VOAL

VOAL

Mediat turke ‘shuplakë’ Ramës: Shkolla dhe kopshti u mbyllën me kerkesë të Erdogan

September 28, 2022
blank

Komentet

blank

E dinin- Endri Fuga shpërndan në Tiktok me qindra video kur goditet Berisha

Vetëm një zyrë e mirëorganizuar në rrjetet sociale që e dinte se çfarë do të ndodhte, mund të kishte gati për pak minuta, video të prera me efekte dhe shoqëruar me kolonë zanore, kur të goditej Sali Berisha mund të organizonte ne rrjet këtë që po bëjnë.

Njeriu që ka një makineri të tillë në Shqipëri, është Endri Fuga, hija e Edi Ramës në media, njeriu që takon fshehur dhe publikisht pronarët e mediave dhe gazetarë të ndryshëm, fillimisht duke i joshur e pastaj duke i kërcënuar.

Fuga se fundmi ka dërguar edhe mikeshën e bashkëshortes së tij, drejtoreshë te ABC edhe pse nuk ka asnjë lidhje mediat. syri.net

blank

Mediat e huaja pasqyrojnë incidentin në protestën e opozitës, Euractiv: Si u sulmua me grusht Berisha

Në protestën që po zhvillohet ditën e sotme në Bulevardin e Dëshmorëve të Kombit, kreu i Partisë Demokratike, Sali Berisha u godit në fytyrë më grusht nga një person.

Kjo ngjarje ka kumbuar dhe të mediat e huaja, ku Euractiv i ka kushtuar një artikull këtij incidenti

“Pasoi një përleshje dhe Berisha u godit me grusht në fytyrë nga një burrë në turmë dhe më pas u sulmua nga mbështetësit e liderit përpara se të arrestohej dhe shtrohej në spitalin e Traumës së qytetit.”, thuhet në artikull.bw

blank

blank

Rama bie në gjunjë para homologut/ Gazetari: Si karnavale

Kryeministri Edi Rama vazhdoi shfaqjen e tij përpara medieve, teksa u shfaq i ulur në gjunjë përpara kryeministrit luksemburgas, Xavier Bettel.

Nuk dihet se pse u ul në gjunjë pikërisht para tij, sikundër kjo nuk ka lidhje me faktin se ai kishte një valixhe.

Por gazetari Genc Burimi tha për SYRI TV se dihet se ky samit do ishte një karnavale për Ramën, për të dhuruar shfaqje.

Sipas tij, ky është kthyer në një takim autokratësh të rajonit me liderët e BE-së. syri.net

blank

Mediat ndërkombëtare: Goditet lideri i opozitës Sali Berisha në protestën kundër Edi Ramës

Mediat ndërkombëtare kanë pasqyruar sulmin me grusht të një militanti të PS ndaj kryetarit të PD-së Sali Berisha gjatë protestës së sotme në Bulevardin Dëshmorët e Kombit.

Agjensia e lajmeve ANSA raporton se ‘kryetari aktual i Partisë Demokratike, forca kryesore opozitare e qendrës së djathtë, Sali Berisha, është sulmuar sot nga një person i panjohur, teksa po shkonte për në një demonstratë të organizuar kundër qeverisë së kryeministrit Edi Rama’.

Gjithashtu edhe Reuters ka raportuar se ‘lideri i opozitës është goditur me grusht nga një person në protestën e organizuar në Tiranë kundër qeverisë së kryeministrit Edi Rama’.

Lajmi i ANSA:

Ish-kryeministri shqiptar dhe kryetari aktual i Partisë Demokratike, forca kryesore opozitare e qendrës së djathtë, Sali Berisha, është sulmuar sot nga një person i panjohur, teksa po shkonte për në një demonstratë të organizuar kundër qeverisë së kryeministrit Edi Rama, me rastin e samitit BE-Ballkani Perëndimor, që po zhvillohet në Tiranë.

Për momentin nuk dihen arsyet e sulmit.

Burri që goditi me grusht në fytyrë Berishën u ndalua menjëherë nga truprojat e ish-kryeministrit.

Pasi është ulur në tokë, Berisha ka rifilluar pas pak minutash rrugëtimin drejt vendit të protestës, pavarësisht hundës dhe faqeve të gjakosura.   

blank

blank

Rëndësia e samitit BE – Ballkani Perëndimor në Tiranë

Rikard Jozwiak

Liderët e Bashkimit Evropian do të takohen me homologët e tyre nga gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor (Shqipëria, Bosnje-Hercegovina, Kosova, Mali i ZI, Maqedonia e Veriut dhe Serbia) në kryeqytetin e Shqipërisë, Tiranë, më 6 dhjetor.

Takimi është i rëndësishëm për një arsye të madhe: kjo është hera e parë që një samit i madh mes BE-së dhe Ballkanit Perëndimor do të mbahet jashtë bllokut evropian.

Burimet e Radios Evropa e Lirë në Bruksel kanë thënë se ekzistojnë dy synime për këtë samit: mbajtja e një fronti të bashkuar dhe shmangia e devijimeve.

Kjo pasi në 12 muajt e fundit janë regjistruar disa precedentë të këqij në këtë drejtim.

Samiti i fundit, i mbajtur në Bërdo të Sllovenisë, në vjeshtën e vitit 2021, është dominuar nga mospajtimet nëse deklarata finale duhet të përfshijë fjalën “zgjerim”, pasi disa vende anëtare të BE-së kanë dyshuar atëbotë në idenë e zgjerimit të klubit.

Megjithatë, ajo atmosferë as nuk krahasohet me situatën e krijuar në një takim jozyrtar që është mbajtur mes BE-së dhe Ballkanit Perëndimor në Bruksel më 23 qershor.

Ndonëse takimi i fundit është konsideruar historik pasi Ukraina dhe Moldavia kanë fituar statusin e vendeve kandidate për anëtarësim, Bosnje – Hercegovina nuk ka fituar status të tillë.

Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut nuk kanë arritur të nisin bisedimet për anëtarësim, për shkak të çështjeve të pazgjidhura mes Shkupit dhe Sofjes.

Ka indikacione që samiti në Tiranë do të shkojë pak më mirë.

Së pari, takimi do të mbahet vetëm gjysmë dite, çka nënkupton më pak kohë për mospajtime.

Së dyti, draft-dokumenti që ka parë Radio Evropa e Lirë , në të cilin kanë punuar 27 vendet anëtare në javët e fundit, është optimist dhe jo shumë kritik për gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor.

Prej nisjes së luftës së Rusisë në Ukrainë, vendet skeptike sikurse Franca dhe Holanda kanë nisur të përkrahin idenë që anëtarësimi i shteteve joanëtare në bllok nuk është ide edhe aq e keqe.

Përgjatë verës është zhbllokuar nyja në mospajtimet mes Bullgarisë dhe Maqedonisë së Veriut dhe tani, sipas draft-dokumentit, zyrtarët evropianë pritet të konfirmojnë se “BE-ja është plotësisht e përkushtuar për perspektivën e Ballkanit Perëndimor rreth anëtarësimit në BE, dhe pritet të bëhet thirrje për përshpejtim të procesit të zgjerimit”.

Në këtë dokument përfshihet edhe fjala “zgjerim”.

Për më shumë, në këtë samit pritet të shmangen temat që shkaktojnë ndasi.

Ndër më kryesoret – refuzimi i vazhdueshëm i Serbisë për t’i vendosur sanksione Rusisë për luftën e nisur në Ukrainë.

Deri tani, kjo politikë ka pasur pak pasoja për Beogradin dhe deklarata as që e veçon Serbinë në këtë drejtim.

Çka tjetër pritet të diskutohet?

Nga samiti pritet të ketë edhe lajme të mira.

Në deklaratën e përbashkët mes BE-së dhe Ballkanit Perëndimor, operatorët telefonikë do të nënshkruajnë marrëveshje që hap rrugën për zvogëlim të çmimeve të romingut mes bllokut evropian dhe Ballkanit Perëndimor më 2023, me mundësinë e heqjes së tërësishme të kostove më pas.

Raportimet e fundit për rritje të numrit të emigrantëve që hyjnë në BE përmes rrugëve të Ballkanit Perëndimor, kanë shqetësuar disa kryeqytete brenda BE-së.

Prandaj në këtë samit pritet të këtë thirrje për luftim të kontrabandës dhe trafikimit me qenie njerëzore.

BE-ja së fundi është zotuar për ndarjen e 40 milionë eurove për të forcuar menaxhimin e kufijve në rajon dhe pritet që të ndahen edhe 30 milionë euro shtesë për luftim të kontrabandës dhe trafikimit.

Disa çështje tjera më delikate pritet të diskutohen më vonë gjatë dhjetorit.

Njëra prej tyre është nëse Bosnje-Hercegovina do të marrë statusin e vendit kandidat për anëtarësim këtë vit.

Ka shumë indikacione që vendet e bllokut evropian do të pajtohen për këtë gjë kur të takohen ministrat e tyre në Bruksel më 13 dhjetor, pasi në draftin aktual për zgjerim, që ka parë Radio Evropa e Lirë, nuk ka lëvizje në këtë drejtim.

Disa diplomatë evropianë, që kanë folur në kushte anonimiteti, i kanë thënë Radios Evropa e Lirë se besojnë që Bosnja do të fitojë statusin e vendit kandidat por me kushte – skenar i ngjashëm me mënyrën si e kanë fituar Ukraina dhe Moldavia këtë status verën që lamë pas.

Liderët e BE-së mund ta marrin këtë vendim në një samit që mban BE-ja disa ditë më vonë, përkatësisht 15-16 dhjetor.

Megjithatë, ministrat evropianë edhe mund të mos pajtohen rreth konkluzioneve për zgjerim.

Diçka e tillë ka ndodhur më parë, dhe ka indikacione që mund të ndodhë sërish, pasi tema e Bosnjës mund të mos jetë e vetmja që duhet zgjidhur.

Bullgaria dëshiron të çojë përpara synimet e saj sa u përket mospajtimeve për çështjen e gjuhës, dhe disa vende anëtare kërkojnë tekst më ambicioz për Ukrainën.

Përgatiti: Krenare Cubolli
blank

TË DJELËN NË 11 DHJETOR JANË PRIMARET NË PD MIDIS BELINDIT DHE ALIMEHMETIT! JA PSE MUND TË FITOJË ILIRI! Nga Avokati Goxhaj

Info shumë e dobishme për mundësinë e madhe që ka Ilir Alimehmeti të jetë fituesi i Balotazhit në 11 Dhjetor!
Sot isha në VIZION PLUS për Primaret në 11 Dhjetor midis Belindit dhe Ilir Alimehmeti, dhe aty shpjegova se pavarësisht se Iliri ka marrë 2196 vota dhe Belindi 4040 vota (ndërsa Gerti 1819), Iliri ka më shumë vota të anëtarëve të PD se sa Belindi!!!
Sepse…
Sepse konfirmohet se në proçes kanë marrë pjesë mbi 2500 “simpatizantë” të regjistruar ekskluzivisht nga Belindi dhe njerëzit e tij,
madje një pjesë e të cilëve rezultojnë në Listën e KQZ që nuk janë fare votues në Tiranë!
Këta që s’janë të regjistruar në Tiranë s’mund të vazhdojnë të jenë më në listën e të Djelës por tani identifikohen.
Kujtojmë se Albana Vokshi dhe Ennno Bozdo ia dorëzuan Listën e Votimit Ilirit, veç 48 orë para në format PDF, duke mos lënë asnjë shans kohor dhe reagues për verifikim por duke iu referuar hackerave iranianë dhe listës së KQZ është e kollaj fare të verifikohen këtë javë 😀
Ndërkohë duke qenë se për shumë faktorë rezulton se votuesit e Gertit kanë shumë më tepër gjasa të votojnë Ilirin duke kujtuar se Gerti siguroi mbi 22% të votave, (1819 vota) pra diku më pak se gjysma e Belindit por që në një llogari të thjeshtë teorike po të bashkohen me të Alimehmetit janë më shumë se ato të Belindit!
Por ju kujtojmë se shumë anëtarë të PD nuk votuan edhe për shkak të mosbesimit në proçes! Por tani përballja është e qartë dhe vota bën vërtet diferencë dhe shanset për pjesmarrjen e tyre janë shumë të mëdha!
SHKURT ILIRI I KA TË GJITHA SHANSET TË JETË FITUESI..
blank

Inceneratori i Fierit- Si e fali SPAK kryebashkiakun Armando Subashi

Prokurorët e SPAK mbyllën hetimet për inceneratorin e Fierit, ku është marrë i pandehur ish-ministri Lefter Koka, ish-deputeti i PS-së, Alqi Bllako dhe 11 persona të tjerë të akuzuar për shpërdorim detyre. Ata akuzohen për përfitimin e miliona lekëve me faturat fiktive të inceneratorit të Fierit nëpërmjet një skeme mashtrimi.

Por në përfundim të hetimit është lënë jashtë implikimi i kryetarit të Bashkisë së Fierit, Armando Subashi. Kryebashkiaku u mor në pyetje nga SPAK në muajin shkurt të këtij viti. Dëshmia atëherë zgjati për rreth 3 orë. Në një prononcim të shkurtër pasi doli nga SPAK, Subashi tha: “Dhashë shpjegime për inceneratorin e Fierit. Do vij sa herë të më thërrasë prokuroria. Nuk mund të flas më shumë se është çështje në hetim. Kam 2 ose 3 orë që jam dëshminë time, jo më shumë”.

Por për çfarë e akuzoi opozita Armando Subashin?

Çështja ishte se Bashkia e Fierit vendosi të përcaktojë një pronë private për ndërtimin e inceneratorit të Fierit, ndërkohë që kishte në dispozicion toka shtetërore. Pra, megjithëse mund të kursente para për ngritjen e inceneratorit, Bashkia e Fierit vendosi të shpenzojë jo pak por rreth 460 milion lekë për dëmshpërblime.

Vendi për ndërtimin e incineratorit ndryshoi 3 herë, nga fshati Plyk, pastaj në Mbyet dhe më pas në Mbrostar. Dokumentat, që dolën në media treguan se Bashkia e Fierit kishte në dispozicion truall shtetëror, megjithatë vendosi ndërtimin e inceneratorit në tokë private. Në dokumentin poshtë tregohet se ishin 6 mundësi të zgjidhje tokë shtetëtore.

blank

Toka private u kompensua në një vlerë prej 460 milionë lekësh. (Dokumenti poshtë)

blank

Vendimi që u mor për të paguar qindra miliona lekë për vendin ku do të ndërtohej inceneratori i Fierit, hodhi dyshime për kryetarin e Bashkisë. Për të kursyer paratë e taksapaguesve ai duhet të kishte zgjedhur një nga pronat e lira, në dispozicion, përndryshe ka krijuar një dëm ekonomik.

Gjatë Komisionit Hetimor për inceneratorët, Subashi tha se “Meqë jemi te meraku i madh se këtu është bërë një dëm ekonomik që është vendosur nga këtu, dhe diku tjetër, them se këtu nuk bëhet fjalë për tokë shtet. Ky impiant do të ndërtohej këtu dhe jo atje. në total vlera e shpronësimit do të shkonte në mbi 50 mln lekë. Këtu do të ishte vlera e shpronësimit më e madhe. Kurse këtu ku e kemi është 46 mln lekë”

Megjithë akuzat dhe dokumentat e publikuara, Subashi nuk është marrë përgjegjës për vendimin që u kushtoi 460 milion lekë banorëve të Fierit. Ende nuk dihet pse prokurorët u tërhoqën linja e hetimit të kryebashkiakut të Fierit./Lapsi.al

blank

Hakerat publikojnë listën e zgjedhësve, mesazhi: Ende mendon Rama që s’kemi të dhëna sensitive?

Hakerat iranianë kanë ‘goditur’ sërish. Këtë herë ata kanë publikuar listën e zgjedhësve.

Bëhet fjalë për një databazë me kapacitet prej 741.8 MB që përmban mijëra emra qytetarësh.

Në të shkruhen të dhënat gjenerale si emrim mbiemri e datëlindja e qytetarëve si dhe cilës bashki i përkasin. Në disa prej tyre shkruhet se janë pjesë e votuesve në vitin 2015, ndërsa në shumë të tjerë nuk përcaktohet.

Publikimin e listës së zgjedhësve është shoqëruar edhe me një sfidë për kryeministrin Edi Rama. Hakerat pyesin me ironi nëse edhe pas kësja, Rama mendon që ata nuk zotërojnë të dhënat sensitive të qytetarëve.

“Mendojnë ende politikanët tanë të korruptuar që ne nuk kemi akses tek të dhënat sensitive”, shkruajnë krah listës.

Lista e zgjedhësve publikohet pas patentave të shqiptarëve. Më herët, hakerat kanë publikuar të dhënat kreut të SHISH, Helidon Bendo, të dhënat personale dhe udhëtimet jashtë vendit të kryeministrit, emailet e ish drejtorit të Policisë së Shtetit, Gledis Nano, të dhënat personale të qytetarëve, numrat e telefonit, targat dhe llojet e automjeteve që posedojnë, dokumente dhe e-maile të administratës publike, etj.

Më 10 shtator, Shqipëria u përball me sulmin e dytë kibernetik, kësaj herë ishte sistemi TIMS, pas sulmit të shërbimeve online qeveritare dhe e-Albania../ dita

blank

Ja si iu prezantohet Masakra e Reçakut studentëve serbë, në librin e tyre të historisë

Kjo është ajo që u mësohet në librat shkollorë studentëve serbë të moshës së gjimnazit rreth Luftërave Ballkanike si dhe Luftës së Kosovës.

Brenda afro 400 faqeve të një teksti shkollor serb të përdorur gjerësisht, studentët e moshës së gjimnazit dhe universitetit mund të mësojnë se fqinjët Mali i Zi dhe Republika Srpska, një nga dy entitetet kryesore që përbëjnë Bosnje-Hercegovinën, janë “shtete serbe”.

Ata nuk do të mësojnë se forcat serbe kryen gjenocid në Srebrenicë në vitin 1995, duke vrarë më shumë se 8,000 civilë kryesisht të paarmatosur.

Krimet e tjera të luftës nga forcat serbe në luftërat e pas-Jugosllavisë pothuajse nuk përmenden fare.

Së bashku me Shërbimin Ballkanik të Radios Evropa e Lirë, Jelena Djureinovic, një historiane nga Universiteti i Vjenës, analizoi përmbajtjen e librit shkollor për saktësinë e tij, më pak se tre dekada pas luftërave të brendshme të Ballkanit në vitet 1990.

Ajo i karakterizoi fragmente të librit që u mësojnë serbëve të rinj për rënien e Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë dhe shteteve pasardhëse të saj si një përzierje e “deklaratave problematike, paraqitjes selektive të fakteve [dhe] një fokus që korrespondon me nacionalizmin serb”.

Libri është një nga disa tekste shkollore që u janë caktuar nxënësve të shkollave të mesme dhe të larta në Serbi.

Është botuar nga shtypshkronja Novi Logos me qendër në Beograd në vitin 2021 dhe me autor nga Dushko Lolandic, Ratomir Milikic dhe Maja Milinovic.

blank

Çfarë thotë libri për Luftën e Kosovës: 

“Në fund të shekullit të 20-të (1999), kriza në Kosovë dhe Metohi çoi në agresionin e NATO-s dhe bombardimin e Republikës Federale të Jugosllavisë. Agresioni i paktit të NATO-s përfundoi me ardhjen e trupave të NATO-s në Kosovë dhe Metohi, e cila u pasua me krime të shumta kundër civilëve serbë. Ushtria serbe dhe një numër i madh i pjesëtarëve të popullit serb u larguan më pas nga Kosova dhe Metohia. Dhuna kundër popullatës serbe vazhdoi.”

“Askund në tekstin shkollor nuk ka ndonjë parahistori të konfliktit, as nuk përmenden krimet e shumta të luftës të kryera nga njësitet e Ushtrisë Jugosllave (kundër civilëve shqiptarë etnikë), për të cilat ka aktakuza dhe gjykime nga Gjykata Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë”, thotë Gjureinoviq.

Në mars 1999, forcat e NATO-s filluan të bombardojnë Republikën Federale të Jugosllavisë për shkak të eksodit dhe krimeve të kryera nga forcat ushtarake dhe policore serbe kundër popullsisë etnike shqiptare në Kosovë.

Çfarë thotë libri për Masakrën e Reçakut: 

“Në fillim të vitit 1999, forcat serbe u përleshën me UÇK-në [Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës] dhe çliruan fshatin kosovar të Reçakut nga terroristët shqiptarë. William Walker, kreu i misionit monitorues të OSBE-së që ishte në Raçak gjatë konfliktit, akuzoi forcat serbe për krime lufte kundër civilëve shqiptarë që nuk ishin fare në fshat”.

Më 15 janar 1999, forcat policore dhe ushtarake serbe në Kosovë vranë 45 civilë shqiptarë etnikë, duke përfshirë gra dhe fëmijë, në Reçak. Gjykata e Hagës arriti në përfundimin se shumica e të vrarëve u qëlluan në kokë, dhe nga një distancë e afërt.

Raporte të shumta nga OSBE dhe Human Rights Watch (HRW) i karakterizojnë ngjarjet në Reçak si një masakër ndaj civilëve shqiptarë etnikë nga forcat serbe. Masakra ishte vendimtare për vendimin e NATO-s për të nisur sulmet ajrore kundër Republikës Federale të Jugosllavisë. Autoritetet serbe, duke përfshirë presidentin aktual serb, Aleksandar Vuçiç, e përshkruajnë Raçakun si një incident të “fabrikuar” dhe të sajuar.

Çfarë thotë libri për luftën në Kroaci: 

Teksti shkollor u mëson nxënësve se “lufta civile shpërtheu në Kroaci dhe shkaktoi viktima të mëdha në mesin e civilëve serbë”.

Krimet e luftës kundër civilëve kroatë gjatë viteve 1991-95 nuk përmenden kurrë në mënyrë eksplicite në tekstin shkollor.

Çfarë thotë libri për Rrethimin e Sarajevës:

“Sarajeva ishte nën një bllokadë të pjesshme nga forcat serbe, dhe shumë serbë mbetën të burgosur në qytet, pasi forcat ushtarake myslimane nuk i lejuan ata të largoheshin. Luftimet po zhvilloheshin vazhdimisht rreth qytetit dhe në qytet u kryen krime lufte kundër serbëve, siç është konfirmuar në vitin 2021 nga një komision i pavarur ndërkombëtar”.

Ushtria Serbe e Bosnjës, e njohur si Ushtria e Republika Srpska (VRS), rrethoi Sarajevën, një qytet me mbi gjysmë milioni banorë sipas regjistrimit të vitit 1991, në prill 1992.

Rrethimi përfundoi në shkurt 1996. Gjatë asaj periudhe 1,425 ditore, qindra mijëra predha u qëlluan në qytet nga kodrat përreth dhe më shumë se 11,500 njerëz u vranë, duke përfshirë rreth 1,600 fëmijë.

Gjykata e Hagës për krimet e luftës dënoi përfundimisht tre komandantët — Stanislav Galic, Dragomir Millosheviç dhe Momçilo Perisic — me burgim për rolet e tyre në rrethim.

“Seksioni për rrethimin e Sarajevës është ndoshta shembulli më fyes i shtrembërimit të fakteve dhe zhvendosjes së prizmit të vëzhgimit të një ngjarjeje dhe krimi ” thotë Gjureinoviç.

Çfarë thotë libri për Gjenocidin në Srebrenicë: 

“…gjatë pushtimit të Srebrenicës në vitin 1995, njësitë serbe kryen krime të rënda lufte kundër luftëtarëve myslimanë dhe burrave që po luftonin për të dalë nga qyteti. Një numër prej tyre u kapën dhe u pushkatuan, ndërsa të tjerët vdiqën në luftime. Historianët ende nuk pajtohen për numrin e të vrarëve dhe të vdekurve”.

Gjureinoviq thotë se ky është krimi i vetëm i luftës i kryer nga forcat serbe që përmendet deri diku edhe pse jo me detaje të plota në tekstin shkollor serb. / Lexoni artikullin e plotë në Radio Free Europe

blank

Një gjuhë që nuk ndryshon, është një gjuhë që nuk vlen – Nga Gjergj Erebara

Pesëdhjetë vjet pasi një proces politik solli krijimin e standardit zyrtar, Akademia e Shkencave zyrtarisht por jo shkencërisht, thotë se ky është i duhuri ndërsa pjesa më e madhe e shqiptarëve, të cilët nuk e flasin dot ose nuk duan ta flasin gjuhën zyrtare, vijojnë të diskriminohen duke krijuar një kategori qytetarësh të dorës së dytë.

 

Në vitin 2004, në Shqipëri u konceptua një projektligj Për Shtypin. Ishte  koha kur konceptet kushtetuese të vitit 1998 nuk ishin brendësuar siç duhet kështu që njerëzisë i shkonte në mendje të hartonte ligje që skandalizonin vëzhguesit ndërkombëtarë. Problemet më të gjera të atij ligji janë jashtë temës së këtij shkrimi, me përjashtim të një neni, i cili parashikonte që “në të gjitha publikimet, përdorimi i rregullave të drejtshkrimit është i detyruar”.

Me financimin e OSBE-së, organizata ndërkombëtare ‘Article 19’ u thirr për të dhënë komente mbi ligjin. [Link] Article 19, pasi u mor me shumë idiotësi të ligjit, përfshirë kërkesën për licencim të gazetarëve, trajtoi  në veçanti këtë nenin e përdorimit të detyruar të standardit zyrtar.

“Asnjë vend demokratik nuk ka parashikime të tilla ligjore – madje as Franca, e cila është veçanërisht protektive për gjuhën – dhe një parashikim i tillë nuk shërben për asgjë të vlefshme,” thuhet në komentet e Article 19 mbi këtë nen.

“Gjuha ndryshon me kalimin e kohës – fjalë të reja prezantohen në të gjitha gjuhët dhe fjalë të tjera humben – nuk ka arsye pse ky proces duhet të ndalet. […] Përdorimi i ortografisë jostandarde nuk përbën absolurisht asnjë kërcënim për çështjet e parashikuara në nenin 10(2) të Kartës Evropiane të të Drejtave të njeriut,” shkruhet më tej, duke iu referuar parashikimeve që Karta ka për rastet kur autoriteti shtetëror mund të ndërhyjë për kufizimin e lirisë së shprehjes.

Projektligji i vitit 2004 nuk u bë kurrë ligj, por kjo nuk mund të na ngushëllojë, kur shohim rëndësinë që i jepet standardit letrar në media në mënyrë faktike. Edhe kodi i etikës së gazetarëve, në dy standarde të miratuara, urdhëron gazetarët të respektojnë “rregullat e gjuhës shqipe” dhe “të shmangin fjalët e huaja”. Ndërsa nga pikëpamja praktike, zbatimi i këtij standardi në ato mediume ku përdorimi është më i vështirë, si në radio apo televizion, ka krijuar situata absurde.

P.sh., një i njohuri im, nuk u lejua për vite me radhë të lexonte lajmet në një televizion ku punonte si gazetar për shkak se kishte theks nga zona e Myzeqesë dhe po kështu edhe një tjetër nga Saranda. Me pak fjalë, nuk ka rëndësi se sa i mençur është mendimi i një gazetari nga Myzeqeja, ose se sa i rëndësishëm është informacioni që ai ka për të dhënë. Fakti që e thotë me theks laluci mjafton për të asgjësuar çfarëdolloj elementi tjetër.

Nuk mund të lëmë pa përmendur edhe faktin se kur ndonjë politikan proteston me apo pa të drejtë për ndonjë çështje serioze, por me gjuhën që tingëllon si lushnjarçe, për kritikët është e lehtë të hedhin tutje të gjithë seriozitetin e çështjes në diskutim duke vënë në dukje se folësi po përdor theksin e Myzeqesë e për rrjedhojë, nuk mund të merret seriozisht.

Me pak fjalë, nuk është e vërtetë që standardi zyrtar ia bën të vështirë jetën shqiptarëve që kanë lindur nga Shkumbini e sipër, e folura e përditshme e të cilëve është në geg. Standardi ka fuqinë të përndjekë edhe banorë të jugut, të cilët supozohet se janë më pranë gjuhës së vendosur në kongresin e vitit 1972.

Situata u bë edhe më absurde në Kosovë pas shfaqjes së televizioneve private, ku gjetja e folësve për të prezantuar lajmet, të cilët ishin në gjendje të flisnin standardin letrar qartë, doli mision thuajse i pamundur. Në një rast pati diskutime në mediat e Kosovës për nevojën për të importuar folës lajmesh nga Shqipëria. Sot, megjithë se shumë folës lajmesh në Kosovë kanë bërë përpjekje të konsiderueshme për të përdorur standardin letrar, sërish është e lehtë për dëgjuesin të dallojë për nga theksi i përdorur se folësi në fakt, është nga Kosova.

Pyetja normale që duhet të shtrohet në këtë rast është se për çfarë na shërben gjithë kjo?! A ka ndonjë vlerë praktike imponimi me dhunë i një standardi zyrtar të konceptuar pesëdhjetë vjet më parë? Për çfarë arsyeje njerëzit duhet të stresohen për të folur në një mënyrë që nuk u vjen për mbarë? Dhe për më shumë, çfarë mund të bëhet në mënyrë që të folurit sipas theksit laluc të mos jetë objekt talljeje, apo të folurit në geg të mos asociohet me të qenin kokëgdhë?

Nuk është e vështirë të vëresh se standardi zyrtar refuzon të vdesë si standard referues në politikë dhe media për shkak se propaganda komuniste e lidhi ngushtë gjuhën zyrtare me konceptin e unitetit kombëtar, bashkimit kombëtar, kundër përçarjes, etj. etj., pra uniteti parti-popull nuk ka se si të realizohet ndryshe veçse përmes përdorimit të një gjuhe të përbashkët. Një nacionalizëm që detyroi shumë njerëz përgjatë shumë dekadave që, fillimisht të mendojnë se çfarë kanë për të thënë dhe pastaj, të mendojnë se si duhet ta thonë në përputhje me standardin zyrtar. Efekti frenues që standardi duhet të ketë krijuar në të menduar dhe të komunikuar mes shqiptarëve ka gjasa që nuk do të matet dot kurrë. Por e sigurtë është që ky lloj nacionalizmi bën pikërisht të kundërtën e asaj që pretendon se do të bëjë. Në vend të bashkimit, sjell përçarje, në vend të unitetit, sjell diskriminim. Pjesa më e madhe e shqiptarëve nuk arrijnë dot të flasin sipas mënyrës që standardi zyrtar urdhëron që ata të flasin.

Po sikur të lejojmë që njerëzit të flasin ashtu siç ua ka mësuar gjuhën prindi i vet, çfarë ndodh? Mos vallë do përçahemi, do të na pushtojë armiku?! Ka gjasa që jo, brenda pak viteve nga pranimi i të ndryshmëve, të folurit si laluc, apo si vlonjat apo si shkodran apo si tirooonas, do të pushojnë së qeni objekt talljeje apo tregues i mungesës së intelektualizmit e do të bëhen normale. Në fund të këtij procesi, gjuha shqipe do të jetë më e pasur, më e bukur, me më shumë mundësi shprehëse se sa është aktualisht dhe mbi të gjitha, do të jetë e unifikuar, e përbashkët për të gjithë kombin, një gjuhë që nuk streson njerëzit që të nxjerrin tingujt në atë mënyrë që dikujt iu tek t’i caktonte pesëdhjetë vjet më parë./reporter.al/

blank

Për një xhubletë, deri në nëntë muaj punë

Një xhubletë e ekspozuar në Muzeun Kombëtar të Kosovës. Kjo veshje shqiptare, e vjetër 4 mijë vjet, tashmë është nën mbrojtjen e UNESCO-s.

Jetmira Delia-Kaci

File Kola ishte 8 vjeçe kur nisi të mësonte nga e ëma dhe tezja se si bëhej xhubleta, ndërsa si 10-vjeçare u ul të punonte në tezgjah.

Xhubleta është një veshje e punuar me dorë, që vishej nga gratë dhe vajzat malësore në Shqipërinë e Veriut, por edhe në një pjesë të Malit të Zi dhe Kosovës.

Është kryesisht e zezë, e punuar në masë të madhe me pëlhurë leshi dhe me motive të qëndisura shumëngjyrëshe. Karakteristikë e saj është pjesa e poshtme në formë të kambanës.

Filja, sot 70 vjeçe, kujton ende në detaje gjithçka nga procesi i bërjes së një xhublete.

“E zgjidhnim leshin e deles ku ishte më i miri, e shprishnim, e lënurnim dhe e tirrnim. Mjetet që duheshin për ta përgatitur xhubletën, ishin: koshi i spikut, veku dhe vajanica. Tirku bëhej në vek [tezgjah] dhe kur përfundonte, e çonim në vajanicë, që ka qenë një vegël prej druri… Ishin si dy çekiçë prej druri që komandoheshin nga forca e ujit, godisnin tirkun dhe krejt copa ngjeshej”, kujton Filja për Radion Evropa e Lirë.

Një xhubletë shqiptare e mbrojtur nga UNESCO
Fotogaleri

Një xhubletë shqiptare e mbrojtur nga UNESCO

Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.

Javën e kaluar, Agjencia e Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë (UNESCO) e mori nën mbrojtje xhubletën.

Kjo veshje, e vjetër 4 mijë vjet, dikur përdorej në jetën e përditshme.

Megjithatë, përdorimi dhe prodhimi i saj ka qenë në rënie gjatë dekadave të fundit, si për arsye socio-politike, ashtu edhe për arsye ekonomike.

Filja kujton se në kohën e rinisë së saj nuk kishte bojëra për të ngjyrosur leshin e deles, por se ato bëheshin duke zier lëvozhga verri, gjethe frashri, si dhe një gur me ngjyrë blu që thotë se quhej karaboj.

Tetë xhubleta në pajë

“Unë jam martuar me xhubletë dhe kam pasur tetë xhubleta në pajë. Më e mira ishte ajo që vesha kur u bëra nuse dhe e përdorja kur kishim festa. Xhubleta pas së mirës ishte ajo që e vishja kur të afërmit na ftonin në dreka dhe darka, ndërsa të tjerat i kisha për t’i mbajtur përditë”, thotë Filja.

Çorapet e punuara me fije leshi që janë pjesë e xhubletës.

Çorapet e punuara me fije leshi që janë pjesë e xhubletës.

Me keqardhje, ajo tregon se sot i ruan vetëm dy prej tyre.

“Ishin kohë të vështira, varfëri… Të besohet që gjashtë xhubleta i kam prishur dhe me to kam bërë qilima, apo shtrojë, apo mbulojë? Më vjen të qaj kur e kujtoj. Më janë dhimbsur shumë kur i kam prishur se i kisha bërë me këto duar, por nuk kam pasur rrugë tjetër”, thotë Filja.

Ajo nuk jeton më në fshatin e saj të lindjes, Vermosh, ku edhe mësoi zanatin, por në Shkodër – qytet në pjesën veriore të Shqipërisë.

Për ta ruajtur këtë traditë, por edhe për të siguruar të ardhura për veten dhe bashkëshortin, Filja, në shtëpinë e saj, vazhdon të qepë xhubleta dhe tirq – veshje që dikur përdornin burrat malësorë.

Ajo thotë se numrin më të madh të porosive e ka nga emigrantët në Shtetet e Bashkuara.

“Ata i duan xhubletat dhe tirqit ashtu siç kanë qenë dikur, origjinale. Është një punë që merr shumë kohë. Një xhubletë e shes 3 mijë dollarë, por kjo shifër është qesharake, krahasuar me punën që bëj. Më duhet t’i blej stolitë, t’i mbledh nëpër zona të ndryshme, dikush shet një varëse, dikush hajmalinë, dikush postavën, apo brezin e hekurit që kanë mbajtur gratë dikur…”, rrëfen Filja.

Kapicat me ruba.

Kapicat me ruba.

Ajo thotë se më së shumti punon imitime të xhubletës, pasi kështu mund t’ia dalë për të siguruar më lehtë të ardhura. Për ta qepur atë në formën origjinale, thotë se i duhet mbështetje edhe nga institucionet.

Xhubleta për raste të ndryshme

Rita Kalaj Shkurtaj, kryetare e Shoqatës Kulturore “Xhubleta e Alpeve Shqiptare”, ka intervistuar rreth 150 gra të moshuara në zonën e Malësisë së Madhe dhe në Mal të Zi për teknikën e punës së bërjes së xhubletës.

Dhe, gjithçka që ka të bëjë me të, e ka dokumentuar në një botim.

Gryksa e xhubletës.

Gryksa e xhubletës.

Duke folur për Radion Evropa e Lirë, ajo tregon se për të punuar një xhubletë dasme apo festash, janë dashur gjashtë deri në nëntë muaj kohë.

Xhubletat e përditshme, thotë ajo, kanë kërkuar më pak kohë, sepse nuk kanë pasur punime të veçanta dhe qëndisje.

“Xhubleta e ‘vdekjes’ [që ruhej dhe vishej kur varrosej një grua] gjithashtu ka kërkuar kohë, sepse ka pasur shumë punime në pjesën e përparme të saj”, thotë Kalaj Shkurtaj, studiuese dhe sipërmarrëse në ruajtjen dhe kultivimin e xhubletës. Një prej grave që ka intervistuar ajo, ka qenë edhe Age Vuktilaj, sot 94 vjeçe.

Ajo ka treguar në detaje dijen e saj dhe është ndër të rrallat që mban gjallë teknikat më të hershme të bërjes së xhubletës.

Varsja e mashave është një prej stolive që gratë me xhubleta vendosin në qafë.

Varsja e mashave është një prej stolive që gratë me xhubleta vendosin në qafë.

Kalaj Shkurtaj thotë se ajo dhe shumë gra të tjera të zonës së Kelmendit të Malësisë së Madhe, që dinë të bëjnë xhubleta, kanë emigruar në SHBA.

Shumë artizane e kanë rikthyer këtë traditë, por një pjesë e tyre nuk punojnë me material origjinal – ose riciklojnë xhubleta të vjetra, ose bëjnë imitime të tyre.

Rikthehet tradita e daljes së nuses me xhubletë

Në zonën e Kelmendit, pjesa veriore e Shqipërisë, shumë familje i ruajnë xhubletat e hershme.

Dilë Vaçaj, 69 vjeçe, nga fshati Vermosh, ruan ende xhubletën e nënës së saj, si dhe pjesët që e shoqërojnë: bohçja e kuqe, pështjellaku i zi, kraholi, gryksa, kapica me ruba, çorapet e qëndisura e të tjera.

Bohçja e kuqe e xhubletës shqiptare.

Bohçja e kuqe e xhubletës shqiptare.

“Është e vështirë ta mbash dhe ta veshësh. Xhubleta duhet palosur me kujdes që konet e saj të rrinë në pozicionin e duhur. Jo kushdo di ta ruajë dhe ta veshë. Jam shumë e gëzuar që po rritet interesi për këtë veshje të mrekullueshme. Sivjet, një vajzë në Kelmend erdhi dhe kërkoi xhubletë që të dilte nuse me këtë veshje”, thotë Dilja.

“Ta shohësh një nuse nga afër me xhubletë, ishte shumë bukur”, shprehet ajo.
Një prej stolive që ruan, është edhe varësja e mashave.

“Xhubleta ka pasur shumë qëndisje dhe shumë stoli. Peshonte rreth 14-15 kilogramë si veshje. Një prej stolive ishte edhe varësja e mashave, që gruaja malësore e mbante varur në qafë. Në fund të varëses është një si gërshërë e vogël. Me të, gruaja merrte një gacë nga oxhaku dhe ndizte çibukët e burrave në odë”, rrëfen Dilja.

Ajo thotë se një tjetër pjesë e stolive ka qenë edhe hajmalia, ku nuses i hidheshin napolona ari gjatë kërcimit.

Roli i institucioneve

Luljeta Dano është një prej anëtarëve të ekipit që dorëzoi dosjen e xhubletës dhe të bërjes së saj në UNESCO.

Pranimi në këtë organizatë, thotë ajo, nënkupton “obligim për realizimin e disa detyrave nga institucionet qendrore dhe lokale”.

“Duhet të ndërtojnë politika se si të rijetëzohet xhubleta në jetën kulturore, në politikat e turizmit. Më pas vjen përfitimi prej këtij vendimi. Do të prodhohen më shumë xhubleta me teknikën origjinale, do ta shohim këtë kryekostum të etnografisë shqiptare më të pranishëm në festa familjare, në tregun e turizmit etj.”, thotë Dano, koleksioniste dhe drejtore e Qendrës Antropologjike “Xhubleta”.

UNESCO vlerëson se xhubleta është veshja më e hershme në Shqipëri dhe Ballkan.

UNESCO vlerëson se xhubleta është veshja më e hershme në Shqipëri dhe Ballkan.

Më 29 nëntor, kur ka bërë publik lajmin për pranimin e xhubletës në UNESCO, ministrja e Kulturës e Shqipërisë, Elva Margariti, ka thënë se xhubleta nuk do të mbetet një relikt i së shkuarës, por se do ta ketë mbështetjen e institucioneve.

Në ueb-faqen e UNESCO-s shkruan se xhubleta përfaqëson një trashëgimi të kulturës nga ilirët te shqiptarët. Kështu, xhubleta është veshja më e hershme në Shqipëri dhe Ballkan.

blank

VIDEO- Dje cilësohej ‘Perla e Adriatikut’, sot po kthehet në rrënoja, pamjet nga sulmi i orkestruar në Prestige Resort

Pak ditë më parë ishte perla e Adriatikut pasi renditej si një ndër resortet më elitare në vend, sot ‘Prestige Resort’ po shndërrohet në gërmadhë.

Fadromat e IKMT-së prej 4 ditësh vijojnë shkatërrimin e paligjshëm në këtë resort, i cili ndonëse është me leje që prej 2016-ës, po shembet padrejtësisht. Siç shihet dhe nga pamjet që publikon BalkanWeb vijon aksioni i orkestruar me regji nga institucionet shtetërore në shkelje të plotë.

Me urdhër të kryeinspektores së IKMT-së, Dallëndyshe Biçi, punonjës të IKMT-së, forcat xheniere po punojnë pa ndalim, edhe gjatë natës, për të vendosur në kolonat e ndërtesës, dhe më pas do të bëhet një shpërthim i komanduar, duke ia lënë vendin paligjshmërisë.bw


Send this to a friend