Revista prestigjioze britanike The Economist i ka kushtuar vëmendje zhvillimeve të fundit politike në Shqipëri, duke raportuar për protestat masive që kanë mbushur rrugët e Tiranës. Në analizën e saj, revista thekson se kryeministri Edi Rama është shfaqur nervoz gjatë ditëve të fundit, ndërsa mijëra qytetarë kanë dalë në protestë kundër qeverisë, duke shprehur pakënaqësinë për gjendjen ekonomike, korrupsionin dhe mënyrën e qeverisjes së vendit.

The Economist

Vetëm vitin e kaluar, Edi Rama u rizgjodh lehtësisht për një mandat të katërt si kryeministër i Shqipërisë. Megjithatë, ditët e fundit, ish-basketbollisti, zakonisht plot diell, është dukur gjithnjë e më nervoz. Çdo ditë që nga 31 maji, mijëra protestues janë shfaqur në rrugë për të kundërshtuar planet për zhvillime luksoze në plazhe që përfshijnë Jared Kushner, dhëndrin e Donald Trump.

Meqenëse projektet kërcënojnë të dëmtojnë një lagunë delikate, demonstratat janë quajtur “revolucioni i flamingove”. Protestuesit thonë se kërcënimet për mjedisin dhe rreziku i korrupsionit janë aq serioze sa zoti Rama duhet të japë dorëheqjen.

Shtypi shqiptar filloi të raportonte në vitin 2024 mbi planet e Jared Kushner dhe Ivanka Trump, gruas së tij, për të zhvilluar dy vendpushime luksoze në bregdetin jugor të Shqipërisë. Njëri është në lagunën e Nartës, një zonë e mbrojtur e vendosur aty ku lumi Vjosa derdhet në Adriatik. Tjetri është në Sazan, një ishull aty pranë dhe ish-bazë ushtarake. Laguna është shtëpia e flamingove, pelikanëve dhe mushkonjave. Sazani nuk ka ujë të ëmbël dhe është i mbushur me municione të pashpërthyera, ashtu si edhe deti përreth tij.

Në fund të majit, punëtorët filluan të rrethonin një plazh në lagunë dhe më 30 maj, një grup protestuesish dhe rojesh sigurie u përleshën në vendngjarje. Kjo shkaktoi protesta më të mëdha në Tiranë, kryeqytet. Mediat shqiptare kanë hetuar se kush e zotëron tokën në zhvillim e Nartës dhe si e kanë marrë atë. Përveç Kushner, dy vëllezër sirianë që jetojnë në Katar janë lidhur me projektin. Investitorët shqiptarë përfshijnë një oligark të fuqishëm. Më 12 qershor, agjencia e pavarur antikorrupsion e Shqipërisë lëshoi ​​një urdhër arresti për një shqiptar që jetonte në Miami, i cili përfshinte akuza për mashtrim në lidhje me tapitë e pronësisë në zonën e lagunës.

Olsi Nika, kreu i EcoAlbania, një organizatë mjedisore, thotë se dhuna në lagunë ishte shkëndija që shkaktoi një shpërthim ankesash të akumuluara. Ai vëren një mungesë të përgjithshme të “transparencës dhe llogaridhënies në qeveri”: në vitin 2024, ligji për zonat e mbrojtura u ndryshua në heshtje për të lejuar ndërtimin e vendpushimeve luksoze brenda tyre. Protestat janë të përhapura, thotë Diell Grazhdani, një ekzekutiv marketingu:

“Njerëzit po flasin për gjithçka, nga të drejtat LGBT deri te të drejtat e pelikanëve.” Por të gjithë kërkojnë arrestimin e z. Rama – dhe të Sali Berishës, udhëheqësit kryesor të opozitës.

Disa i quajnë protestat një revoltë të Gjeneratës Z.

Berisha u bë president i Shqipërisë për herë të parë në vitin 1992. Ai dhe Rama e kanë dominuar politikën për aq kohë sa askush nën 40 vjeç nuk mund të kujtojë një kohë pa ta. “Ata na shohin të gjithëve si të modës së vjetër dhe një establishment që duhet të ikë”, thotë një mik i Rama.

Rama nuk përballet me ndonjë sfidë serioze nga brenda Partisë së tij Socialiste. “Ai ka vetëm shërbëtorë, por jo bashkëpunëtorë”, thotë Gjergj Erebara, një gazetar. Sa i përket Berishës, agjencia antikorrupsion e vendit po e gjykon atë me akuza për korrupsion. (Në vitin 2021, Amerika vendosi sanksione ndaj Berishës, por më 11 qershor Departamenti i Shtetit i hoqi ato, duke përmendur “interes kombëtar bindës”.) Politikanë të tjerë të akuzuar për korrupsion përfshijnë kryetarin e bashkisë së Tiranës dhe ish-zëvendëskryeministrin e z. Rama. Të gjithë i mohojnë akuzat.

Protestuesit variojnë nga aktivistë liberalë kundër korrupsionit dhe ambientalistë deri te nacionalistë që bëjnë thirrje për një Shqipëri të Madhe duke përfshirë edhe Kosovën. Ata janë bashkuar kundër elitës politike të vendit të tyre. Ajo që do të arrijnë është më pak e qartë. Disa shohin ngjashmëri me protestat që kanë tronditur Serbinë vitet e fundit. Ato u nxitën nga shqetësimi për dëmet mjedisore nga një minierë litiumi e propozuar, dhe më vonë u kthyen kundër një plani tjetër të lidhur me Kushner (që më parë është braktisur) për të transformuar një monument historik të caktuar në Beograd në një hotel luksoz.

Ashtu si në Serbi, lëvizja e re protestuese në Shqipëri dominohet nga të rinjtë. Ata po e shfryjnë zemërimin e tyre kundër një elite që mburret me pasurinë e saj. Flamingot e lagunës së Nartës u kanë dhënë atyre një simbol të ndezur rozë të pakënaqësisë. Por demonstratat pa udhëheqës të fortë dhe plane konkrete mund të përfundojnë duke arritur pak.