë.

Po si luftëtare shka e karakterizon Nânën e madhe? Historia ka diftue se të tânë diktatorët mâ t’mdhaj që përmênden, i ka karakterizue egoizmi i tyne i çfrenuem i gërshetuem prej etjes për pushtet. Po megjithatê, respekt të mirfilltë kurr nuk kanë fitue. E ç’âsht mâ e madhja, me dekë të tyne ka mbarue edhe pushteti i diktaturës i vendosun synesh. Kurse Nâna Terezë muejti me i thânë “ndal”  luftës n’Beirutin e përflakun në 1982 – shin  ku si palestinezët e gjithashtu edhe jahuditë e lejuen m’i nxjerrë prej spitali e m’i marrë me vedi dhjetra fëmijë t’smûet e n’nevojë, Presidenti Kennedy kje n’garë me presidentin De Gaulle kush t’a nderonte mâ nalt. Presidenti Reagan i dha Dekoratën Amerikane t’lirisë, kurse presidenti clinton e bâni qytetare nderi amerikane dhe e quejti Gjigande e Kohëve Tona!

E tashti n’fund qe edhe paradoksi mâ i madh. Ndërhynë shtetárë e gjithashtu edhe Sekretari i Kombeve t’Bashkueme U – Thant, e shteti shqiptar nuk e lejoi Nânën Terezë t’shkote e t’shifte për t’fundit herë për s’gjalli t’âmën edhe t’motrën. E ato ndrruen jetë, si edhe vetë Nâna Terezë, t’dishrueme për njâna tjetrën. E megjithatê, kur Ajo erdh   në vjetin 1989 me ua vizitue banesat e fundit nânës edhe motrës saj, pranoi  m’e  vûe nji tufë lule n’vorr të  diktatorit se Nâna e Madhe dite vetëm me dashtë e vetëm me falë! Ai tash, përkrah Luciferrit, kish me dashtë m’ua hângër rrashtat pinjojve e studjuesve që rriti e për gjallje t’tij s’lane gjâ pa thânë edhe e quejtne për dekada rresht deri  lavire e përdalë edhe agjente e CIA-së. Kjo se ata tash u bashkohen koreve q’i këndojnë  lavde e mundohen me botime albumesh e organizime konferencash, në hijen e Nânës së Madhe, me u rehabilitue. Po ajo nuk ka se si me ndollë se Ajo nuk âsht mâ e ksaj toke e aq mâ pak e truellit shqiptar qi për pesëdhjet vjet veç e përbalti. Nâna Terezë, luftëtarja e madhe e dashtunísë njerzore, tashmâ i tokon të tânë botës. E ata q’e luftuene me ashk deri në fund, janë t’destinuem m’u harrue prej historisë kurse Ajo, Nâna e Madhe që vetëm dashtuni dijti me rrezatue, edhe prej atje nalt ku i prehet shpirti, lutet për të tânë njerzimin e n’mes tyne edhe mâ fort për ata që ashpër e luftuene për s’gjalli. E na sot kena nderin m’e vêndue n’pjedistal shtatoren e kësaj luftëtares madhe të dashtunisë e t’vllaznimit njerzuer! Ju falemnderës.

Fja e mbajtur nga Mërgim Korça në Kishën Zoja Pajtore e Shqiptarëve në qytetin e Beverly Hills të Michiganit. 26 tetor 2003.

Është një humbje e madhe për Moskën dhe lëvizjet e ekstremit të djathtë në të gjithë botën, duke rrëzuar njëkohësisht mitin se Orban nuk mund të mposhtej me zgjedhje demokratike.

Iluzioni se Viktor Orban ishte i pathyeshëm u shkatërrua. Një skandal i madh abuzimi me fëmijë; performanca e dobët ekonomike që sfidoi themelet e sundimit të aleancës së Fidesz; një ish-insider karizmatik me një parti të mirëorganizuar dhe një bazë të madhe e të larmishme votuesish që i dha përparësi rrëzimit të qeverisë mbi dallimet ideologjike – këto duket se ishin përbërësit e nevojshëm për të rrëzuar njeriun e fortë dhe populist të Hungarisë.

Është një humbje e madhe për Moskën dhe lëvizjet e ekstremit të djathtë në të gjithë botën, duke rrëzuar njëkohësisht mitin se Orban nuk mund të mposhtej me zgjedhje demokratike. Tani, kryeministri i ri, Peter Magyar, përballet me sfida të shumta; nga reformimi i sistemeve shtetërore që funksionojnë dobët, te përmbushja e pritshmërive të larta dhe menaxhimi i polarizimit të thellë të vendit.

Nuk ishte surprizë që në Budapest, prej kohësh një bation i opozitës, njerëzit e festuan rezultatin në rrugë. Por skena të ngjashme pati edhe në Debrecen, dikur një bazë e fuqishme për partitë në pushtet. Harta e rezultateve, e cila më parë ishte pothuajse e gjitha në portokallinë e Fidesz-KDNP, u kthye kryesisht në blu për partinë Tisza të Magyar, me vetëm disa “ishuj” portokalli.

Në mënyrë vendimtare, Tisza fitoi një shumicë kushtetuese prej dy të tretash në zgjedhje, gjë që do t’i lejojë një hapësirë të gjerë për të çmontuar sistemin e Orbanit. Me pothuajse të gjitha votat e numëruara, Tisza duket se do të sigurojë 138 vende në parlamentin me 199 vende, ndërkohë që Fidesz i Orbanit pritej të fitojë vetëm 55.

“Së bashku e përmbysëm regjimin e Orbanit, e çliruam Hungarinë, e morëm përsëri mbrapsht atdheun tonë,” tha Magyar në fjalimin e tij të fitores të dielën.

“Fitorja jonë është e dukshme, jo nga Hëna, por nga çdo dritare hungareze – qoftë një kasolle e vogël me tulla balte apo një ndërtesë e lartë,” shtoi ai, duke iu referuar fjalimit të Orbanit në vitin 2022, kur ai tha se fituan aq shumë sa mund të shihej edhe nga Hëna.

Kjo ishte një natë zgjedhore me të cilën hungarezët ishin mësuar. Megjithatë, në dy vitet e fundit, diçka e madhe ka ndryshuar në vend.

Që kur Orban u rikthye në pushtet në vitin 2010, pasi kaloi tetë vite në opozitë, ai fitoi tre herë një shumicë prej dy të tretash. Rezultatet u bënë gjithnjë e më dërrmuese për votuesit e opozitës, duke bërë që shumë prej tyre të vinin në dyshim nëse ishte ende e mundur të mposhtej partia e tij me zgjedhje demokratike.

Kjo ide nuk ishte pa bazë, pasi Orban dhe qeveria e tij kanë bërë gjithçka për të forcuar pushtetin e tyre. Ata morën nën kontroll shumicën e mediave, ndryshuan disa herë sistemin zgjedhor në favor të tyre, përdorën burimet shtetërore për qëllime fushate dhe vendosën besnikë në drejtimin e institucioneve shtetërore.

Sondazhet tregonin vazhdimisht se, ndërsa në Budapest dhe qytetet më të mëdha forcat e mëparshme opozitare gëzonin njëfarë popullariteti, zonat rurale përbënin një bazë të madhe për Fidesz.

Siç doli në fund, këto rrethana nuk ishin të pamundura për t’u kapërcyer, pasi disa ngjarje të papritura krijuan një momentum politik, që as kjo makineri politike e stërvitur mirë nuk mundi ta ndalte.

Momenti i kthesës nisi nga një skandal i madh

Skandali i madh që shpërtheu në vitin 2024, kur presidentja e atëhershme, Katalin Novak u ekspozua për faljen e ish-zv.drejtorit të një shtëpie fëmijësh, i cili ishte dënuar për fshehjen e abuzimit seksual me fëmijë nga eprori i tij ishte një element kyç i këtij ndryshimi.

Përveç presidentes, edhe ish-bashkëshortja e Magyar, Judit Varga u detyrua të japë dorëheqjen si deputete dhe pjesë e listës së Fidesz-KDNP për Parlamentin Europian, pasi në atë kohë ishte ministre e drejtësisë dhe kishte bashkëfirmosur faljen.

Pas dorëheqjes së ish-bashkëshortes së tij, Magyar doli publikisht duke denoncuar korrupsionin e përhapur të Fidesz-it, duke tërhequr vëmendje të madhe. Pak ditë më vonë, në Budapest u mbajt një protestë e madhe, me rreth 50,000 pjesëmarrës. Kjo demonstratë dhe zemërimi që ajo përfaqësonte, si dhe dalja në skenë e Magyar, u dha shpresë shumë njerëzve, edhe pse më parë ai kishte deklaruar se nuk donte të hynte në politikë.

“Stuhia e përkryer” që goditi sundimin e Orbanit kishte nevojë edhe për një faktor tjetër të madh: performancën e dobët ekonomike të vendit, përfshirë inflacionin mesatar prej 17.6 për qind në vitin 2023 dhe rritjen ekonomike prej vetëm 0.3 për qind në vitin 2025. Ndërsa “Pardongate” vuri në pikëpyetje themelet e krishtera dhe familjare të qeverisë, problemet ekonomike ngritën dyshime për aftësinë e saj për ta menaxhuar vendin.

Pas dështimit të forcave të vjetra opozitare, shumë hungarezë, madje edhe ata të pakënaqurit me qeverinë, mendonin se nuk kishte alternativë. Kjo ndjesi ndryshoi pas ngritjes së shpejtë të Magyar dhe partisë së tij Tisza, e cila synoi në mënyrë të saktë votuesit konservatorë dhe ata që jetojnë në vendbanime më të vogla. Tisza përdori simbolikë kombëtare, duke qenë e kujdesshme me tema përçarëse, si parada Pride apo lufta në Ukrainë.

Duke ndërtuar në mënyrë sistematike organizimin e partisë dhe rrjetet e saj lokale, Tisza tregoi fuqinë e saj në rritje duke fituar pothuajse 30 për qind në zgjedhjet europiane të vitit 2024, duke i dhënë goditjen përfundimtare aurës së paprekshmërisë së Orbanit.

Nuk do të jetë një rrugë e lehtë

Në krahasim me fushatën e Fidesz që u përqendrua te gjeopolitika dhe lufta në Ukrainë, Tisza e vuri theksin te çështjet e përditshme që prekin drejtpërdrejt qytetarët. Përveç kostove të jetesës, ajo u fokusua fort te gjendja e sistemit shëndetësor dhe e transportit hekurudhor. Ndërsa partia premtoi masa konkrete, si ulja e taksave apo rritja e pensioneve, pritet gjithashtu të nisë reforma rrënjësore në këto shërbime shtetërore. Kjo ka gjasa të jetë një nga sfidat e para të mëdha për Tisza, pasi reformat e thella kërkojnë kohë, sidomos duke pasur parasysh gjendjen aktuale të buxhetit.

Tisza pritet gjithashtu të punojë për rikthimin e kontrollit dhe balancës demokratike, rivendosjen e pavarësisë së sistemit gjyqësor dhe institucioneve shtetërore, reformimin e sistemit zgjedhor dhe çlirimin e mediave publike. Qeverisja me një shumicë prej dy të tretash do ta ndihmojë në shtyrjen përpara të këtyre ndryshimeve, por duke pasur parasysh kapjen historike të institucioneve, nëse votuesit mendojnë se Tisza mund të abuzojë njësoj me pushtetin, popullariteti i saj mund të bjerë shpejt.

Magyar ka premtuar gjithashtu të “sjellë në shtëpi” fondet e ngrira të BE-së, gjë që nuk është një objektiv jorealist duke pasur parasysh planet e partisë së tij për t’iu bashkuar Zyrës së Prokurorit Publik Europian dhe për të luftuar korrupsionin. Kjo do të ndihmojë në reformat sistemike dhe mund të japë rezultate të shpejta dhe të dukshme.

Ndërsa qeveria e re hungareze pritet të rivendosë shpejt marrëdhënie konstruktive me shtetet e tjera anëtare të Bashkimit Europian dhe institucionet europiane, humbja e Orbanit përbën një goditje të madhe për Moskën, e cila humbi një aleat besnik brenda BE-së dhe NATO-s.

Ajo përfaqëson gjithashtu një humbje të madhe për populistët e së djathtës konservatore në mbarë botën. Pavarësisht madhësisë së saj të vogël, Hungaria është përmendur shpesh si model nga republikanët e MAGA. Madje, zv. Presidenti i Shteteve të Bashkuara, JD Vance, u përpoq të ndihmonte fushatën e Orbanit në ditët e fundit. Edhe pse SHBA ka partnerë më të rëndësishëm në Europë, kjo mbetet një humbje simbolike e rëndësishme për botën e MAGA-s. Ka gjithashtu pak gjasa që edicioni europian i takimit vjetor të ekstremit të djathtë të mbahet vitin e ardhshëm në Budapest.

Është e vështirë të thuhet se cili do të jetë hapi i ardhshëm i Viktor Orbanit. Megjithatë, është e vështirë të imagjinohet që votuesit e tij nuk përfaqësojnë një kërkesë reale që do të duhet të përmbushet, edhe nëse kjo realizohet nga një ose disa forca të ndryshme politike.

Ndërkohë, figurat dhe mbështetësit e Fidesz do të duhet, siç tha vetë Orban, të “lëpijnë plagët” dhe të mësohen me idenë e humbjes.

Për politikanët e Fidesz dhe figurat publike pro-qeveritare, do të jetë e vështirë ta përtypin këtë rezultat, edhe për faktin se gjatë dy viteve të fundit ata e kanë nënvlerësuar me zë të lartë Magyar, përmes talljeve dhe fyerjeve. Ata duhej të kishin dëgjuar Lao Tzu: “Nuk ka rrezik më të madh sesa të nënvlerësosh kundërshtarin tënd”./Reporter.al

Ish-ministri socialist dhe ekonomisti Arben Malaj ka reaguar pas rrëzimit nga pushteti pas 16 vitesh të Viktor Orban, duke i cilësuar zhvillimet në Hungari si një apel për qytetarët e Ballkanit, që të përballem me fenomenet e autokracisë dhe kapjes së shtetit.

Në një mesazh në rrjetet sociale, Arben Malaj thekson se shprehja “shpresa vdes e fundit” merr një kuptim të ri pas rrëzimit të një sistemi të gjatë qeverisjeje.

Sipas Malajt, rrëzimi i Viktor Orban në Hungari dhe fitorja e Peter Magyar tregon se ndryshimi politik është i mundur kur qytetarët reagojnë ndaj korrupsionit

Teksa përmend Shqipërinë, Malaj apelon për angazhim që siç thotë ai “të mundim mbretërinë tonë kryeministrore, të lyrosur nga korrupsioni dhe kapja e shtetit”.

Analiza e plotë Arben Malajt

Popujt kanë një shprehje shpresë-dhënëse edhe në momentet me të errta të mbijetesës së tyre; “Shpresa Vdes e Fundit”

Apeli i Hungarisë për Zgjimin e Ballkanit

Popujt kanë të drejtë:

Shpresa vdes e fundit. Mundja e djeshme me shumicë dërrmuese e autokratit të fundit dhe aleatit të bindur kundër gjeopolitikës dhe gjeostratëgjisë evropiane, është një apel i fuqishëm inspirues për shqiptarët e shtypur dhe të nëpërkëmbur nga “mbretëria kryeministrore”!

Inspirimi hungarez duhet të zgjojë popujt e nënshtruar nga autokracitë në Ballkan.

Historia ka treguar se liria nuk është një dhuratë që jepet, por një e drejtë që rrëmbehet.

Sot, ndërsa shohim “mbretëritë presidenciale” dhe “sulltanatet kryeministrore” të lulëzojnë në zemër të Evropës,

modeli i qëndresës hungareze na shërben si një dritë shprese në errësirën e autokracisë.

Në vitin 1956, Hungaria i tregoi botës se asnjë tank dhe asnjë makineri propagandistike nuk mund ta mposhtë vullnetin e një populli që ka vendosur të jetë i lirë.

Sot, në vitin 2026, ky mësim është më i vlefshëm se kurrë.

Autokratët e sotëm nuk mbajnë kurora të dukshme, por sundojnë si mbretër mesjetarë pas fasadës së institucioneve demokratike.

Ata përdorin:

(i) Kapjen e Shtetit;

(ii)  Shndërrimin e gjykatave

      dhe policisë në “roje”

      personale.

 (iii) Kriminalizimin e Pushtetit:

Atëherë kur vullneti i popullit zëvendësohet me interesat e klaneve.

(iv) Propagandën e Frikës: Duke e shitur stabilitetin si zëvendësues për lirinë.

Fuqia e Pamposhtur e “Popullit të Heshtur”

Miti më i madh që autokratët mbjellin është se ata janë të pamposhtur.

Por, historia hungareze na mëson se fuqia e tyre është vetëm një iluzion që ushqehet nga pasiviteti ynë.

Do ta ritheksoj gjithnjë se:

“Nuk ka qeveri, sado e fortë apo e kriminalizuar,

që mund t’i mbijetojë ballafaqimit me një popull që ka humbur frikën.”

Kur qytetari i thjeshtë kupton se vota e tij nuk është thjesht një letër në kuti, por një “akt rebelimi” kunder mbreterive kryeministrore,

muret fillojnë të plasariten.

Modeli hungarez na kujton se revolucionet demokratizuese nuk nisin në pallatet qeveritare, por në kuzhinat e familjeve që nuk mbyllin dot muajin, në kafenetë ku flitet me zë të ulët dhe në mendjet e të rinjve që refuzojnë të emigrojnë.

Popujt e Ballkanit kanë vuajtur gjatë nën hijen e “burrave të fortë”.

Është koha të kuptojmë se këta autokratë nuk janë pasqyra e forcës sonë, por e dobësisë sonë të përkohshme.

 Si ne Hungari duhet Bashkimi mbi Ndasitë:

Ashtu si në momentet kulminante të historisë hungareze,

Suksesi vjen  vetëm kur qytetarët bashkohen përtej ideologjive kundër të keqes të përbashkët: Tiranisë.

Asnjë mbretëri presidenciale nuk mund të qëndrojë në këmbë nëse populli vendos të mos heshtë më.

Liria nuk është një destinacion, është një betejë e përditshme.

Nëse Hungaria mundi të sfidonte perandoritë,

Popujt e Ballkanit kanë të gjithë fuqinë për të çmontuar neodiktaturat e sotme.

Meazhi im qe ne hapat e para ne politike ne 1991 eshte dhe do te mbetet se: Kush shet votën, blen varfërinë!

Kush blen votën, thith edhe pikën e fundit të gjakut të të varfërve.

Me gjakun e votuesve të varfër, ata ushqejnë pangopësinë e tyre për pushtet dhe ushtrinë e patronazhistëve të kriminalizuar nga përfitimet materiale dhe promovimi në kurriz të më të arsimuarve.

Zgjidhni PËRHERË të jeni zotër të fatit tuaj!

Te fillojme të angazhohemi që ta mundim mbretërinë tonë kryeministrore,

të lyrosur nga korrupsioni dhe kapja e shtetit,

që në zgjedhjet  për kryetarët e bashkive 2027!

Mirënjohje!

gsh

Hungaria po përjeton momente historike pas humbjes së Viktor Orbán në zgjedhjet e së dielës, pasi vendi do të ketë një qeveri të re për herë të parë që nga viti 2010.

Edhe pse sondazhet parashikonin një fitore të qartë për partinë opozitare Tisza të fituesit të zgjedhjeve, Péter Magyar, shumëkush ruante rezerva deri në momentin e fundit, ndaj humbja e Orbán për shumëkënd u perceptua si një ndryshim regjimi.

Siç deklaroi për CNN shkrimtari dhe poeti András Petőcz, ndjesia i kujtoi periudhën e rënies së Bashkimit Sovjetik. “Isha 30 vjeç kur përfundoi regjimi komunist. Është e njëjta ndjesi, e njëjta,” tha ai nga brigjet e Danubit, ku ishin mbledhur mijëra mbështetës të Fidesz për të dëgjuar rezultatet.

Sipas analizës së rrjetit amerikan, “ndonëse shumë gjëra mbeten të paqarta, nga madhësia e shumicës parlamentare të Tisza deri te mënyra se si do të nisë çmontimi i sistemit të ndërtuar nga Fidesz, humbja e Orbán tregon kufijtë e populizmit. Ajo ofron mësime si për ata që do të donin ta imitonin, ashtu edhe për ata që gëzohen për largimin e tij.”

“Mësimi i parë është se është e vështirë të ndërkombëtarizohet nacionalizmi. Pasi ka qeverisur për kaq gjatë si mbrojtës i sovranitetit kombëtar, duke premtuar të mbrojë Hungarinë nga kërcënimet e supozuara të Bashkimit Evropian dhe ideologjisë liberale, fushata e tij përfundimisht u mbështet fort në përkrahjen e aleatëve të fuqishëm ndërkombëtarë si SHBA dhe Rusia”, shkruan CNN.

Pavarësisht deklaratave të nënpresidentit të SHBA-së, J.D. Vance, i cili udhëtoi në Budapest për të mbështetur aleatin më të afërt të administratës Trump në Evropë, duke thënë se “do ta ndihmoj Orbán sa më shumë të mundem”, si dhe thirrjes edhe më të fortë të presidentit amerikan “dilni dhe votoni për Viktor Orbán, një mik i vërtetë, luftëtar dhe fitues”, këto ndërhyrje nuk dhanë rezultat.

“Megjithëse disa hungarezë mund të jenë ndier të vlerësuar nga vëmendja e një superfuqie, ekziston një kontradiktë në të priturit që qytetarët të votojnë një politikan nacionalist sepse ua sugjeron një fuqi e huaj,” thekson CNN.

Para humbjes së Orbán, politologu Ivan Krastev, i cili e ka studiuar kryeministrin në largim që nga fillimi i viteve ’90, komentoi: “Ironia është se nëse humbet, do të humbasë si një përkrahës i globalizimit. Duke kërkuar ndihmë nga miq të fuqishëm jashtë vendit, Orbán bëri pikërisht atë që do të pritej nga liderët ndërkombëtarë.”

Sipas CNN, arsyeja pse fushata e Orbán u fokusua kaq shumë në politikën e jashtme ishte imazhi i dobët në planin e brendshëm. Ky është një tjetër mësim nga humbja e tij: populizmi mbështetet në përplasje të vazhdueshme dhe ka nevojë për armiq të përhershëm. Orbán gjeti shumë të tillë: OJQ-të, universitetet liberale, George Soros, komunitetin LGBTQ+, Bashkimin Evropian.

Por në një moment, “armiqtë” mbarojnë. Një pjesë e madhe e fushatës së tij targetoi Ukrainën. Budapesti u mbush me postera të presidentit Volodymyr Zelensky me slogane si “Rrezik!” dhe “Mos e lini të qeshë i fundit”.

Pa një ekonomi të fortë apo një sistem shëndetësor efektiv, fushata e tij u përpoq të frikësonte votuesit, duke paraqitur Fidesz si “zgjedhjen e sigurt”. Siç tha Krastev, paraqitja e Ukrainës si kërcënimi kryesor për sovranitetin hungarez përfundoi duke u dukur qesharake, shkruan CNN.

Përballë këtyre kërcënimeve të paqarta, Magyar u mjaftua duke vënë në dukje gjendjen e brendshme të vendit, e cila nuk i kënaqte hungarezët.

“Për ata që duan të mposhtin populizmin, humbja e Orbán ofron gjithashtu mësime. Pavarësisht fitores së tij, shumë hungarezë liberalë dhe të majtë nuk janë entuziastë për Magyar, një ish-zyrtar i Fidesz me pikëpamje konservatore. Megjithatë, ata u bashkuan rreth tij, duke e parë si mundësinë më të mirë për të mposhtur Orbán. Siç tha politologu Péter Kreko, votuesit nuk lejuan që ‘e përkryera’ të bëhej armike e ‘së mirës’,” thuhet në analizën e CNN.

Në fjalimin e fitores, Magyar pranoi sfidat dhe i bëri thirrje Orbán të veprojë si një lider tranzitor pa penguar qeverinë e re. Megjithatë, për mbështetësit e tij, nëse Tisza do të arrijë të çmontojë sistemin e Orbán dhe të qeverisë në mënyrë efektive, mbetet një çështje për të ardhmen.

“Do të ishte një kthesë e mirëpritur nëse Hungaria kalon nga një shembull i iliberalizmit dhe autoritarizmit në një shembull të ndryshimit demokratik,” tha Kreko, por kjo mbetet për t’u parë, përfundon CNN. Panorama