Televizioni publik gjerman “ZDF Heute”, I ka kushtuar një artikull asaj që po ndodh prej 44 ditësh në Tiranë, me qytetarët që kërkojnë largimin e qeverisë dhe dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama.

Media gjermane bën me dije se edhe pse në fillim revolta nisi kundër resortit në Zvërnec, protestuesit në Shqipëri tani janë të shqetësuar për shumë më tepër sesa vetëm flamingot.

“Ata po denoncojnë korrupsionin në vend, duke kërkuar reforma, zgjedhje të ndershme dhe dorëheqjen e qeverisë aktuale.
Një aspekt i protestave është ndryshimi i legjislacionit për ruajtjen e natyrës i vitit 2024, i cili, sipas organizatave të ruajtjes së natyrës, lehtëson investimet në zonat e mbrojtura dhe dobëson mekanizmat ekzistues të mbrojtjes.
Parlamenti Evropian dhe Komisioni Evropian kanë shprehur vazhdimisht shqetësime se ndryshimet janë të papajtueshme me standardet e BE-së për ruajtjen e natyrës dhe kanë kërkuar shfuqizimin e tyre sipas detyrimeve të Shqipërisë sipas Kapitullit 27 të negociatave të pranimit”, thuhet në artikull. bw

Ekziston një prirje fatkeqe mes analistëve dhe gazetarëve amerikanë për të supozuar se gjithçka rrotullohet rreth politikës së SHBA-së. Shqipëria është vetëm rasti më i fundit.

Në fund të majit, protesta shpërthyen në Zvërnec, Shqipëri, për planet e dhëndrit të Presidentit Donald Trump, Jared Kushner, për ta zhvilluar një zonë të ndjeshme mjedisore në një kompleks akomodimi me vlerë shumë miliarda dollarë.

“Washington Examiner”, shkruan se Kushner ishte vetëm një nga shumë shkëndijat që ndezën protestat. Alex Soros, i cili është afruar me kryeministrin shqiptar Edi Rama për të fituar miratimin për zhvillime të ngjashme, ishte një tjetër. Po ashtu edhe përndjekja që Rama i bën pakicës greke të Shqipërisë, e cila banon në Rivierën Shqiptare. Më 12 maj 2023, për shembull, policia e Ramës arrestoi Fredi Belerin, një kandidat me origjinë greke për postin e kryebashkiakut të Himarës. Akuza? Ai kishte keqshpenzuar rreth 100 dollarë gjatë fushatës së tij. Shqiptarët e kuptuan farsën — Rama donte që njerëzit e tij të fitonin për të përfunduar marrëveshjet e veta për pasuri të paluajtshme. Në atë kontekst, zhvillimi i Kushnerit ishte simptoma, por jo shkaku.

Shqipëria mund të ketë dalë nga titujt e mediave në Perëndim, por protestat që atëherë kanë vazhduar të marrin vrull. Vizitorët e fundit në Shqipëri thonë se atmosfera është e paqëndrueshme, ndërsa padurimi me vetëpasurimin e Ramës ka arritur kulmin. Sot, shqiptarët nuk flasin për Kushnerin apo madje as për Shtetet e Bashkuara, por për “Revolucionin e Flamingove”, korrelativi i tyre me revolucionet me ngjyra që çliruan kaq shumë vende në Evropën Lindore nga diktatura.

Shqipëria, natyrisht, nuk është komuniste dhe, po të pyesësh Departamentin e Shtetit, është një demokraci e lulëzuar. Por kjo nuk është ajo që thonë shqiptarët. Kur Perdja e Hekurt u shemb, shqiptarët e përqafuan demokracinë me entuziazëm. Shqipëria u bë vendi më proamerikan në Evropë, në mos në mbarë botën.

Pastaj u përfshinë Departamenti i Shtetit dhe USAID-i. Ata ndihmuan në ngritjen e Strukturës së Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK). Për të kuptuar se çfarë ndodhi më pas, imagjinoni sikur mafiozi i Çikagos Al Capone të kishte marrë nën kontroll FBI-në përpara se ajo të kishte mundësinë ta arrestonte atë dhe pjesën tjetër të mafies së Çikagos në vitet 1930. Rama, kreu i Partisë Socialiste, e rrëmbeu SPAK-un dhe e përdori atë për të shënjestruar këdo që kërcënonte pushtetin e tij: ish-kryeministrin Sali Berisha, ministrin e Mbrojtjes Fatmir Mediu, zëvendëskryeministrin Arben Ahmetaj, kryebashkiakun e Tiranës Erion Veliaj dhe shumë të tjerë.

Nuk bëhej kurrë fjalë për qeverisje të pastër. Ndërsa SPAK-u shënjestronte këdo që i bënte Ramës pyetje të vështira, Rama dyfishoi angazhimin e tij si në skemat e pasurive të paluajtshme, ashtu edhe në pastrimin e dukshëm të parave me kartelet e drogës. Këtu, mekanizmi ishte vendimi i tij për të legalizuar kultivimin e marijuanës. Sapo fushat me marijuanë filluan të lulëzonin, po ashtu lulëzuan edhe trafiku i kokainës nga Amerika Latine dhe Afrika Perëndimore, si dhe trafiku i opiumit nga Afganistani dhe Turqia. Roja bregdetare italiane kap rregullisht dërgesa kokaine drejt Shqipërisë; ironikisht, roja bregdetare e Ramës nuk e bën.

Ndërkohë, Rama ndoqi hapur rrugën e presidentit turk Recep Tayyip Erdoğan. Nuk ishte një rastësi e thjeshtë: një ish-ndihmës i Ramës, i cili ndodhej në dhomë kur të dy liderët u takuan, tha se Erdoğan i dha Ramës një kurs të përshpejtuar se si të shkatërronte një sistem demokratik duke shënjestruar kundërshtarët dhe duke kultivuar diplomatët amerikanë. Erdoğan e konsolidoi pushtetin duke marrë nën kontroll autoritetin e kontrollit tatimor, që ishte ekuivalenti turk i SPAK-ut. Ai i bëri ish-diplomatët dhe atashetë amerikanë partnerë biznesi ose, të paktën, u dha donacione për t’i mbështetur në rolet e tyre të reja në institute kërkimore (think tanks). Rama duket se bën të njëjtën gjë. Rama, ashtu si Erdoğan, shpërndan favore në formën e koncesioneve të pasurive të paluajtshme dhe projekteve zhvillimore.

Departamenti i Shtetit e kupton gabimin e tij; ai e ka hequr në heshtje Berishën nga lista e zezë e vizave, duke pranuar në thelb se akuzat kundër tij ishin politike dhe jo thelbësore.

Kritikët e Trumpit e përshkruajnë atë si anti-Mbretin Midas, ku gjithçka që prek shndërrohet në plumb.

Megjithatë, për sa i përket politikës së jashtme, vetë sindroma e tyre e çrregullimit ndaj Trumpit (Trump derangement syndrome) mund të jetë po aq shkatërruese.

Në rastin e Shqipërisë, dëshira për t’u përqendruar te Kushneri i verbon politikanët ndaj çështjeve më të thella, që përfshijnë përvetësimin e burimeve amerikane, rritjen e krimit të organizuar dhe trafikut të drogës nën regjimin e Ramës, si dhe pyetjet mbi përgjegjësinë e disa ish-ambasadorëve amerikanë që u rreshtuan plotësisht në krah të Ramës.bw

“EUalive” i ka kushtuar një artikull kritikës publike që bëri Dua Lipa ndaj qeverisë gjatë podcastit me shkrimtaren Lea Ypi, duke e cilësuar zërin e këngëtares me famë botërore si me ndikim në protestën qytetare që vijon prej mbi një muaji.

Në artikull theksohet se fjala e yllit të muzikës vjen si një refren që godet qeverinë e kryeministrit Edi Rama, teksa ajo shqetësim faktin që mbrojtja e mjedisit mund të ndryshohet pa konsultim të duhur publik.

“Për Ramën, ky është një moment i sikletshëm.”, thuhet në artikullin e medias, ndërsa shtohet se kur ngre zërin një figurë  me peshë globale si Dua Lipa, mesazhi përhapet shumë përtej shesheve të Tiranës.

“Ajo nuk po organizon protesta dhe nuk po kërkon dorëheqje, por hyrja e saj e qetë në këtë debat e bën atë një faktor të ri me ndikim.”, thuhet në artikull.

Artikulli i plotë:

Pas gati 50 ditësh protestash në rrugët e Shqipërisë, superylli botëror Dua Lipa më në fund ka reaguar – dhe fjalët e saj vijnë si një refren i goditur mirë kundër qeverisë së kryeministrit Edi Rama.

E lindur në Londër nga prindër shqiptarë në vitin 1995, Dua (emri i së cilës do të thotë “dashuri” në shqip) u ngrit nga videot me këngë të publikuara në YouTube gjatë adoleshencës, për t’u shndërruar në një nga artistet më të mëdha të muzikës pop në botë. Me hite si “Levitating”, “Don’t Start Now” dhe “New Rules”, ajo ka fituar çmime Grammy, ka miliarda dëgjime në platformat muzikore dhe një ndikim të madh edhe në botën e modës, duke u kthyer në një ambasadore kulturore përtej muzikës. Ajo valëvit me krenari flamurin shqiptar në koncertet e saj, viziton familjen në Kosovë dhe më parë ka përdorur platformën e saj për të nxjerrë në pah çështje që lidhen me Ballkanin. Për një audiencë të politikës së BE-së, më të mësuar me eurodeputetë sesa me yje të muzikës, mund të mendohet si ekuivalenti i një influencueseje me ndikim të jashtëzakonshëm, me një shtrirje që tejkalon shumë politikanë.

Në podcastin e saj “Service95”, së bashku me Lea Ypin, Lipa shprehu një shqetësim të matur dhe jo një sulm të ashpër: ajo e konsideron “shqetësuese” faktin që mbrojtja e mjedisit mund të ndryshohet pa konsultim të duhur publik. Kjo është një kritikë e qetë, e përqendruar te parimet, por që drejtohet qartë ndaj ndryshimeve ligjore që i hapën rrugën një projekti resorti luksoz të lidhur me Jared Kushnerin. Nuk bëhet fjalë për një manifest politik të zjarrtë, por për një sinjal të qartë se edhe një personazh me famë globale, që nuk ka asgjë për të fituar nga kjo çështje, po e ndjek me vëmendje situatën.

Për Ramën, ky është një moment i sikletshëm. Protestat e “Flamingos” – të quajtura kështu për shkak të shpendëve shtegtarë që rrezikohen nga zhvillimi i projektit – tashmë kanë kaluar nga një përplasje lokale për çështjet mjedisore në një lëvizje më të gjerë kundër asaj që perceptohet si favorizim i interesave të afërta me pushtetin dhe mungesë transparence. Kur një figurë me peshë globale dhe me identitet të fortë shqiptar si Dua Lipa e ngre zërin, mesazhi përhapet shumë përtej shesheve të Tiranës. Ajo nuk po organizon protesta dhe nuk po kërkon dorëheqje, por hyrja e saj e qetë në këtë debat e bën atë një faktor të ri me ndikim.

Nëse kjo do të ndikojë në ekuilibrat politikë, mbetet për t’u parë. Por në epokën e momenteve virale dhe fuqisë së diasporës, një fjali e vetme e menduar mirë në një podcast nga vajza shqiptare më e njohur e Londrës ka një peshë që vendimet e marra pas dyerve të mbyllura në kryeqytet nuk mund ta shpërfillin lehtë. Rrugët e Shqipërisë kanë folur prej javësh; tani një zë i njohur global i është bashkuar kësaj melodie.

Në këtë debat të nxehtë që ka përfshirë Shqipërinë, historia e pazakontë ku tashmë shfaqen Jared dhe Ivanka Kushner, kryeministri Edi Rama dhe ikona e muzikës pop Dua Lipa, duket si një skenar që edhe serialet më të bujshme të Netflix-it do ta kishin të vështirë ta tejkalonin. gsh

Mediat ndërkombëtare prej javësh i bëjnë jehonë protestës popullore në Shqipëri, e cila mbledh mijëra qytetarë çdo natë, ku kërkohet dorëheqja e qeverisë.

Një prej tyre edhe gazeta gjermane “Der Standard”.

“Mbikëqyrje e popullsisë, frikësim dhe abuzim me strukturat publike. Vendi nuk është ende i lirë”, shkruan nga Tirana, Adelheid Wölfl për “Der Standard”.

Artikulli i plotë:

“Patroni jo vetëm që kontrollon punët e vendit, por edhe ato të kryeqytetit, Tiranës. Meqenëse kryetari i bashkisë, Erion Veliaj, është burgosur që nga shkurti i vitit 2025, Edi Rama mori edhe kontrollin politik të metropolit. Zyrtarisht, qyteti administrohet nga politikania Megi Fino, por është Rama ai që i drejton fijet.

Kjo është veçanërisht e vërtetë kur bëhet fjalë për projekte ndërtimi në shkallë të gjerë: kulla gjigante, shpesh gjysmë të zbrazëta dhe të vendosura aq afër ndërtesave historike saqë shkatërrojnë pamjen e qytetit. Në shkurt të vitit 2025, zyra e prokurorit antikorrupsion SPAK urdhëroi arrestimin e Veliajt. Ai akuzohet për përvetësim të 1.1 milion eurove përmes 9 kontratave publike ose lejeve të ndërtimit. Ai i mohon të gjitha akuzat.

Profile të detajuara të popullsisë

Zgjedhjet lokale do të mbahen në Tiranë majin e ardhshëm dhe atëherë do të bëhet e qartë nëse lëvizja aktuale për demokraci, e cila kërkon llogaridhënie, transparencë dhe respektim të ligjit nga socialistët në pushtet, ka ndryshuar edhe peizazhin politik në Shqipëri. Deri më tani, nuk ka parti të rëndësishme opozitare që mbështesin demokratizimin e shoqërisë.

Kjo lidhet edhe me ligjin zgjedhor, i cili u ndryshua në vitin 2008 nga dy partitë kryesore – Socialistët dhe Partia Demokratike – në një mënyrë të tillë që dy partitë e mëdha favorizohen në dëm të partive më të vogla.

Partia Socialiste ka krijuar një sistem që në shqip janë quajtur “patronazhistë”. Anëtarët e partisë, zyrtarët dhe punonjësit e sektorit publik duhet të krijojnë profile të detajuara të qytetarëve – duke përfshirë informacion mbi statusin e tyre të punësimit, sjelljen e votimit, orientimin politik dhe rrethanat personale. Në vitin 2021, këto të dhëna personale të afërsisht 900,000 qytetarëve u bënë publike.

Mungesa e njohurive historike

Ky sistem i mbikëqyrjes tregon se institucionet shtetërore i shërbejnë partisë në pushtet, por zbulon gjithashtu shkallën në të cilën vazhdojnë të ekzistojnë strukturat e vjetra të diktaturave më brutale komuniste në Evropë. Jonila Godole nga “Instituti për Demokraci, Media dhe Kulturë” në Tiranë thekson se shumë të rinj shqiptarë nuk kanë njohuritë historike për të kuptuar mekanizmat aktualë të pushtetit në lidhje me të kaluarën komuniste.

“Ata mezi mësojnë në shkollë se çfarë ka ndodhur këtu. Vetëm 4 faqe në librin e historisë u kushtohen 45 viteve të diktaturës”, – thotë Godole. Ajo vëren se viktimat e diktaturës, siç janë të burgosurit politikë, mezi kujtohen. “Deri më sot, nuk ka asnjë muze kombëtar shtetëror në një vend autentik vuajtjesh”, ankohet ajo.

Mijëra ekzekutime

Gjatë diktaturës, afërsisht 6,000 njerëz u ekzekutuan, dhjetëra mijëra u burgosën dhe deri në 1 në 3 shqiptarë ishte nën mbikëqyrjen e regjimit. Mijëra viktima ende konsiderohen të zhdukur. “Nuk kishte vullnet politik për t’u pajtuar me diktaturën. Ajo që është bërë është vetëm një fasadë”, – thotë Godole për “Der Standard”.

Nga viti 1991 deri në vitin 1996, më shumë se 35 ish-zyrtarë u arrestuan, por ata u shpallën të pafajshëm pasi Partia Socialiste erdhi në pushtet. Disa madje vazhduan të kishin karriera të suksesshme. Gramoz Ruçi u bë Ministër i Brendshëm gjatë diktaturës në vitin 1990, duke u bërë kështu kreu i policisë sekrete famëkeqe, Sigurimit. Kritikët e akuzojnë atë si përgjegjës për të shtënat me armë zjarri ndaj 4 demonstruesve gjatë protestave më 2 prill 1991.

Kur Ruçi u zgjodh Kryetar i Parlamentit në vitin 2017 gjatë qeverisjes së Ramës, Rama i hodhi poshtë kritikat, duke deklaruar se Kryetari i ri i Parlamentit ishte një anëtar i parlamentit me përvojë të lartë, plotësisht i përshtatshëm për këtë pozicion.

Godole beson se është thelbësore që gjyqësori këtë herë të ndërmarrë veprime vendimtare kundër politikanëve të përfshirë në aktivitete të paligjshme dhe që gabimet e viteve 1990 të mos përsëriten. Shpresa e fundit për shumë nga demonstruesit është SPAK, Zyra e Prokurorit Kundër Korrupsionit, e krijuar disa vjet më parë me ndihmën e SHBA-së dhe BE-së. Në të vërtetë, disa raste kundër politikanëve janë aktualisht në proces, që rrjedhin nga hetimet e SPAK.

Rinia nuk ka më frikë

Megjithatë, sipas shumë kritikëve, qeveria aktuale është bërë gjithnjë e më e korruptuar dhe e shkëputur nga realitetet e njerëzve që vuajnë nga çmimet e tepërta të pasurive të patundshme dhe mungesa e mundësive arsimore dhe të karrierës. “Të rinjtë këtu nuk kanë më asgjë për të humbur”, shpjegon Godole.

Shumë të rinj ende duan të qëndrojnë në Shqipëri. Ndryshe nga prindërit dhe gjyshërit e tyre, këta njerëz, të cilët nuk u socializuan nën një diktaturë komuniste, nuk mund të kontrollohen më përmes frikës. “Ata po rebelohen kundër arrogancës së klasës politike”, – thotë Godole. Rama, i cili e paraqet veten jashtë vendit si një artist modern, në fakt po vepron me autoritarizëm në rritje brenda vendit dhe tani përfaqëson një politikë që shikon prapa.

“Fasada është shkatërruar”, – thotë Godole. Mediat tradicionale po vuajnë gjithashtu një humbje masive të besueshmërisë sepse fillimisht nuk raportuan për protestat e përditshme.

Frikë në administratë

“Bojkotoni median!” shkruhej në postera. Por socialistët e Ramës mbajnë ende një kontroll të fortë mbi një segment të shoqërisë. Ata që punojnë në administratë kanë frikë se do të humbasin vendet e punës nëse protestojnë. Dhe pronarët e bizneseve, duke mos dashur një vizitë të papritur nga autoritetet tatimore, po tërhiqen gjithashtu.

Një grua që guxoi t’i kthente shpinën Ramës dhe socialistëve është deputetja Marjana Koçeku. Më 14 qershor 2026, ajo njoftoi dorëheqjen e saj nga Partia Socialiste dhe që atëherë është anëtare e pavarur e parlamentit. Koçeku ndau në mediat sociale një fotografi të një flamingoje, simbolit të lëvizjes për demokraci. Por rasti i Koçekut tregon gjithashtu se çfarë i pret ata që largohen nga regjimi.

Më 17 qershor, Koçeku shkroi se familja e saj ishte kërcënuar nga grupi kriminal “Bajri” në Shkodër. Ajo paralajmëroi se do të reagonte nëse familjes së saj do t’i ndodhte diçka. Ajo kritikoi një sistem politik të ndërtuar gjatë dekadave mbi frikën, nënshtrimin dhe alienimin.

Fantazmat e vjetra të epokës represive komuniste janë rikthyer, edhe pse Rama donte t’i jepte Partisë Socialiste një fytyrë të re. Kryeministri, i cili donte të hynte në histori si reformator, me sa duket është përndjekur nga e kaluara e tij. Babai i Ramës, Kristaqi, ishte në Presidencën Popullore gjatë diktaturës dhe kështu ishte pjesë e “Regjimit të vjetër”. Dhe djali me sa duket nuk mund ta shohë sa i vjetëruar është stili i tij i qeverisjes për protestuesit e rinj”. gsh

Protesta popullore prej 44 ditësh ka ndërgjegjësuar dhe vënë në lëvizje edhe vetë Brukselin, i cili i është bashkuar zërit qytetar edhe me mision eurodeputetësh që erdhën ditë më parë në Shqipëri.

Tineke Strik, eurodeputetja që drejtoi një mision faktmbledhës për çështjet mjedisore në Shqipëri, thotë se anëtarësimi i Shqipërisë në Bashkimin Evropian është në rrezik nëse qeveria nuk ndryshon kursin për zonat e mbrojtura.

Eurodeputetja holandeze Tineke Strik iu bashkua protestuesve në rrugët e Tiranës në fund të muajit të kaluar, duke shprehur solidaritet me kauzën e tyre mjedisore dhe duke premtuar se zëri i tyre do të dëgjohet në Bruksel.

“Sinqerisht, është shumë e çuditshme të shohësh se jeni ju ata që po mbroni vlerat dhe të drejtat e Bashkimit Evropian, ndërsa qeveria nuk po e bën këtë,” u tha ajo protestuesve.

“Unë do t’i çoj këto mësime në Bashkimin Evropian, në Bruksel, se populli është gati të bëhet anëtar i Bashkimit Evropian, por qeveria ende nuk është gati për këtë,” shtoi ajo.

Strik, anëtare e partisë holandeze të gjelbër-majtë Progressief Nederland, e cila bën pjesë në grupin e të Gjelbërve në Parlamentin Evropian, drejtoi një mision faktmbledhës të Parlamentit Evropian për çështjet mjedisore në Shqipëri – një vend që synon të anëtarësohet në BE deri në fund të kësaj dekade.

Në një intervistë për BIRN, Strik paralajmëroi se dështimet në mbrojtjen e mjedisit mund të rrezikojnë procesin e anëtarësimit të Shqipërisë në BE.

Ajo u shpreh shumë drejtpërdrejt kur foli për ligjin shqiptar për zonat e mbrojtura, i miratuar në vitin 2024, i cili lejon zhvillimin e projekteve turistike luksoze në zonat e mbrojtura dhe që, sipas shumë kritikëve, përbën një kërcënim për natyrën dhe biodiversitetin.

E pyetur nëse ky ndryshim ligjor është në përputhje me standardet e Bashkimit Evropian, ajo u përgjigj:

“Jo, nuk është.”

“Ndryshimi i ligjit, i cili lejon ndërtimin në zonat e mbrojtura, nuk është në përputhje me legjislacionin e BE-së, nëse kemi parasysh Direktivën për Shpendët dhe Direktivën për Habitatet. Komisioni Evropian e ka paralajmëruar tashmë Shqipërinë se duhet ta ndryshojë këtë ligj,” tha Strik.

“Pikërisht për këtë arsye edhe Parlamenti Evropian i bëri thirrje qeverisë shqiptare ta shfuqizojë këtë ligj dhe të miratojë një ligj të ri në përputhje me standardet e BE-së, si dhe të mos ndërmarrë asnjë aktivitet në zonat e mbrojtura,” shtoi ajo.

“Ne i bëjmë thirrje qeverisë shqiptare të mos ndërmarrë asnjë aktivitet tjetër derisa të miratohet një ligj i ri që përputhet me standardet e Bashkimit Evropian.”

Shqipëria është përfshirë prej më shumë se 40 ditësh nga protesta kundër qeverisë, të cilat fillimisht shpërthyen kundër një projekti turistik luksoz të planifikuar në zonën e mbrojtur të Zvërnecit, në jug të vendit, projekt i lidhur me Jared Kushner, dhëndrin e presidentit amerikan Donald Trump.

Protestuesit kërkojnë shfuqizimin e ligjit për zonat e mbrojtura, si dhe dorëheqjen e qeverisë së kryeministrit Edi Rama, duke e akuzuar atë për korrupsion institucional dhe mungesë transparence.

Më 17 qershor, eurodeputetët shprehën “keqardhje të thellë” për dy ligje shqiptare, të cilat sipas tyre vendosin interesat e zhvilluesve të turizmit luksoz mbi mbrojtjen e zonave natyrore.

Sipas Parlamentit Evropian, zgjerimi i Ligjit për Investimet Strategjike të vitit 2015 mundëson procedura të përshpejtuara lejesh dhe ulje të kontrollit mjedisor, gjë që rrezikon të ndikojë negativisht në zonat e mbrojtura dhe në territore të tjera të ndjeshme për mjedisin.

Parlamenti Evropian kërkoi gjithashtu shfuqizimin e ndryshimeve të vitit 2024 në Ligjin për Zonat e Mbrojtura, të cilat, sipas tij, lejojnë zhvillimin e infrastrukturës turistike në shkallë të gjerë brenda zonave të mbrojtura dhe dobësojnë mbikëqyrjen mjedisore.

Këto dy ligje janë thelbësore për projektin e planifikuar të zhvillimit luksoz në zonën e lagunës Vjosa–Nartë, në bregdetin shqiptar, i udhëhequr nga dhëndri i Donald Trump, Jared Kushner.

Kryeministri Edi Rama e ka mbrojtur këtë projekt.

I pyetur nga Deutsche Ëelle në një intervistë të publikuar më 3 korrik për ndryshimet në ligjin për zonat e mbrojtura, Rama u përgjigj:

“Po, kemi bërë ndryshime në ligj. Por e dini çfarë? Nuk kemi ndryshuar thelbin e ligjit dhe ndryshimet tona nuk bien ndesh me standardet dhe kriteret evropiane. Ne do të sigurohemi që kjo të verifikohet përmes procesit të negociatave tona të anëtarësimit.”

Megjithatë, Strik këmbëngul se ndryshimet ligjore duhet të shfuqizohen menjëherë.

“Përndryshe do të ketë të paktën negociata shumë të vështira, nëse Rama vazhdon të thotë: ‘Unë do të vazhdoj me këtë projekt ndërtimi, nuk do t’i ndal aktivitetet.’ Atëherë ai do të ketë një problem shumë të madh me Bashkimin Evropian,” tha ajo.

“Nëse ai është vërtet serioz për ambicien e tij që Shqipëria të anëtarësohet sa më shpejt në BE, duhet ta shfuqizojë menjëherë këtë ligj dhe të sigurojë që të mos kryhet asnjë ndërtim në zonat e mbrojtura,” përfundoi ajo.

“Ju lutem, vazhdoni rezistencën.”

Rama ka premtuar se Shqipëria do të anëtarësohet në Bashkimin Evropian deri në vitin 2030, dhe vendi konsiderohet një nga kandidatët më të avancuar në Ballkanin Perëndimor, së bashku me Malin e Zi.

Strik tha se njerëzit që pa në Tiranë janë gati për BE-në dhe i bëri thirrje qeverisë t’i dëgjojë ata.

“Do të thosha atë që u thashë edhe protestuesve: protestuesit tregojnë shumë qartë se janë gati për anëtarësim. Ata po mbrojnë vlerat e Bashkimit Evropian dhe Rama duhet t’i dëgjojë, duke u siguruar që edhe ai të ecë në hap me përparimin.”

“Do t’u thosha: ‘Ju lutem, vazhdoni rezistencën, sepse kauza për të cilën po luftoni është shumë e drejtë. Natyrisht, bëjeni në mënyrë paqësore.’”

“Këtë pashë kur isha në Tiranë: shumë familje dhe një atmosferë shumë konstruktive. Tani është vërtet koha që politikanët dhe qeveria t’i marrin seriozisht këta qytetarë.”

“Ata kanë një pretendim shumë të ligjshëm se Shqipëria u përket atyre dhe duan të sigurojnë integrimin në Bashkimin Evropian. Por ata duan gjithashtu të sigurojnë që natyra e tyre të mbrohet,” shtoi ajo.

Strik kritikoi gjithashtu mënyrën se si Rama i ka trajtuar protestat, si edhe pretendimet e tij se protestat janë të keqorientuara ose po manipulohen nga faktorë të jashtëm.

“Protestuesit po zemërohen gjithnjë e më shumë, sepse Rama ose hesht, ose, edhe më keq, zhvillon fushata denigruese kundër tyre,” tha ajo.

Ajo iu referua gjithashtu një mosmarrëveshjeje për pronësinë e tokës, e cila aktualisht po hetohet.

“Protestuesit me të drejtë kërkojnë më shumë transparencë për këtë çështje, bashkëpunim të plotë me SPAK-un në hetimin për korrupsionin që lidhet edhe me peizazhin e Vjosë-Nartës, përfshirë aeroportin, si dhe që drejtësia të vihet në vend,” shtoi ajo, duke iu referuar aeroportit të ri të ndërtuar në një zonë të mbrojtur me rëndësi të veçantë për shpendët në lagunën Vjosë–Nartë.

Dëmi tashmë është bërë pjesërisht

Në muajin maj, zona ku është planifikuar ndërtimi i resortit u rrethua me gardh dhe nisën punimet për pastrimin e terrenit, duke shkaktuar dëme të konsiderueshme përpara se ekskavatorët të ndalonin punën më 4 qershor.

Sipas ekspertëve vendas, rruga e re me zhavorr dhe dëmtimet e pyllit, të cilat ende janë të dukshme, përbëjnë një kërcënim për biodiversitetin e zonës.

“Ne pamë dëmet e shkaktuara në këtë zonë të Vjosë–Nartës – një rrugë rreth shtatë kilometra të gjatë që përshkon të gjithë zonën e mbrojtur dhe, në pjesët e përcaktuara si habitate folezimi për breshkat, pamë edhe tharje të ligatinave, e kështu me radhë,” tha Strik.

“Bashkimi Evropian nuk mund të ndërmarrë masa tani, sepse Shqipëria nuk është ende shtet anëtar, por mund t’i thotë: ‘Duhet ta ndaloni këtë, sepse përndryshe nuk jeni në përputhje me standardet e BE-së dhe, si pasojë, nuk do të ketë përparim në negociatat e anëtarësimit.’”

Ajo shtoi: “BE-ja mund ta paralajmërojë Shqipërinë se, duke vepruar në këtë mënyrë, po shkel legjislacionin e Bashkimit Evropian. Shqipëria nuk mund të thotë se ‘këto kushte do të zbatohen vetëm në fund të vitit të ardhshëm’. Kështu nuk funksionon. Gjatë kohës që po negocion për mbrojtjen dhe përmirësimin e natyrës, asaj nuk i lejohet ta përkeqësojë situatën.”

E pyetur nëse kjo çështje është një provë e përkushtimit të Shqipërisë ndaj vlerave evropiane, Strik u përgjigj:

“Po, unë e shoh vërtet si një provë.”

Ajo përfundoi: “Rama duhet të ndryshojë kurs tani. Ai duhet të sigurohet që një zonë e mbrojtur të jetë vërtet e mbrojtur dhe të garantojë që korrupsioni në nivelet e larta të mos tolerohet në vendin e tij.”/BIRN/

Plakja e popullsisë, emigracioni dhe barra në rritje e sëmundjeve kronike po krijojnë kërkesa të reja për sistemin shëndetësor shqiptar, ndërsa financimi publik mbetet ndër më të ulëtit në Ballkanin Perëndimor, sipas një raporti të Bankës Botërore.

Në vitin 2025, popullsia e Shqipërisë ishte rreth 2.36 milionë banorë, nga 2.9 milionë në vitin 2010.

Raporti ia atribuon këtë rënie emigracionit dhe normave të ulëta të lindshmërisë. Në vitin 2022, norma e fertilitetit ishte vetëm 1.2 fëmijë për grua. Nëse këto prirje vazhdojnë, popullsia mund të bjerë në rreth 2 milionë banorë deri në fund të shekullit.

Rreth 16% e popullsisë ishte 65 vjeç ose më shumë në vitin 2023. Sipas raportit, plakja po rrit peshën e sëmundjeve jo të transmetueshme, përfshirë sëmundjet ishemike të zemrës, goditjet cerebrale, kancerin, sëmundjet e mushkërive dhe Alzheimerin. Këto zhvillime po rrisin kërkesën për shërbime afatgjata, menaxhim të sëmundjeve kronike dhe kujdes të vazhdueshëm.

Banka Botërore vëren se modeli aktual i ofrimit të shërbimeve mbetet i orientuar kryesisht drejt spitaleve dhe lidhet vetëm në mënyrë të kufizuar me performancën.

Pa ndryshime, këto presione mund të zgjerojnë pabarazitë dhe të kufizojnë aftësinë e sistemit për të siguruar vlerë më të mirë për fondet publike. Në vitin 2023, shpenzimet totale për shëndetësinë arritën në rreth 4.9% të

Prodhimit të Brendshëm Bruto.

Nga kjo shumë, shpenzimet publike, përfshirë fondet buxhetore dhe kontributet për sigurimin shëndetësor, përbënin rreth 3.5% të PBB-së.

Shëndetësia përfiton rreth 9.7%-9.9% të shpenzimeve të përgjithshme të qeverisë. Sipas raportit, Shqipëria shpenzon rreth 301 dollarë për frymë nga fondet publike për shëndetësinë, afërsisht gjysma e nivelit të disa vendeve të tjera të rajonit.

Banka Botërore thekson se kufizimet financiare nuk janë i vetmi problem.

Raporti argumenton se fondet ekzistuese shpërndahen në mënyrë jo optimale, me pjesën më të madhe të shpenzimeve të drejtuara te spitalet dhe një pjesë më të vogël te kujdesi parësor dhe parandalimi.

Një tjetër dobësi është baza e kufizuar e kontributeve. Kontributet për sigurimin shëndetësor përbëjnë vetëm rreth 0.8% të PBB-së, ndërsa transfertat e qeverisë për grupet e subvencionuara arrijnë në rreth 1.6% të PBB-së.

Raporti rekomandon përmirësimin e mbledhjes së kontributeve, rishikimin e transfertave publike për grupet e subvencionuara dhe përdorimin e taksave të lidhura me produkte që dëmtojnë shëndetin.

Megjithatë, Banka Botërore i përshkruan këto masa si mbështetëse dhe jo si zëvendësim për reformat në efikasitet dhe barazi. Dokumenti propozon që Shqipëria të përqendrohet te kujdesi parësor, parandalimi, blerja strategjike e shërbimeve dhe optimizimi i rrjetit spitalor.

Sipas raportit, qëndrueshmëria e sistemit do të varet nga aftësia për të përdorur më mirë fondet ekzistuese, për të mobilizuar të ardhura të reja dhe për të përshtatur shërbimet me një popullsi më të vogël dhe më të moshuar./ N.Maho – Monitor

Një i ri nga zona e Lumës, në qarkun e Kukësit, mori fjalën gjatë protestës së zhvilluar para Kryeministrisë, ku ngriti shqetësime për zhvillimin e zonës, infrastrukturën dhe funksionimin e Aeroportit të Kukësit.

Në fjalën e tij, ai bëri edhe një referencë historike për poetin Havzi Nela, duke kritikuar qeverisjen aktuale.

“Vij nga krahina e Lumës, që sot e quajtën Kukës. I dhanë një emër tjetër sepse krahina e Lumës ka lindur burra trima. Etërit e këtyre që jetojnë në atë krahinë përdorën litarin për poetin Havzi Nela! A meritojnë këta të jenë në pushtet e të na tregojnë litarin! Poshtë komunizmi dhe këta që nuk kanë ndryshuar asgjë nga ajo kohë!”, u shpreh ai.

Më tej, i riu foli për mungesën e investimeve në zonën e tij dhe situatën e Aeroportit të Kukësit.

“1 kilometër rrugë është premtuar në zonën time për 35 vite, nuk është bërë kurrë. Turp! Vetëm pesë minuta nga shtëpia ku jetojnë prindërit e mi me mua, sepse nuk i kam braktisur, është Aeroporti i Kukësit, që i vendosën emrin ‘Flatrat e Veriut’. Është vjedhur dhe sot është kthyer në park fotovoltaik. Asnjë avion nuk ulet në Kukës!”, deklaroi ai. Panorama

Një protestuese e cila kishte ardhur nga diaspora foli protestën e sotme qytetare para Kryeministrisë.

Ajo deklaroi se Rama për turp dhuroi 4 mln euro nga fondi emergjent për koncertin e Kanye West.

Ndërkohë që shtoi se nëse Rama do të heqë review negative kundër bizneseve, le të heqë më parë imunitetin e Belinda Ballukut.

Protestuesja: Ka fytyrë që thotë 4 mln do shkojnë për një koncert.

Turp! Në Tiranë ende nuk ka drita dhe ujë. Ky është turp. Shqiptarët enden nëpër botë për një ndihmë mjekësore, kjo është turp Edi Rama. Nëse do të heqësh review e popullit. Hiq imunitetin e Belinda Ballukut të hetohen të gjithë me radhë. gsh

Ish-ministri i Punëve të Jashtme, Ditmir Bushati, ka reaguar me një qëndrim të fortë dhe kritik lidhur me situatën e fundit politike dhe sociale në vend, duke u ndalur specifikisht te debati i nxehtë mes protestave disajavore të qytetarëve dhe koncertit të shumëpërfolur të mbështetur nga qeveria të Kanye West. Përmes një mesazhi të shpërndarë në rrjetet sociale, Bushati ka sulmuar ashpër modelin e qeverisjes që harxhon paratë publike për spektakël.

Në reagimin e tij, ish-kryediplomati thekson se në një shoqëri demokratike njerëzit janë të lirë të bëjnë zgjedhjet e tyre dhe se vendi ka nevojë si për protesta, ashtu edhe për koncerte. Megjithatë, ai ka bërë një dallim të qartë mes shkëlqimit të rremë dhe qëndresës qytetare.

“Dritat dhe hareja e një koncerti zgjasin pak, krahasuar me protestat disa javore që i kanë dhënë Shqipërisë një imazh ndërkombëtar që nuk ka para e koncert që e krijon. Një imazh, që pasqyron shpirtin e gjallë të një shoqërie që ngrihet në këmbë e lufton me dinjitet për vendin e vet,” shprehet Bushati.

Bushati ka shprehur shqetësimin e thellë se politika po refuzon të reflektojë ndaj kërkesave serioze të njerëzve në rrugë, duke thelluar hendekun me popullin. Ai shpjegon se ajo që nisi si një revoltë për mbrojtjen e tokës, plazheve dhe trashëgimisë natyrore, tashmë është shndërruar në një kauzë më të madhe që prek thelbin e demokracisë dhe vendimmarrjes për të ardhmen e Shqipërisë.

Duke sulmuar atë që ai i quan “brigada digjitale” që përpiqen t’i ndajnë njerëzit në dy pole, ish-ministri ka shtruar disa pyetje direkte dhe të rënda për llogaridhënien e fondeve publike:

“Pse duhen shpenzuar paratë publike për argëtim, ndërsa vendi përballet me probleme më të mprehta ekonomike e sociale? Pse shqiptarët duhet t’i japin miliona euro një kompanie private dhe një artisti që nuk kontribuon në zhvillimin kulturor të vendit? Edhe sa kohë do ta trajtojmë kulturën si spektakël?”

Në mbyllje të reagimit të tij, i cili mban hashtagun #Shqipëriameritonmëshumë, Ditmir Bushati ka nënvizuar se “përvetësimi politik dhe financimi me paratë tona i koncertit” ka një rëndësi që shkon përtej emrit të artistit, pasi sipas tij, ky rast zbulon lakuriq një model të vjetëruar dhe të dështuar qeverisës.

Teksa qytetarët shqiptarë vijojnë protestat e tyre masive kundër Edi Ramës dhe qeverisë së tij, duke u kërkuar dorëheqjen dhe largimin e panegociueshëm, kryeministri ka nisur të shfaqë se nuk dëshiron të përballet me kritikat e popullit.

Ajo që është vënë re në ditët e fundit është se në profilin e tij zyrtar në Facebook, Rama ka nisur të bllokojë dhe kufizojë komentet që vijnë në masë nga qytetarët, të cilët shprehin kritikat e tyre ndaj tij dhe qeverisë që ai drejton.

Në postimet e fundit në rrjetin social, Rama shfaqet teksa ka limituar komentet në disa postime, ndërsa në të tjera i ka bllokuar tërësisht. bw

Forma e re e rezistencës, e ndërthurur me frymën e saj paqësore, ka sfiduar traditën e protestave politike të pas viteve ’90, duke përdorur artin dhe kreativitetin për të sfiduar estabilishmentin e vjetër politik të tranzicionit shqiptar.

Në tre dekadat e fundit, Shqipëria ka parë me qindra protesta përballë zyrës së Kryeministrisë – godina që simbolizon pushtetin e vrazhdë në Shqipëri. Por asnjëra prej tyre nuk ngjason me lëvizjen maratonë të muajit të fundit, të pagëzuar si “Revolucioni i Flamingove”, ku arti dhe kreativiteti është thellësisht i ngulitur në protestë për të sfiduar estabilishmentin politik të tranzicionit shqiptar.

Kjo formë e re rezistence, e ndërthurur me frymën paqësore të saj ka sfiduar traditën e protestave politike të pas viteve ’90. Sipas aktivistëve dhe protestuesve të angazhuar, “Revolucioni i Flamingove” po ndërton gradualisht një kulturë të re të të protestuarit në vend.

“Kur më parë keni parë keni parë që një protestë të ketë sektorin e saj të fëmijëve, që prindërit të protestojnë lirshëm? Me shumë mundësi është unike në nivel global,” thotë Migen Qiraxhi, aktivist nga organizata “Qëndresa Qytetare”.

Sipas Qiraxhi, “Revolucioni i Flamingove” ka treguar se protesta mund të jetë goditësë, pa qenë e dhunshme, mund të jetë politike pa qenë partiake, dhe mund të jetë solide pa pasur drejtues.

“Qytetarët po vetëdijësohen se mënyrat e reja të shprehjes nëpërmjet simbolikave, artit, ironisë, performancës mund ta rrisin një protestë për të sjellë jo vetëm ndryshime politike, por edhe sociale,” shtoi ai.

Disa prej protestuesve kanë përshtatur gjithashtu këngë të njohura shqiptare apo të huaja, për të përçuar sa më shpejt mesazhin.

Vasil Kasneci është njëri prej tyre, i cili gjatë marshimeve nëpër Tiranë, i ofroi protestuesve një përshtatje të këndës “Nënë moj do marrë një udhë” të grupit Ali Pashë Tepelena.

Kasneci i tha BIRN se e kishte përzemër këtë këngë, për shkak se ka qenë emigrant dhe se i sheh rrallë prindërit e tij pensionistë që jetojnë në fshat.

“Momenti i frymëzimit ishte kur po më merrte mamaja me ‘video call’, ndërkohë që isha në marshim për protestën,” tregon Kasneci. “Aty më erdhi frymëzimi për përshtatjen e tekstit, në radhë të parë për të lajmëruar mamanë që ‘jemi duke rrëzuar qeverinë’ e në rradhë të dytë që mos të ketë merak se është protestë paqësore dhe jam plot me shokë e shoqe në këtë protestë”.

“Një ndryshim radikal”

Koloreto Cukali, skenarist dhe ekspert i komunikimit, thotë se kultura e të protestuarit në këtë protestë tregon një ndryshim radikal nga ajo që vendi është mësuar të shohë që prej fillimit të viteve ’90.

Deri pak muaj më parë, sipas Cukalit, protestat orientonin një mllef te brendshëm edhe në mënyrë të dhundshme.

“Kjo që po shohim këto ditë është një ndryshim radikal,” tha Cukali.

“Elementi paqësor është një element me të cilin nuk i kemi bërë llogaritë, sepse Shqipëria e salloneve televizive dhe politike ka qenë në mënyrë të vazhdueshme një Shqipëri agresive dhe asgjësuese, përmes dhunës, agresivitetit, nevojës për ta zhdukur kundërshtarin,” theksoi ai.

Protestat maratonë, sipas Cukalit kanë nxjerrë në sipërfaqe një Shqipëri tjetër, që është Europiane, që artikulon jo nëpërmjet molotovit dhe djegieve, por një shtresë të gjerë njerëzish që nuk e kanë dhunën të brendësuar.

“Kjo Shqipëria tjetër më në fund vendosi të ngrihej dhe të tregojë prezencën e vet, ky është një ndryshim i madh modest i asaj që po ndodh,” shtoi ai.

“Po shohim njerëz që nuk i kemi parë ndonjëherë, që nuk duan të bërtasin dhe nuk duan të djegin, por që duke kënduar duan të kërkojnë gjënë e tyre dhe të tregojnë prezencën e tyre,” shtoi më tej ai.

Edhe Luçiana Kokaj, aktiviste nga zona e Baks-Rrjollit mendon se lëvizja 38 ditore ka ofruar një kulturë komplet të ndryshme të të protestuarit.

“Fakti që është një protestë paqësore dhe që njerëzit u mblodhën pa thirrje politike dhe po vazhdojnë të rezistojnë, është mesazhi më i mirë se si një vend mund të ngrihet dhe mund të sensibilizohet për të drejtat e veta,” tha Kokaj.

Sipas saj, kjo është pikërisht mënyra e duhur se si qytetarët duhet të ngrenë zërin e tyre.

“Nuk mund të përgjigjemi një herë në katër vjet duke dhënë vota sipas bindjeve politike apo interesave personale,” shtoi ajo.

Roli i gjeneratës Z

Ndërsa protesta ka mbledhur bashkë njerëz me ideologji dhe backgrounde të ndryshme, ajo që spikat më shumë është kreativiteti i të rinjve, të cilët nuk janë të lidhur me partitë majtas apo djathtas.

Sipas Kasnecit, inteligjenca e turmës ka arritur të gjenerojë thirrje jo partiake që janë lehtësisht të memorizueshme për publikun dhe që nuk janë të gjeneruara prej liderave partiakë.

“Para nisjes së Revolucionit të Flamingove, protestat masive kishin frymë që përcjell nga lart-poshtë, ndërsa tashmë inteligjenca e turmës ka prodhuar shumë thirrje, ku një pjesë e tyre është aprovuar demokratikisht kur qytetarët e përsërisin,” tha ai.

Më të veçantat sipas tij, janë thirrjet e ndryshme që përsëriten në stadium, të përshtatura me karakterin e protestës, por edhe pankartat e protestuesve që po përdorin kulturën POP shqiptare për të shprehur revoltën dhe kërkesat e tyre.

Edhe Koloreto Cukali vuri në dukje se pjesëmarrja e gjeneratës Z, e cila formën e artikulimit ideologjik dhe politik e shpreh përmes memeve, ka ndikuar në një kulturë të re të të protestuarit.

“Një gjeneratë e rritur në kushte digjitale, që ushqehet vazhdimisht përmes memes dhe informacionin e merr përmes tyre, si rrjedhojë edhe i artikulon nevojat e veta përmes memesh,” tha ai.

Cukali evidentoi se ajo ç’ka e bën akoma më të veçantë këtë protestë është prania e shtresës së mesme dhe personave me një karrierë të konsoliduar. Sipas tij, në radhët e protestuesve vihen re shumë të rinj, gra dhe vajza, persona me karrierë të konsoliduar, të cilët ai i quajti “njerëz të qytetit dhe të zyrave”.

“Kjo tregon se problemet e mëdha të vendit nuk janë vetëm varfëria apo papunësia, por që sistemi nuk është funksional as për ata njerëz që kanë një ‘punë të mirë,” tha Cukali ndërsa shtoi: “sistemi as atyre nuk po u jep asgjë, përveçse frustrimit”./BIRN