VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

La Stampa e Torinos (1914)- Hyrja triumfale e Esat Pashës në Durrës!

By | January 26, 2020
blank

Komentet

blank

Dashuritë nuk vdesin… – Nga Pano Hallko

Të shtunën e kaluar u nda nga jeta, një gazetare, një përkthyese, një zë ndër pak zërat që Radio “Tirana” pati në gjuhët e huaja, një zonjë ndër të paktat intelektuale dinjitoze që kryeqyteti pati.
Iku në amshim zonja Dashuri Murati, Dashka, siç një jetë të tërë e njohu Tirana.
Siç ishte e natyrshme, pjesëtarë në këtë hidhërim të madh të familjes Murati, ishin gazetarë, por edhe diplomatët, bashkë me miqtë e familjes.

DASHURIA, SIÇ E THOSHTE EMRI…

Babai i saj, gazetari Fejzi Kembora i foli vajzës së sapolindur në qytetin e Lushnjës së vitit 1953, emrin Dashuri!

Çfarë mund të ketë ndikuar vallë te gazetari i viteve ’50-të, që ta quante vajzën e tij me emrin kuptimplotë Dashuri?

Ajo nuk ishte fëmija e parë që i lindi, e të thuash se babai i ri, në kulmin e gëzimit, si fryt të dashurisë së tij bashkëshortore, e regjistroi me atë emër.

Atëherë, pse e quajti Dashuri? Ndoshta instikti i gazetarit, i kishte parathënë atij, se si ishte ngjizur, e çfarë do të bëhej, ajo krijesë.

Në datën 11 Maj në 2021, sipas INSTAT-it, figurojnë 1185 femra shqiptare me emrin Dashuri në listë. E në këtë listë, është ende edhe Dashuri Murati. Sepse merr kohën e tij, veprimi i çrregjistrimit.

Shkruesi i këtyre radhëve, është i sigurt se kanë qenë shumë më tepër femra shqiptare, me emrin Dashuri. Edhe grafiku i atij institucioni, këtë tregon. Ashtu siç është i sigurt, se vajzat që do të kenë këtë emër, do të pakësohen tmerrësisht, deri në zerim. Dhe… “me të drejtë”, sepse ky sistem që zgjodhëm të jetojmë, dashurinë për bashkënjeriun e ka shkulur me gjithë rrënjë nga themeli i tij, në kapitalizmin alla shqiptarçe që po ndërtojmë.

E kanë katandisur shoqërinë tonë, ashtu siç na e përshkruante ai “diktatori i poshtër”:-“Në kapitalizëm, njeriu për njeriun është ujk”! Dhe ujku, vetëm dashurinë nuk njeh.

Dashka shkëlqeu në gjimnazin e Lushnjës, e me ato nota iu drejtua dyerve të Universitetit shtetëror të Tiranës. Në degën e Historisë. E kishte marrë provimin e parë me notën 10, por shteti i asaj kohe, e pa të nevojshme të krijonte një grup special, për të mësuar gjuhën turke.

Për arsye historike, por edhe shtetërore gjeopolitike, të cilat nuk është vendi këtu t’i shtjellojmë.
Siç krijoheshin grupet speciale në shtetin serioz që patëm, do të ishin vetëm pesë studentë.
Aq sa të rrepta ishin kriteret (të cilat Dashuria i plotësonte), po aq e ashpër ishte konkurrenca për t’u regjistruar atje.

Atëherë, përveç notës, u tha se do t’i merrnin sipas renditjes alfabetike në regjistër. Prof. Ferit Duka dhe Dashuri Murati, “sido që ta rrotulloje renditjen” , ishin patjetër në listë.
Kuptohet, edhe u shkel renditja, u kapërcyen germat, deri edhe te germa N, madje deri edhe te germa Z.

Por të pestë e meritonin, sepse ishin të shkëlqyer.

Vajza e qashtër myzeqare, as u interesua fare, pa lere më të “lobonte”.

Në qytetin “Studenti” llampa e dritës në dhomën ku flinin studentet Dashuri Murati dhe Luli Hoxha, fikej vonë, shumë vonë.

Myzeqarja sedërtare kafshonte gishtin, kur nuk i ecte mirë studimi në gjuhën turke.
Falë asaj sedre, intelektit të lindur e të kultivuar, por dhe ndjenjës së përgjegjshmërisë, ajo arriti të shkëlqente si pak të tjerë.

Por pa mbushur ende 20 vjeç, fati e goditi rëndë.

I mori vdekja pikën e referimit dhe të krenarisë që kishte, babain e saj, gazetarin Fejzi Kembora.
Qysh atëbotë, ajo u lidh me “aleatin” sa ngushëllues aq edhe të pabesë, cigaren.
Dhe e përfundoi shkollën, ashtu siç e nisi. Shkëlqyeshëm.

Në Radio Tirana, e cila ishte superfuqi asokohe, pasi transmetonte në 24 gjuhë të huaja, Dashuri Murati filloi punën dhe iu imponua ambientit, sa me vlerat njerëzore që kishte, aq edhe me kompetencën profesionale.

Nuk është thënë më kot shprehja :-Fati, me njërën dorë të hedh, e me dorën tjetër të pret”…
Asaj fati i kishte rezervuar një lidhje që shumë vajza të Tiranës së asaj kohe do ta kishin ëndërr.

Njohjen me njërin ndër katër-pesë gazetarët më të spikatur që kishte vendi, me ekspertin më të mirë të marrëdhënieve ndërkombëtare, që vendi pati dhe ka ende sot. Njohjen dhe lidhjen përjetësisht, me gazetarin Shaban Murati.

ATA I DHANË DINJITET SHTETIT…

Gazetarja e re dhe zëri i saj i ri, në një gjuhë që sapo kishte hyrë në transmetim në Radio, bënë vendin e tyre të padiskutueshëm.

Me sharmin e pashoq që kishte, me intelektin dhe nervin patriotik kombëtar, por edhe me gjuhët e huaja që zotëronte, zonja Dashuri Murati në krah të ambasadorit, ishte mbështetje e fortë për bashkëshortin e saj, por edhe një stoli shumëvlerëshe për shtetin.
Nuk i kërkoi ambasadorit kurrë, siç kanë bërë disa “zonja” të kolme “shqiptare” të cilat në kaq vite “na përfaqësojnë”, që ai të themelonte biznese familjare për të hapur llogari marramendëse. Siç bënë shumë të tjerë “ambasadorë të Shqipërisë”, prej atyre që emëroheshin nga partitë respektive, sa herë ndërrohej pushteti në Tiranë.

Me VKM-në e 7 janarit të vitit 2013 për shembull..

Përkundrazi, çifti dinjitoz e vuante rëndë, atë që u tha përfaqësuesi i një firme dinjitoze suedeze. Ambasador Murati e bindi një biznes të madh suedez, të merrte pjesë në një tender të madh në Shqipëri. Për interesa të Shqipërisë.

Firma suedeze, meqenëse u besonte dokumenteve të shteteve në botë, erdhi dhe u paraqit në Tiranë. Të merrte pjesë në tender, brenda të gjithë afateve, e me të gjitha letrat që kërkoheshin.

Por… tenderi kishte përfunduar, madje ishte shpallur dhe fituesi, pa u zhvilluar tenderimi fare!!!

Biznesmeni suedez kishte takuar kryeministrin e Tiranës, i cili pyetjes suedeze: “Përse nuk u zbatua asnjë kriter nga ata të shpallurit”?, iu përgjigj me pafytyrësi:- “I dashur mik! Është shumë e shkurtër jeta ime, që të udhëtoj me biletë të klasit të dytë, për në Athinë”!!!

Iku suedezi nga sytë këmbët, me linjën e parë që gjeti biletë, me tranzit, brenda asaj dite, vetëm të mos ia shikonte sytë kurrë më, këtij vendi.

Dhe arriti në Stokholm suedezi, por kujt t`i ankohej? Doemos ambasador Muratit, atij që i mbushi mendjen, e të cilit ia njihte ndershmërinë.

E ky i fundit edhe sot, e vuan poshtërimin që përjetoi për hir të sekserit të pa fytyrë, i cili veç të tjerave, merrte edhe rrogën e kryeministrit të Tiranës.

Këto dhe shumë të tjera, ambasadori ynë i shquar i ka shkruar në të famshmet “Antitabu” që ka botuar, për ata që dinë të lexojnë.

FAMILJA MURATI…


Qindra njerëzve që morën pjesë në ceremoni, por edhe qindra të tjerëve që ishin në pritjen që dha familja, iu ka mbetur përjetësisht në mendje dinjiteti i asaj familjeje. Një dinjitet, të cilin ajo familje e ka të shkruar në ballë, përditë e në gjithë jetën e saj, në tre breza sot.

Është në natyrën e familjeve të mëdha, që të jenë njësoj dinjitoze, edhe në dhimbjen më të madhe të tyre. Sepse familjet e mëdha nuk janë të tilla për shkak të numrit të anëtarëve, apo edhe për shkak të atij numri. Pasi shumë rrallë, sasia është edhe cilësi.
Talenti lind pavarësisht nga rregullat. Sepse lindja e talentit është një mister i vërtetë. Shumica e njerëzve këtë mister e quajnë rastësi. Por ja që rastësitë janë të pafundme, e shumë pak prej tyre kanë të bëjnë me talentin. Le të supozojmë se në botë kanë lindur 100 rastësi, të cilat janë njëherazi edhe talente. 99 prej tyre, nuk afirmohen, pra e humbasin potencialin dhe dhuntinë e talentit.

Por mes këtyre 100 talenteve, njëri arrin të shpërthejë, të realizohet, e të përfaqësojë edhe 99 të tjerët. Sepse vetë natyra nuk është mungesa e ligjeve, por është domosdoshmëria.

Sepse ne të gjithë jemi bij të rastit, por kemi një nënë të pazëvendësueshme; domosdoshmërinë…

…Lind pyetja: -Kush është më e përafërt me njeriun, emri i njeriut, apo personaliteti i tij? Dashuri Murati ishte ndër rastet tmerrësisht të rralla, ku emri përputhej me botën shpirtërore të saj.

Ajo ishte dhe mbeti, një grua shpirtbukur.

Të jetosh, do të thotë të vdesësh nga pak çdo ditë. Për të vdekur më në fund, përgjithmonë. Ky nuk është fatalitet, por cikli i Jetës.

Por çdo ditë të jetës së saj Dashuri Murati, la gjurmët e saj. Prandaj vdekja në rastin e saj, është konvencionale. Sepse ajo e ka ngjizur veten e saj te pasardhësit e saj.

Publiku shqiptar i njeh birin dinjitoz dhe bijën dinjitoze të familjes Murati, ndaj është i bindur se ikja e Saj është thjesht një konvencion…

Dashuria është një koncept kozmik. Dashuria e vërtetë është edhe ndarje. Por ndarja është prania e dashurisë në mungesë.

Dashuria universalizohet në botën e shpirtërave njerëzorë. Dashuria që mungon, në të vërtetë rishfaqet. Ajo që është, mund dhe të mos jetë. Por ajo që nuk është, patjetër edhe do të jetë.

Dashuria është e pamatshme. Është pa cak. Dashuria është më tepër e tejdukshme, sesa e dukshme. Dashuria e kapërcen materien fizike. dashuria nuk mund të shpjegohet dot. Ajo ndjehet. Por nuk përcaktohet. Ajo është e gjithfuqishme.
…Të vdekshëm janë të gjithë vdekatarët, por cilësitë e dinjitozëve nuk janë të vdekshme.

Ikën personi, por rron personaliteti i tyre.

Kjo po ndodh e do të ndodhë, edhe me Dashuri Muratin.

blank

A ka përfunduar logjika e epokës të fashizmit ?! – Nga Skënder MULLIQI

 

9 maj ishte Dita e Evropës, dhe data kur para 76 vitësh u mund fashizmi në Luftën e Dytë Botërore .Përputhja e këtyre datave natyrisht që ishte koincidencë.Edhe pse ka kaluar tashmë një kohë e gjatë . që kur është mundur fashizmi .Një shpjegim I tillë të gjenerata e re nuk ekziston shumë . Sigurisht ata pyesin si është mundur fashizmi , kur edhe sot po ndëshemi më te në të gjitha anët?,ndoshta më shumë së kurrë më parë! Erdhi edhe koha e rënjës së komunizmit si sistem në Evropë. Gjithashu ishim dëshmitarë të shpërbërjës së përgjakshme të ish krijesës të Jugosllavisë së Titos. U formuan mini shtetet e reja , të cilat vështirë po e kalojnë fazën e tranzicionit edhe pse kan kaluar tashme shumë vite. Nuk është hequr mëndësia e vjetër e ish sistemit komunist dictatorial, që natyrishtë ka elemente të fashizmit.Ju hapën dyert fashizmit të ri si me mendësi , sjellje, veprime …!A nuk janë metoda fashiste, kur politikanet më të madhe po shërbehen më rrena politike, më urrejtje, manipulime të masave , falsifikimeve edhe historike ,metodave të dhunës, të përshtatura mirë në kohë dhe hapësirë. Këtë e instaluan pas luftës nga niveli lokal deri në nivelët qendrore në Kosovë. Ky model I qeverisjës më I degraduari , e degjenerojë shoqërinë tonë të re , duke I stopuar kështu proceset zhvillimore dhe proceset demokratike .Një logjikë e tillë u instalua edhe në Parlament dhe qdo zingjirë tjetër komandues .Metodat neofashte, e varfëruan shumë Kosovën, e lanë të pa zhvilluar ekonomikisht, të izoluar, duke e shëndrruar në një vend jo të civilizuar . Ky përvezitet dhe licemerizëm , ka ofenduar forcat intelegjente e përparimtare në Kosovë.E ka ngulfatur trurin e shëndosh të kombit jo krejt pa fajin e tyre . Eshtë qudi të instalohet një logjikë e tillë, kur dihet së çfarë dëmesh njerëzore dhe materjale I solli njerëzimit në botë historikisht , kështu edhe neve më rastin e luftës në ish –Jugosllavi?!Madje u harrua edhe gjenocidi serb ?!Këto gjera jo të mira që na goditën pas luftës , nuk janë gjë tjetër veq naivitete të njerëzve të padijshem dhe të pa informuar ,së cili është sistemi capitalist liberal. Është e nevojshme që fashizmi I këtyre mërrdhënjëve dhe klima që është krijuar që shumë kohë ,në shoqërinë tonë të re, të tejkalohen nga forcat e reja politike në pushtet , e jo që edhe ata të rrëshqasin në livorën e njejtë të bananës! Vetëm më krijimin e një klime të re politike në Kosovë, si imperativ që kërkon koha e modernitetit, edhe mund ti arrijmë objektivat e synuara si shtet dhe si komb në Ballkanin Perëndimor.Fashizmi i epokës sonë , tejkalohet duke i fuqizuar të gjitha sistemet me logjikën antifashiste. Në këto rrethana në të cilat po punojmë dhe veprojmë , pa ndryshime shumë të mëdha edhe ideore , nuk mund të themi së fashizimi është mundur para 76 vitëve… !

blank

Askush në politikë nuk i do emigrantët më të kthehen në shtëpi – Nga ARTAN FUGA

Emigracioni nuk shkatërron jetën e emigrantëve! Harrojeni këtë budallik! Shkatërron jetën e atyre që mbeten. Prandaj i ngjan një dige të çarë, pas të parëve ikin të dytët, të tretët, të katërtët!

E vërteta është se askush në politikë nuk i do emigrantët më të kthehen në shtëpi. Një pjesë e madhe e tyre i ngjanë robërve te shpella e Platonit që kurrë nuk kishin parë dritë me sy. Njeri prej tyre, doli dhe pa që jashtë kishte diell. U kthye dhe ua tha të tjerëve. Ata e morrën për të çmendur! E rrahën, e shanë, e pështynë!

Prandaj nuk kthehen emigrantët! Kanë frikë se i marrin për të çmendur!

Cfarë thua mo? Ku ka dritë? Cfarë është kjo drita? Lidheni mo këtë se ky gënjen popullin!

Kështu edhe emigrantët janë shumë të emancipuar për të duruar jarabi-arabi-turqininë se jetojnë në lagjet e Londrës, Romës, Bostonit, etj. Nuk do njeri sepse ata votojnë të lirë dhe nuk ka patronazhist që i kap. Nuk ka sondazh që e parashikon votën e tyre. Doni fakte? E patë si ua mbyllën derën për votime atyre në Greqi! Se nuk i mbanin dot në karantinë dhe atje t’u çonin fletët e votimit! Sapo mbaruan zgjedhjet, i lanë përsëri të hyjnë! Nuk i do njeri sepse ata kudo t’i punësosh nuk durojnë dot politizimin e qendrave të punës, arbitraritetin e bosave. Ata kanë energji shpërthyese sepse kurdoherë ashtu e kanë pasur. Ata e dinë si organizohet shoqëria, nuk u ka vdekur delli i punës, dhe nuk mund t’i trajtosh si debila dhe t’u tregosh se një qytet do kulla, se pyllëzimi është të ngulësh në beton pemë prej letre, se matësi i elektrikut rrotullohet dhe kur nuk ke asnjë dritë hapur, se kjo e se ajo. Ata nuk pranojnë propagandë dhe bosin politik që fryhet nga televizioni në televizion. Për cdo kokërr qindarkë të harxhuar si taksa, ata duan shërbimin! Nuk i do njeri sepse për ta nuk ka vende pune, se ata kërkojnë garë me konkurrencë për vende pune.

Përndryshe mjaftojnë tre a katër masa të forta ekonomike dhe emigrantët duke qenë atje ku janë mund të integrohen shumë bukur në Shqipëri.

Emigrantët dhe Shqipëria! Në librin tim SHOQERIA PERIFERIKE kam treguar se çështja nuk është aspak ashtu sikurse shtrohet!

Lexojeni dhe më thoni! Mos e lini në rafte të myket!

Na gënjejnë!

Ju gënjejnë!

Nuk është e vërtetë se politika dëshiron që ata të kthehen, por të mos kthehen.

Politika do që ata të mos votojnë, jo të votojnë. Kush nuk kupton këtë ose është naiv, ose është i përdorur! Për përdorimin e tyre ne kemi edhe një ministri e përdorimit të emigrantëve, ose e budallallepsjes të emigrantëve!

Pa emigrantët, ta mbash në gjumë popullsinë, është gjëja më e lehtë në botë! Të administrosh ata që e kanë mendjen për të ikur është thjesht një lojë fëmijësh!

Hera e parë në histori që Shqipërisë i ndodh kështu që pas emigrimit të arbërve pas rënies së Krujës e më pas! Osmani nuk kishte problem të nënshtronte ata që mbeteshin!

Problemi i emigrimit nuk është fati i keq i emigrantëve ! Mos u gaboni! Emigracioni shkatërron jetën e atyre që mbeten në Shqipëri. Nuk është ashtu si kujtoni!

Unë e kam vërtetuar këtë dhe nuk ka njeri që e luan!

blank

“Të votojmë në bllok për shkarkimin e Metës”, Zheji: Kjo është thirrje për luftë, kryeministri çon lart emocionet dhe zbret arsyen

Analisti Artur Zheji dhe Blendi Kajsiu, të ftuar në emisionin “Pikat mbi i” në “News 24” kanë analizuar deklaratat e Ramës, i cili deklaroi se PS do të bëjë gjithçka për të shkarkuar Metën, pasi sipas tij, presidenti është antishtet.

Zheji thekson se Rama ka bërë thirrje për luftë sërish, duke çuar lart emocionet dhe zbritur arsyen.

Artur Zheji: Ka bërë thirrje për luftë, ndaj i them ndonjëherë marshall. Ai nxit establishmentin e vet në luftë të re. Kjo sepse duke e mbajtur të karikuar elektoratin, Rama mban në “jetë” propagandën. Ai është edhe kontravers. Rama po godet vetëm Metën, sepse e di se PD pa një forcë që vjen nga e majta e ka të vështirë të vijë në pushtet. Mendoj se kjo është thirrje për luftë. Rama çon lart emocionet dhe zbret arsyen. Prsh në Komisionin Hetimor është Murrizi, që nuk ka fituar vota në zgjedhje. gjithashtu është edhe Baba Taku, që dikur ka qenë me LSI.

Blendi Kajsiu: Rama dha urdhër publikisht e haptaz, si lideri i shumicës, ua dha të vetëve, PS-së, përfaqësuesve të tij në parlamente natyrisht deklaroi se nuk është thjesht në dorën e socialistëve, shkarkimi i Met, shkarkimi i Metës. Kjo është betejë e fituar për Ramën. Si të shkarkohet Meta, si mos të shkarkohet Meta, Rama e PS fitojnë.

Po nisin spekulimet edhe në media nëse Basha po tradhton apo jo. Rama nuk e sheh LSI-në si opozitë, sepse Lëvizja Socialiste për Integrim shkon me atë që fiton. Meta ka aprovimin si president më të ulët nga populli. Disa sondazhe ndërkombëtare e kanë nxjerrë këtë përfundim. Meta është i vetmi president që është përballur me Amerikën dhe është kreu i shtetit më i politizuar, duke humbur staturën e tij, që është mbi palët.

blank

Kuvendi monist dhe komisioni i lamtumirës përballë Presidentit Meta – Nga Prof. Lisen Bashkurti

Për herë të dytë Kuvendi ndërmerr iniciativën për shkarkimin e Presidentit Meta. Shumë media, analistë dhe opinionistë vëndas dhe të huaj e kanë konsideruar këtë përpjekje të dytë si një taktikë për të larguar vëmendjen e opinionit publik kombëtar dhe ndërkombëtar nga problematika serioze zgjedhore e 25 prillit 2021.

Të tjerë analistë dhe opinionistë e kanë quajtur këtë përpjekje të dytë për të njëjtin qëllim të Kuvendit si orvajtje e dështuar nga një kuvend një partiak, pa legjitimitet, pa kurrëfarë morali dhe me një komision hetimor plotësisht jashtë kohe.

Në numër të shumtë kanë qënë edhe opinionet sipas të cilave një iniciativë e dytë e Kuvendit kundër Presidentit Meta është tërësisht politikisht e motivuar nga mazhoranca për të kapur edhe institucionin e fundit që i ka bërë rezistencë regjimit hibrit të ngritur në Shqipëri mbas vitit 2017.

Nga analiza e përgjithshme rezulton se e vërteta më së shumti është shumatorja e të gjitha vlerësimeve të mësipërme: pra Kuvendi pa legjitimitet, pa moral dhe komisionin hetimor i lamtumirës tërësisht jashtë kohe ndërmarrin për herë të dytë një përpjekje për shkarkimin e Presidentit të Republikës Meta, së pari, për të zhvendosur sa më shumë që të jetë e mundur vëmendjen e opinionit politik, publik e mediatik, kombëtar dhe ndërkombëtar rreth problematikave serioze të zgjedhjeve të 25 prillit 2021 dhe, së dyti, për të bërë përpjekjen e fundit për kapjen e të vetmit institucion shtetëror që ka mbetur rezistent kundër regjimit hibrid që është ngritur në Shqipëri mbas zgjedhjeve të 2017 dhe atyre vendore të vitit 2019. 

  1. Kuvend i përdorur, i shpërdorur dhe i abuzuar

Kuvendi në ikje do mbahet mënd në historinë e pluralizmit shqiptar si një prej institucioneve më të dështuara. Ai nuk ka kryer funksionet themelore të tij që janë pavarësia, legjitimiteti, llogaridhënia e gjithëpërfshirja. Ky kuvend në ikje ka qënë një partiak, ka qënë nën kontrollin absolut të ekzekutivit dhe është përdorur, shpërdorur dhe abuzuar thellësisht politikisht sa dhe si e ka dashur Kryeministri i vëndit.

Ky Kuvend në ikje e nisi me inkriminim të madh dhe përfundoi me sharlatanizëm akoma më të madh. U miratuan dhjetra ligje, vendime e buxhete të paqëndrueshme, një pjesë u hodhën poshtë nga presioni kombëtar dhe ndërkombëtar, shumë të tjerë i rrëzoi koha deri tek të fundit të rrëzuar nga Gjykata Kushtetuese.

Ky kuvend në ikje miratoi buxhete të dështuara, PPP, Koncesione, projekte e marrëveshje pa kurrëfarë transparence publike dhe kështu me hije të shumta dyshimesh dhe abuzimesh financiare. Ky kuvend në ikje nuk dëgjoi asnjëherë institucionin e lartë të auditimit shtetëror për qindra miliona euro shpërdorime të financave publike nga ekzekutivi. Ky kuvend u bë mashë qorre e pëpjekjeve të ekzekutivit për të shtrirë duart edhe mbi pushtetet e tjera, duke futur nën këmbë pushtetin vendor dhe duke u përpjekur me turlilloj marifetesh për të shtënë nën pushtet edhe sistemin e drejtësisë. Me pak fjalë ky Kuvend në ikje nuk ishte gjë tjetër, vecse vazhdimi partiak sipas modeleve që shqiptarët kanë lënë pas në vitet 90’të.

Një Kuvend i tillë në ditët e fundit të ekzistencës së vet po zhytet akoma më thellë në batakun politik të përdorimit, shpërdorimit dhe abuzimit të tij nga ekzekutivi, lidershipi partiak dhe kreu u Qeverisë. Nga ‘barku’ i këtij Kuvendi doli një komision hetimor hibrid, i lodhur, i dërmuar nën drejtimin e një kryetari që mbeti jashtë listës Rama 3 dhe që po i bën më shumë hysmetin vetes sesa Kuvendit. Është thjeshtë komisioni i lamtumirës. Dhe gjithka po rrjedh jashtë kohës. Kuvendi në ikje dhe komisioni hetimor i lamtumirës po përpiqen në minutat e fundit të ekzistencës ose, më saktë, të mos ekzistencës së tyre, t’i vënë njollën më të madhe të turpit dhe të dështimit veprimtarisë së vet.

  1. Presidenti Meta-Asnjë akt dhe dekret antikushtetues

Kuvendi në ikje dhe komisioni i pamoralshëm dhe i dështuar hetimor i lamtumirës në gjithë daljet e tyre publike po rreken në mënyrë groteskte të paraqesin si ‘fakte’ dhe si ‘prova’ për antikushtetushmëri të Presidentit Meta disa deklarata publike të bëra nga ky i fundit gjatë fushatës elektorale të 25 prillit 2021. Në asnjë nen të Kushtetutës së Shqipërisë Presidenti nuk ndalohet për të shfaqur mendimet e opinionet e veta politike për zhvillimet në vënd. Në mënyrë të vecantë në situata të komplikuara sic ishin ato të zgjedhjeve të prillit 2021, Presidenti në gjithë daljet e tij publike ka shpalosur shqetësimin e tij vetëm e vetëm për garantimin e zgjedhjeve të lira e të ndershme si rruga e vetme për hapjen e negociatave të Shqipërisë me BE.

Asgjë më shumë dhe asgjë më pak Presidenti nuk ka bërë. Madje edhe përdorimi i metaforave ’cfurqe”, ‘sëpata’ dhe ‘hanxharë’ ka pasur vetëm e vetëm kuptim tërësisht pezhorativ me qëllim sensibilizimin e opinionit publik shqiptar për pjesëmarrje në votime dhe për mbrojtjen e votës. Stili metaforik dhe ngjyresat pezhorative, që i ka kaq për zemër edhe Kryeministri i timonit dhe tepsisë, të përdorura nga Presidenti Meta nuk janë akte dhe veprime konkrete të ndërmarra nga Ai.

Metaforat dhe pezhorativizmat e përdorura nga Presidenti Meta janë stilistë e tij personale vetëm e vetëm në kuadër të retorikës gjatë fushatës zgjedhore. Metaforat dhe pezhoristika e Presidentit Meta nuk bartin asnjë akt e veprim konkret antikushtetues, por vetëm lirinë e shprehjes së tij me qëllimin madhor për zgjedhje të lira e të ndershme, për tërheqjen masive në zgjedhje dhe për mbrojtjen e votës nga vetë qytetarët. Zgjedhjet e lira e të ndershme, votimi masiv dhe mbrojtja e votës kanë qënë qëllimi i Presidentit Meta, ndërsa metaforat dhe pezhorativizmat kanë qënë mjetet gjuhësore për arritjen e qëllimit. Asgjë anikushtetuese nuk ka këtu.

Një prej funksioneve themelore të Presidentit të Republikës në Shqipëri është komptenca e Tij ligjvënëse për dekrete ligjore. Presidenti Meta ka qënë tejet aktiv në dekretimet e tij gjatë tërë kohës. Dekretet e tij janë bazuar në Kushtetutën e ligjet themelore të vëndit. Natyrisht në kushtet e mungesës së Gjykatës Kushtetuese për afro tre vjet, dekretet e Presidentit shpesh herë janë hedhur poshtë nga Kuvendi në ikje dhe janë injoruar nga ekzekutivi, madje edhe duke mos i botuar në Fletorën Zyrtare.

Përplasja President-Kuvend-Qeveri ka shoqëruar gjatë edhe procesin e reformës në drejtësi, përplasje e cila është bërë objekt gjykimi në opinione të Komisionit të Venecias, i cili dukshëm ka mbështetur në sugjerimet e tij qëndrimet e Presidentit Meta. Pra politikat dekretive ligjore të Presidentit Meta kanë qënë dhe janë tërësisht kushtetuese dhe ligjore. Asnjë dekret dhe akt juridik antikushtetues nuk ka firmosur Presidenti Meta gjatë ushtrimit të detyrës së tij edhe përgjatë fushatës zgjedhore të Prillit 2021.

Pra, Kuvendi në ikje dhe komisioni hetimor i lamtumirës nuk mund të gjejnë asnjë akt, veprim, dekret apo ligj të Presidentit Meta, si provë faktike e konkrete antikushtetuese të Tij. Kuvendi në ikje dhe komisioni hetimor jashtë kohe duan të rreken rreth retorikës metaforike dhe pezhorative të lirisë politike të shprehjes së Presidentit të Republikës. Po qe për gjykimin e metaforave dhe stilit pezhorativ të retorikës politike në Shqipëri, Kuvendi në ikje dhe shumë komisione hetimore duhej të ngriheshin në Shqipëri për Kryeministrin e ‘timonit e tepsisë’, që i ka aq shumë për zemër metaforat dhe stilin pezhorativ në retorikën e Tij dhe që e ka futur Shqipërinë në rrugën e një regjimi hibrid.

blank

Rrëfimi- Historia e Hamit Matjanit, si e kujtojnë vajza, nipi dhe mbesa ‘’diversantin’’ që u ekzekutua nga komunizmi

Anila Ahmataj

Jeta e vështirë në arrati, endjet nëpër male, luftimet dhe përpjekjet e shumta e kishin trajnuar atë aq mirë, mirpo rrëfimi ekskluziv i pasardhësve të tij, krijoi një tjetër histori, pikërisht këtu nis rrugëtimi i tij. Stërgjyshërit e Hamit Matjanit e kanë prejardhjen nga krahina e Matit, prej nga ku janë shpërngulur rreth 300 vite më parë. Ata u vendosën në kodrat midis Lushnjes dhe Peqinit. Fillimisht ishin dy vëllezër që themeluan fshatin të cilin e quajtën ‘’Matjan’’. Ky fshat kishte një natyrë të mrekullueshme. Pas shumë vitesh erdhi në jetë katragjyshi i tyre, Shaban Matjani, pas tij vjen Hasan Matjani, i cili u martua me Zylfijen, me të cilën nga kjo martesë sollën në jetë 6 fëmijë, tre djem dhe tre vajza. Djali i madh u quajt Asllan, i dyti Ibrahim dhe i treti ishte pikërisht Hamiti.

Kush ishte Hamit Matjani

Hamit Matjani lindi më 16 korrik të vitit 1909, nga prindër me gjak të pastër shqiptar. Hamiti u rrit në një familje ku frymonte dashuria për atdheun.
Ai vijoi mësimet e shkollës fillore në vendlindjen e tij! Më pas erdhi momenti kur u thirr për të kryer shërbimin ushtarak në repartin e xhandarmërisë në Vlorë.
Hamiti aty mori një përgatitje fizike dhe njohuri shumë të mira ushtarake, të cilat jepeshin nga ushtarakë të huaj shumë të përgatitur, siç ishte edhe një prej njerëzve më të afërt të Enver Hoxhës, Sulo Gradeci që shërbeu truproja i tij për 30 vjet.

Jeta Martesore

Hamiti pati dy martesa me dy gra, ku nga njëra martesë erdhi në jetë djali i cili u quajt Xhevit dhe nga martesa e dytë erdhi në jetë Hedija, vajza e vetme e Hamit Matjanit, historia e të cilës mori ‘dhenë’ asokohe.
Rrëfimi i mbesës së Hamit Matjanit, së bashku me historitë dhe ngjarjet e përjetuara nga vetë ajo, edhe pse në një moshë fare të vogël.
‘’Ishin vitet 1929-1930, Hamiti ishte cituar për sjellje të mirë. Në kuadër të riorganizimit dhe ristrukturimit të armës së xhandarmërisë sipas karabinierisë italiane, u dērguan për specializim në Itali një numër xhandarësh, ku midis tyre ishte edhe Hamiti. Ky kurs u zhvillua në Napoli dhe zgjati 5 muaj, deri në 1939. Por ndërkohë në Shqipëri ishte përgatitur një dosje kundrejt tij dhe sapo ai kthehet në atdhe burgoset dhe dërgohet në burgun e Lushnjës.
Vrasja e vëllait të tij, ishte zanafilla e gjithë ndryshimit të rrjedhës së historisë së tij. Kjo vrasje i kishte gozhduar shpirtin Hamitit. Brenda burgut ai mendonte sesi ta merrte hakun për gjakun e të vëllait. Hamiti mori hak duke vrarë një nga familjarët e fisit që i vrau të vëllain.’’- tha Lije Matjani.

Aktiviteti i Hamit Matjanit në vitet 1943!

Ishin vitet 1943 kur Hamit Matjani ishte Komandant i Forcave Nacionaliste të Ballit Kombëtar për Peqinin.
Në Lushnje Hamiti kishte pasur një mik për besë, Qazim Dervishin, i cili me ushqimet që i çonte ne burg e ndihmoi atë të arratisej nga aty!
Ishte ditë e paqtë. Dielli kishte nisur të depërtonte mes dritareve të “ferrit”, vendi ku gjendej Hamiti, Qazimi i kishte thënë të bijës që të çonte ushqimin brenda burgut. Kishte gatuar dhe në fund të gjellës kishte futur edhe një sharrë hekuri.
Hamiti kishte planifikuar planin e arratisjes.Mirpo kjo ndodhi për shkak se burgu i Lushnjës nuk ishte burg i sigurisë së lartë, kjo ishte arratisja e tij që i shpëtoi pushkatimit, apo varjes.

Vëllavrasja ‘’tmerri’’ i shqiptarëve!

Hamit Matjani nuk mundi të duronte skllavërinë, ai shpesh përmendte se “fashizmi është një farë e keqe që duhet zhdukur”. Kishte dëgjuar në xhandarmëri për të! Shumë atdhetarë të nderuar të kulturës si Musine Kokalari, Mit’hat Frashëri e shumë të tjerë, pērpiqeshin ta bënin të qartë se çfarë të këqijash do t’i vinin vendit. Hamiti i besoi dhe i mori seriozisht , prandaj u bashkua me ata shqiptarë që e kundërshtuan me force. Hamiti u emërua komandant i Forcave të Ballit Kombëtar për rrethin e Peqinit. Veprimtaria e tij e bëri që ai të hynte në listat e komunistëve si person me rrezikshmëri të lartë. Në akt pretencën e mbajtur në Fier më 3 korrik të 1945 në gjyqin kundër Tefik Sfirit, ish-komandant i Forcave të Ballit në Mallakastër, prokurori përmendi Hamit Matjanin, si bashkëpuntor .

Jeta familjare e Hamit Matjanit!

Që nga viti 1939 Hamiti nuk kishte pasur kurrë qetësi dhe nuk kishte shijuar asnjë çast ngrohtësi familjare edhe pse në shtëpi pritej nga bashkëshortja dhe djali i tij. Mirpo ajo që përmbys “Legjendën e masakrimit të së bijës’’ nga Hamiti është vajza e tij, Edije Matjani.

Vajza e tij e vetme jam unë dhe këtë gjë e ka konfirmuar edhe i ndjeri vëllai im dhe se kjo legjendë nuk është e vërtetë, pasi Hamiti pas interrnimit të djalit te tij dhe bashkëshortes, bashkëjetoi me një grua tjetër të cilën e kishte bashkëluftëtare,dhe kjo ishte nëna ime! Me nënën time solli në jetë mua , dhe nëna ime pasi u zbulua nga sigurimi bashkë me mua qē isha një foshnje e sapolindur na morën nga fshati “Dëshiraj” dhe fillimisht mua më çojnë në jetimoren e Elbasanit. Më vonë më trasferojnë në jetimorèn e Shkodrës.Jeta ime ishte jashtëzakonisht e , po ashtu eshe kud unë u largova nga jetimorja.’’- rrëfen Edije Matjani.

Përballja e Hamit Matjanit me Kadri Hazbiun!

Ka qënë diçka e jashtëzakonshme! U prit te vendi i caktuar ku do të zbriste me parashutë! Disa nga bisedat e zbardhura mes Mehmet Shehut, Enver Hoxhës, Beqir Ballukut dhe Hysni Kapos janë emblematike!

Beqir Balluku e Hysni Kapo deklaronin se “Ne jemi dakord që Hamit Matjani të varet në litar se kështu do të kënaqet populli, ta shohë nja tre-katër orë”
Ndërkohë Enver Hoxha dha urdhërin ‘’Unë kam hall se krijohet një farë frikë e padeklaruar në popull kur sheh një njeri në atë gjendje me gjihën jashtë, prandaj më mirë pushkatim si të tjerët.’’

blank

Dy DITË në 1 ditë, 9 Maj Nga Majlinda F. Keta

Në se i referohemi festave që i huazuam Europës na bie që të qasemi e të edukohemi se si “festohet” edhe në shtete të tjera europiane 9 Maji, Dita e Europës së Bashkuar.

Ma ha mendja (kjo gugëllohet lehtësisht) që askush brenda dhe jashtë 27- tshes nuk i bëhet tapet puthadorjeve të ambasadorëve të BE në vendet e tyre.

Thjeshtë, respektojnë dhe duan të theksojnë kontributet e mëmëdheut të tyre për Europën e Bashkuar, në paqe e kohezion.

Si shqiptarë duhet t’i ngremë kryet lart për këtë binom (paqe dhe kohezion),

nuk i kemi shpalluar askujt luftë por veç kemi pësuar e nuk jemi shpaguar nga luftrat dhe grabitjet territoriale nga vende të tjera.

As ndjesë nuk kërkuan kurrë dhe as kërkojnë se ku po gabojnë këto 30 vite që po janë mentorët e progresit të shqiptarëve në shtetbërje

( ku mbetemi anarshi nga pushtete okulte);

demokraci (ku na cilësojnë model hibrid)

dhe mirëqënie (ku vetëm si të emigrojmë masivisht drejt shteteve të tyre u aftësuam mrekullisht).

Po integrohemi duke emigruar masivisht çdo ditë e më shumë. I çuditshëm dhe që duhet dialoguar mirë ky fakt edhe me vetë BE.

Me qëndrimin dhe kontributin antifashist meritojmë 🎖, ndonëse nuk na e përmendin këtë.
………..
Në se i referohemi ShBA, për 9 Majin, na duhet të edukohemi me sjellje kujdesi, mirënjohje, falenderuese, përkujdesje vlerësuese dhe përkëdhelëse por edhe përkushtimi për “ Dita e NËNËS”.

Ta gëzojmë të gjithë POR kur shoh lumturinë e gjithë atyre shqiptarëve që sapo ju ka dalë fitues aplikimi për Green Card……

them kushedi sa nëna SOT nuk dijnë në se duhet ta gëzojnë këtë fakt apo duhet të besojnë se më mirë të qajnë për mallin se hallin nga varfëria…..

them që sa veçansi marrin këto data për nënat shqiptare.

Mos harrojmë që NËNËS së Madhe, Shqipërisë, po i thahet “ barku” në numër lindjesh dhe ato që ka po i rrjedhin rrugëve të botës.
…………
EDHE në ditë të mëdha na DUHET të reflektojmë, debatojmë për VETEN më shumë se përtej….. këtë kanë bërë të gjithë popujt që duan realisht të progresojnë denjësisht.

Gjithsesi, tani i kemi prezent këto dy data në kalendaret tona.

Sa shumë nevojë kemi ti qasemi refleksionit për VETËDINJITETIN dhe të largohemi nga idealizimet dhe “ fluturimet” larg shumë të vërtetave.

Shumë, them unë që deri në fund dua ta mbyll jetën këtu, në mëmëdhe duke bërë detyrën e duke pritur të bëhet shtet funksional shteti im.

blank

Më 9 maj 1978 Brigadat e Kuqe, vranë kryeministrin italian Aldo Moro, pas 50 ditësh nga rrëmbimi

VOAL – Ish presidenti i Demokristianëve, i vrarë nga Brigadat e Kuqe më 1978, lindi më 23 Shtator 1916 në Maglie, në provincën e Leçes. Pasi mori diplomën e shkollës së mesme klasike “Archita” në Taranto, ai u regjistrua në Drejtësi në Universitetin e Barit, duke marrë një diplomë me tezën “Aftësia juridike penale”. Teza, e rinisur dhe e thelluar, do të përbëjë botimin e tij të parë shkencor dhe do ta nisë atë në një karrierë universitare.

Pas disa vitesh karrierë akademike, ai themeloi me disa miq intelektualë më 1943, në Bari, periodikun “La Rassegna” i cili do të botohet deri në vitin 1945, vit në të cilin martohet me Eleonora Chiavarelli, me të cilën do të ketë katër fëmijë. Në të njëjtën periudhë, ai u bë President i Lëvizjes Graduate të Veprimit Katolik dhe ishte drejtor i revistës “Studium”, ku ishte një kontribues i rregullt, duke u zotuar të sensibilizonte të rinjtë e diplomuar në angazhimin politik. Më 1946 ai u zgjodh në Asamblenë Kushtetuese dhe u bashkua me Komisionin e “75” të ngarkuar me hartimin e tekstit kushtetues. Për më tepër, ai është raportues për pjesën që lidhet me “të drejtat e njeriut dhe qytetarit”. Ai është gjithashtu nënkryetar i grupit DC në Asamble.

Në zgjedhjet e 18 prillit 1948, ai u zgjodh deputet i Parlamentit në rrethin Bari-Foggia dhe u emërua nënsekretar për punët e jashtme në kabinetin e pestë De Gasperi, ndërsa aktiviteti i tij i pashtershëm si mësues dhe pedagog nuk u ndal, me shumë botime në emër të tij.

Ai u bë profesor i rregullt i së drejtës penale në Universitetin e Barit në 1953: ai u rizgjodh në Parlament dhe u bë President i grupit parlamentar DC në Dhomën e Deputetëve. Karriera e tij politike, gjithashtu, me sa duket nuk njeh shenja kompromisi të asnjë lloji. Një njeri solid dhe i vendosur, më 1955 ai u bë Ministër i Faljes dhe Drejtësisë në qeverinë e parë Segni.

Më 1956, gjatë Kongresit VI Kombëtar të DC që u zhvillua në Trento, ai konsolidoi pozicionin e tij brenda Partisë. Në fakt, ai ishte ndër të parët e zgjedhur në Këshillin Kombëtar të Partisë. vitin e ardhshëm, ai u bë Ministër i Arsimit në qeverinë Zoli. Futja e edukimit qytetar në shkolla i detyrohet atij. I rizgjedhur në Dhomën e Deputetëve në 1958, ai është ende Ministër i Arsimit në qeverinë e dytë Fanfani.

“Një gjeneral i cili, i zhgënjyer nga ushtria e tij, besoi se e vetmja mënyrë për të luftuar armikun ishte ta përqafonte”. (Indro Montanelli, në Aldo Moro)

1959 është një vit shumë i rëndësishëm për Aldo Moron. Në fakt, zhvillohet Kongresi VII i Demokristianëve, i cili do ta shohë atë triumfues, aq sa atij i besohet Sekretariati i Partisë, një pozicion i rikonfirmuar në kohë dhe të cilin do ta mbajë deri në Janar 1964. Por një vit tjetër shumë i rëndësishëm, gjithashtu në dritën e historisë tragjike që do të godasë politikanin Doroteo, është 1963 kur, i rizgjedhur në Dhomë, ai thirret të formojë qeverinë e parë organike të qendrës së majtë, duke qëndruar vazhdimisht në detyrë si Kryeministër deri në Qershor 1968, në krye të tre ministrive të njëpasnjëshme të koalicionit me Partinë Socialiste.

Është në praktikë realizimi “me pak fjalë” i famshëm “kompromisi historik” i shpikur nga vetë Aldo Moro (unë e përdor për të shmangur shprehje të tilla si “konvergjenca paralele”), domethënë ajo manovër politike që pretendonte afrimin e komunizmit dhe skajet e majta drejt zonës së moderuar dhe qendrore.

Trazira dhe mospajtimi që këto situata “kompromisi” ngjallin mbi të gjitha brenda votuesve të PCI, por mbi të gjitha brenda moderuarve, u materializuan në mësimet e vitit 1968 kur Moro u rizgjodh në Dhomë, por zgjedhjet ndëshkojnë në mënyrë efektive partitë e koalicionit dhe përcaktojnë krizën e qendrës së majtë. Duke thënë këtë, është e pashmangshme që pesha e prestigjit të vetë Aldo Moro të preket gjithashtu. Në çdo rast, ministritë gjithmonë mbeten dhe në fakt nga 1970 deri 1974, ai merr postin e Ministrit të Jashtëm, megjithëse me disa intervale. Në fund të kësaj periudhe, ai kthehet në presidencën e Këshillit duke formuar ministrinë e tij të katërt, e cila zgjat deri në Janar 1976.

Në korrik 1976 ai u zgjodh President i Këshillit Kombëtar të DC.

Më 16 Mars 1978, fundi tragjik në jetën e politikanit fatkeq. Një komando nga Brigadat e Kuqe shpërthen në rrugën Fani të kryeqytetit, ku në atë moment Moro po kalonte për të shkuar në Parlament për të marrë pjesë në debatin mbi besimin e qeverisë së katërt Andreotti, qeveria e parë me mbështetjen e PCI, masakron pesë burrat e shoqërimit dhe rrëmben burrin e shtetit. Pas pak, Brigadat e Kuqe pretendojnë veprimin me një telefonatë për Ansa. I gjithë vendi e kupton qartë se ky ishte një sulm në zemër të shtetit dhe në institucionet demokratike që Moro përfaqësonte.

Më 18 Mars, një telefonatë në “” Messaggero “bën të mundur gjetjen e” “Comunicato n.1” të BR, e cila përmban foton e Aldo Moros dhe njofton fillimin e “” gjyqit “të tij. Ndërsa, vetëm një ditë më pas, Papa Paul VI fillon thirrjen e tij të parë për Moron. Shërbimet sekrete të të gjithë botës, edhe nëse raportet ishin të shumta dhe të sakta, nuk mund të gjenin burgun e terroristëve, të riemëruar “burg i njerëzve”, dhe nga i cili Moro thirri pandërprerë, përmes letrave të shumta, një negociatë.

Më 9 maj, pas më shumë se pesëdhjetë ditësh burgim dhe negociatash rraskapitëse me eksponentët e shtetit të kohës, edhe burri i shtetit u vra brutalisht nga BR, tani i bindur se kjo është e vetmja rrugë koherente për të ndjekur. Burgosja e tij kishte provokuar debate të gjera midis atyre që ishin të gatshëm t’i nënshtroheshin kërkesave të Brigadave të Kuqe dhe atyre që ishin qartë kundër moslegjitimimit të tyre, një debat që shqyen fjalë për fjalë vendin si politikisht dhe moralisht.

Telefonata dramatike nga torturuesit e Moros i dha fund kësaj klime të nxehtë dialektike, të cilët e bënë të ditur drejtpërdrejt në një eksponent të lartë politik se trupi i Moros mund të ishte gjetur i vdekur në bagazhin e një makine përmes Caetani, emblematikisht në gjysmën e rrugës midis Piazza del Gesù , selia e Demokristianëve dhe via delle Botteghe Oscure, selia historike e Partisë Komuniste Italiane. Sipas rindërtimeve, ende fragmentare pavarësisht nga shumë vite që kanë kaluar, burri i shtetit u vra nga brigatista Moretti në garazhin përmes Montalcini, gropa e përdorur nga brigatistët si një “burg i popullit”.

Bazuar në blerjen e elementëve të rinj, gruaja e tij Eleonora dhe vajza Maria Fidae kohët e fundit vendosën të thyejnë murin e gjatë të heshtjes që ka mbështjellë historinë për vite me rradhë, duke kërkuar rihapjen e hetimit për çështjen Moro.

Shërbimet italiane goditën një shënjestër të rëndësishme në 14 Janar 2004 me arrestimin e Rita Algranati dhe Maurizio Falessi, të arratisur në Afrikën e Veriut. I pari ishte dënuar me burgim të përjetshëm për krimin Moro.

Sot Alessio Casimirri, burri i Algranatit, mbetet i vetmi i arratisur i pakapshëm i grupit BR që mori pjesë në pritën e Via Fani./Elida Buçpapaj

blank

BEHOLD THE ALBANIAN RIVIERA! – Visiting Albanian Riviera In 1957 and in 2021 From New York By Naum Prifti Edited by Rafaela Prifti

 

Editor’s Introduction: The original chronicle was published in 1957 in Albania when Naum Prifti was employed as a journalist at Ylli (Star) magazine. Decades later, it was translated by his late brother Peter Prifti. In the summer of 2020, the family’s wishes to revive the riviera trip with Naum now at 88 were practically scrapped by the global coronavirus pandemic. Instead, a virtual trip was deemed a satisfactory substitute. With that in mind, I edited and condensed the English translation of his coastline travels to present to my father on his birthday, on March 7 of this year. Naum was 25 when he wrote the essay. Although I admit I am partial when it comes to his writing at any age, I noted that the flowing lyrical style, captivating descriptions and the effectiveness of the sensory details, ranging from anxiety to exhilaration, brought back a flood of memories of my own trip to the marvelous Albanian riviera from the years of my youth. So what started as an idea of a virtual birthday tour may also be a gift to the past and future travelers who never cease to answer the call of the road. For those who have already visited the-Vlore-to-Saranda coastline or those who wish to live the experience themselves, you may find yourself immersed in this reading. The most vivid passages describe the anxious drive uphill the Llogara Pass or the cutting across steep and gravely mountains of the South, the calmness of vistas that appear unexpectedly like the Medieval Castles or scattered villages on little hills, but most of all, the seemingly endless turquoise nuances of the Ionian sea.

BEHOLD THE ALBANIAN RIVIERA!
——————————————————————————————————–

blank
As a young journalist, I was fully aware that I had only read about the marvelous riviera from Vlora to Saranda. So much so that when asked if I had visited, I avoided giving an embarrassing answer by muttering quickly: “Visit the seacoast? Of course. Very beautiful!”

One feels even a bit sour when considering that tourists from around the world tour our riviera and write their impressions from the journey while some of my fellow journalists and I, who are locals, had not visited, or worse, read stories about the seacoast written by guests. Some lovely passages were printed about the lives of villagers and farming and about the incomparable natural panoramas of these parts.

A classic depiction was penned by the inspired and sympathetic hand of a master poet who left behind the dampness of his fog-wrapped country, and sailed by boat to a port in Spain. He then visited the entire delightful coast of the blue Mediterranean. Upon coming to our shores, his wondrous pen memorialized the unforgettable lines about Albania and Albanians. To read Childe Harold is to be seized by the desire to experience the breathtaking landscapes described of his poems!

“As nature’s volcanic amphitheater,

Chimaera’s Alps extend from left to right:

Beneath, a living valley seems to stir;

Flocks play, trees wave, streams flow, the mountain-fir…”

At last I was assigned to go there. Aware that my report would not compare in capturing a description of the charms of our seacoast and its people, no matter how well-written my piece would be, I wonder anxiously if I would be capable of relating accurately all that I see and feel about Riviera’s natural beauty.

I do not travel by sedan, or taxi, I ride a mail truck on its daily run from Vlora to Himara. The driver, a young man of pleasant looks and curly hair, warm cheerful eyes, may have seem more sympathetic to me simply because he does not object when I ask if he would let me ride up front with him.

We leave Vlora close to noon time; yet it seems even later, on account of the overcast sky and a light autumn rain. It is a bleak November day that makes you feel desolate even sitting at home. In the waiting room of a transportation agency, you feel more like a bear in an iron cage. Whenever I travel I take a book along to read when I stop in places where I don’t have any friends or relatives. But on that particular day, the book is not holding my attention and I cannot help swearing a few times at its author.

The road form Vlora to the Llogara seems long and even dull save for the landscape strewn with year-round green shrubs that take away the general somber appearance of autumn in these parts.

Now we are about to drive uphill to Dukat. Before starting the climb, the driver stopped the truck to check the tires and tighten the bolts on them. I am conflicted between patting him on the back for being careful and feeling apprehensive that taking all that precaution meant that he feared something might go wrong. I must admit that the traveler would be way off the mark for thinking the drivers on this route are afraid! The narrow, dangerous country road to Llogara, would make most people dizzy walking on foot. To these hero drivers, like any job that gets to be commonplace, it doesn’t seem like much. And by now, they regard this as a run-of-the-mill route and, hold on to the wheel, as they hum or sing as if they had nothing to worry about.

The truck jolts riding over pebbles and potholes. Fiercely wailing winds that rush through the cabin and all around signal that we are getting closer to the Lloraga pass. The raging wind grows mightier causing the tarpaulin cover of the truck to swell like bellows, and Jako-the driver– almost casually steadies the wheel with one hand, and with the other reaches out the window to hold down a corner of the tarpaulin.

I ask myself to remember why the place is called Llogara. I have a notion that the word derives from a Greek word llagar that means clean, clear.

This notion is supporter from some inhabitants of Himara, who tell me that several years ago a summer camp was put up here for foreign tourists, just to admire the panoramic view and enjoy the fresh water and clean air.

“That place will either cure you or kill you,” they tell you. And they’re right, as far as I can tell.

The Fury of the wind intensifies the closer we get to the Llogara pass, where winds never cease year around. The dark pine trees that grow nearby are not coniferous, and nothing that shoots up high in the air would survive the winds, so they appear shriveled and stunted, as if a sword lopped their heads off.

The driver tells me with relish that in these parts many years ago a powerful blizzard blew off a donkey loaded with corn, along with its master, and dashed them against a rock some twenty meters away. Jako even points out the rock, as if he had personally witnessed those terrible moments.

The sky is overcast and bleak. Beneath clusters of rolling gray clouds, a few small, pitch black clouds similar to the smoke from a dynamite blast, fly away. Presently you look up and are surprised to see the gray clouds swell and turn menacingly black. At last, we reach the Llogara pass.

It appears as if all of a sudden a gigantic curtain goes up us, revealing a marvelous scene. My heart throbbed with such rapture captivated by the beauty of my homeland. Such miraculous view is beyond the capacity of man to imagine. Just picture yourself traveling along a long vexing road, going up a mountain with little to distract the eye, and then reaching a lofty pass where suddenly you discover a new world with an awe-inspiring presence.

Below your feet, some 900 to 1000 meters down the ravine, the sea stretches in all its majesty, and on the surface of the sea, beams of light like the one artists paint on icons to depict the holy spirit, come down from chinks in the clouds. It’s as if the light did not want to abandon the sea in the fave of the approaching storm. Elsewhere the sea takes on the color of the clouds and appears bleak, agitated, stern. From high up it appears like a plain full of cracks, but from a closeup look you realize the analogy does not hold up. The surface is alive, vibrant and noisy. Look closely, at the coastline, and you will see an ever moving bright line like liquid silver, that kisses the shore and then retreats as if embarrassed. But driven by passion, it comes back, and the sea with its silvery lips kisses again and again the sacred soil of the shore.

Along the entire coastline where the sea meets the land, a greenish blue line runs like an infinite band as a light border between land and the sea. Beyond that line the sea has a stern and angry look. The rays of the sun, the water surface like a mirror, and the sea all play in the threatening storm with the mocking pose of the powerful. Farther away a veil of mist, and the sea fuses with the gray clouds that let the rain down.

Directly ahead are the neat white-painted houses of Palase and Dhermi, while to the east sit the Mountain of Lightning, fog-bound and silent, imposing and sublime. But the silence is misleading as these mountains may unexpectedly unleash their powers and whole region will shake and tremble. In Palase, cypress trees stand tall and straight, as if to soothe the brooding storm and slow down its momentum. They quiet your spirit with their serenity and beauty. Farther down are the orange orchards, and all together these plants wish to show, it seems, the gentler side of this terrain.

We are driving on the downhill side of Llogara. This is a haughty mountain covered by solid rock, and the gray surface has blended with great effort with sage brush and stunted grass that grows between the cracks of the rocks.

About an hour later the sea grows murky and foggy. A wind-driven rain breaks out and ‘wakes up’ verses by a popular local poet blending melancholic and nostalgic notes:

 

The night is coming,
The sky darkens,
The sea thunders,
The wind blows
And lightning flashes.
Come out, my love,
Come out and listen,
To the voice of love.
The rain is not long in coming.

blank
Big raindrops, signaling a storm, strike the windshield of the truck and soon the tarpaulin top rattles like a taught drum. Fiery lightning rends the sky, tracing a zigzag pattern that momentarily imprints itself on your eyes. The streaks of lightning chase one another rapidly, and with a rapid pattern around the peak. “The Mountains of Lightning,” is truly an apt name.

The storm continues. Thunder. Lightning. Sky and earth tremble. The peaks of the Acroceraunian Mountains, – the other synonym for them – lie hidden behind a gray fog, as if they were too frightened to witness what is happening at their feet. But such a supposition does not hold fort these mountains. If you look at them carefully, you will come to believe that it is not the clouds that come down on them, but that the mountains have lifted up their heads and rent the clouds and are saying to the stormy sky, “Do your worst; we do not fear you.”

The heroic harmony is destined to make the viewer feel the incomparable power and beauty of nature in Albania. It is meant to be admired without bounds.

We drive on. The driver takes no notice of the storm whatsoever; he goes on smoking quietly. When we reach the midway point of the Llogara incline, we are obliged to make a stop at the Coast Guard station. Several uniformed guards greet us and chat amiably. All at once the rain stops, but the wind continues with unabated fury. The truck cabin rattles and if the wind really wanted to, it could well blow it off into the ravine. Jako was worried that since the tarpaulin top was torn in a couple of places, the raging wind would blow the truck sky-high, like a child’s kite.

Since the road at this stretch is too narrow for two cars to pass, Jako advises the next driver who pickes up the shift to be careful when he reaches the pass. We continue our downhill drive. In the distance, the cypresses of Palase seem like stems of the hellebore plant, which grows on the slopes of high mountains. The houses of the Palase are pretty, nearly all are two stories high, with stuccoed walls and wide windows.

To give you an idea of how small their land holdings are, I’ve heard people say, by way of making a comparison, “I have a farm, but what good is it? If a donkey rolls over to scratch his back, his tail would stick out.” But I never believed that farms could ever be that small in reality. Moreover, I wonder if it is proper to call “Farms” those tiny plots of land that people around here wrested from the rocky mountain, at the cost of much effort and pain.

Rising one on top of the other on the slopes, those “farms” give the appearance of a staircase on the side of the mountain.

But nature is bountiful here. Just like an oasis nestled in the midst of the desert, the coconut tree in the depth of the jungle, to quench the parched inhabitants from the heat. In these regions, the wilderness has provided olives, lemons, oranges, figs and tangerines.

The truck drives through villages Dhermi, Ilias, and then Vunoi. This last one was not entirely, unknown to me. The home place of two of my fellow workers who had shared with me jokes and digs that locals use commonly in their daily speech.

We stopped only briefly in Vunoi, just long enough to drop the mail, as chauffeurs say. Positioned on a steep slope Vunoi seems neither very big nor very pretty, when seen from the highway which runs through it. The village leaves the passerby with two opposite impressions. You still find burned down houses there, which indicates suffering and abandonment and also you find electric poles that carry electricity into the village.

The rain begins anew, and from time to time there are streaks of lightning. But the calm sea, waxing majestic easily snuffs out the fiery arrows of the sky, just as Gorky says in his famous poem Thunderbird: “The sea seizes the arrows of lightning and extinguishes them in its bosom.”

Despite the rain, girls and women go by in the streets carrying sacks and bundles of kindling wood on their backs. Their cheeks are flushed from the rain and the strain of their loads.

We arrive in Himara, or more exactly in Spile. The offices, postal services, shops, clubs – all are located here. Unlike the people in town, nature is still unfriendly to us, for it rains heavily and we rush out from the car and dash into a coffee house. The driver ordered two black coffees and the manager served us the coffee ‘on the house’ as one serves a guest, and chatted with us. I know that our villagers have remained loyal to the ancient custom of hospitality for which we are renowned, but I appreciated the gesture since that job was his livelihood. This gesture and overall hospitality make the people of Himara stand apart in welcoming friends or out-of– town visitors.

As darkness grew, the stormy sea was whipping up waves that crashed noisily on the shore. It roared, tossed and convulsed as if it wanted to vent all of its anger at the sky and the rain for needling and disturbing its peace. “He who sows the wind, reaps the whirlwind!”

In the evening, I went to Gogo’s coffee house. The place wasn’t much to look at. It reminded you of those coffee houses in the Middle Ages as described by that Dumas in his novels. Dingy- looking, it had only one window, and even that one was on the side of the entrance. A few small tables without covers, and an assortment of chairs and stools, was the sum of the visible wealth of the store. The coffee house had a pure quality grade raki, distilled from grapes which would win over even non-connoisseurs. It was the sort of spirit you could drink half a bottle and still keep a clear head.

This was the kind of grape brandy Barba Haraqi was drinking to drown his sorrows. Judging by his looks, he was an elderly man in good health. Evidently he had done only light work in his life, and avoided being bruised and frazzled. Even though he did not know me, he invited me to sit down at his table. I thought he had a little too much to drink, but all the same I joined him. We began to chat. As is customary with Albanians, they first ask you where you’re from and what kind of work you do, and then they ask your name. That’s the way our conversation began, too. He was pleased to learn that I was from the Gramozi mountain region, where the sun rises on the local folk a bit earlier than on some other folks. It turned our that he, too, was from the same region.

“I’m also from that part of the country,” he said, “but it’s been years since I left and settled here. Let’s see, how long ago was that? Forty or fifty years? Something like that.”

If you listen closely to his idiom, you could pick up certain sounds that differed from the speech of the Himariots. He does his best to persuade me that it behooved him to treat me, instead of the other way around. “You are a guest here,” he said, “and it is up to us to honor you and to treat you well, so that you do not feel…” He tried to find the right word, but couldn’t and grimaced in despair, “how shall I put it… that you don’t miss home.”

We talk for quite a while. Barba Haraqi was a mailman for eighteen years. Close to two decades of delivering letters, telegrams and court summons. In that span of time he had been a witness to many events. This elderly man had shared the sorrows and joys of people to a greater degree than others. At times the mailman is somber and silent, his hand can scarcely knock on the door, his voice trembles and shaking his head, grief-stricken, he hands over the telegram carrying some terrible news. It is different when he brings news of a wedding, an engagement or the birth of a baby. Then he is light on his feet, full of cheer and he travels with wings of joy.

Every job in the world is important in its own way, and each one complements another. At the club, I had the opportunity to meet another character of Himara, Necho “manager of air, sea and land transport”. However, since Himara has neither an airport nor a harbor, it’s plainly clear that he is responsible for only land transport. I noticed, too, that in Himara they do not refer to older people by generic terms such as “Uncle” out of respect, as is the case in some regions. Instead, they use the popular term “Barba,” which they have taken from the Greek, but has a distinct Albanian ring to it, in the way they pronounce the word.

The club itself is located on the coast and is housed in a small neat building. On the southwest side it has a wooden veranda, that juts out over the sea, and it must be a very pleasant and popular spot during the warm summer months. The club’s interior was adorned with color printing of paintings by Shishkin, with hunting scenes and panoramas of Russian forests. Apart form these, there were a few postcard in loud garish colors, the work evidently of a paint dauber. Usually, a lot of people come to the club in the evening to chat and drink that blessed “seat of the distillery.” that loosens their tongue. These who cannot drink because of doctor’s orders or pocketbook restrictions, drink coffee and survey the scene.

Yet they want to go to the limit and sing as they drink. After all, what kind of alcohol is that which doesn’t make you feel like singing! That’s why singing goes on in the club till late at night. From there, the sea on side, and the mountains on the other, listen to these melodies. The following day I paid a visited with the local official. He had a calm but lively face, slightly thick lips and sea – blue eyes that gave him a grim serious look.

He speaks with a gentle voice and was cordial with me for as long as we chatted casually. It is only when I ask him about the accumulation of the medicinal herbs that he turns gloomy and begins to give me a report in official jargon and a cut and dry tone.

I have the patience to listen to his report to the end, and decide not to ask him any other questions about his job. Instead, I invite him to take a stroll with me, after work for a friendly chat. “Citrus fruits will be our main culture; we shall be known as the citrus fruit district, that’s what the specialist say,” said Kosta Loli, who spoke about future plans with passion and optimism. Together we visit the oil processing plant, the winery and whiskey distillery, and the consumers’ depot.

The Ionian Sea gives no signal of calming down. Although there is no wind, the waves splash with fury on the shore, overlaying the fine sand with a white foam. I could spent hours watching that scene as the foam dissolves and vanishes in a few moments, only to reemerge in the next episode. Waves resemble time. A little farther the waves break against the rocky coastline that plunges vertically into the sea. The rough face of the rocks seem to weep, as the foamy water spray over them and bounded off like ivory beads.

blank

 

That night, I stay in Himara. In the afternoon the still swollen and choppy sea make me wonder about the powers of nature as if I am taking a philosophical journey.

By now the wind had stopped and I expect to see a smooth, placid sea. Yet the sea does not let go of its anger easily, for it rumbled and roared. Seeing the sea rage like that I could no longer picture it as tranquil and docile. So, when a native tells me that in good weather the sea of Himara is gentle and smooth as a pond, I had trouble picturing it.

As in every little city, here also the most important event of the day was the arrival and departure of the truck with its load of passengers. With its hills full of olive trees, the rocky cliffs that raise up from the sea, and the playful waves that snuggle up to them, Himara is pretty in every season. When the orange and lemon trees are in bloom, then the air is fragrant with their scent, and you can’t have enough of it.

The following day in the afternoon the weather is pleasant and the sun is shining, all good signs to get on the road to Saranda. Barba Necho instructs the driver to let me ride up front with him. We drive on a narrow road that windes among verdant hills, leaving the beautiful Himara behind us. Because of the heavy rainfall in recent days, here and there we run into puddles whose surfaces sparkes like glass under the sunlight.

The driver is intrigued that this is my first trip in these parts and tries to satisfy my curiosity by telling me everything he has been told, or has found out by himself.

He tells me that since the sea is stormy at Himara, the odds are it’ll be calm in this part of the country. And indeed, as soon as we drive past the hills of Himara, we come across a small rock-bound inlet where the blue waters of the sea shine like the surface of a mirror. No waves, no roar. Yet the mighty sea looks after this inviting inlet, like a cherished offspring, as to not disturb its sleep.

Shortly we reach the Porto Palermo pass. At this spot one encounters “a second” Llogara. Wheareas the Llogara landscape blends the dramatic charm with sublime grandeur, here at Porto Palermo you find a sorter beauty, – sweet and serene and slightly melancholic. A tiny peninsula extends out to the peaceful waters. From afar one can discern the walls of an old castle on the peninsula to the mainland. A road runs along the strip to the castle.

The castle of Ali Pasha of Tepelena – his base of transactions with the outside world. I gaze at it with a feeling of traveling back in time. On the road a troupe of mounted horsemen riding at full galop, a cloud of light yellow dust whirls behind them, while their white woolen cloaks and deep-pleated skirts, play with the wind, flutter brightly like old banners of freedom. The troupe of horsemen rides like a storm over the narrow strip into the castle. At the gate, their leader, the aging Ali Pasha dismounts and walks haughtily into the castle. His horse follows him, neighing and thrusting his head up into the air. From the parapet of the castle, the trumpeters with their long trumpets pointing skyward greet the arrival of their chief with a ringing flourish, and pray to Allah to lengthen his life and augment his glory. The castle, built by Ali Pasha men, stands as a testimony to his skill as a strategist in his time.

Close to the highway on the sea side, there is a venerable little church. It is said that he built it for his beloved wife, Vasilika. As the story goes, Ali Pasha Tepelena called a number of masons over and asked them to complete the work within one day “If you do not finish the job my sunrise, I shall put you to the sword…“But what was the reason for such a great haste?

As continue our trip, the scenes change in rapid sequence, like the frames of a cinematic film. I feel, at once, an actor and a spectator. The Bay of Borshi scenery is breathtakingly beautiful. The blue sea below, tranquil and drowsy, has found a place to rest and sleep in this bay that stays green summer and winter, and the eye relaxes on the peaceful plain – a unique spot in the Riviera. And in the middle of it, there is a farm. It distinctly resembles landscape paintings by the great masters.

Qeparoi comes into view sitting up high in the mountain. On the opposite side one can see the houses of Borshi. In such a setting, anyone can feel like a poet, and it seems perfectly natural to me now why these villages have such a rich folklore, and balladeers.

While driving uphill toward Borshi, we came across an old man on a mule. He wore glasses and looked like a dandy. He had spread a couple of blankets over the saddle of the animal. Several tote bags hung from the back part of the saddle. Casually, I asked the driver:

“Who is that man?”

“You don’t know? He is a mason. A real oddball, that guy. Look at him: you always see him on a mule. He goes around like that from one city to the next. They say he never hits his mule with a stick or kicks her. He lets the beast go at her own pace; never hollers at her. It doesn’t matter how fast or how slow she goes, be it summer or winter. And whenever he happens to be when night falls, there he lays down to sleep. Bread and food he carries with him. Spoon, fork, salt, cooking pot, everything… he has them all in his bags.”

“Does he have anybody at home?”

“I hear that they say to him, “You are shaming us.” But that doesn’t bother him. “What I do is no concern of yours. As long as I have strength in this bones, and my mule, I don’t ask you for anything.”… Believe me, there’s all kinds of people in this world.”

“True enough, but not too many like him around.” I realized that he was an evangelist.

The driver stepped off the truck and walked to the back of the vehicle to “set the passenger straight.” I noticed that he took time out to “walk a few steps” with all the passengers who got off, and made no attempt to refuse the tips they offered him. Each time he returned with a smile, and would say – as if to ask my permission- “Shall we go now?”

Up in the mountain, Qeparoi seems like a Medieval castle. We linger somewhat in Borshi because the driver goes to buy a basket of oranges. I also get off, and I notice by the side of the road a monument dedicated to the martyr, Sofo Meksi. I recall a song that was popular during the war as I stood silent by the monument. I had heard that song as a child in my village. “On the outskirt of Borshi…” The somewhat monotonous melody had a heavy, militant cadence and blared like a trumpet. It must be the reason why it stayed with me ever since.

The monuments, the reconstructed bridges – reminders of the war. In Protopape the road runs very near the seashore. The storms assail the old dumped tank and the waves mock it and the cold iron, demolished, gloomy and silent.

We are approaching Lukove. Here the olives have ripened. It’s harvest time. The motor road in Lukove passes right through a well-cared-for olive orchard. A few old women and children are gathering olives that have fallen on the ground. They do not hurry. I have the impression that they are going to finish the job in their own good time, and that grandma is telling the little ones a gable about royalty, as she goes abut gathering olives; otherwise, the children will get bored and run off.

The sun is setting. The deep bluish-green waters of the Ionian Sea seem too be afire as they reflect the red rays of the setting sun. The invisible shadow of dusk sweeps over the face of the mountains, and the leaves in the trees change color and take of on a darker hue. Way up in the mountain, a man walks along, contemplating this serene evening in all its silent and imposing majesty. The visitors in these parts rave about the blue, diaphanous skies atop the mountains; the ravishing sun, and the pristine nature.

In the future there will be villas that sit aside a motor highway, and fully asphalted roads that wind their way along the beautiful seacoast, all the way from Shen Gjin in the north to Butrint in the south. We drive southward, and arrive at Shen Vasil, a village in a lovely setting, but terribly poor. Located on a mountain pass, the village’s only aset is the sage plant, which grows all over the mountain. This medicinal herb has a high market value, and is found in a surprisingly wide area. The age-old plant covers the face of the mountains, and from all signs it is doing far better this way than if it were cultivated by hand.

We ride downhill on a bare, dry road that cuts across the front of a steep and gravely mountain. Below us on our left lies the plan of Vurgu, scattering of villages here and there, and in a mountain gorge, the town of Delvine. From where we are, the only thing we can see clearly is the top of the minaret that rises above the roofs and the houses.

We are nearing Saranda. The first surprise here for the traveler is the entrance of the town from the southeast. You expect to see it ahead of you, whereas in this instance we skirt the town, leaving it behind us, and it is only after a mountain pass that dainty little Saranda appears before us, with its houses coated with stucco, its orchards, its lovely harbor and the surrounding hills. It is evening. We drive through a street lined with pine trees. The street lights have been turned on. Some of them are reflected in the waters of the harbor, and seem like fallen stars.

Opposite Saranda one can see the isle of Corfu, which at the moment is slightly murky in the evening. A beacon of light flashes every eight seconds like a magic eye, signaling to weary seamen the joyful news that the harbor is not far away.

The night is cool. Lulled in the murmur of the waves, I slept soundly through the night. The next day was sunny, and fragrant with the scents of autumn. I visited several orange groves, the harbor, the Tourist Hotel and after completing my official task, I took a leisurely stroll here and there within town, the workshops, factories, apartments buzzing with sounds and city life.

The Ionian Sea is perfectly calm. The white pebbles sparkle beneath the surface, and fish with silvery scales swim about in all directions, happy that the storm is over. A little boat rocks gently in the water, and high up its mast a sailor tries to get hold of something, while another sailor shouts orders at him form the deck beneath.

Where the cold water of a mountain stream rushes in the harbor, the sea has taken a different color – a bluish hue which seen from above, seems like a band about five palms of the hand in width and about two to three hundred meters in length, like someone cut away form the sea.

The next day, as I was having lunch, a priest comes over and sits down at my table. He has a thin, long face and peasant features. His eyes are small and dreamy, his forehead broad and straight. His lower lip is slightly curled, as if the curl is meant to give him a more imposing appearance. But overall he has the appearance of a spiritual person. There are some priests in our villages that are more like farmers than clerics. They work like everybody else.

They roll up the sleeves of their robe and plow the fields the whole blessed day. As for religious services, they see them as a social function and a chore that has to be done. It wouldn’t be out of place if I should mention here that one of the many priests in our village, when it came to swearing an oath, never swore by Christ or God, but kept faith instead with ancient pagan oaths. He would say: “I swear by this fire… by this earth… by this bread!” and did not think it was sinful to do so. He was not run-of –the-mill priest, either, but a bright learned man.

The priest I meet in Saranda belongs to that category of clerics. His sparse beard, which tapers to a wedge-like point, without any meat; he takes out a chunk of bread from his pocket and starts to eat. I am surprised to see him sit down to such a meager lunch. I ask him where he is from and where he is headed for. He tells me he is from a poor village high up in the mountain, some eight or nine ours on foot from Saranda. Neither olives or oranges grow in his village, because of its high-altitude and very cold climate.

“What do you have in your village?” I ask him.

“Walnuts. We have lots of walnuts.”

The priest speaks Albanian haltingly. I ask him about the church and some other things that had to do with his calling. He purses his lips mournfully as he prepares himself to talk about an unpleasant subject. It troubles him to see religion loosing ground even in the most remote villages, and it may be that he longs for the days when men still lived with fear of God in their hearts and looked for mercy from the Almighty.

“Bah! It’s only the old folk who come to church these days. The young don’t pay much attention to these things any more. The times have changed.” Pleased with our talk, the priest thrust his hand deep into his pocket and came up with a handful of walnuts, which he set before me on a plate. I did not want to take them, but he insisted.

I carry on with him for as long as propriety allows at a restaurant table, but later I regrett that I did not press him to tell me something about his life. Even so, form what he told me, I am convinced anew that religious sentiments never struck too deep roots here. And historically many Christians changed their faith at the time of the Tanizat, just so they could evade payment of taxes.

As in every little city, in Saranda if you make the rounds of the town a couple of times, you have seen everything there is to see within two hours. That’s why visitors in town habitually wind up in the hunter’s club, if they don’t go out for a stroll. The club is the focal point for meetings, scholarly, discourses, singing, drinking, playing dominoes and backgammon. Saranda has other clubs, as well, and far prettier than this one, but none of them is as popular or as celebrated as the hunter’s club. What makes this club especially attractive are the birds that stand proudly over the bar, and seem to greet the guests with their eyes that shine like glass.

In the club you see clients in a variety of costumes and you can more or less guess what part of the country they are from. A very old man with very big ears and a white skullcap is haggling over the price of some sheep he was trying to sell. He pulls all the stops in praise of his merchandise to the would-be-buyer, but the other listens in silence and pretends he is not impressed.

Apart from the stories the hunters share, in the club I hear two fairy tales in broad daylight, and I’m not all all sure whether this sort of thing does credit to the club.

The tales are told by a villager from Papase of Hiamara. He has a longish face like a horse, and black, bushy eyebrows. His name escapes me, but I recall that he had a broad, large-boned chest, from which issued a strong, manly voice.

The first tale was about a sow that found a pot of gold. Since everybody who heard the tale laughed, he too joined in and laughed along with them. The other tale was about a clever rogue who was to marry the daughter of the king, provided he fulfilled three conditions set forth by the king. The first condition was to put a priest in a sack, but with the full consent of the priest. I don’t recall what the second condition was but the third called for taking the ring off the queen’s finger, and again with her consent. Using all his wiles and bravery, the rogue managed to fulfill all three conditions and ended up marrying the king’s daughter.

In the afternoon I am joined by a fried to visit Vrion, a small village, on a little hill that rises like a dome in the middle of a plain. I think Vrion illustrates revealingly the transformation of Albanian villages. Long ago, the village was a landed estate, where peasants lived and worked and bey was master of the estate, the landlord. Now one can visualize the plain of Vurg as a flourishing orchard year-round. Instead of waters that flood it all winter long, there is harvest two and three crops a year.

We return to Saranda around sunset. As the sun descends slowly to the sea, the whole sky turns a flaming red. Its reflection forms a path of shimmering of gold that stretches to infinity. Saranda is a jewel of our seacoast. It is a tourist site of charm and harmony. No wonder visitors rave about its beauty, and some sigh with a hint of envy.

Author’s Note: As a matter of record, I wrote down some impressions from my first trip along the coast of the Ionian Sea. Though I cannot say whether these notes amount to much, I consider this diary to be a tribute to my nostalgia for the breathtaking views and the unique folks of the Albanian riviera.

blank

blank

Revanshi i shkarkimit dhe domosdoshmëria e dorëheqjes së Ilir Metës – Nga ENTON ABILEKAJ

Kuvendi i cunguar e rimori fuqinë, për të nisur një proces të ri për Ilir Metën. Hera e dytë që 9 deputetë, 7 nga të cilët praktikisht të dalë në pension nga 25 prilli, do të thërrasin Presidentin për debat teorik mbi Kushtetutën. Ilir Meta, njësoj si një vit më parë, do të dalë përballë surrogatove të opozitës për të shpjeguar qëndrimet e tij. Një spektakël qesharak, ku personazhe të padenjë mundohen të fitojnë vëmendjen politike apo financiare të Edi Ramës duke përdorur Ilir Metën, që, për të mbajtur me çdo kusht Presidencën, i faktorizon me bujari.

Një show mediatik që nuk do të sjellë asnjë rezultat, një farsë politike që do të marrë vëmendjen e një procesi të vjedhur zgjedhor, një skemë e Edi Ramës, që, duke shpërqëndruar vëmendjen nga çështja kryesore, i kthen nderin Amabasadores Amerikane duke i ulur nderin Kreut të Shtetit.
Është një betejë që shoqëria e shijon me ëndje, pavarësisht barit që prishet nga sherri i elefantëve. Një kosto që Ilir Meta e paguan me qejf, mjafton të rrijë edhe një vit në Presidencë. Dëshira e tij për të qëndruar me çdo kusht, u kuptua qartë, kur pas zgjedhjeve, me një mesazh 80 – sekondësh, në vend të shpalljes së dorëheqjes, komplimentoi procesin.

Pasi nuk preu asnjë dorë, nuk nxori asnjë sfurk dhe, bashkë me partinë e tij dhe PD-në humbi “referendumin”, pritej që, të paktën të mbante fjalën dhe të dorëzonte Presidencën. Kishte kuptim të qëndronte kur beteja për Gjykatën Kushtetuese ishte në kulm dhe firma e tij ishte vendimtare për 3 nga anëtarët e rinj. Kishte kuptim kur premtoi se qëndrimi i mëtejshëm do të garantonte procesin zgjedhor, se nuk do të lejonte institucionet të abuzonin dhe do të garantonte një rezultat – besnik të vullnetit të votuesve. Kishte një kuptim të fundit kur e shpalli veten si sfidues të regjimit dhe deklaroi se po të fitonte Rama pa u prekur votat, do të dorëhiqej.

Sot, kur procesi zgjedhor dështoi ndërkohë që ai i jepte notën “10 me yll”, kur Edi Rama siguroi mandatin e tretë dhe ndihet i lirë për pushtet absolut, Ilir Meta duhet t’i kursejë shqiptarëve turpërimin e Kreut të Shtetit në një përplasje me surrogatot e opozitës.
Dorëheqja është, jo vetëm mbajtje e premtimit që bëri përpara zgjedhjeve. Ai duhet ta lëshojë zyrën për të mos i dhënë një vlerë që nuk e ka. Nga ajo zyrë nuk fitohet dot një proces zgjedhor i ndershëm, as ndëshkimi i atyre që e prishën procesin, as dekurajohen bandat që u hargalisën në orgjinë e votave të blera. Duke qenë ilir Meta, nga ajo zyrë fiton vetëm Edi Rama. Në një shtet të kapur nga aleanca okulte që përvetësoi zgjedhjet, ai tregon me gisht nga Presidenca, për të treguar që ka një institucion të pavarur. Pasi prishi Kushtetutën për interesa elektorale, ai tregon se ligji themeltar vazhdon të funksionojë përsa kohë mbron Presidentin nga shkarkimi.

Pa asnjë fuqi për të ndaluar instalimin e regjimit, Ilir Meta është bërë me vullnet të plotë pengu i Edi Ramës. Sa herë ka një problem me kundërshtarët ai keqtrajton pengun, sa herë i duhet buzëqeshja e ndërkombëtarëve e nxjerr si kërcënim lirimin e pengut, që i zemëruar nga oportunzimi i ambasadorëve dhe shefave të tyre, lëshon kërcënime nga zyra komode ku ruhet nga garda që në korrik 2017.
Shpërthimi i 23 prillit ndaj Ambasadores Amerikane dhe SHBA-ve, kulmoi përdorimin e Presidentit nga Edi Rama. Nga studio e ‘Syri Tv’, Ilir Meta rrëfeu një betejë të gjatë me ambasadorët e SHBA, një betejë më shumë personale se institucionale, një betejë që shkonte deri në Departamentin e Shtetit. Lufta me SHBA nga frëngjitë e Presidencës, është një luks i tepruar. Në kushtet kur shumica dërrmuese e shqiptarëve janë pro-amerikanë, lufta e Ilir Metës, nuk është as përfaqësuese. Ajo është kundër interesit dhe vullnetit të shumicës dhe nuk mund të vazhdojë nga një institucion shtetëror. Është e drejta e tij për ta çuar deri në fund betejën, por jo duke përdorur institucionet përfaqësuese të një shoqërie pro- amerikane. Mbi të gjitha kjo betejë është kundër politikës së Shtetit që ai pretendon se përfaqëson, që marrëdhënien me SHBA e ka strategjike.

Për të gjitha këto arsye, nga 26 prilli, qëndrimi i Ilir Metës në Presidencë është i pajustifikuar. Shkarkimi nga Parlamenti, megjithëse i pavlerë kushtetueshmërisht, konfirmon revanshin e mandatit të tretë, por qëndrimi në një zyrë që nuk i takon më, vetëm sa i jep shpirt gogolit që Edi Rama vizatoi për shqiptarët dhe më shumë për ndërkombëtarët, që të merrte lejen e grabitjes së zgjedhjeve.

blank

Libri Hamit Haxhija “Nderi i Kombit” – Nga Xhafer LECI

– Hamit Haxhija (05.01.1955 – 11.07.1990), oficer i vrarë-helmuar në ushtrinë e ish Jugosllavisë, si edhe shumë oficerë e ushtarë tjerë shqiptarë të pafajshëm, të vrarë e mbytur në forma të ndyshme, me procese të montuara!

Është një libër shumë orgjinal, i shkruar me fakte dëshmi të pamohueshme, duke e mbështetur me dokumente, nga lindja e Hamitit, shkollimi e deri në vrasjen e Tij.

blank

 

Pamje nga ceremonia madhështore e varrimit dhe, promovimi i lapidarit!

 

blank

– Autor: Arif Haxhija, vëlla i Hamitit, botuar në Gjakovë, 2020-, 285 faqe.
Ai shkruan shkurt, edhe për historikun, traditën atdhetare, qendresën e familjes dhe fshatit të tij, Botush e Gjakovës, gjatë shekujve në luftëra kundër pushtuesve serbo-sllavë, osmanësve…
-Në fillimvitet 1970-ta, Hamiti kishte regjistruar gjimnazin ushtarak në Beograd, me shumë shokë shqiptarë, ku ka vazhduar dhe mbarur edhe akademinë ushtarake, deri në arritjen e gradës së kapitenit të klasit të parë.

– Hamiti ka qenë oficër në garnizonin e Nishit.
Ai, si i ri kishte mësuar-frymëzuar nga filozofitë e odave shqiptare, për të kaluarën e vuajtjeve të mëdha të popullit shqiptar nga pushtues të shumtë. Si shumë atdhetarë të tjerë, edhe Hamiti kishte ndjerë dhimbje, për masakrat, vrasjet, dëbimet e dhunshme, duke bërë pastrim etnik, vuajtjet e papërshkruara të shqiptarëve të Sanxhakut, të Nishit eToplicës, 1878-1881. Pak nga ata kanë pasur fatin të mbijetojnë!

 – Fillimi i vëzhgimit, ndjekjes së Hamitit, për zhdukjen e tij fizike kishte filluar, me rastin e burgosjes politike te dy vëllazërve të Hamitit, Arifit dhe Haxhisë në vitet 1980-ta dhe, më vonë me denocimin publik, të Lubisha Vishnjevac, i cili kishte vrarë, Fadil Tallën, në vitin 1998, para shtëpisë së tij dhe, kishte plagosur dy ushtarë shqiptarë, që te tre të rinj.
– Oficerët serbo-malazez, kanë dashur që oficerët dhe ushtarët shqiptarë, të denojnë demonstratat e vitit 1981. Hamiti këtë nuk e kishte  bërë atëherë, e as më 1989, kundër demonstratave për mbrojtjen e mos ndryshimit të Kushtetutës së vitit 1974, grevës së minatorëve të “ Trepçës”…

– Helmimi i 8 mijë fëmijëve shqiptarë, në mars të vitit 1990, nëpër shkolla të shqiptarëve, në krejt Kosovën, ku pati edhe viktima, ishte krim kriminal i qeverisë shoviniste serbe.
– Helmimi u shtri edhe tek individë atdhetarë shqiptarë, cilët ishin bërë halë në sytë e sigurimsave të Serbosllavisë.
– Në lidhje me helmimin e Hamitit, kishte shkruar një servil, sherbëtor i pushtuesit serb, me iniciale M.M., tek “Rilindja”, e enjte 02.08.1990.

I njëjti kishte shkruar, gënjyer edhe për vdekjen dhe varrimin e ushtarit Xhevdet Aruçi. Tani, sigurisht me porosi, kishte shkruar edhe rreth vrasjes së kapitenit Hamit Haxhija, cili mundohet ta paraqes vdekjen e Hamitit, nga sëmundja me diagnozë “Leocemi”!
Gënjeshtra e këtij shpifësi, sherbëtor i UDB-së, demantohet me dëshmi të pamohueshme në bazë të fakteve, dokumenteve, ku prej fillimit në Nish dhe Beograd  ( VMA) diagnoza ka qenë helmim i rëndë, vetëm pas vdekjes i është caktuar (fletë lëshimi) “Leokemi” 

Në spitalin e Nishit ka qendrur nga data 18-22 qershor 1990.
Ndërsa në Spitalin e Akademisë Ushtarake të Mjekësisë në Beograd, qendron në repartet e helmimit, nga data 22.06.deri më 03.07.1990, duke përjetuar dhimbje të mëdha nga temperatura e lartë.
– Disa oficer të ushtrisë Jugosllave, nga Garnizoni i Gjakovës kishin ardhur me një tog ushtarak, cili duhej ti bënte formalitet sipas rregullave ushtarake ,me kundërshtim e familjes dhe masës së madhe janë detyruar të largohen.

-Autori përmend edhe vrasjet e rreth 40 ushtarëve shqiptarë, në forma të ndryshme në APJ.
Ai përmend edhe emra oficerësh, miq, shokë e vendas të Hamitit, si oficererët Islam Sadiki, zëvendës Ministrin e Mbrojtjes, Agim Mehmeti, ligjërus në Akademinë Ushtarake në Sarajevë dhe disa vende tjera si në Namibi, Irak, Libi,…me lëndën Taktika.
– Në vitin 1987 nga Gjykata Ushtarake në Sarajevë, Agim Mehmeti dënohet me 3 vjet 9 muaj burg, bashkë me të edhe grupi i shumë oficerë tjerë shqiptarë.

-Shumë falëmnderit që ma dhurove këtë libër me shumë vlerë, miku im Arif, të cilin dhimbshëm e lexova.
Autori është mërgimtar-veprimtar i hershëm dhe ish i burgosur politik, ka botuar tri vepra:
1.-Dritat e gjerdanit të lirisë kombëtare (Monografi), 2013
2.-Botusha gjatë shekujve (Monografi), 2019

blank

3.- Hamit Haxhija “Nderi i Kombit”, 2020
Lavdi dhe nderim të përjetshëm !

Wendlingen, 08.05.2021

blank

Kraske: Kërcënohemi nga konflikte të reja, nëse BE-ja s’i ndal fantazitë për kufij etnikë në Ballkanin Perëndimor

Fantazitë e ndarjes përgjatë vijave etnike po ringjallen në ish-Jugosllavi. Nëse BE nuk ia del të ndalë nacionalizmat, kërcënojnë konflikte të reja të pakontrolluara në Ballkanin Perëndimor, shkruan Marion Kraske.

Filmi i Jasmila Zbanic “Quo Vadis Aida”  i cili në çmimet Oscar të këtij viti ishte në renditjen e “filmave më të mirë të huaj”, është impresionues. Regjisorja boshnjake rrëfen me emocion për dëshpërimin e njerëzve në Srebrenicë, kur trupat serbe të drejtuara nga Ratko Mladiç në korrik 1995 pushtojnë me shpejtësi Bosnjen lindore për të ushtruar atë që ishte synim final: Krijimin e Serbisë së Madhe. Për këtë ata vranë 8300 djem e burra, shumica myslimanë. Gjenocid në tokën europiane.

Filmi i Zbanic është një paralajmërim që vjen në momentin e duhur. Sepse 26 vjet pasi mori fund lufta në ish-reublikat jugosllave Bosnje e Hercegovina me Marrëveshjen e Dejtonit, ky vend është ekspozuar sërish ndaj sulmeve të reja. Ashtu si në vitet 90-të kur presidenti kroat, Franjo Tuxhman dhe pushtetmbajtësi serb, Slobodan Milosheviç e ndanë Bosnjen mes tyre, tani ekstremistë të papërmirësueshëm përpiqen t’i japin fund kësaj. Të shkatërrojnë Bosnjen me të gjithë multietnicitetin e saj.

Së fundmi qarkullojnë fantazi ndarjeje, që vënë pikëpyetje mbi ekzistencën e republikës në qendër të ish-Jugosllavisë. Një e ashtuquajtur “nonpaper”, sipas raportimeve në media, vjen nga dora e kryeministrit slloven, Janez Jansa. Dokumenti i zbuluar propagandon qartë vendosjen e kufijve të rinj përgjatë vijave etnike. Vëzhguesit janë të mendimit, se pjesë të dokumentit janë përpiluar në Budapest, me gjasë krijime të rrethit të kryeministrit hungarez, Viktor Orban, ndikimi i rrymave populiste-nacionaliste është i dukshëm.

Dëbime, vrasje, përdhunime masive

Në thelb është formuluar krijimi i një Serbie të Madhe, Kroacie të Madhe dhe Shqipërie të Madhe. Kjo nënkupton një ringjallje të rrezikshme të atyre ideologjive që në fillim të viteve 90-të çuan në dëbime, vrasje dhe përdhunime masive. E megjithkëtë ato kanë përkrahës.

Prej kohësh Kroacia lobon në Bruksel për një variant të zbutur të ndarjes së Bosnjes. Në fakt është e njëjta gjë: Ekstremistë kroatë-boshnjakë kërkojnë një etnitet të vetin “të tretë”. Kërkohet thellimi i ndarjes etnike dhe më së miri bashkimi me vendin amë kroat. Nga Beogradi vijnë tone gjithnjë e më agresive: Bashkimi i botës serbe ka kohë që ka filluar, tha këto ditë ministri i Brendshëm serb, Aleksandar Vulin dhe “nuk mund të ndalet më.”

Paralajmërime nga Bosnja

Këto lojëra fantazishë për një “ndarje paqësore” të Bosnjes janë një sulm serioz ndaj rendit aktual të paqes, e kjo gjen reflektim në alarmin që ngre në raportin e tij Përfaqësuesi i Lartë i Bashkësisë Ndërkombëtare në Bosnje, Valentin Inzko në Këshillin e Sigurimit.

Ministri i Jashtëm gjerman, Heiko Maas i përjashton kategorikisht ndryshimet e kufijve në Ballkan. Pyetja që shtrohet është, se sa të gatshëm janë në Berlin dhe Bruksel për t’ua bërë pa hezitim të qartë këtë qarqeve provokuese nga Zagrebi në Lubjanë, Budapest dhe Beograd dhe të kujdesen që politikat e përgjakshmë të Karaxhiçit dhe të tjerëve të mos tirren më si vizione tës ë ardhmes?

Dobësia e BE

Në këto ide të fundit të paraqitura vihet në pah edhe dobësia e Bashkimit Europian, që në rajon krijoi një vakuum të rrezikshëm. Kështu deri më tani Brukseli nuk ia doli të krijojë një perspektivë të qartë. Në vend të demokratizimit të pakompromis u zgjodh një bashkëjetesë e dyshimtë me etno-klanet qeverisëse që kontribuoi në forcimin e pushtetit të elitave të korruptuara dhe forcimin e axhendave ekstremiste.

Shembulli më i mirë për këtë politikë të zbutjes ishte iniciativa “landswap” – këmbim territoresh për Serbinë dhe Kosovën. Përveç kësaj BE legjitimoi vitin e kaluar në Bosnje me të ashtuquajturin “Deal” i Mostarit pikërisht partitë nacionaliste, që e mbajnë vendin në një paralizim të vazhdueshëm. Në të njëjtën kohë lihen në baltë ata aktorë, që janë vërtet aleatët e Europës: aktivistë për të drejtat e njeriut si publicistja në Mostar, Stefica Galic.

Efekte të rrezikshme domino

Brukseli do të bënte mirë, t’u jepte një fund të qartë narrativave fantazmë me etnokrati të pastra, veçanërisht brenda BE. Efekte të rrezikshme domino duken që tani. Presidenti serb Aleksandar Vuçiç, që për një kohë të gjatë në politikën e jashtme gjermane shihej si një spirancë stabilititeti, përpiqet përmes ushtrimit të influencës të destabilizojë jo vetëm Bosnjen, por edhe vendet fqinje si Mali i Zi apo Kosova.

Edhe Kroacia e nxit gjithnjë e më shumë luftën e ftohtë kundrejt fqinjit të dobët. Kështu presidenti kroat, Zoran Milanovic tregoi para pak ditësh se sa pak ndërmerr kundër ideologjive përçmuese ndaj njeriut anëtarja më e re e BE-së. Pa asnjë drojë presidenti kroat priti një të dënuar për krime lufte nga ato shoqata kroato-boshnjake (HVO), që në luftën e Bosnjes vranë civilë.

Kundër paqes

Teza e kreut të shtetit kroat – jo gjithkush që është dënuar nga Tribunali Ndërkombëtar i Hagës është kriminel lufte. Sipas një studimi aktual, Kroacia nuk është përballur ende si duhet me të shkuarën fashiste në Luftën e Dytë Botërore: Vetëm një e treta e të rinjve të anketuar kanë pranuar, se shteti i pavarur i atëhershëm kroat, NDH ishte një marionetë e Gjermanisë naziste.

Ajo që dihet: Stabilokracitë me zjarrvënës shpirtërorë në krye si edhe gjoja-zgjidhjet përgjatë vijave etnike nuk janë receta për të ardhmen e Ballkanit Perëndimor, por bien ndesh me një Europë paqësore. Perëndimi duhet të reagojë menjëherë për këtë, kërkon eksperti i Ballkanit Daniel Serwer në një “non paper” të tijën dhe kujton ndikimin në rritje të Rusisë dhe Kinës. Nëse ky rajon do të vazhdojë si tani, sipas ekspertit, kjo do të ketë pasoja për destablizimin, mund të sjellë konflikte etnike dhe rritje të migrimit. Nëse BE nuk ia del që të bashkojë forcat e saj, nuk përjashtohet dhuna. Përpjekja e fundit “për të bashkuar” serbët, paralajmëron publicisti boshnjak, Dragan Bursaç përfundoi me gjenocid.

Politologja dhe gazetarja, Marion Kraske drejtoi zyrën e Sarajevës të Fondacionit Heinrich Böll për Bosnje-Hercegovniën, Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë nga viti 2015-2021.


blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
Send this to a friend