VOAL

VOAL

Intervista – Nexhmedin Spahiu: Shqiptarët e Kosovës janë ende skllevër

February 22, 2017
blank

Komentet

blank

Tiranë, senatorja amerikane: E shqetësuar për financimet ruse në Ballkan (intervista)

VOA/Intervistoi: Armand Mero

Senatorja amerikane Jeanne Shaheen shprehet e shqetësuar për financimet ruse në Ballkan. Në një intervistë për Zërin e Amerikës, gjatë vizitës së saj në Tiranë, senatorja Shaheen vlerëson partneritetin me Shqipërinë dhe thotë se Shtetet e Bashkuara duhet ta ndihmojnë atë për të patur një strukturë të sigurtë kibernetike që të mos jetë më shënjestër e sumeve nga Irani apo ndonjë vend tjetër. Zonja Shaheen, njohëse e Ballkanit perëndimor, shprehet se marrëveshja e fundit mes Beogradit e Moskës, shkon kundër interesave afatgjatë të vet popullit serb

Zëri i Amerikës: Senatore Shaheen, kjo është vizita juaj e dytë në Ballkan brenda gjashtë muajve. cili është qëllimi?

Senatorja Shaheen: Është vizita ime e parë në Shqipëri dhe do më duhet të vij përsëri për ta parë këtë vend kaq të bukur. Në fakt jam këtu për t’u siguruar që populli në Shqipëri dhe në Ballkanin Perëndimor të dinë që në Senatin e Shteteve të Bashkuara po i kushtojmë vëmendje asaj që ndodh këtu. Jemi mirënjohës për partneritetin e Shqipërisë dhe punën që Shtetet e Bashkuara dhe Shqipëria kanë bërë ndër vite. Ky është 100-vjetori i marrëdhënieve tona. Dhe ne e vlerësojmë shumë mbështetjen e Shqipërisë në lidhje me luftën në Ukrainë. Dhe ndihmën që i ka dhënë Shteteve të Bashkuara për të rivendosur refugjatët afganë. Pra, vërtet jam këtu për të ndihmuar që t’i kujtoj cilitdo se sa i rëndësishëm është ky partneritet he për të parë se si mund të ndihmojmë nga Shtetet e Bashkuara.

Zëri i Amerikës: Në muajin gusht, ju së bashku me senatorin republikan Roger Wicker, paraqitët një projektligj për promovimin e demokracisë në Ballkanin Perëndimor, për t’ju kundërvënë aktiviteteve destabilizuese të Rusisë në këtë rajon. Në një raport të fundit, komuniteti i intelligjencës amerikane, përmend disa parti politike në Ballkanin perëndimor, në Shqipëri, Bosnje dhe Mal të zi, se kanë marrë financime nga Rusia. A keni ju më shumë të dhëna, që do të mund t’i ndanit me ne, mbi financimet ruse, dhe sa shqetësuese mund të jetë situata?

Senatorja Shaheen: Nuk kam informacion specifik se sa para kanë marrë. Jam shumë e shqetësuar për të. Ndërsa shohim agresionin e paprovokuar të Putinit në Ukrainë, e dimë që një nga zonat ku ka ai ka pasur interes ka qenë Ballkani Perëndimor, fushatat e disinformimit; sapo pamë një raport se sa shumë para, siç thoni ju, janë shpenzuar në përpjekje për të destabilizuar zgjedhjet në Europë dhe në Shtetet e Bashkuara. Po shohim përveç kësaj edhe se si njerëzve iu thuhen gënjeshtra, për atë që vërtet po ndodh dhe nëse njerëzit nuk kanë informacionin e saktë, nuk mund të bëjnë zgjedhje të mira. Prandaj, duam që të bëjmë gjithçka mundemi dhe synimi i atij ligji është që të përpiqemi dhe të promovojmë demokracinë në Ballkanin Perëndimor dhe të shohim se si mund të merremi me dizinformimin rus, të shohim se si mund të mbështesim përpjekjet për reforma që po bëhen këtu në Shqipëri dhe kudo në rajon.

Zëri i Amerikës:Një nga synimet e projektligjit është lufta kundër korrupsionit, dhe ju keni propozuar kthimin në ligj, të dy urdhrave ekzekutivë të SHBA-së për sanksione kundër individëve që kërcënojnë paqen dhe stabilitetin dhe janë të përfshirë në sjellje korruptive. Në Shqipëri, kemi rastin e ish kryeministrit Sali Berisha, i cili pas sanksioneve u bë dhe më aktiv në politikë dhe tashmë drejton forcën kryesore të opozitës. Nisur nga kjo, sa efektive janë këto sanksione?

Senatorja Shaheen: Sanksionet janë vetëm një nga mjetet që kemi në politikën e jashtme për t’u përpjekur të ndikojmë atë që ndodh dhe për t’u përpjekur për të çuar më tej, përparimin drejt demokracisë. Dhe duhet të shohim edhe mbështetjen ekonomike që mund të jepet. Duhet të shohim mjetet diplomatike që kemi. Kemi një ambasadore shumë aktive këtu dhe një ambasadë shumë të angazhuar me qeverinë shqiptare. Dhe duhet t’i ndihmojmë votuesit të kuptojnë se cilat janë zgjedhjet që mund të bëhen. E dini, në Shtetet e Bashkuara kemi pasur disa politikanë që janë dënuar për krime, që ishin zgjedhur nga njerëzit. Por zakonisht, votuesit e kuptojnë në zgjedhjet pasuese se një politikan është i korruptuar dhe se nuk vepron në interes të votuesve. Por nëse njerëzit nuk kanë informacionin, nëse nuk e dinë se cilat janë zgjedhjet që mund të bëhen dhe prandaj opozita është shumë e rëndësishme për të shpjeguar se cilat janë ato zgjedhje, në mënyrë që votuesit ta dinë kur të shkojnë për të votuar.

Zëri i Amerikës: Cili është aktualisht statusi i projektligjit tuaj?

Senatorja Shaheen: Ai ka mbështetje dypartiake, kështu që jemi shumë optimistë. Presim një dëgjesë diku gjatë nëntorit pas zgjedhjeve të mesmandatit dhe shpresojmë që do të kalojë përpara fundit të vitit.

Zëri i Amerikës: Serbia është i vetmi vend në Ballkan që nuk i është bashkuar sanksioneve kundër Rusisë. Javën e kaluar, në New York, shefi i diplomacisë serbe nënshkroi një marrëveshje me homologun rus Lavrov, për politikën e jashtme. Në të kaluarën SHBA-të kanë thënë se Serbia duhet ta ndajë mendjen, pasi nuk mund të luajë me dy porta. Cili është mendimi juaj për sjelljen e Serbisë?

Senator Shaheen: Mendoj është diçka e pafat dhe mendoj se është kundër interesave afatgjata të popullit të Serbisë. Fakti është që aspiratat e popullit të Serbisë janë që të shohë nga perëndimi, drejt hyrjes në Europë. Ata kanë aplikuar për në BE dhe po punojnë drejt kësaj. Dhe duhet të ndihen shumë të shqetësuar në lidhje me aktet e Vladimir Putinit në Ukrainë. Është një luftë e paprovokuar agresioni. Çdo mbrëmje në lajmet në Shtetet e Bashkuara dhe kudo në botë, shohim pasojat e tmerrshme të asaj lufte ndaj popullit të Ukrainës, varret massive që janë zbuluar, dhomat e torturave. Shohim shkatërrimin e qyteteve në atë vend dhe përpjekjen për ta fshirë kulturën e Ukrainës. Tani, nëse Serbia nuk bën kujdes, mund ta kenë ata radhën. Ky është një nga shqetësimet në lidhje me synimet e Rusisë në Ballkanin Perëndimor. E dimë që Vladimir Putin nuk flet për të ndaluar nëse ia del në Ukrainë. Por flet për të rikrijuar Perandorinë Ruse. Që mund të ishte ajo që kishte qenë Perandoria Sovjetike. Ndaj, mendoj se është e rëndësishme për Serbinë, për të gjithë Europën, që të ndërmarrin çdo veprim që të vëmë në pah se Vladimir Putin është i veçuar, se nuk vepron në interes të rendit ndërkombëtar, dhe duhet të bëjmë çdo gjë që mundemi për ta ndaluar.

Zëri i Amerikës:Senatore, të flasim për vizitën tuaj në Tiranë. Cilat ishin mesazhet tuaja për politikanët shqiptarë?

Senatorja Shaheen: Siç e thashë, ishte për të vënë në dukje partneritetin dhe aleancat që Shqipëria dhe Shtetet e Bashkuara kanë pasur në fushat ku punojmë së bashku; 100 vjetorin e marrëdhënieve tona; rëndësinë e faktit që Shqipëria u bashkua me ne në lidhje me luftën në Ukrainë për të mbështetur popullin ukrainas; rëndësinë që ka fakti që Shqipëria mori refugjatët afganë në një kohë kur Shtetet e Bashkuara u tërhoqën dhe po përpiqeshim të ndihmonim njerëzit që kishin nevojë dhe Shqipëria bëri përpara dhe tha do të bëjmë gjënë e duhur dhe do përpiqemi të ndihmojmë njerëzit që kanë nevojë. Kjo ka qenë shumë e rëndësishme. Dhe është e qartë që do të vazhdojmë të punojmë për çështjet ekonomike së bashku, fakti që Shqipëria sapo ka miratuar dy marrëveshje në përpjekje për të diversifikuar ekonominë e energjisë është shumë e rëndësishme – marrëveshjen hidro dhe gazin e lëngshëm me dy kompani amerikane. E vlerësojmë shumë këtë dhe me shpresë do të jetë e dobishme si për Shtetet e Bashkuara ashtu edhe për Shqipërinë.

Zëri i Amerikës: Shqipëria po strehon afër 2 ose 3 mijë anëtarë të opozitës iraniane, MEK, dhe ndoshta, kjo është arsyeja pse Irani u hakmor duke sulmuar infrastrukturën e saj të informacionit. Shqipëria u përgjigj duke ndërprerë lidhjet me Iranin, por, e vetme, Shqipëria nuk është në gjendje të përballojë sulme të ngjashme në të ardhmen, veçanërisht kur ke të bësh me një shtet si Irani. A jeni e shqetësuar për këtë dhe a po merr Shqipëria ndihmën e nevojshme nga SHBA?

Senatorja Shaheen: Jam e shqetësuar. Përsëris, mendoj se Shqipëria bëri përpara për të marrë iranianët e MEK në një kohë kur po vriteshin, kur ishin në Irak. Dhe Shqipëria tha ne do të ndihmojmë dhe ky është një model i rëndësishëm për t’ia treguar pjesës tjetër të botës. Dhe kur ata sulmohen si rezultat i kësaj, është me rëndësi që ne të veprojmë për t’i ndihmuar. Dhe sollëm ekipe, FBI dhe zyrtarë të tjerë për të ndihmuar për t’iu përgjigjur sulmit kibernetik. Por duhet të bëjmë më shumë. Duhet të ndihmojmë Shqipërinë për t’u siguruar që ka një strukturë të sigurt kibernetike për të ardhmen në mënyrë që të mos jetë shënjestër e sulmeve as nga Irani, as nga Rusia, as nga ndonjë vend tjetër.

Zëri i Amerikës: Edhe një pyetje të fundit. Pas zhvillimeve të fundit, autoritetet shqiptare duket se nuk janë dakort që vendi i tyre të përdoret si një bazë ku anëtarët e MEK-ut, të zhvillojnë luftën e tyre opozitare. Kryeministri Edi Rama, është shprehur se kanë nisur komunikimet me ta “për të rivendosur shumë qartë kornizën në të cilën duhet të zhvillohet jeta e këtij grupi në një territor ku Shqipëria ka ofruar mbështetje për t’u siguruar jetën dhe shëndetin dhe jo lëvizjen e tyre politike”. Cili është vlerësimi juaj?

Senatorja Shaheen: Shqipëria do të duhet ta vendosë këtë vetë. Por, unë mendoj se është me rëndësi të vëmë në dukje që kur Shqipëria dëboi diplomatët iranianë, edhe Shtetet e Bashkuara vuri sanksione dhe ne kemi punuar për t’i trajtuar aktivitetet terroriste të Iranit kudo në Lindjen e Mesme dhe kudo në Europë. Dhe do të vazhdojmë ta bëjmë këtë.

Zëri i Amerikës: Senatore, shumë faleminderit për këtë intervistë.

Senatorja Shaheen: Faleminderit juve.

blank

Intervista e plotë e ambasadores së SHBA Yuri Kim dhënë Blendi Fevziut

 

blankAmbasadorja e SHBA-ve Yuri Kim ka folur për situatën politike në vend, amnistinë fiskale dhe opozitën shqiptare. Ambasadorja Kim, tha në Opinion se ka ardhur koha që Shqipëria të dijë të ndahet nga kriminelët, por në qoftë se paketa ligjore mbrohet me argumente si ai që “kryeqendra si Londra dhe Nju Njorku u ndërtuan me para të pista”, atëherë beteja është e humbur dhe do të minonte rrugëtimin e vendit drejt Bashkimit Europian.blank

 

 

Intervista e plotë

Blendi Fevziu: Mirëmbrëma të nderuar teleshikues. Ju flas nga studio e emisionit Opinion si çdo të hënë, të martë, të mërkurë në orën 22 dhe çdo të enjte në orën 21. Emisioni i sotëm do të ndahet në disa pjesë, por në pjesën e tij të parë, pra duke nisur tani, do të jetë e ftuar ambasadorja amerikane në Tiranë, Yuri Kim. Do të jetë një intervistë e fokusuar kryesisht në zhvillimet më të fundit të raporteve midis Shqipërisë dhe SHBA-së. Është 100-vjetori i marrëdhënieve midis dy vendeve. Ka pasur një sërë angazhimesh, një sërë aktivitetesh gjatë gjithë verës. Natyrisht, kulmi i tyre ka qenë data 28 korrik, kur ka qenë ekzaktësisht 100-vjetori i vendosjes së marrëdhënieve diplomatike mes Shqipërisë dhe SHBA-së, të cilat kulmuan deri në vitin 1939. Në shtator 1939 ato u ndërprenë për t’u rikthyer sërish në mars të vitit 1991. Por natyrisht, intervista nuk do të fokusohet vetëm tek pjesa historike, por edhe tek problemet e ditës, ato që lidhen me tematikën e marrëdhënieve midis Shqipërisë dhe SHBA, problematikën e Shqipërisë me Iranin dhe rolin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, por edhe shikimin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës për luftën në Ukrainë, për luftën kundër terrorizmit, financimet ruse, por edhe politikën e brendshme shqiptare. Ambasadorja Kim, mirësevini në studion e Opinion.

Ambasadorja Kim: Faleminderit, jam shumë e kënaqur që jam këtu.

Blendi Fevziu: Shpresoj që vera ka shkuar mirë.

Ambasadorja Kim: Shkoi shumë mirë, shumë mirë.

Blendi Fevziu: Prapë në Shqipëri?

Ambasadorja Kim: Prapë në Shqipëri dhe, në fakt, prita kaq shumë miq në Shqipëri. Më duket vetja si guidë turistike. Erdhën disa miq nga shkolla e mesme, disa nga universiteti si dhe disa miq që i njoh nga puna.

Blendi Fevziu: U kthyen përsëri?

Ambasadorja Kim: Këtë herë ishte një grup tjetër.

Blendi Fevziu: Do të thotë që e duan Shqipërinë!

Ambasadorja Kim: E duan Shqipërinë. Erdhi vëllai me tri nga katër vajzat e tij dhe kaluam kohë këtu, shkuam në Himarë, në Dhërmi, kudo.

Blendi Fevziu: Përshtypja e tyre për Shqipëirinë?

Ambasadorja Kim: Mendoj që u surprizuan. E para, e dini, ndonjëherë kur sheh lajmet, fokusi është tek lajmet e këqija, e dini…

Blendi Fevziu: Lajme shqiptare apo ndërkombëtare?

Ambasadorja Kim: Jo, ndërkombëtare.

Blendi Fevziu: Sepse lajmet e këqija bëhen lajm…

Ambasadorja Kim: E dini ç’thonë në industrinë e lajmeve? Po ka gjak, del në faqe të parë. Pra është lajm i keq, është dramatik dhe prandaj e vendosin në faqe të parë.

Blendi Fevziu: Do të thotë perceptimi që kishin përpara se të vinin këtu dhe realiteti që gjetën janë tërësisht ndryshe?

Ambasadorja Kim: Realiteti është shumë më i këndshëm. E para, njerëzit janë të mrekullueshëm dhe mendoj ishte surprizë për ta se sa shumë…

Blendi Fevziu: …mikpritja…

Ambasadorja Kim: …po, sa shumë mikpritje ka; kushdo të hap dyert.

Blendi Fevziu: Po ushqimi?

Ambasadorja Kim: Fantastik!

Blendi Fevziu: Fantastik?

Ambasadorja Kim: Fantastik! Ushqimi Italian është më i mirë në Shqipëri se sa në Itali.

Blendi Fevziu: Po, absolutisht. Sepse kemi shefa kuzhine më të mirë…

Ambasadorja Kim: …keni shefa më të mirë, shefat më të mirë…

Blendi Fevziu: Por, Ambasadore, ke rënë në dashuri me detin në jug, le të themi. Ke vizituar pjesë të tjera të Shqipërisë?

Ambasadorja Kim: Po, patjetër. Çdo vit përpiqem të ngjitem në të paktën një mal. Vitin e kaluar, u ngjita në Korab…

Blendi Fevziu: Korabi, po…

Ambasadorja Kim: …vitin para atij, ishin në një ecje të gjatë nga Valbona në Theth; këtë vit, po rkërkoj për një vend tjetër. Nuk e kam vendosur ende.

Blendi Fevziu: Cili do të jetë?

Ambasadorja Kim: Nuk e di. Po mendoja ndoshta Tomorri? Nuk e di.

Blendi Fevziu: Është mal shumë i bukur, absolutisht. Po. Dhe pamja prej aty është e përsosur.

Ambasadorja Kim: Po.

Blendi Fevziu: Por le t’i kthehemi historisë së marrëdhënieve SHBA-Shqipëri dhe ekspertizës tuaj për politikën shqiptare. Së pari, ka qenë lajm i madh dhe vazhdon të jetë në media, vizita juaj tek partia e ish-Presidentit Ilir Meta. Cili ishte qëllimi i vizitës tuaj atje?

Ambasadorja Kim: Le të fillojmë me një pamje më të përgjithshme. Ky është një vit vërtet domethënës. Vitin e kaluar, siç e dini festuam 30-vjetorin e rivendosjes së marrëdhënieve diplomatike. Këtë vit kemi 100-vjetorin. U ndërprenë dy herë, në dy momente, kur Shtetet e Bashkuara u larguan një herë në vitin 1946, për një periudhë shumë të gjatë dhe herën e dytë…

Blendi Fevziu: …për shkak të regjimit komunist….

Ambasadorja Kim: …pikërisht…

Blendi Fevziu: …dhe politikës sonë të keqe të jashtme…

Ambasadorja Kim: Saktësisht. Dhe pastaj në vitin 1997, kur u larguam për një periudhë të shkurtër për shkak të kaosit dhe dhunës që u lejua të merrte kontrollin e vendit. Në atë situatë u kthyem shumë shpejt…

Blendi Fevziu: Por mendoj që ambasadorja ka qenë këtu në atë kohë, Ambasadorja Marisa Lino, nuk u largua ndonjëherë…

Ambasadorja Kim: …U larguam. U larguam.

Blendi Fevziu: Okay.

Ambasadorja Kim: Pra, u kthyem. Dhe tani jemi në një pikë të historisë ku Shqipëria dhe Shtetet e Bashkuara uljen bashkë në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, siç e patë vetë. Më duhet ttë them, personalisht, kur pashë ish-shefin tim Tony Blinken, ulur në krah të koleges sime të re, Ministres së Jashtme Olta Xhaçka, në Këshilliin e Sigurimit, duke folur mbi Rusinë dhe Ukrainën…

Blendi Fevziu: …përpara Ministrit të Jashtëm Lavrov…

Ambasadorja Kim: Pikërisht. Duke folur për Rusinë dhe Ukrainën, përpara Rusisë, Kinës, Mbretërisë së Bashkuar, Francës dhe anëtarëve të tjerë të Këshillit të Sigurimit, u ndjeva krenare. Dhe mendoj që çdo shqiptar…

Blendi Fevziu: …është një moment i madh për Shqipërinë.

Ambasadorja Kim: …duhet të jetë krenar. Pra kemi…

Blendi Fevziu: Dhe Shqipëria do të jetë në krye të Këshillit të Sigurimit përsëri shtatorin tjetër…

Ambasadorja Kim: E saktë. Pra, është një moment historik, bashkë me faktin që në korrik, u shpallën negociatat formale për hyrjen e Shqipërisë në Bashkimin Europian. Ky është lajm i madh, historik. Është po aq i rëndësishëm sa kur Shqipëria filloi negociatat për anëtarësim në NATO.

Blendi Fevziu: Dhe Shtetet e Bashkuara luajtën rol në atë?

Ambasadorja Kim: Ne gjithmonë e mbështesim të ardhmen e Shqipërisë si anëtare e plotë e Bashkimit Europian…

Blendi Fevziu: Publikisht apo edhe prapa perdes?

Ambasadorja Kim: Në të gjitha mënyrat. Ndonjëherë, e dini, e bëjmë qetësisht. Ndonjëherë publikisht, por është gjithmonë e qartë që për Shtetet e Bashkuara, ne duam që Shqipëria të jetë në krahun tonë. Duam që Shqipëria të jetë pjesë e Europës. Duam që Shqipëria të ketë një demokraci të fortë.

Blendi Fevziu: Shqipëria nuk ka rrugë tjetër përveç Perëndimit, le të themi, Bashkimit Europian dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Ambasadorja Kim: Nuk do ta thoja që Shqipëria nuk ka rrugë tjetër. Duhet të bëni zgjedhjen. Duhet të zgjidhni.

Blendi Fevziu: Zgjedhje?

Ambasadorja Kim: Po ju tregoj. Mendoj se në vitet 1920, në fundin e Luftës së Parë Botërore, Shqipëria zgjodhi të ndahej nga Perandoria Otomane dhe të bëhej një shtet i pavarur. Shtetet e Bashkuara zgjodhën t’i mbështesnin aspiratat e Shqipërisë në atë drejtim…

Blendi Fevziu: …Historia e madhe e Presidentit Wilson.

Ambasadorja Kim: Po. Dhe në fund të Luftës së Dytë Botërore, Shqipëria zgjodhi, komunistët zgjodhën në emër të vendit, një rrugë komuniste, e cila, në pikëpamjen tonë, s’do mend nuk ishte zgjedhja e duhur. Në vitin 1991, populli shqiptar zgjodhi dhe zgjodhi një rrugë që ne e mbështetëm. Në vitin 2008-2009, populli shqiptar zgjodhi përsëri të ishte pjesë e NATO-s dhe tani po zgjidhni të jeni pjesë e BE-së. Pra duhen bërë zgjedhje të mëdha tani. Tridhjetenjë vjet pas fundit të komunizmit?

Blendi Fevziu: Po…

Ambasadorja Kim: Është koha që populli shqiptar dhe qeveria shqitpare të zgjedhin përsëri se cilën rrugë do të zgjidhni. Mendojmë se rruga është përpara drejt të ardhmes, drejt perëndimit…

Blendi Fevziu: Mendoni se kemi dyshime…

Ambasadorja Kim: Mendoj se ndonjëherë, kur shikon çështje të tilla si dobësia e institucioneve demokratike, po, asgjë nuk është e garantuar. Pra, mendoj që udhëheqësit duhet të marrin një vendim, çka është dhe arsyeja pse e theksojmë aq fort reformën në drejtësi, sundimin e ligjit, marrëdhënien tuaj me NATO-n. Ne besojmë që institucionet janë jetike për një demokraci. Dhe ku shohim marrëdhënien tonë me Shqipërinë…

Blendi Fevziu: Sidomos një demokraci të re si Shqipëria…

Ambasadorja Kim: Pikërisht. Kanë kaluar vetëm 31 vjet, që nuk është aspak kohë e gjatë. Ndaj, duhet të punojmë për të forcuar institucionet demokratike të Shqipërisë. Dhe, më lejo t’i kthehem pyetjes fillestare në lidhje me…

Blendi Fevziu: Do t’i kthehem pyetjes mbi Zotin Meta, por meqë e filluam, po shtoj dy pyetje të tjera këtu.

Ambasadorja Kim: Dakord.

Blendi Fevziu: Do t’i kthehem takimit me ish-Presidentin Meta. Është botuar një lajm për një raport sekret të shërbimit sekret amerikan lidhur me financimet e Rusisë nëpër botë. Le të themi financim nga Putin dhe Kremlini. Sipas, Zërit të Amerikës, ky raport thotë që në Shqipëri janë dhënë 500,000 dollarë për Partinë Demokratike nga burime ruse. Çfarë informacioni keni më shumë nga ç’kemi ne mbi këtë lajm?

Ambasadorja Kim: Po, nuk kam ndonjë gjë më shumë për të bërë publike se sa asaj që ka ardhur nga Uashingtoni. Nuk do të komentoj ndonjë rast specifik, por ka diçka. Situata në Shqipëri nuk është unike. Me fjalë të tjera, kemi parë qerverinë ruse të përpiqet kudo në botë për të minuar demokracitë, për të mbjellë dyshim mbi proceset demokratike, mbi zgjedhjet…

Blendi Fevziu: E kanë bërë hapur edhe në disa vende në Europë…

Ambasadorja Kim: …e bënë në Europë, e bënë edhe në Shtetet e Bashkuara.

Blendi Fevziu: Po, edhe në Shtetet e Bashkuara, kishit një hetim me…

Ambasadorja Kim: Po. E dini, ashtu siç më herët këtë vit, në fakt në fund të vitit të kaluar, filluam të ndanim haptas informacion mbi atë që Rusia po përpiqej të bënte në Ukrainë. Vendosëm të ndanim informacion për atë që Rusia përpiqet të bëjë në demokracitë nëpër botë…

Blendi Fevziu: E keni ndarë këtë informacion me qeverinë shqiptare?

Ambasadorja Kim: Po, ne…

Blendi Fevziu: …sepse unë pyeta Kryeministrin Rama dhe më tha nuk na duhet informacion se e dimë këtë histori…

Ambasadorja Kim: Pra, ndajmë informacion me demokracitë në botë mbi këtë pikë. Por ndajmë informacion edhe me publikun dhe informacioni kyç është se prej vitit 2014, verifikuam që qeveria ruse ka shpenzuar të paktën, të paktën 300 milionë dollar, çka nuk është asgjë…

Blendi Fevziu: Po, mund të ishte shumë më tepër…

Ambasadorja Kim: …vetëm një përqindje e vogël e sasisë së parave që rusët paguajnë për të ndikuar median, për të korruptuar politikanë dhe udhëheqës të tjerë, për të blerë reklama, për të blerë artikuj, për të përhapur keqinformim dhe disinformim në mediat sociale. Pra, qëllimi pse e ndajmë këtë informacion mbi përpjekjet ruse për të minuar demokracitë është të themi që, ne e kemi përjetuar, e dimë që ju e keni përjetuar, dhe duhet të ndërmarrim hapa. Për shembull, unë u takova javën e kaluar me kreun e Komisionit  Qendror të Zgjedhjeve, bashkë me drejtues të të gjitha partive politike, dhe mesazhi kryesor aty ishte: duhet të ndërmerrni hapa për t’u ruajtur nga përpjekjet e Rusisë dhe të tjerëve për të minuar demokracinë. Kjo përfshin vendosjen e ligjeve për financimin e fushatave, si dhe vendosjen e masave kundër pastrimit të parave.

Blendi Fevziu: Po pse zyrtarët amerikanë kanë përmendur në gjithë këtë raport për 300 milionë dollar vetëm Shqipërinë, Bosnjen, ku të gjithë e dinë ndikimin e Rusisë aty, dhe Madagaskarin, pse Shqipëria?

Ambasadorja Kim: Nuk mund të komentoj për specifikat…

Blendi Fevziu: Vend i vogël, në 300 milionë dollar, të përmendet Shqipëria?

Ambasadorja Kim: Mendoj se është thjesht një ilustrim i rreziqeve reale që kanosen. Por pika kyçe është që duhet të verpojmë. Duhet të veprojmë.

Blendi Fevziu: Po, është me rëndësi. Nga ana tjetër, Partia Demokratike ka bërë një deklaratë dje që asnjë cent, asnjë dollar nuk ka dalë nga llogaria e Partisë Demokratike në atë drejtim. Në rastin Muzin.

Ambasadorja Kim: Nuk e kam parë…

Blendi Fevziu: Nuk e keni parë

Ambasadorja Kim: Jo, nuk e kam parë deklaratën.

Blendi Fevziu: Dhe, a mendoni vërtet se në Shqipëri ka influencë ruse ose kineze? Ose përpjekje për të ndikuar?

Ambasadorja Kim: Rusët, kinezët dhe të tjetër janë në përpjekje të pareshtura që synojnë të ndiokjnë…

Blendi Fevziu: edhe këtu?

Ambasadorja Kim: Kështu mendoj.

Blendi Fevziu: Edhe në media?

Ambasadorja Kim: Po.

Blendi Fevziu: A keni informacion ose gjëra konkrete? Informacion konkret?

Ambasadorja Kim: Po.

Blendi Fevziu: Mund ta ndani me ne?

Ambasadorja Kim: Jo.

Blendi Fevziu: Jo? Por ju i dini

Ambasadorja Kim: Po.

Blendi Fevziu: Edhe në media.

Ambasadorja Kim: Po.

Blendi Fevziu: Faleminderit, le t’i kthehemi vizitës në zyrën e ish-Presidentit Meta, cili ishte qëllimi?

Ambasadorja Kim: Dakord, folëm më herët për rëndësinë e institucioneve demokratike. Për ne, marrëdhëniet institucionale janë shumë të rëndësishme. E di që hera-herës media këtu, por edhe në Amerikë, na pëlqen t’i personalizojmë gjërat, apo jo? Na pëlqen ta lidhim diçka me këtë apo atë person, por…

Blendi Fevziu: Është normale…

Ambasadorja Kim: Normale, po! Por në fakt, për demokracitë dhe për diplomacinë nga Amerika, ka të bëjë me institucionet. Pra, për ne, është normale, është e rëndësishme të kemi kontakte me të gjithë aktorët politikë që janë në Shqipëri sepse ne, e para, duam të sigurohemi që e kuptojmë njëri tjetrin. Së dyti, duam të nxisim njëri tjetrin, mendoj, ta ndihmojmë njëri tjetrin kur ka nevojë ose kur është me vend, që të bazhdojmë ta mbajmë Shqipërinë në rrugën e duhur. Ndaj, do të vazhdoj të takohem me një gamë të gjerë drejtuesish politikë nga të gjitha partitë. E dini, kam vetëm një kufizim, dhe nuk është kufizim që ia vendos unë vetes, por është kufiim nga Uashingtoni…

Blendi Fevziu: Për Z. Berisha, po…

Ambasadorja Kim: …dhe ky kufizim është që nuk do të takohem me dikë që është shpallur nga Sekretari i Shtetit për korrupsion madhor ose minim të demokracisë.

Blendi Fevziu: Por marrëdhëniet me ish-Presidentin Meta kanë qenë të forta disa herë. Keni shkëmbyer deklarata, le të themi, dhe pastaj Z. Meta u ftua për fjalimin kryesor gjatë festimit të pavarësisë…

Ambasadorja Kim: Edhe një herë, nuk është mesazh i fshehtë. Është një mesazh shumë i hapur, që institucionet demokratike kanë rëndësi. Dhe, është normale në për vende, po e diskutoja këtë me stafin tim, që është normale, që në festën për Ditën tonë të Pavarësisë, që është festa më e madhe, më kryesorja, është normale që Ambasadori të flasë në emër të Shteteve të Bashkuara. Dhe është normale të ftohet përfaqësuesi më i lartë i vendit pritës. Kemi nderin e madh që thuajse çdo vit të kemi Presidentin e Republikës së Shqipërisë dhe për ne, pavarësisht kush është ai person, ai është Presidenti i Republikës së Shqipërisë. Është ai që flet në emër të popullit shqiptar.

Blendi Fevziu: Po, popullit shqiptar, patjetër. Dhe në lidhje me gjërat konkrete nga takimi. Ishte vetëm takim për të respektuar institucionet apo ishte takim me gjëra konkrete?

Ambasadorja Kim: Folëm, mendoj, për mbi dy orë. Ishte një diskutim shumë i mirë dhe disa nga gjërat, ish-Presidenti Meta përmendi disa nga gjërat, dhe mendoj se ishte një shkëmbim i mirë pikëpamjesh…

Blendi Fevziu: Ishte në një mendje me ju për të gjitha temat?

Ambasadorja Kim: Jo, sigurisht që jo.

Blendi Fevziu: Ka një hetim nga SPAK mbi mënyrën e lobimit nga Z. Meta në Uashington, në SHBA e keni ndihmuar SPAK-un me informacion nga instucionet tuaja?

Ambasadorja Kim: Nuk mund të komentoj për këtë.

Blendi Fevziu: Ka shumë akuza kundër Z. Meta në SPAK, nga persona të ndryshëm, institucione të ndryshme të vogla. Mendoni se është fushatë kundër një partie të opozitës?

Ambasadorja Kim: Mendoj që këto i heton dhe vendos SPAK. Nuk është diçka për diplomatët, apo politikanët apo gazetarët…

Blendi Fevziu: Jo, sepse kjo çshtje e lobimit në Shtetet e Bashkuara ka nevojë edhe për ndihmën e institucioneve amerikane. Pa ndihmën e institucioneve amerikane, nuk mund ta hetojnë çështjen?

Ambasadorja Kim: Po, si parim i gjerë, i përgjithshëm, kur marrim një kërkesë për informacion nga partnerët e ligjzbatimit kudo në botë dhe ku kemi atë që njihet si traktat i ndihmës ligjore të ndërsjellë, përpiqemi ta ndihmojmë njëri-tjetrin duke ofruar informacion.

Blendi Fevziu: Cilat janë marrëdhëniet tuaja me SPAK, Znj. Ambasadore?

Ambasadorja Kim: Ne, siç e dini…

Blendi Fevziu: Ju keni qenë mbështetës të mëdhenj të SPAK…

Ambasadorja Kim: Shtetet e Bashkuara bashkë me Bashkimin Europian kanë qenë mbështetsë të fortë të reformës së gjyqësorit në Shqipëri sepse duhet që Shqipëria të përmbushë kushtet për të hyrë në BE. SPAK ka qenë përbërës qendror i reformës së gjyqësorit. Ofrojmë këshilla teknike, ofrjomë mbështetje të tjera, mendoj ndonjëherë ndihmojmë për të blerë pajisje zyre si kompjutera e gjëra si këto. Por kryesisht, përpiqemi të sigurojmëë që ata të kenë mbështetjen që iu duhet nga miq si Shtetet e Bashkuara për të bërë punën e tyre. Detyra e tyre është jashtëzakonisht e vështirë dhe vijmë tek një reformë drejtësie nga shumë vite ku njerëzit ndjenin se sistemi i drejtësisë nuk iu shërbente atyre. Pra, tani kanë kaluar gjashtë vjet nga miratimi i ligjeve për reformën në drejtësi…

Blendi Fevziu: Dhe puna e vërtetë filloi…

Ambasadorja Kim: Njerëzit ndjejnë shumë, shumë padurim. Duan rezultate më shpejt dhe duan rezultate më të mëdha. Mendoj që ajo që po fillojmë të shohim është…

Blendi Fevziu: Është normale, apo jo, sepse pritshmëritë nga reforma në drejtësi kanë qenë shumë të larta…

Ambasadorja Kim: Po.

Blendi Fevziu: Dhe njerëzit presin të shohin tani diçka konkrete.

Ambasadorja Kim: Po. Dhe unë jam me njerëzit. Mendoj se reforma në drejtësi duhet të japë rezultate. Mendoj edhe që reforma në drejtësi ka filluar të japë rezultate. Dhe, nëse do isha qytetare shqiptare, edhe unë do kisha padurim. Por këtu, mendoj, do ndaj me ju disa fakte…

Blendi Fevziu: Shumë mirë, po

Ambasadorja Kim: Gjithnjë mendoj se ka rëndësi të kesh fakte në vend të thjesht thashethemeve apo spekulimeve ose përshtypjeve.

Blendi Fevziu: Por në fillim po ju pyes, mendoni ende se SPAK mund t’ia dalë?

Ambasadorja Kim: Absolutisht.

Blendi Fevziu: Jeni e sigurt?

Ambasadorja Kim: Po!

Blendi Fevziu: Sepse shumë njerëz mendojnë se SPAK bën diçka sa për fasadë, por jo gjërat reale. Le të themi, drejtësi selektive. Kërkojnë njerëzit që nuk janë më në pushtet dhe nuk shohin ata që janë vërtet të fuqishëm në Shqipëri në këtë kohë.

Ambasadorja Kim: Epo, çfarë do të thuash me këtë, Blendi? Po të intervistoj unë tani ty. Çfarë do të thuash me njerëz jo në pushtet? Kush duhet të jetë në burg dhe mbi ç’bazë përpara se njerëzit të mendojnë se reforma në drejtësi është reale?

Blendi Fevziu: Po, absolutisht, njerëzit që kanë pushtet në Shqipëri.

Ambasadorja Kim: Okay, deri tani, po të jap disa…

Blendi Fevziu: Por jo drejtësi publike, drejtësi me fakte dhe ligj

Ambasadorja Kim: Okay, po të jap disa të dhëna. SPAK deri më sot ka një përqindje dënimesh 90%. Me fjalë të tjera, kur padisin dikë, dhe e çojnë atë person apo ent në gjyq, 90% të kohës, vendimi është për fajtor, i merren asetet, dhe njerëzit shkojnë në burg. Për 12 vitet përpara vitit 2019, sistemi i drejtësisë, prokurorët e posaçëm këtu kishin kapur diçka tek 20 milionë euro asete, dakord? Për mbi 10 vjet.

Blendi Fevziu: Po.

Ambasadorja Kim: Prej reformës në drejtësi, nga dhjetori 2019, dhe gjatë gjithë vitit 2021, SPAK ka mundur të marrë 70 milionë euro asete. Shtatë, zero. Shtatëdhjetë million euro. Kjo përfshin ndërtesa, biznese, para në banka. Deri më sot, në 2022…

Blendi Fevziu: Të ngrira përkohësisht apo…

Ambasadorja Kim: Jo, po flas për…

Blendi Fevziu: …përfunduar, le të themi, vendimi përfundimtar…

Ambasadorja Kim: Po, po. Deri më sot, kanë sekuestruar diku tek… për shembull vetëm në korrik, ishte një rast me mbi 10 milionë euro asete të kapura.

Blendi Fevziu: Cili rast?

Ambasadorja Kim: Nuk e kam emrin e rasttit por është mbi 10 milionë euro asete. Dhe, me këtë prirje, mendoj që në këtë vit 2022, do të arrijnë mbi 70 milionë, dhe me siguri do jetë më afër 100 milionëve. SPAK tani ka 60 hetues me kohë të plotë dhe të gjithë kanë marrë trajnim të posaçëm nga FBI e SHBA në Kuantiko. SPAK po merr edhe tetë hetues financiarë të dedikuar. Pra, këta do të shohin se ku janë fshehur asetet në mënyrë që prokurorët t’i kapin ato.

Blendi Fevziu: Po ndihmoni ju për këtë?

Ambasadorja Kim: Po. Dhe kjo vërtet që do t’i godasë kriminelët tek xhepi i tyre ku ka vërtet vlerë. Nga viti 2021, numri i hetimeve që SPAK ka bërë me vendet e BE-së është më shumë se dyfishuar. Më shumë se dyfish edhe me ne. Tani do të kemi Agjencinë e Ligjzbatimit për Drogën që do ngrejë një prani në Shqipëri. Dhe, kjo është me shumë rëndësi. Më lejo t’i kthehem pikës tuaj fillestare për mosmarrjen me njerëzit që janë në pushtet…

Blendi Fevziu: Drejtësi selektive. Ju mund

Ambasadorja Kim: Kur ka qenë hera e fundit, kur ka qenë hera e fundit Blendi kur dy ministra, dy ministra të fuqishëm, të partisë në pushtet, menjëherë pasi kanë lënë zyrën, kur ka qenë hera e fundit kur dy ministra janë futur në burg? A mendoje se Saimir Tahiri do të futej në burg? E vëmë me bast, nuk e mendoje. Jam e sigurtë se pjesa më e madhe e njerëzve mendonin, ja një person që kurrë nuk do të dalë përpara drejtësisë sepse është i fuqishëm. Ja një person që është i mbrojtur. Apo jo? Asaj kohe pandëshkueshmërie po i vjen fundi. E njëjta gjë tregohet në përcaktimet tona në mbarë botën. Pranadaj ideja që kjo drejtësi është selektive, mendoj se pasqyron padurimin dhe dëshirën për të parë drejtësi…

Blendi Fevziu: …më të fortë…

Ambasadorja Kim: …të ecë më shpejt. Mendoj se ka një lidhje të ngushtë…

Blendi Fevziu: Gjëja më e rëndësishme në rastet është që…

Ambasadorja Kim: …duhet të kesh rezultate, apo jo? E di çfarë kam vënë re në studimin tim të ndjekjeve penale dhe drejtësisë në Shqipëri? Kam parë se ka pasur shumë ndjekje penale të hapura përpara reformës në drejtësi, pak përpara se të ngrihej SPAK, çdo vit, prokuroria e veçanntë, këtu, atje, kudo hapte shumë çështje…

Blendi Fevziu: Po.

Ambasadorja Kim: Kush shkoi në burg? Cili ministër u fut në burg?

Blendi Fevziu: Shumë, shumë pak njerëz? Po. Zyrëtarë, jo ministra.

Ambasadorja Kim: Jo shumë pak njerëz. Asnjëherë ndonjë ministër nuk është futur në burg.  Asnjëherë.

Blendi Fevziu: Ka qenë një, mendoj, në 2014.

Ambasadorja Kim: Kush?

Blendi Fevziu: Spiro Ksera.

Ambasadorja Kim: Oh, vërtet?  Dakord. Por është shumë e rrallë.

Blendi Fevziu: Po.

Ambasadorja Kim: Dhe mendoj se po shohim SPAK të japë rezultate. Prandaj mendoj se, nëse do të isha qytetarë shqiptare, edhe unë do të kisha padurim. Por edhe nuk do të humbisja besimin, sepse po ecën përpara.

Blendi Fevziu: Por ka pasur një rast, për shembull, të cilin e kanë ndjekur të gjitthë, siç është çështja e inceneratorëve. Dhe njerëzit thonë, nuk garantoj për faktet, por çdo ditë, në çdo studio, ata nxjerrin fakte, letra, dokumenta, dhe ne ende nuk kemi diçka konkrete.

Ambasadorja Kim: Lëreni SPAK të bëjë punën e tij.

Blendi Fevziu: Po punon në atë drejtim?

Ambasadorja Kim: Lëreni SPAK të bëjë punën e tij.

Blendi Fevziu: Le t’i kthehemi pastrimit të parave dhe kriminelëve. Ne kemi probleme së fundmi me krimin e organizuar në Shqipëri, me bandat jashtë vendit. Po punojmë në Mbretërinë e Bashkuar, Hollandë, Belgjikë, dhe po sjellim këtu problemet e tyre, të gjitha paratë e tyre, por gjithashtu edhe problemet që ata kanë mes tyre. Problemi është, a mendoni se Shqipëria po bëhet një vend shumë problematik në lidhje me krimin e organizuar? Sipas informacionit tuaj?

Ambasadorja Kim: Mendoj se Shqipëria ka një reputacion të keq. Mendoj se këndvështrimi i Shteteve të Bashkuara në lidhje me korrupsionin dhe krimin e organizuar në Shqipëri është i njohur. Ato shprehen në raporte të ndryshme që nxjerrim çdo vit. Dhe, fatkeqësisht, ato pasqyrohen gjithashtu edhe në faktin që Shqipëria është në listën gri të të Task Forcës për Veprim Financiar. Ky është institutcioni evropian i cili shqyrton praktikat financiare në mbarë botën. Dhe ata përdorin terma si mungesë strategjie për të përshkruar mekanizmat e Shqipërisë kundër pastrimit të parave. Prandaj është shumë e rëndësishme. E di, në fillim të intervistës sonë, unë fola mbi zgjedhjen që duhet të bënte Shqipëria, për zgjedhjen që duhet të bënin udhëheqësit shqiptarë. Duhet ta bëni këtë zgjedhje tani. Duhet të zgjidhni kush e ka në dorë këtë vend. Do ta neëë njerëzit e zakonshëm? Do ta kenë kriminelët? Kush do të ketë në pronësi tokën tuaj, të gjithë ato hotele dhe kush do të marrë përfitimet?

Blendi Fevziu: Ato gradiaçela në fakt, askush nuk e di se nga vijnë paratë për to…

Ambasadorja Kim: Pikërisht… Duhet të jesh në gjendje të shpjegosh të gjitha këto dhe duhet të marrësh hapa të vërtetë për të parandaluar pastrimin e parave. E di që ka pasur shumë diskutime mbi amnistinë fiskale…

Blendi Fevziu: Do t’ju pyes për amnistinë fiskale, jam plotësisht dakord me ju mbi pastrimin e parave. Por, ka një mentalitet ndryshe në Shqipëri. Dhe do të të thonë se njerëzit mendojnë: pse jo, le të themi, paratë e zeza, të mos vijnë në Shqipëri, ato para vijnë nga Mbretëria e Bashkuar, Hollanda, Belgjika, vende shumë demokratike me ligje të forta, dhe përse ato para të mos vijnë në Shqipëri për të ndërtuar vendin. Disa njerëz  të tjerë thonë se, unë se di, por që edhe Nju Jorku apo Londra janë ndërtuar me para të pista.

Ambasadorja Kim: Mendoj se ky është një argument i tmerrshëm.

Blendi Fevziu: Por është argument.

Ambasadorja Kim: Është argument, por është një argument i tmerrshëm. Nëse do të shkonit në atë drejtim, do të vinit në rrezik anëtarësimin e Shqipërisë dhe kandidimin për të qenë anëtare e BE-së. Dhe ky është një vend që do të përfitojë jashtëzakonisht shumë nga të qenurit pjesë e BE-së. Por duhet të bëhet edhe një vend që do të japë shumë dhe do të kontribuojë në begatinë dhe sigurinë e Bashkimit European. Nuk mund të jetë vetëm merr, merr, merr. Prandaj, duhen ndërmarrë disa hapa këtu që ta bëjnë Shqipërinë më transparente, që do ta ndihmojë të tejkalojë mangësitë strategjike, që do t’i përmirësojë imazhin në mbarë botën. Shpresoj që shumë e më shumë njerëz të shohin Shqipërinë që unë shoh, që miqtë e mi shohin kur vijnë për vizitë, që është një vend që është shumë i bukur, me njerëz që janë jashtëzakonisht bujarë dhe punëtore, dhe të cilët e dijnë se e ardhmja e tyre është europiane.

Blendi Fevziu: Të gjithë mendojnë se e ardhmja e tyre është europiane por tani po ju pyes për amnistinë fiskale. Është në rrugë e sipër, i duhen 84 vota dhe nuk është e lehtë. Partia Socialiste nuk i ka votat, por Kryeministri Rama, e pyeta një javë më parë, tha se jemi në rrugën e duhur për aministinë fiskale, tha se do ta bëjmë sepse çdo vend e ka bërë dhe se është për emigrantët dhe jo për krimin e organizuar. Cili është mendimi juaj për amnistinë fiskale?

Ambasadorja Kim: Mendimi ynë për mekanizma si amnistia fiskale dhe hapat që Shqipëria duhet të ndërmarrë për të luftuar pastrimin e parave është shumë i qartë dhe shumë i njohur. E kemi diskutuar këtë në publik, privatisht, është përfshirë në raportet tona, nuk ka asnjë surprizë kur vjen puna tek mendimi i Shteteve të Bashkuara mbi këto çështje. Nuk e kam parë versionin e fundit të  amnistisë fiskale por le ta shohim.

Blendi Fevziu: Nuk e keni parë draftin?

Ambasadorja Kim: Kam parë disa versione të mëparshme…

Blendi Fevziu: Jo versionin final?

Ambasadorja Kim: Nuk e kam parë versionin më të fundit, jo.

Blendi Fevziu: Let t’u rikthehemi tani komenteve mbi Iranin dhe marrëdhënieve midis Shqipërisë dhe Iranit. Ne morëm një vendim shumë të fortë dhe shumë të vështirë për ndërprerjen e marrëdhënieve diplomatike me Iranin. Sipas informacionit që qeveria jonë ka me agjenci dhe institucione të ndryshme, Irani ka ndërhyrë dhe ka shkatërruar sistemet dhe institucionet tona. A jeni e sigurtë që ishte Irani pas gjithë këtij veprimi?

Ambasadorja Kim: Jemi, jemi të sigurtë. Jemi të sigurtë. Vetëm pa ditë më parë, FBI dhe CISA, Agjensia për Sigurinë Kibernetike, publikuan një raport. Është mjaft i hollësishëm, mund të ta dërgoj nëse dëshiron. Është shumë i detajuar dhe shumë teknik, dhe tregon se sulmi nisi nga Irani. Ju e patë në deklaratat tona, të cilat dolën nga Shtëpia e Bardhë, shprehjen e sigurisë se sulmi erdhi nga Irani, se ne do të qëndrojmë krah Shqipërisë dhe do të mbështesim përpjekjet e Shqipërisë për të ndërtuar mbrojtjen e saj kibernetike, dhe se do të ndërmarrim hapa konkretë për t’iu përgjigjur sulmit të Iranit. Menjëherë pas kësaj, Departamenti i Thesarit i Shteteve të Bashkuara vendosi një sërë sanksionesh kundër Ministrisë Iraniane për Inteligjencën dhe Sigurinë, si edhe ministrave…

Blendi Fevziu: Për këtë rast?

Ambasadorja Kim: Është e lidhur me këtë rast, nuk është vetëm për këtë rast,  por po.

Blendi Fevziu: Po, po, lidhur me këtë rast, po.

Ambasadorja Kim: Po. Dhe do të ndërmarrim më shumë… do të vazhdojmë të ndërmarrim më shumë hapa për të trajtuar kërcënimet. Kur dikush kërcënon një aleat të NATO-s, kur dikush kërcënon Shqipërinë, Shtetet e Bashkuara do të përgjigjen, ne do të përgjigjemi.

Blendi Fevziu: Mendoj se ka patur edhe dy njoftime të tjera mbi akte terroriste nga Irani, disa vjet më parë dhe më i fundit, ishte në qershor, gjatë konferencës së MEK në Durrës. A mendoni se Shqipëria është në shënjestër le të themi të akteve terroriste nga Irani? A ekziston ky rrezik?

Ambasadorja Kim: Iranianët janë qartazi të pakënaqur nga vendimi i Shqipërisë për të strehuar ata që kundërshtojnë regjimin Iranian.

Blendi Fevziu:  Opozita politike e Teheranit.

Ambasadorja Kim: Po. Dhe është shumë e rëndësishme që Shqipëria të bëjë punën e saj ashtu e gjykon më mirë, pa pasur frikë nga kërcënimet e vendeve si Irani. Prandaj ata janë të padëshirueshëm kudo në botë, sepse sillen kështu. Prandaj ne do të vazhdojmë ta mbështesim Shqipërinë, përfshirë edhe duke punuar me ekspertët tuaj për të ndërtuar mbrojtjen tuaj kibernetike dhe për të korrigjuar kërcënimet që mund të kenë ekzistuar.

Blendi Fevziu: Por problem është se, dhe e pyeta edhe Kryeministrin për këtë, opozita iraniane në Shqipëri, nuk flas për numra pasi nuk i di, por problem është se ata janë mirëpritur nga ne. Ata këtu kanë ardhur si refugjatë për të jetuar, jo për të vepruar politikisht nga Shqipëria. Nuk është problem ky?

Ambasadorja Kim: Kjo është diçka që qeveria shqiptare dhe organizata duhet ta trajtojnë.

Blendi Fevziu: Nuk është… nuk keni asnjë koment për këtë.

Ambasadorja Kim: Nuk kam asnjë koment tjetër për këtë.

Blendi Fevziu: Dakord. Do t’ju pyes për ish Drejtorin e Policisë së Shtetit, Z. Nano. Ai u largua nga pozicioni i tij pas një vendimi të qeverisë. Ishte një histori e ndërlikuar. 48 orë, në fillim ai u largua, pastaj u detyrua të largohej. Pas kësaj, ju bëtë një koment dhe thatë se kishit punuar shumë mirë me Z. Nano. A ishte kjo një ndërhyrje në vendimin e qeverisë?

Ambasadorja Kim: Jo, ishte pohim fakti. E keni parë se ne shpesh bëjmë deklarata të tilla kur dikush me të cilin kemi punuar shumë mirë largohet nga detyra. Dhe është e vërtetë që ne e vlerësojmë Z. Nano dhe bashkëpunimin e tij me ne. Ne mendonim se ai ishte një partner i mirë për ne kur drejtonte njësinë kundër terrorizmit. Dhe më pas kur ishte drejtor i policisë.

Blendi Fevziu: A ishte surprizë për ju largimi i Z. Nano nga detyra?

Ambasadorja Kim: Nuk e prisnim.

Blendi Fevziu: Dua t’ju pyes gjithashtu mbi diçka në lidhje me luftën në Ukrainë. Si e shihni rolin e Shqipërisë në këtë konflikt midis Ukrainës dhe Rusisë?

Ambasadorja Kim: Së pari, Shqipëria është në Këshillin e Sigurimit të OKB-së dhe si pasojë, së bashku, si anëtare të Këshillit të Sigurimit, kemi përgjegjësi të veçantë. Por mbi të gjitha, Shtetet e Bashkuara dhe Shqipëria janë bashkë-penëmbajtëse në të gjitha çështjet në lidhje me Ukrainën. Ky është një rol i rëndësishëm udhëheqës. Shqipëria na ndihmoi të shkruanim rezolutën e cila kaloi së fundmi me shumicë votash në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së, e cila dënonte pushtimin e paprovokuar, të pajustifikuar, të pajustifikueshëm të një vendi tjetër. Jemi në një situatë në të cilën një anëtar i përhershëm, një nga pesë anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit…

Blendi Fevziu:  …ka pushtuar një vend tjetër…

Ambasadorja Kim: …ka shkelur parimin më themelor të OKB-së, sipas të cilit nuk mund të detyrosh një vend tjetër të ndryshojë kufijtë në mënyrë të njëanshme. Nuk mund ta bësh këtë gjë. Dhe ne të gjithë jemi pjesë e kësaj. Shqipëria ishte në pararojë të përgjigjes ndërkombëtare. Shqipëria ishte gjithashtu një nga vendet e para që dhuroi materiale për Ukrainën. Prandaj jemi shumë krenarë që jemi krah për krah si të thuash me Shqipërinë në përgjigjen ndaj Rusisë, sepse edhe…

Blendi Fevziu: Sepse Presidenti Putin dhe shpura e tij janë gjithnjë duke shënjestruar Shqipërinë mbi vendimin që morëm apo mbi diskutimin mbi Kosovën. Dhe më pas për shkak të luftës në Ukrainë, apo edhe për shkak të problemeve të COVID dhe pandemisë, njerëzit do të kenë një dimër të vështirë. Flas për rezervat dhe energjinë. Çfarë mendoni për këtë?

Ambasadorja Kim: Do të jetë një dimër i vështirë kudo në botë. Për këtë nuk ka dyshim. Një nga pasojat që kemi parë nga lufta e paprovokuar e Putinit kundër Ukrainës, janë çmimet që kemi parë të ngrihen. Ukraina është një nga prodhuesit dhe eksportuesit më të mëdhenj të grurit. Prandaj dhe kur Rusia e bëri të pamundur që Ukraina të eksportonte grurin e saj, çmimet kudo në botë u ngritën. Tani e njëjta gjë po ndodh me energjinë në Europë, për shkak të gazit dhe naftës të cilat vijnë nga Rusia në Europën Perëndimore. Gjëja e mirë është se Shqipëria është disa hapa përpara të tjerëve. Dhe ja përse: mund t’ju kujtohet se në tetor 2020, Shtetet e Bashkuara dhe Shqipëria nënshkruan një memorandum bashkëpunimi mbi çështje ekonomike. Dhe vetëm pas disa orësh nga nënshkrimi i asaj marrëveshjeje, pati edhe një marrëveshje tjetër mbi çështjet e energjisë. Prandaj dhe, që nga ajo kohë në fund të vitit 2020, tashme janë dy projekte të mëdha energjie ku kompani amerikane, kompani të mëdha amerikane janë të përfshira. Një prej tyre është hidrocentrali i Skavicës. Dhe tjetri është porti i gazit të lëngshëm në Vlorë. Skavica do të jetë më shumë mbi optimizimin e digave të poshtme…

Blendi Fevziu: Kur do të jetë gati?

Ambasadorja Kim: Nuk e di. Por po ecën relativisht mirë. Vlora është vërtet e rëndësishme strategjikisht…

Blendi Fevziu: Shumë strategjike.

Ambasadorja Kim: Shumë strategjike. E dini përse? Sepse Shqipëria tani bazohet rreth 90% tek burimet hidrike. Kjo do të thotë se keni një burim energjie, një burim kryesor energjie. Duhet ta diversifikoni. Dhe mbi të gjitha, e dini se, kur projekti fillestar i Vlorës u hartua, u planifkua të sillte vetëm gaz natyral të lëngshëm në Vlorë dhe më pas të përshtaste termocentralin aty që të punonte me gaz të lëngshëm. Ekspertët arritën në përfundimin se në fakt, do të ishte më e logjikshme nga ana financiare që projekti të zgjerohej. Kështu që tani, jo vetëm do të sjellim gaz të lëngshëm natyror, por do ta lidhim atë me gazësjellësin e TAP-it.

Blendi Fevziu: Po.

Ambasadorja Kim: E njihni gazësjellësin e TAP-it?

Blendi Fevziu: Po.

Ambasadorja Kim: …shkon nga Azerbajxhani, përmes Turqisë, Greqisë, deri në fund. Dakord, kapaciteti i plotë i TAP-it është 20 BCM. Kapaciteti në veprim për momentin është vetëm 10 BCM. Nëse projekti i Vlorës ecën përpara dhe mbyllet me sukses, do të shtojë 5 BCM, që do të thotë shumë.

Blendi Fevziu: Shumë, po.

Ambasadorja Kim: Shumë, shumë.

Blendi Fevziu: Dhe do të jetë një alternativë ndaj hidrocentraleve që kemi në veri.

Ambasadorja Kim: Do të jetë një alternativë dhe shtesë ndaj burimit hidrik, dhe jo vetëm për Shqipërinë. Prandaj është strategjike, sepse do ta mundësojë Shqipërinë të behët një nyje e rëndësishme në eksportimin e energjisë dhe energji jo-ruse, në fakt, energji amerikane në Europën Perëndimore, Itali, Greqi, në zonën e ballkanit. Prandaj ky është një projekt i rëndësishëm.

Blendi Fevziu: Gjithashtu, dua t’ju pyes për marrëdhënien tuaj me Partinë Demokratike. Ju gjithnjë mbështesni një anë, Partinë Demokratike në Parlament, dhe me mbështetjen e Parlamentit, dhe në anën tjetër është Partia Demokratike, le të themi, e udhëhequr nga Sali Berisha. Problemi është se ju mbështesni këtë grup në Parlament. Por ky grup duket se ka dobësi në mbështetjen e bazës, dhe ana tjetër, grupi i cili ka më shumë mbështetje nga baza, ata nuk mbështeten nga ju.

Ambasadorja Kim: Nuk do të…

Blendi Fevziu:  Është një test matematike…

Ambasadorja Kim: Nuk është garë popullariteti për ne. Për ne ka të bëjë me shtetin ligjor. Ne u takuam me Z. Alibeaj në detyrën e tij si kryetar i grupit parlamentar dhe si kryetar në detyrë i Partisë Demokratike. Mendoj se është shumë e rëndësishme që të jemi të qartë mbi shtetin ligjor. Nuk mund thjesht të shkosh në anën e atij që ka më shumë pushtet. Do të ishte paligjshmëri.

Blendi Fevziu: Më shumë mbështetës…

Ambasadorja Kim: Mendoj se kjo është e diskutueshme por, sidoqoftë, e kuptoj çfarë doni të thoni. Për ne, si institucion, për mua si përfaqësuese e Shteteve t ë Bashkuara dhe Presidentit, unë takohem me njerëzit që njihen nga ligji. Këtë do të vazhdoj të bëj. Mund t’ju them se në asnjë moment nuk do të jetë e mundur për mua apo për ndonjë zyrtar të Shteteve të Bashkuara që të takohet me dikë që të përcaktuar nga Sekretari i Shtetit për korrupsion madhor apo për minimin e dmokracisë. Kjo nuk do të ndodhë.

Blendi Fevziu: Nuk po flas për Zotin Berisha, por edhe për njerëzit e tjerë që janë mbështetës  dhe janë në anën e tij të Partisë Demokratike. A keni marrëdhënie me këta njerëz?

Ambasadorja Kim: Ne flasim me persona të ndryshëm.

Blendi Fevziu:  Po ju pyes gjithashtu edhe mbi dy probleme. Janë problem i ligjit zgjedhor dhe problemi i reformës zgjedhore. A keni koment mbi këto të dyja?

Ambasadorja Kim: Raporti i ODIHR-it i cili u publikua pas zgjedhjeve në prill vitin e kaluar, doli me rekomandime shumë të qarta, ashtu si edhe raportet mbi zjedhjet përpara tyre. Prandaj ne do donim t’i shihnim të gjithë, udhëheqësit politikë dhe deputetët që të veprojnë mbi këto rekomandime.

Blendi Fevziu:  Çfarë mund të bëjmë mbi to, Zonja Ambasadore, kemi pasur gjithnjë probleme në 30 vjet. Një palë nuk pranon zgjedhjet, më së shumti, ndonjëherë po, por më së shumti nuk i pranojnë. Çfarë mund të bëjmë që të votojmë dhe të kemi besim në votë?

Ambasadorja Kim: Së pari, mendoj se kjo lidhet me problemin fillestar për të cilin folëm, mbi përpjekjet e Rusisë për të minuar demokracinë. Prandaj, ju duhet të merrni masa që sjellin transparencë më të madhe në sistem. Pjesa tjetër është kjo:  pas 31 vitesh, ka ardhur koha që të jemi më të pjekur në mënyrën sesi sillemi me njëri-tjetrin. Po ju jap një shembull. Amerika…

Blendi Fevziu: Por kjo është çmenduri, pas 31 vitesh, gjithnjë

Ambasadorja Kim: Kërkon kohë…

Blendi Fevziu: Gjithnjë njëra anë nuk pranon…

Ambasadorja Kim: Pra, kemi… Shqipëria nuk është e vetmja.

Blendi Fevziu: Ndodh vetëm me ne, jo në Maqedoni, jo në Kosovë, jo në vendet e tjera.

Ambasadorja Kim: Mendoj se njerëzit si juve, kanë gjithashtu përgjegjësi, për të edukuar publikun dhe për t’u treguar atyre se kjo nuk është mënyra se si Shqipëria duhet të jetë e veçantë. Në zgjedhjet këtu, disa herë ka pasur probleme.  E kuptoj se ka pasur probleme në 1996, për shembull, por më së shumti, zgjedhjet e vitit të kaluar u konfirmuan nga ODIHR-i si të besueshme. Pra është koha të pranojmë se kur zgjedhjet mbahen duke zbatuar të gjitha standardet ndërkombëtare, rezultatet duhen respektuar. Përtej zgjedhjeve në sjelljen e politikës, është shumë e rëndësishme për drejtuesit politikë, pavarësisht përkatësisë partiake, që të jenë të aftë të flasin me njëri-tjetrin dhe që të arrijnë marrëveshje të cilat janë në interesin publik. Përse e them këtë? Mendoj se në intervistën tonë të parë Blendi, ne folëm mbi habinë time kur erdha këtu dhe zbulova se fjala kompromis ishte një fjalë e pistë në Shqipëri dhe në botën politike këtu. Dhe nuk duhet të jetë ashtu. Dikush që i përket një partie tjetër, apo ka një këndvështrim të ndryshëm, mund të jetë kundërshtari yt në atë çështje por nuk janë armiqtë tuaj.

Blendi Fevziu: Po, një armik, ky është…

Ambasadorja Kim: Duhet të jeni në gjendje që të uleni dhe të arrini në një marrëveshje. Ju e mbani mend që ka pasur aq shumë periudha në historinë moderne të Shqipërisë ku një palë thjesht vendos: nuk do të flas me palën tjetër dhe largohen. E di kush humbet në fund?

Blendi Fevziu: Po, absolutisht.

Ambasadorja Kim: Janë njerëzit.

Blendi Fevziu: Kjo është 100% e vërtetë.

Ambasadorja Kim: Janë njerëzit që humbasin, dhe nuk duhet që udhëheqësit politikë shqiptarë të kenë nevojë për dikë nga jashtë, përfshirë edhe ambasadoren amerikane, ju nuk duhet të keni nevojë për dikë nga jashtë për t’ju ulur në të njëjtën tavolinë, në mënyrë që të flisni për të mirën e popullit shqiptar. Kur partitë flasin, nuk do të thotë se njëra palë është blerë nga pala tjetër. Nuk do të thotë se njëra palë është peng dhe tjetra është pengmarrëse. Nuk do të thotë se ka ndonjë komplot të çmendur. Do të thotë se këta janë drejtues politikë, të cilët janë të pjekur, dhe të cilët bëhen bashkë me qëllimin për t’i shërbyer publikut shqiptar që i ka zgjedhur në atë detyrë. Këtë do të thotë.

Blendi Fevziu: Jam plotësisht dakord.

Ambasadorja Kim: E shihni situatën në Uashington, apo jo? Udhëheqësit tanë politikë kanë shumë, shumë mosmarrëveshje të forta. Por janë civilë me njëri-tjetrin, ata ulen pranë njëri-tjetrit. Dhe askush nuk thotë, për shembull, Nensi Pelosi bleu Kevin Mekarthin. Nuk ndodh kështu. Jo në demokraci. Dhe kjo nuk është mënyra se si duhet të ndodhë.

Blendi Fevziu: Por ju keni 250 vjet demokraci. Ne kemi vetëm 30.

Ambasadorja Kim: Kjo është e vërtetë.

Blendi Fevziu: Dhe në anën tjetër, duke u kthyer në pyetjen e parë që bëra, problem tek financimi i paligjshëm, blerja e votave, duhet të ndërpresim edhe këto praktika.

Ambasadorja Kim: Drejtë.

Blendi Fevziu: Të cilat janë shumë popullore gjatë zgjedhjeve.

Ambasadorja Kim: Po, jam dakord me juve…

Blendi Fevziu: Dhe dy pyetje të fundit. Së pari, si kanë qënë aktivitetet për 100 vjetorin e marrëdhënieve diplomatike? Jeni e kënaqur?

Ambasadorja Kim: Jam e ngazëllyer nga çfarë kemi pasur mundësinë të bëjmë. Bëmë aktivitete si, një koncert i madh në sheshin Skenderbej. Kemi pasur konferenca. Mbajtëm një konferencë akademike këtë javë. Një tjetër e mbajtëm javën e kaluar. Gjithashtu morëm pjesë në një të tillë javën e kaluar. Organizata të tjera kanë mbajtur aktivitetet e tyre. Dhe kjo ka qenë fantastike. Por e di kush është e preferuara ime?

Blendi Fevziu: Cila është e preferuara juaj?

Ambasadorja Kim: Më pëlqeu shumë autobusi ynë. Nuk e di nëse e patë që morëm një autobus.

Blendi Fevziu: Jo nuk e kam parë.

Ambasadorja Kim: …dhe vizituam vendin si një Kënd lëvizës Amerikan. Shkuam në Koplik.

Blendi Fevziu: Po.

Ambasadorja Kim: Dhe e dini, ishte shumë bukur të takoheshim me njërëz të cilët nuk i kishim takuar më parë. Dhe të shkonim në vende ku nuk ka një Kënd Amerikan apo një Ambasadë Amerikane, dhe t’u thonim njerëzve se Shtetet e Bashkuara dhe populli amerikan ju duan, se e vlerësojmë këtë marrëdhënie dhe se donim të festonim me ta. Kjo ishte vërtet argëtuese. Shumë argëtuese.

Blendi Fevziu: Dhe ju patët gjithashtu edhe një mesazh nga Presidenti Biden mbi marrëdhëniet dhe një mesazh nga ish Presidenti Bush.

Ambasadorja Kim: Këtë dua të them kur flas për marrëdhëniet midis Shteteve të Bashkuara dhe Amerikës, për ne shkon përtej partive politike. Pa dyshim. Presidenti Biden, një democrat regjistroi një mesazh në video. Jam e sigurtë se do të kishte ardhur këtu nëse do të kishte mundësi, por donte të bënte më të mirën e mundshme, që ishte një video mesazh. Dhe më pas, Presidenti Xhorxh Bush, i cili vizitoi Shqipërinë…

Blendi Fevziu: Një ish republikan…

Ambasadorja Kim: Një republikan nisi mesazhin e tij për të shprehur dashurinë dhe urimet e tij. Kjo është diçka që na bashkon në Uashington. Mendoj se është diçka që bashkon të gjithë shqiptarët gjithashtu, pavarësisht partisë politike, pavarësisht nëse janë nga Tropoja apo Saranda, pavarësisht nëse janë të moshuar apo të rinj. Mendoj se ka diçka vërtetë të veçantë dhe unike në marrëdhënien midis Shteteve të Bashkuara dhe Shqipërisë që na bashkon të gjithëve. Dhe për mua kjo është shumë e vyer.

Blendi Fevziu: Ambasadore Kim, për sa kohë do të vazhdojë mandati juaj në Shqipëri?

Ambasadorja Kim: Nuk e di. Unë shërbej nën vendimin e Presidentit. Zakonisht, ne shërbejmë për tre apo katër vite…

Blendi Fevziu: Po…

Ambasadorja Kim: …por do të shohim.

Blendi Fevziu: Dhe cili do të jetë destinacioni juaj i ardhshëm. Flas për vendin që doni, jo për atë ku do t’ju dërgojë Departamenti i Shtetit. Cilin vend doni?

Ambasadorja Kim: Si mund të mendoj për vend tjetër kur jam në Shqipëri?

Blendi Fevziu: Jeni Akoma këtu.

Ambasadorja Kim: Jam 100% këtu.

Blendi Fevziu: Faleminderit për intervistën sonte dhe shpresoj se do të jeni sërish në studio. Shumë faleminderit.

Ambasadorja Kim: Faleminderit ty, është gjithnjë kënaqësi.

blank

Kryediplomatja e Kosovës kritika për Ramën: Avokat i Vuçiçit, ndihmon Serbinë në politikat e BE-së

Në një intervistë për Zërin e Amerikës kryediplomatja e Kosovës Donika Gërvalla – Schwartz thekson se vendi i saj është i përkushtuar për të arritur një marrëveshje finale me Serbinë, që do të duhet të rezultonte me njohjen e ndërsjellë. Ajo shton se sa më parë që Serbia ta njohë realitetin me shtetin e ri të Kosovës në Ballkan, aq më shpejt do të përparonte drejt rrugës evropiane. Zonja Gërvalla – Schwartz foli edhe mbi çështjen e liberalizimit të vizave mes BE-së dhe Kosovës, ndërsa pritet që me 13 tetor Republika Çeke, e cila ka kryesinë e radhës së Bashkimit Evropian, ta trajtojë këtë çështje gjatë mbledhjes së Këshillit Evropian. Sipas ministres Gërvalla-Schwarts, Kosova i ka përmbushur kriteret e kërkuara për liberalizim vizash dhe kjo çështje më shumë sesa përgjegjësi e palës kosovare, është tashmë e Bashkimit Evropian çka mund të vinte në pikëpyetje kredibilitetin e tij. Me ministren e Punëve të Jashtme të Kosovës bisedoi gazetarja Menada Zaimi.

Zëri i Amerikës: Zonja ministre, kohët e fundit është vënë re një vëmendje e shtuar e faktorit ndërkombëtar për arritjen e një marrëveshjeje përfundimtare ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Cili është vlerësimi juaj, kur është realiste që të kjo marrëveshje të arrihet ndërmjet dy vendeve?

Donika Gërvalla – Schwarz: Unë nuk mund të jap parashikime rreth kohës se kur mund arrihet një marrëveshje e tillë. Çfarë unë mund të them është që Kosova është shumë e përkushtuar për të arritur një marrëveshje finale, e cila do të rezultonte me njohjen e ndërsjellë Kosovë – Serbi. Unë mundem vetëm të theksoj nevojën për një marrëveshje të tillë për shkak se koha po kalon. Kosova është realitet si shtet i pavarur dhe sovran qe 15 vjet dhe ky është një fakt i pakapërcyeshëm edhe për Serbinë. Kapitulli historik i pavarësisë së Kosovës është përmbyllur, në ndërkohë është çështje e Serbisë edhe për arsyet e saj të brendshme që sa më parë ta njoh realitetin me shtetin e ri të Kosovës në Ballkan, aq më shpejt do të hapin dhe rrugën për vetveten drejt rrugës evropiane, nëse e dëshirojnë.

blankZëri i Amerikës: Le të flasim për një çështje të ndjeshme për Kosovën. Republika Çeke e cila mban kryesinë e radhës së Bashkimit Evropian ka paralajmëruar që me 13 tetor do të hedh për diskutim në Këshillin Evropian çështjen e liberalizimit të vizave për Kosovën. Sa optimiste është qeveria e Kosovës se kjo gjë do të realizohet dhe shpejt?

Donika Gërvalla – Schwarz: Ne në vazhdimësi kemi punuar në baza ditore për të arritur progres në çështjen e liberalizimit të vizave, sepse është padrejtësi e madhe që qytetarët e Republikës së Kosovës janë të vetmit në rajonin tonë të cilët nuk mund të lëvizin pa aplikuar për viza dhe procesi i aplikimit për viza është jashtëzakonisht i gjatë, i shtrenjtë dhe i komplikuar. Prandaj, përderisa është konstatuar disa herë që Kosova i ka përmbushur, madje më shumë sesa që ka qenë e kërkuar, kriteret për liberalizim vizash, është në fakt në pyetje kredibiliteti i Bashkimit Evropian më shumë sesa që përgjegjësia bie në anën tonë. Unë dua të jem optimiste për datën 13, por siç e kemi praktikuar edhe deri tani ne nuk japim parashikime, nuk japim data sepse mjaft në të kaluarën janë bërë parashikime të gabuara, janë hapur shishe shampanje, është festuar që është bërë pardje liberalizimi i vizave. Duam të jemi shumë serioz edhe me partnerët tanë evropianë, do ta përshëndesnim jashtë mase liberalizimin e vizave, por le të presim se cili do të jetë veprimi. Në fakt arsye për të mohuar liberalizimin e vizave për qytetarët e Republikës së Kosovës nuk ka.

 

Zëri i Amerikës: Në muajin maj Kosova ka paraqitur edhe kërkesën për tu anëtarësuar në Këshillin e Evropës. Sa ka gjasa që të miratohet kjo kërkesë?

 

Donika Gërvalla – Schwarz: Unë tani nga Washingtoni do të udhëtoj drejt në Strasburg ku tani në fillim të tetorit do të hapet edhe sesioni i ri i Asamblesë Parlamentare. Aty ne në vazhdimësi që nga muaji maj jemi duke punuar jo vetëm me shtetet anëtare të Këshillit të Evropës, jo vetëm me delegacione të ndryshme por edhe me kryeqytetet e shteteve anëtare me qëllim që të kemi një proces sa më të shpejtë. Ne e dimë që ky është një proces, aplikimi nuk nënkupton që ti anëtarësohesh automatikisht. E dimë që për shtetet e rajonit procesi ka qenë shumë i gjatë, ne do të bëjmë gjithçka që është e mundur për ta shkurtuar këtë proces në rastin e Kosovës. Pavarësisht nga vendimet që merren në Strasburg në këtë kohë të ndërmjetme, ne jemi duke punuar në Kosovë që legjislacionin tonë, veprimet e qeverisë, transparenca, demokracia, mbrojtja e të drejtave të njeriut, vetingu në gjyqësi e të tjera procese t’i qojmë përpara me qëllim që të shkurtojmë sa më shumë kohën në pritje të një vendimi pozitiv për Kosovën.

 

Zëri i Amerikës: Zonja ministre, Shqipëria ka ndërmarrë një nismë për të hedhur poshtë raportin e të dërguarit të këtij Këshilli, Dick Marttyt, që është në themelet e Gjykatës së Posaçme të Kosovës me seli në Hagë. A ka një bashkërendim mes qeverisë së Kosovës dhe Tiranës zyrtare mbi këto çështje?

 

Donika Gërvalla – Schwarz: Jo, një bashkërendim nuk ka pasur lidhur me këtë çështje, por ju duhet të më kuptoni që unë nuk komentoj veprimet e qeverisë shqiptare. Unë komentoj marrëdhëniet tona të përbashkëta të cilat janë të mira si rrallëherë në shumë fusha. Është e vërtetë që kemi divergjenca sa i përket “Ballkanit të hapur”. Kemi divergjenca edhe në raport me atë se si kryeministri shpesh pa asnjë nevojë, bëhet avokati kryesor i (Aleksandar) Vuçiçit në vende dhe mediume të ndryshme ndërkombëtare duke i ndihmuar Vuçiçit të mos bëhet pjesë e politikës së përbashkët të BE-së dhe SHBA-së në raport me luftën e Rusisë në Ukrainë. Por, për të qenë shumë e sinqertë, mendoj që asnjëherë më parë marrëveshjet konkrete që kemi me Shqipërinë, nuk kanë qenë të implementuara me një shpejtësi të tillë si deri tani dhe nuk kanë qenë më tepër në kuptimin e asaj që t’u shërbejnë qytetarëve në të dyja anët e kufirit edhe në Shqipëri edhe në Kosovë.

Zëri i Amerikës: Nëse nuk ka pasur, duhej të kishte?

Donika Gërvalla – Schwarz: Duhej të kishte pasur edhe në të kaluarën, ama ne kemi marrëdhënie jashtëzakonisht të mira sa u përket edhe dy qeverive me njëra tjetrën, por edhe sa u përket ministrive veç e veç me njëra tjetrën, sepse jemi të interesuar që marrëveshjet mes Shqipërisë dhe Kosovës t’u shërbejnë qytetarëve dhe jemi të interesuar që të implementojmë sa më shumë prej tyre. Këto 18 muajt e parë të kësaj qeverisjeje kanë treguar se me Shqipërinë mundësitë janë shumë të mëdha, por edhe ritmi me të cilin jemi duke punuar është goxha i lartë. Vendimi për hekurudhën mes Durrësit dhe Prishtinës është një prej tyre që do të jetë tepër i rëndësishëm për ekonominë në Kosovë dhe ekonominë në Shqipëri.

Zëri i Amerikës: Zonja ministre, ka një përplasje brenda ministrisë që ju drejtoni me ata punonjës që kërkojnë të ketë një organizim sindikalist brenda saj. Madje sot sipas shoqatës së sindikatave të anëtarëve të shërbimit të jashtëm përfaqësues të ministrisë suaj kanë hyrë me dhunë brenda zyrave tyre dhe kanë marr në posedim gjithë materialin që ata kanë brenda. Si ju përgjigjeni këtyre akuzave, a po e bllokoni ju një organizim sindikalist brenda ministrisë?

Donika Gërvalla – Schwarz: E para që duhet kuptuar dhe që është shumë e rëndësishme, është që zgjedhjet e 14 shkurtit të vitit 2021, koalicioni ynë qeveritar i ka fituar me premtimin për reforma të thella institucionale, pra për një funksionalizim të institucioneve tona për një punë më efikase në institucionet tona. Asgjë më tepër apo asgjë më pak nuk ka ndodhur në ministrinë e Punëve të Jashtme e cila është pararendëse e reformave. Ne kemi bashkuar dy ministri, pra kemi fuzionuar ish ministrinë e Diasporës me ish ministrinë e Punëve të Jashtme dhe me një rregullore të re të punës kemi krijuar një ministri të përbashkët. Sa i përket organizatës sindikale, natyrisht unë kam jetuar 30 vjet në Gjermani dhe pretendoj se më mirë se shumë kush në Kosovë jam e njohur me procedurat dhe nevojën e përfaqësimit sindikal. Unë mendoj që një numër i vogël i njerëzve që pretendon të marrë përsipër që janë përfaqësuesit sindikal në ministrinë e Punëve të Jashtme dhe Diasporës do të duhej që në radhë të parë të dalin para pasqyrës dhe të flasin me vetveten sepse shkelja e ligjit e para nuk pranohet dhe e dyta, përfaqësuesit e sindikatave pra drejtuesit e sindikatave nuk mund të jetë dikush, sipas ligjit, nga pjesë e menaxhmentit, pra që është drejtor departamenti dhe që aty nisë problemi ku njerëzit e vetemëruar dhe vet të deklaruar marrin përsipër të shpjegojnë nëpër mediume se cilat janë problemet dhe cilat nuk janë. Unë vazhdimisht që nga ardhja në marsin e vitit të kaluar kam qenë shumë e hapur me të gjithë dhe jemi përpjekur të gjithë së bashku, ju e keni parë edhe pjesëmarrjen e një gjoja proteste që është organizuar në Prishtinë që nuk ka qenë nga punonjësit real të ministrisë së Punëve të Jashtme, por ka qenë një numër jashtëzakonisht i vogël. Unë jam e përkushtuar që krahas përmirësimit me vendet tjera, me shtetet partnere dhe aleate jam shumë e përkushtuar që të krijojmë një strukturë efikase në ministrinë e Punëve të Jashtme.

Zëri i Amerikës: Sot është Dita ndërkombëtare për qasje të informacionit, kemi patur edhe një material lidhur me këtë çështje dhe ministria që ju drejtoni ka marr një gjobë prej 13 mijë eurosh nga Agjencia për Informim dhe Privatësi për shkak të refuzimit për lejimin e qasjes të informacioni. Pse kjo mungesë e transparencës ndaj publikut?

Donika Gërvalla – Schwarz: Mendoj që kjo është qeveria më transparente ndonjëherë në historinë e re të Republikës së Kosovës, mendoj se kjo qeveri larg së qeni perfekte në punën e saj, ka ofruar qasje qoftë në dokumente publike por qoftë edhe në përgjithësi në informacione që kanë të bëjnë me qeverinë, ka ofruar qasje shumë më të madhe jo vetëm për gazetarë por edhe institucione apo për shoqërinë civile. Unë shumë gëzohem që shoqëria civile dhe mediat në Kosovë janë kaq të zëshme në kërkesat e tyre për më shumë transparencë sepse mendoj që kjo i shërben një demokracie më të fortë në Kosovë. Ne kemi nevojë për një transparencë edhe më të lartë edhe pse tregojnë edhe matjet ndërkombëtare që Kosova sa i përket të drejtës së lirisë së mediave ka kërcyer në organizata ndërkombëtare disa vende lart, prandaj larg së qeni perfekt, jemi duke u munduar që të jemi edhe më mirë. Megjithatë të mos harrojmë që kjo është qeveria më transparente që ka pasur ndonjëherë Republika e Kosovës.

blank

Rrëfimi i jashtëzakonshëm i ish-ushtares kanadeze për rrugëtimin e saj gjatë luftës në Kosovë (intervista)

Ish-ushtarja kanadeze, njëherit humanistja, Sophie Boisvert Levesque gjatë vitit 1999, kur shërbente si paqeruajtëse në Kosovë, pati ndihmuar shumë fëmijë kosovarë.

Sophie Boisvert Levesque, në një intervistë për Gazetën Insajderi, ka rrëfyer detaje të shumta nga eksperienca që ajo pati gjatë luftës në Kosovë, me 21 fëmijët të cilët i konsideronte si të saj.

Përveç që përshkroi ngjarjet e rënda nëpër të cilat kaloi; duke hasur në njerëz pa gjymtyrë, fëmijë pa prindër si dhe momentin e ndarjes me fëmijët e Kosovës, ajo poashtu tregoi edhe si kishte zbuluar se kishte çrregullim post-traumatik të stresit.

Tutje, ish- ushtarja kanadeze, Bosvert – Levesque thotë se do të jetonte në Kosovë me shumë dëshirë, madje thekson se ëndërron ta ndërtojë një shtëpi në Kosovë

blank

Intervista e plotë:

Fillimisht na e përshkruani qëndrimin në Kosovë në kohë lufte, çfarë patë dhe si u ndjetë?

Sophie Boisvert Levesque: “Sa herë që shkruaj për vitet 1999 dridhem. Unë jam me prejardhje franco-kanadeze dhe qëndrova në Kosovë për 6 muaj. Më poshtë po renditi disa nga ngjarjet më me rëndësi që kam përjetuar në Prishtinë.

Majori im më dërgoi në Prishtinë për të marrë karburant për avion, por pasi u kthyem nga pika ku morëm karburant, trafiku ishte bllokuar rreth nesh, kishim ngecur pran një tanku rus. Ata flisnin për një sulm në një shtëpi të një gruaje shqiptare rreth 80-vjeçare, në të cilën kishte shpërthyer një minë, dhe mund të them që shumë familje shqiptare humbën jetën prej këtyre minave.

Kam parë nëna në spital, që bënin fotografitë e fundit me bashkëshortët e tyre, pasi ata pastaj zhdukeshin, dhe mbase janë të zhdukur ende.  Pashë edhe djem të rinj të veshur me ngjyrat e UÇK-së të ulur në karrige me këmbë të prera.

blank

Poashtu, kujtoj se disa njerëz kishin hedhur gurë në flotën e automjeteve të NATO-s dhe një ushtar humbi syrin për shkak të kësaj.

Po pas vizitës, a ishte e vështirë ta kaloni traumën, si e përshkruani atë kohë?

Sophie Boisvert Levesque: Kujtoj se ditën e fundit që u përshëndeta me 21 fëmijët në Kosovë ata filluan të qanin, dhe kur mendoja që nuk do i shihja kurrë ishte e dhimbshme. Edhe pse nuk ishte e lejueshme unë lashë kontaktet tek “fëmijët e mi”. Por dhe unë doja të kthehesha në Kanada, sepse atje kisha fëmijët e mi.

blank

Kthimi në shtëpi ishte i vështirë, dhe nuk ishte i tillë vetëm se nuk bëja gjërat që bëja çdo ditë. Por unë kurrë nuk munda të isha, vajza, nëna dhe gruaja që isha më parë.

Nuk e dija që kishte “Post Traumatic stress disorder” sepse mendoja që vetëm ushtarët që ishin në betejë mund ta kishin atë.

Një ditë, pasi martesë, dhe pasi erdhi në jetë fëmija i tretë, shkuam ta vizitonim kushëririn e burrit. Djali i tij ishte aty dhe po na thoshte që kanadezët nuk duhet të shkojnë në shtete të tjera për ndihmë. Po i tregoja që shtetet si Kosova kanë nevojë për ndihmën tonë në luftën ndaj okupatorit. Shtoi se refugjatët që po vijnë po na vjedhin punët dhe po rriten çmimet, në atë moment unë po plasja, i thashë se ne nuk e kemi idenë se çfarë tmerresh kalojnë njerëzit e tjerë. Isha gati ta godisja, por burri im më ndali”.

Si kontaktuat me fëmijët nga Kosova?

Sophie Boisvert Levesque: Një ditë, pashë një e-mail nga njëri nga fëmijët, Labinoti, i cili më kishte dërguar mesazh me ndihmën e ushtarëve që kishim qenë së bashku në detyrë. Ndihesha fajtore pse i lashë, isha shumë e frikësuar nëse do ta kuptoja që ndonjëri nga ta nuk është gjallë. Në vitin 2018 e kuptova që të gjithë janë gjallë, dhe isha shumë po shumë e lumtur. Nuk e dija nëse ata më donin mua, aq sa i doja unë ata, por mbërritja e parë në Prishtinë, më demonstroi se edhe ata më duan, po aq sa unë ata.

Sophie Boisvert Levesque: Përveç në vitin 2019, për herë të dytë erdha në vitin 2021, kjo për ta ruajtur shëndetin tim mendor. Kosova është si një litar shpëtimi për mua. Udhëtimi ishte si ato të minutës së fundit, por ia vlejti. Mendoj se do ta marrë edhe bashkëshortin për ta parë nga afër Kosovën. Sophie

blank

A do të jetoje në Kosovë?

Sophie Boisvert Levesque: Po, patjetër që po. Kam biseduar me ambasadorin dhe disa politikanë për të parë se si mund të marr shtetësinë time. Madje i dërgova një letër kryeministrit askush nuk iu përgjigj. Unë ëndërroj të ndërtoj një shtëpi, anipse miqtë më ftojnë për të qëndruar në shtëpitë e tyre, pasi pas misionit tim në 1999 të gjitha më trajtojnë si një mbretëreshë. Kosova është shtëpia ime. Unë do të jepja ende jetën time për të mbrojtur këtë vend të mrekullueshëm plot me njerëz të mrekullueshëm. Lavdi! Unë e dua vendin për shkak të njerëzve, por politika dhe infrastruktura ende kanë nevojë për përmirësime. Investitorët duhet të shohin potencialin dhe të investojnë në vend.

blank

Rama e mbylli me urdhër të Erdoganit, Sinan Idrizi pranon se ka blerë godinën e kolegjit ‘Mehmet Akif’ (intervista)

Qeveria shqiptare vendosi të premten me urdhër të Erdoganit mbylljen e kolegjit turk “Mehmet Akif”, një institucion arsimor jopublik parauniversitar dhe kopshtit për fëmijë “Zubeyde Hanim”, pjesë e rrjetit “Turgut Ozal Education”.

Ministria e Arsimit tha se godina e re e kolegjit turk “Mehmet Akif”, në Mëzez, nuk plotësonte kushtet dhe, sipas saj, kjo ishte arsyeja e mbylljes. Por dje biznesmeni nga Vlora, Sinan Idrizi, pranoi për “Euronews Albania” se kishte kishte blerë ndërtesën e vjetër të kolegjit turk “Mehmet Akif Ersoy” te 21 Dhjetori, në Tiranë, si dhe ndërtesa të tjera në disa qytete të vendit.

Biznesmeni tha për Euronews se transaksioni me pronarët e “Mehmet Akif” ishte bërë disa muaj më parë dhe ai është tashmë pronari ligjor i ndërtesës në Tiranë dhe në disa qytete të tjera, që do të shfrytëzohen në vijim në sferën e arsimit.

Idrizi i bëri komentet nga Nju Jorku, ku ndodhet edhe shefi i qeverisë shqiptare, që po merr pjesë në punimet e Asamblesë vjetore të OKB-së. Sinan Idrizi, njihet si ish-president i klubit Flamurtari dhe si bashkëpronar i kompanisë ajrore “Air Albania”.

Z.Idrizi, a mund të na jepni një sqarim se cila është lidhja juaj me godinën e “Mehmet Akif” dhe historinë e mbylljes së shkollës?

Sinan Idrizi: Unë nuk kam blerë vetëm godinën te “21 dhjetori”. Nga viti i kaluar unë jam duke blerë për të investuar në sistemin arsimor të Shqipërisë, godina në Shkodër, në Korçë, në Tiranë, jam duke negociuar për në Vlorë dhe në Berat. Janë dy gjëra krejt të ndryshme. Dëshira ime për të investuar në sistemin arsimor duke blerë pasuri të patundshme, objekte që kanë qenë në disponim të këtyre grupimeve dhe gjë tjetër është licencimi apo jo nga Ministria e Arsimit. Unë i kam blerë këto godina dhe pronari i tyre ligjor jam unë.

Në çfarë forme keni arritur marrëveshjen për të blerë këtë godinë, për çfarë do ta përdorni dhe në cilin moment kjo godinë do të bëhet e juaja për ta përdorur ju pastaj?

Sinan Idrizi: Ne kemi bërë një marrëveshje shumë korrekte, shumë serioze me ish-poseduesit e këtyre objekteve, një marrëveshje në kuadër të ligjit shqiptar, brenda çdo lloj procedure, e dorëzuar në mënyrë korrekte nga të gjitha palët dhe nuk e kuptoj se çfarë lidhje ka sepse godina te 21 dhjetori apo Korçë është dorëzuar ligjërisht dhe në mënyrë korrekte nga pala tjetër.

Nuk e di ç’lidhje kanë komentet me këto që kam blerë unë. Investimi im aty do të jetë vetëm në arsim. Përrallat dhe historitë me ndërtim kullash në mes të Tiranës, më bëjnë pak një retro, më çojnë në kohët kur kam marrë Flamurtarin, se do të prishja stadiumin e do të ndërtoja kullat. Unë dua të investoj në arsim, por në Shqipëri, të investosh në arsim ka gjithmonë një pikëpyetje nga mbrapa.

Të jesh një kriminel që merresh me banda je njeri i nderuar. Unë dua të investoj në arsim. Ku është problemi këtu që të anatemohem. Unë i kam blerë në mënyrë të drejtpërdrejtë nga këta persona, brenda sistemit bankar të Republikës së Shqipërisë. Pra kam bërë një shitje-blerje dhe dua të investoj në vendin tim, në arsim. Mund të kem sukses, mund të dështoj, por historia e komplotit nuk funksionon.

Njoftimi, sipas drejtuesve të shkollës, u është bërë vetëm pak ditë më parë dhe ju keni më shumë se dy vite më thatë?

Sinan Idrizi: Nuk janë problemet e mia këto, janë problemet e shkollës e të Ministrisë së Arsimit. Unë me këto kam patur një marrëveshje korrekte, në prani të avokatëve të tyre, te noterët e Republikës së Shqipërisë, kam blerë objektet, kam blerë truallin dhe kaq. Ka më tepër se dy vite që unë po blej godina për të hyrë në sistemin arsimor. Blerja e kësaj godine “te 21 dhjetori” është bërë para disa muajsh, në mënyrë korrekte dhe nga të dyja palët.

Do të vijojë mësimi normalisht me ata nxënës derisa të vini ju apo e merrni ju në dorëzim dhe ndryshon emri i shkollës dhe nxënësit duhet të lëvizin në një vend tjetër. Nuk e keni këtë ide dhe informacion?

Sinan Idrizi: Unë dua të sjell një markë të re, që dua ta sjell nga këtu, SHBA, është shumë e famshme dhe nuk do jetë një sukses si individ. Në të kundërt, do të vijoj bashkëpunimin me grupe të tjera, që jam duke bashkëpunuar.

Pse vendosët të investonit në arsim dhe sa mik jeni me kryeministrin?

Sinan Idrizi: Jo, jo, unë e kam mik kryeministrin dhe jam krenar që e kam mik. Ku ka gjë më të bukur se të kesh mik një kryeministër kaq të suksesshëm. Unë kam kohë që dua të investoj, në sport dhe në arsim, në pjesën e rinisë. Nuk kam asnjë investim që lidhet me një sektor publik.

blank

Intervista- Philips: ‘Ballkani i Hapur’ po zëvendëson integrimin në BE

David Philips, drejtori i Programit për Paqen dhe të Drejtat e Njeriut në institutin respektiv në Universitetin e Columbias, në një intervistë për A2 CNN me Merita Haklaj shprehet i shqetësuar për situatën në Ballkanin Perëndimor, veçanërisht pas fushatës të Vladimir Putin në Ukrainë. Ai shpreh rezerva edhe për nismën e ‘Ballkanit të Hapur’, duke thënë se ajo po zëvendëson integrimin në BE.

Si tingëllojnë deklaratat e kryeministrit të Shqipërisë, Edi Rama se Vuçiç duhet ta njohë Kosovën, por ai nuk mund ta bëjë këtë. Dhe nga ana tjetër tek e pohon si serioz rrezikun rus në rajon, thotë se Serbisë nuk duhet t’i bëhet presion për sanksione ndaj Rusisë.

David Philips: Rusia duhet të ketë më shumë sanksione, jo më pak. Propozimi i Hungarisë për të hequr sanksionet ruse është i gabuar. Komuniteti ndërkombëtar duhet të veprojë në harmoni për të shtuar presionin. Është mënyra e vetme që të shohim pak fleksibilitet nga ana e Putinit. Për sa i përket Vuçiçit dhe Kurtit, SHBA duhet të njohë që miqtë e tyre në rajon janë shqiptarët. SHBA s’ka miq më të afërt në botë se shqiptarët. Në vend që të mbajë qëndrim të barabartë, duhet ta bëjë të qartë që po ushtron peshën e saj në mbështetje të qëndrimit të Kosovës, dhe që e mbështet hapur ndërmjetësimin e Albin Kurtit dhe të Besnik Bislimit.

Cili është opinion juaj për nismën e Ballkanit të Hapur Open Balkan, nismë ku marrin pjesë Shqipëria, Serbia dhe Maqedonia e Veriut  

David Philips: Nëse Ballkani i Hapur përfshin të gjitha vendet e rajonit është ide e mirë. Por nëse përfshin vetëm Maqedoninë e Veriut, Shqipërinë dhe Serbinë, nuk ka kuptim. S’është zëvendësues i integrimit në BE. Nga mënyra se si është konfiguruar tani, duket si zëvendësues dhe s’do të kontribuojë pozitivisht për zhvillimin.

Kryeministri Rama beson në tezën që pajtimi vjen përmes forcimit të marrëdhënieve ekonomike. A qëndron kjo në klimën që ka rajoni jonë tani?

David Philips: Zhvillimi ekonomik dhe bashkëpunimi është gjithnjë ide e mirë. Për këtë duhet një strukturë. Pse të zëvendësosh BE-në me Ballkanin e Hapur? Është strukturë më e madhe, gjithëpërfshirëse. Është ide më e mirë se një Shengen i vogël që nuk funksionon.

blank

Zyrtarja e Shtëpisë së Bardhë: Çdo anëtar i NATO-s sjell rreziqe për të gjithë aleatët, nëse nuk zbaton praktikat e duhura të sigurisë kibernetike

VOA/Patsy Widakuswara

Një zyrtare e lartë e Këshillit të Sigurisë Kombëtare të Shteteve të Bashkuara thotë se përgjigjia e menjëherëshme me sanksione ndaj sulmeve kibernetike ndaj Shqipërisë, ishte pjesë e një strategjie drejt synimit për të parandaluar sulmet kibernetike në të ardhmen. Zëvendës Këshilltarja e Shtëpisë së Bardhë për Teknologjinë Kibernetike dhe atë në Zhvillim, Anne Neuberger i tha në një intervistë Zërit të Amerikës se kjo strategji përfshin zgjerimin e koalicionit që mban ata që kryejnë sulme të tilla përgjegjës dhe një kundërpërgjigje të shpejtë me pasoja. Në intervistën me korrespondenten e Zërit të Amerikës në Shtëpinë e Bardhë, Patsy Widakuswara, zonja Neuberger tha se çdo vend i NATO-s duhet ta kuptojë që sjell rreziqe për të gjithë aleatët, nëse nuk zbaton praktikat e duhura të sigurisë kibernetike.

Zëri i Amerikës: Administrata amerikane vendosi sanksione ndaj Iranit për sulmin kibernetik ndaj Shqipërisë, por kjo nuk e ndaloi Teheranin të ndërmerrte një sulm të dytë. Çfarë tjetër mund të bëjmë për t’i frenuar ata dhe si po e ndihmojmë Shqipërinë?

Anne Neuberger: Parandalimi i sulmeve kibernetike është një fushë shumë e re dhe bazohet në mësimet dhe qasjen që përdorim në fusha të tjera, si sulmet nga ajri dhe deti, si të ndërtojmë koalicione mes vendeve në lidhje me atë që përbën një sjellje të përgjegjshme në hapësirën kibernetike dhe atë që përbën sjellje të papërgjegjshme. Shumë vende kanë nënshkruar me Kombet e Bashkuara vullnetarisht në vitet 2015 dhe 2019, rregullat e sjelljes së shteteve në kohë paqeje. Një prej tyre është të mos goditen shërbimet jetike për njerëzit. Por që normat të zbatohen, duhet që një koalicion sa më i gjerë të jetë e mundur të bjerë dakord për të vënë para përgjegjësisë palët që nuk i respektojnë këto rregulla, dhe kur është e mundur të imponojnë pasoja. Pra, kjo është arsyeja që kur pamë sulmin iranian ndaj Shqipërisë, që ndërpreu shërbimet e qeverisë shqiptare për qytetarët e saj, ne dhe vendet e tjera e denoncuam për të vënë para përgjegjësisë Iranin, për ta bërë të qartë që pas tij ishte Irani, dhe për të imponuar pasoja. Qeveria shqiptare mori masa, ne Shtetet e Bashkuara vendosëm sanksione. Dhe e bëmë këtë si pjesë e forcimit të masave të parandalimit kibernetik. Ky parandalim nuk do të realizohet me një apo dy raste. Do të realizohet nëse ne në mënyrë të përsëritur, reagojmë shumë më shpejt se në të kaluarën. Po ashtu për të arritur këto synime strategjike të zbatimit të normave ndërkombëtare kibernetike, nëse reagojmë në mënyrë të përsëritur, si komunitet vendesh, besojmë se mund t’i parandalojmë sulmet kibernetike.

Zëri i Amerikës: E vërteta është se ndërsa ju po përpiqeni të krijoni këto rregulla ndërkombëtare kibernetike, nuk ka konsensus në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, duke qenë se Rusia dhe Kina janë pjesë e tij. Ka disa korniza të OKB-së që nuk mund të zbatohen. Pra, në këto rrethana, si mund të ecet përpara?

Anne Neuberger: Rusia është një nga vendet që nënshkroi normat e Grupit Qeveritar të Ekspertëve në vitet 2015 dhe 2019. Pra ne besojmë se çelësi është që vendet që kanë rënë dakord me këto norma, t’i zbatojnë ato. Dhe ne besojmë, se sa herë që ka vende që nuk i zbatojnë, t’i denoncojmë dhe të vazhdojmë të zgjerojmë koalicionin në mënyrë që sa më shumë vende t’i bashkohen atij, dhe rrjedhimisht të reagojmë më shpejt dhe të konsolidojmë përpjekjet për të imponuar pasoja. Besojmë se do të marrë një fare kohë, por këto janë hapat e qëndrueshëm që po ndërmarrim së bashku me partnerët dhe aleatët.

Zëri i Amerikës: Përtej aleatëve perëndimorë, a ka një dakordim për nevojën për ta bërë këtë për pjesën tjetër të botës?

Anne Neuberger: Ne besojmë se po, sepse në shumë aspekte, vendet më të dobëta janë ato që janë më të cenueshmet nga sulmet kibernetike ndaj sistemeve të tyre qeveritare, sulmeve kibernetike ndaj kompanive ose vjedhjes së pronës intelektuale. Pra, ne besojmë se është në interesin e të gjitha vendeve, qofshin të mëdha apo të vogla, sepse ne të gjithë jemi të dixhitalizuar. Është e qartë se disa prej nesh kanë më shumë dixhitalizim se të tjerët, por të gjithë jemi dixhitalizuar, prandaj ka rrezik për qytetarët tanë nëse shërbimet kritike ndërpriten, ose nëse funksionet e qeverive ndërpriten në momente krize.”

Zëri i Amerikës: Grupet e lidhura me Iranin depërtuan në sisteme të ndryshme në Shqipëri, madje edhe në emailin e kryeministrit. A jeni e shqetësuar se Irani mund të ketë fituar qasje në të dhënat e ndjeshme të NATO-s? Së fundmi kemi dëgjuar se edhe në Portugali mund të jenë vjedhur qindra dokumenta të NATO-s.

Anne Neuberger: Është e qartë se është e nevojshme të ketë praktika të mira të sigurisë kibernetike në mes gjithë anëtarëve të NATO-s. Çdo anëtar i NATO-s duhet ta kuptojë që sjell rreziqe për të gjithë aleatët nëse nuk zbaton praktikat e duhura të sigurisë kibernetike. Kjo është një nga arsyet që ne kemi punuar shumë nga afër në kontekstin e NATO-s, për sa i përket sigurisë kibernetike dhe për të krijuar aftësitë e reagimit ndaj incidenteve kibernetike në NATO, për të përforcur aftësitë kibernetike të NATO-s, sepse, siç e përmenda më herët, është e qartë që duhet bërë më shumë punë. Ju përmendët dy shembuj që nxjerrin në pah nevojën për një gjë të tillë. Mendoj se tani ka një ndërgjegjësim shumë më të thellë në NATO dhe një ndërgjegjësim për të bashkuar aleatët që të marrin masa të përbashkëta të sigurisë kibernetike, për informacione të rëndësishme.

Zëri i Amerikës: Si aleatë të NATO-s, Shqipëria dhe Portugalia janë teknikisht të mbrojtura sipas parimit të mbrojtjes kolektive. A mund të shpjegoni se cili është këndvështrimi i administratës lidhur me parimin e NATO-s se një sulm ndaj një vendi është një sulm ndaj të gjithëve, për sa i përket luftës kibernetike? Në çfarë pike një sulm kibernetik meriton një kundërsulm? A ka ndonjë kriter? A ka një vijë të kuqe?

Anne Neuberger: Kjo është një fushë ku politika është në zhvillim e sipër. Është një fushë shumë e re. E keni parë politikën e NATO-s që një ose disa sulme kibernetike mund të ngrihen në nivelin e një sulmi të armatosur. Është e qartë që pragu është shumë i lartë për një sulm kibernetik që mund të konsiderohet në atë nivel. Puna që po bëjmë në NATO është e përqendruar, së pari, në qëndrueshmërinë e sigurisë kibernetike. Do të ketë një konferencë të NATO-s për mbrojtjen kibernetike në Romë që do të fokusohet në standardet që kanë anëtarët e NATO-s për sistemet e tyre kritike, krijimin e një aftësie reagimi ndaj incidenteve të tilla, në mënyrë që nëse një aleat sulmohet, të ekzistojë një aftësi e NATO-s që vendet të mund të bashkohen dhe praktikisht të ofrojnë mbështetje dhe që si aleancë, ta përdorin atë për të zbatuar normat ndërkombëtare. Por kjo është një fushë për të cilën po punojmë ende për ta çuar përpara.

blank

Skandali i javës ekstradimi pa gjyq i gazetarit turk Ahmet Olur – Avokati Genc Gjokutaj: Atentat ndaj ligjit – Janë shkelur të drejtat elementare të njeriut

Gazetari turk Ahmet Olur vjen të shtunën më 17 shtator në Tiranë dhe kërkon azilin politik. Shqipëria e ekstradon gazetarin të hënën, duke e ditur që media ku ai punonte është mbyllur dhe kolegët e tij janë përndjekur. Pra gazetari turk Ahmet Olur u ekstradua, duke u shkelur në mënyrë flagrante të drejtat elementare të njeriut dhe çdo procedurë e azilit politik që aplikohet në Perëndim. Qeveria e Edi Ramës për interesa pushteti shkel mbi shtetin e së drejtës, duke e ditur se gazetari turk rrezikon burgimin.

Po sjellim një prononcim të avokatit Genc Gjokutaj edhe me status edhe me një intervistë tek syri.net, ku nënvizon mjerimin e lirisë së mediave dhe kapjen e shtetit të së drejtës.

“Sot u provua katerciperisht se renia e Shqiperise me 17 vende persa i perket lirise se shtypit dhe medias eshte e vertete! KM yne asokohe u mbrojt me argumentin se ne Shqiperi nuk ka asnje padi nga shteti kunder shtypit dhe nuk ka asnje gazetar te burgosur!!!

Arrestimi dhe ekstradimi i gazetarit turk Emre Olur ne Turqine e Erdoganit eshte fytyra e vertete dhe perqasja reale e Qeverise alias Edi Rama ndaj lirise se shtypit dhe kaloresve te saj gazetareve!

Gazetari ne fjale ka punuar ne nje media te mbyllur nga regjimi autokratik i Erdoganit dhe koleget e tij ne Turqi jane burgosur!

Sa me siper gazetari turk eshte arrestuar nga regjimi ne Shqiperi dhe jo ai ne Turqi pasi autoritetet shqiptare kishin mundesine dhe detyrimin ligjor qe ti jepnin mbrojtje duke i dhene te drejten e azilit pasi koleget e tij njesoj si ai dhe per arsye te njejta ndodhen ne burg! Ja pse gazetari Emre Olur eshte arrestuar nga Shqiperia dhe jo Turqia! Nga Shqiperia e cila eshte kandidate per anetare e BE dhe lirine e shtypit e ka inekzistente brenda saj por te lobuar per tu besuar si realitet jashte saj!

Gazetaret dhe mediat ne pergjithesi jane shqisat qe dedektojne te verteten pa te cilet bota do te ishte e verber, shurdhe dhe memece! E verteta ka gjuhen e vet! Ajo flet vertetesisht e ngjashme me asnje gjuhe tjeter ne bote! Ajo nuk ka atdhe dhe as territor! E verteta dhe gazetaret si misionare te saj jane te shenjte! Prangat dhe qelia per ta shume shpejt do te behen bizhuterite e diktaturave!”/18 Shtator 2022

blank

Intervista- Tahiri: Marrëveshjet hibride një gabim, i shërbejnë politikës ruse në Ballkan

VOA/Menada Zaimi

Kryetar i Grupit parlamentar të Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës Besnik Tahiri, thotë se zgjidhja e vetme për Kosovën dhe stabilitetin në Ballkanin Perëndimor është arritja e një marrëveshje ndërkombëtare, ligjërisht të detyrueshme, e që do të mundësonte njohje reciproke. Gjatë një interviste me gazetaren e Zërit të Amerikës Menada Zaimi, zoti Tahiri thotë se ka elemente që kanë nxitur optimizëm për një kompromis të shpejtë, por gjithsesi të pamjaftueshëm sipas tij. Për zotin Tahiri nevojitet një angazhim shumë më i madh, me porosi shumë më të qarta për Beogradin zyrtar, nga ata që lehtësojnë dialogun e BE-së, në veçanti nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Kryetari i Grupit Parlamentar të Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës bëri komente dhe rreth një dokumenti që ka qarkulluar këto ditë në shtyp, i cili duket se përmban një propozim të Francës e Gjermanisë, për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, por që nuk parashikon njohje të ndërsjellë.

Zëri i Amerikës: Zoti Tahiri, duket se me fillimin e luftës në Ukrainë ka edhe një vëmendje të shtuar për një zgjidhje përfundimtare, për normalizim të marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë. Sipas jush a janë shtuar, realisht mundësitë për arritjen e një marrëveshjeje?

Besnik Tahiri: Zgjidhja e vetme për Kosovën dhe stabilitetin në Ballkanin Perëndimor është realizimi i një marrëveshje ndërkombëtare ligjërisht të obligueshme, e cila do të krijojë një njohje reciproke në mënyrë që njëherë e përgjithmonë të përmbyllet saga më e madhe rreth dialogut. Dialogu ka zgjatur shumë gjatë, marrëveshjet teknike të arritura deri më tani nuk janë zbatuar mirë, dhe tani është e rëndësishme që nën udhëheqjen e Shteteve të Bashkuara, këtë mesazh e përçova edhe tek institucionet që vizitova këtu, të realizohet një marrëveshje, e cila e njeh Kosovën si shtet, por njëkohësisht është përfundimtare dhe ligjërisht e obligueshme.

Zëri i Amerikës: A ndjeni ju se ka një frymë të tillë, që të shkohet sa më shpejt që të jetë e mundur drejt kësaj?

Besnik Tahiri: Janë disa elemente që na bëjnë optimist lidhur me këtë temë. Siç e dini, Departamenti i Shtetit e ka emëruar përfaqësuesin special, zotin Escobar. Edhe vendet si Mbretëria e Bashkuar, Bashkimi Evropian, kanë bërë një angazhim në lehtësimin e dialogut. Këto janë disa porosi. Por, kjo nuk mjafton. Një angazhim shumë më i madh, porosi shumë më të qarta për Beogradin zyrtar duhet të vijnë edhe nga ata që sot e udhëheqin dialogun, e lehtësojnë dialogun e BE-së, në veçanti nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Historia na tregon, edhe në marrëveshjen e Ahtisarit, që po të mos ishte ambasadori Frank Wisner, i cili e shtyu përpara procesin, nuk do të kishte një marrëveshje. Dhe dua ta them këtë, se pa udhëheqjen e fortë amerikane një marrëveshje, fatkeqësisht, nuk mund dhe nuk është në horizont.

Zëri i Amerikës: Zoti Tahiri, këto ditë më Kosovë po qarkullon një njoftim për një të ashtuquajtur dokument për marrëveshje me Serbinë, të cilën Kryeministri Kurti nuk pranoi që ta komentonte, por nuk e hodhi poshtë ekzistencën e tij. A jeni ju në dijeni të ekzistencës së një dokumenti të tillë?

Besnik Tahiri: Ne nuk jemi në dijeni, por ne e kemi për detyrë parësore komentimin e dokumenteve të tilla dhe këtë duhet ta bëjmë duke thënë shumë saktë, shumë qartë pozicionin e Kosovës. Eksperimentet që lidhen me modele të caktuara nuk do të funksionojnë në krijimin e stabilitetit dhe paqes. Kosova, tani e 20 vjet, është duke ndërtuar institucionet e veta demokratike. Kosovë tashmë është e lirë falë luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe mbështetjes së trupave të NATO-s. Është një realitet i ri, Kosova është një shtet i pavarur, i cili mbi këtë formë mund të njoh çfarëdo marrëdhënie tjetër midis Kosovës dhe Serbisë. Çfarëdo synimi tjetër për të ardhur në një marrëveshje hibride është gabim dhe në funksion edhe të politikës ruse në Ballkanin Perëndimor, e cila siç po shihet në të gjithë Ballkanin Perëndimor ka axhendë të destabilizimit. Derisa kjo nuk shihet qartë nga vendim-marrësit, si në Bashkimin Evropian, e në veçanti në SHBA, kemi një problem për shkak se realisht kemi dy dekada që ne diskutojmë, dialogojmë, bëjmë marrëveshje, por ato nuk zbatohen. Tani duhet të jetë një marrëveshje finale, ligjërisht e obligueshme, të cilën Shtetet e Bashkaura të Amerikës, Shtëpia e Bardhë duhet ta ketë udhëheqjen.

Zëri i Amerikës: E pranuat edhe ju që ka një intensifikim të përpjekjeve për të gjetur një zgjidhje dhe marrëveshje përfundimtare me Serbinë, por a kanë filluar dhe a po zhvillohen konsultimet mes partive politike në Kosovë për një zgjidhje të mundshme në këtë çështje?

Besnik Tahiri: Kryeministri Haradinaj, edhe në kohën kur ka qenë kryeministër dhe tani isha në Pentagon dhe e thashë që ishte kënaqësi të ishim me Sekretarin Mattis në atë kohë kur e formuam ushtrinë, e sheh çështjen e dialogut jashtëzakonisht të rëndësishëm dhe nuk lidhet me politikën ditore. Ne i kemi synimet, qëndrimet dhe paknaqësitë tona për menaxhimin ditor, por në raport me dialogun Kosovë – Serbi, ne jemi në mbështetje të plotë të konceptit që e thashë më parë, pra të një marrëveshjeje finale, ligjërisht të obligueshme. Mbi këtë temë, ne do të bëjmë punën tonë, por puna kryesore dhe me vendimin e Gjykatës Kushtetuese është tek qeveria dhe për këtë arsye saktësia në deklarime sikur kjo sot për eksperimente të caktuara të modeleve të ndryshme duhet të jetë shumë, shumë më e saktë nga qeveria. Për ne, një marrëveshje sa më të shpejtë finale e shohim si të rëndësishme dhe si një një zgjidhje të një nyje e cila tani e shumë vite po na rri mbi supe.

Zëri i Amerikës: Po kështu edhe çështja e Asociacionit të Komunave me shumicë Serbe ka marrë vëmendje. Beogradi kërkon që ajo të ketë më shumë pushtet sesa Prishtina është e gatshme të ofrojë. Cila duhet të ishte zgjidhja në këtë rast?

Besnik Tahiri: Beogradi synon ta trajtojë dialogun me Kosovën si një mundësi për të marrë marrëveshje pas marrëveshjeje. Kjo duhet të ndalojë. Kjo nuk është qasje e qëndrueshme dhe nuk është në funksion të asaj që e thashë më herët. Asociacioni si një marrëveshje e vetme në Kosovë mendoj që është gabim. Trajtimi i Asociacionit duhet të jetë shumë i saktë. Kosova është me sistem politik një shkallësh, ka një sistem qeverisës që i njeh komunat si entitete të veçanta me autonomi. 80 për qind e serbëve të Kosovës jetojnë në territor që e vet-administrojnë jetën e tyre me 24 përgjegjësi të deleguara nga shteti dhe mbi këtë aspekt unë mendoj që autonomia ekziston. Tek asociacioni, tek çështjet do të thoja triviale apo edhe çështje të tjera, të gjitha këto duhet të diskutohen me një marrëveshje. Për këtë arsye është e rëndësishme që ta kuptojmë që strategjia e Beogradit zyrtar është që të trajtojë Kosovën në tema, në çështje të cilat nuk janë thelbësore dhe mbi këtë ta vendosë premisën që Kosova është “bad guy” (personazhi negativ) dhe janë ata që duan dialog. Këtë nuk duhet ta lejojmë dhe për këtë duhet të kemi saktësi. Përgjigja e vetme është: marrëveshja finale dhe në të njëjtën kohë të bëhet qartësimi i pozicioneve tona politike në raport me integrimin evropian. Është tepër me rëndësi të thuhet se njohja nga pesë vendet e Bashkimit Evropian, anëtarësimi ynë në NATO dhe partneriteti i përjetshëm me SHBA-në janë tema që nuk diskutohen dhe janë tema primare për ne.

Zëri i Amerikës: Ka qenë e qartë Kosova, udhëheqësia e Kosovës në gjithë këto zhvillime, në funksion të marrëveshjes?

Besnik Tahiri: Unë mund të them që sa kemi qenë ne në qeveri, ne kemi qenë shumë të qartë. Ju e dini çfarë reagimi kemi pasur në axhendën e shkëmbimit të territoreve në atë kohë. Ka qenë një axhendë jashtëzakonisht e dëmshme. Mendoj që zoti Kurti duhet të jetë shumë më i qartë, më i saktë dhe në të njëjtën kohë edhe më transparent për shkak se këto janë përgjegjësi të larta shtetërore dhe kombëtare që kanë efekte edhe më të gjera se në Kosovë. Andaj këto porosi janë të rëndësishme.

blank

Intervista e plotë- Rama në Der Spiegel flet për bombardimet ndaj Serbisë, Kurtin, Ballkanin e hapur, Teatrin Kombëtar, hakerimet e tjerë

Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama në një intervistë për gazetën e njohur gjermane “Der Siegel” ka thënë se bombardimi i Beogradit dhe çlirimi i Kosovës i shërbeu qëllimit për të shpëtuar popullsinë nga spastrimi etnik.

I pyetur për mandatin e NATO-s atëbotë, Rama tha se arsyeja e vetme që nuk kishte mandat ishte se Rusia dhe Kina votuan kundër.

“Aneksimi i Krimesë ndjek një model imperialist, si sulmi ndaj Ukrainës, një vend sovran dhe demokratik. Bombardimi i Beogradit dhe çlirimi i Kosovës në atë kohë, nga ana tjetër, i shërbeu qëllimit për të shpëtuar popullsinë nga spastrimi etnik. Dhe Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë më në fund konfirmoi pavarësinë e Kosovës si akt të së drejtës ndërkombëtare”, tha ai.

Rama ka folur edhe për situatën e sigurisë në rrethanat aktuale, për çka ka thënë se presidenti rus Vladimir Putin do të ishte i gëzuar nëse do të kishte një konflikt diku në Ballkan, prandaj i referohet Kosovës.

Ai ka thënë se duhet të parandalohet me çdo kusht që të ndodhë diçka e keqe.

Megjithatë, kryeministri shqiptar tha se kur bëhet fjalë për anëtarësimin në Bashkimin Evropian, ka konsensus absolut.

Ai ka folur edhe për sulmin kibernetik iranian kundër Shqipërisë.

DER SPIEGEL: Zoti kryeministër, Shqipëria ndërpreu marrëdhëniet diplomatike me Iranin pak ditë më parë. Diplomatët kishin vetëm 24 orë kohë për t’u larguar nga vendi. Çfarë fshihet pas kësaj?

Edi Rama: Irani sulmoi vendin tonë me një sulm masiv kibernetik. Qëllimi ishte të shkatërroheshin të gjitha shërbimet digjitale të qeverisë që ne kemi ndërtuar me shumë mund përgjatë shumë viteve. Falë specialistëve tanë të IT-së, ekspertëve nga Microsoft dhe qeveria amerikane, ne arritëm të zvogëlojmë dëmin.

DER SPIEGEL: Sfondi i sulmit është, me sa duket, prania e disa mijëra anëtarëve të opozitës iraniane, të cilët po punojnë aktivisht për ndryshimin e regjimit në Iran dhe po bashkëpunojnë me SHBA, të ashtuquajturit Muxhahedinë të Popullit (MEK). Në vitin 2013, vendi juaj pranoi MEK-un nga Iraku me kërkesë të Uashingtonit. Do të parapëlqenit që të largoheshit sot nga ky grupim?

Edi Rama: Jo, Shqipëria ka një traditë për t’u krenuar për të strehuar njerëzit në rrezik. Dhe aleanca jonë strategjike me SHBA-në nuk mund të nënkuptojë thjesht se Uashingtoni ka gjithmonë mbështetjen tonë. Ndonjëherë duhet ta ndihmojmë edhe SHBA-në. Shqiptarët u detyrohen shumë amerikanëve.

DER SPIEGEL: Lufta në Ukrainë ka ndryshuar botën dhe tani po kërcënon paqen e brishtë në Ballkanin Perëndimor. Sa e thellë është kjo ndarje?

Edi Rama:Shumë e thellë. Më shumë se 80 për qind e serbëve mendojnë pozitivisht se si Putin po kundërshton aktualisht Perëndimin, por në Shqipëri popullariteti i tij është më pak se një për qind. Ky është rezultati i një sondazhi të kryer nga qeveria jonë, menjëherë pas fillimit të luftës. Ndikimi i Moskës në Serbi është i fortë, në pjesën serbe të Bosnje-Hercegovinës është madje shumë i fortë. Rusia ka shumë ndikim te serbët. Duhet të jemi të vetëdijshëm se ky ndikim mund të shndërrohet në diçka të tmerrshme.

DER SPIEGEL: Për çfarë duhet të jemi të përgatitur?

Edi Rama:Putini do të ishte i gëzuar nëse do të kishte një konflikt diku në Ballkan. Shefi i Kremlinit ngacmon dhe provokon kudo që të mundet. Në fjalimet e tij, Putin vazhdimisht i referohet Kosovës, problemit më të dhimbshëm nga problemet e pazgjidhura në Ballkan. Duhet të parandalojmë me çdo kusht që të ndodhë diçka e keqe.

DER SPIEGEL: Çfarë këshilloni ju?

Edi Rama: Nuk mund të kërkosh shumë nga Beogradi tani. Gjithçka mund të përmbyset. Serbia, për shembull, nuk mund të sanksionojë Rusinë.

DER SPIEGEL: Putinit i pëlqen të përdorë historinë e Kosovës si shabllon për pushtimin e Krimesë, Donjetskut dhe Luhanskut. A ka ai si pikë faktet që NATO bombardoi Beogradin dhe pushtoi Kosovën pa mandat të OKB-së?

Edi Rama: Arsyeja e vetme që nuk kishte mandat ishte se Rusia dhe Kina votuan kundër.  Aneksimi i Krimesë ndjek një model imperialist, si sulmi ndaj Ukrainës, një vend sovran dhe demokratik. Bombardimi i Beogradit dhe çlirimi i Kosovës në atë kohë, nga ana tjetër, i shërbeu qëllimit për të shpëtuar popullsinë nga spastrimi etnik. Dhe Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë më në fund konfirmoi pavarësinë e Kosovës si akt të së drejtës ndërkombëtare.

DER SPIEGEL: A ka ndryshuar gjë në të vërtetë në Ballkanin Perëndimor në njëzet vitet e fundit?

Edi Rama: Ballkani ka qenë gjithmonë një vend i tensionuar, ai është i brishtë. Por, unë pretendoj se situata është më e mirë sot se në çdo kohë tjetër.

DER SPIEGEL: Si mund të përcaktohet kjo?

Edi Rama: Me gjithë mosmarrëveshjet, gjashtë krerët e qeverive të Ballkanit Perëndimor kanë rënë dakord që nga një takim në Berlin në 2014 se ne duhet ta kthejmë rrjedhën e historisë së bashku. Duhen hapa të vegjël për të ndërtuar një marrëdhënie më të madhe, ashtu si gjermanët dhe francezët lëvizën ngadalë drejt paqes së plotë pas Luftës së Dytë Botërore.

DER SPIEGEL: A vlen kjo edhe për marrëdhënien tuaj me presidentin e Serbisë Aleksandar Vuçiç?

Edi Rama: Absolutisht. Historia e shqiptarëve dhe e serbëve është histori dhimbjeje dhe gjaku. Por, kur u zgjodha kryeministër, vendosa të shkoj në Beograd. Vizita ime në vitin 2014 ishte e para e një kreu të qeverisë shqiptare në Serbi pas 68 vjetësh. Dhe pastaj Vuçiç erdhi në Tiranë. Kjo tregon se sa larg kemi arritur.

DER SPIEGEL: A ka ndonjë shpresë për një marrëveshje për çështjen e Kosovës?

Edi Rama: Për Kosovën ramë dakord që nuk do të pajtoheshim. Mendoj se Serbia duhet ta njohë Kosovën. Por, Aleksandar Vuçiq nuk mund ta bëjë këtë. Por, të paktën mund të flasim për këtë temë. Dhe ne bashkëpunojmë në projekte si ai i Ballkanit të Hapur.

DER SPIEGEL: Një lloj miniSchengeni mes Maqedonisë së Veriut, Shqipërisë dhe Serbisë?

Edi Rama:  Po, ku janë të ftuar edhe të gjitha shtetet e tjera të Ballkanit. Vuçiq ka pranuar kështu kufirin mes Shqipërisë dhe Kosovës. Një hap i madh përpara dhe një arritje vërtet e madhe politike.

DER SPIEGEL: Vetëm Kosova nuk merr pjesë. Pse kryeministri Albin Kurti është kundër projektit ballkanik?

Edi Rama: Kurti thotë se serbët duhet së pari të kërkojnë falje për atë që u kanë bërë shqiptarëve. Dhe unë i them po, Serbia duhet të kërkojë falje. Pyetja e vetme është kur? Unë mendoj se falja do të vijë kur dialogu të funksionojë. Ëilly Brandt nuk u gjunjëzua as në vitin 1946. Ai u gjunjëzua në Varshavë vetëm në vitin 1970. Jeta jonë politike mund të jetë e polarizuar sot, shpesh nuk mund të biem dakord as për motin këtu. Por, kur bëhet fjalë për anëtarësimin në Bashkimin Evropian, ka konsensus absolut.

DER SPIEGEL: A mund të shërohet trauma e luftërave jugosllave?

Edi Rama: Duhen hapa të vegjël për të ndërtuar një marrëdhënie më të madhe, ashtu si gjermanët dhe francezët kaluan ngadalë drejt paqes së plotë pas Luftës së Dytë Botërore. Open Balkan është një platformë për këtë dhe mendoj se vëllai im Albin Kurti duhet të përballet me serbët atje. Por, ai e lë mundësinë të kalojë. Kjo është për të ardhur keq.

DER SPIEGEL: Ashtu si Shqipëria, edhe Serbia po përpiqet të anëtarësohet në Bashkimin Evropian. Megjithatë, Beogradi vazhdon të blejë gaz dhe armë nga Rusia. A mund të ketë sukses një akt i tillë balancues në planin afatgjatë?

Edi Rama: Serbia ndjek traditën e politikës së jashtme të Jugosllavisë komuniste të paangazhuar, dëshiron të jetë e mirëpritur në të gjithë botën, në Uashington dhe në Bruksel, në Pekin dhe në Moskë. Kur bëhet fjalë për gazin rus, më duhet të them se serbët janë në shoqëri të mirë!

DER SPIEGEL: Nga erdhi uniteti?

Edi Rama: E gjithë historia jonë është formuar nga regjime dhe perandori që nuk i kemi zgjedhur ne, nga osmanët, komunistët, mbretëritë, sistemet totalitare. Ne kemi qenë gjithmonë të detyruar. BE do të thotë një zgjedhje e lirë për herë të parë.

DER SPIEGEL: Pra, pse Shqipëria nuk po bën ende ndonjë përparim të rëndësishëm me reformat, 30 vjet pas përfundimit të diktaturës, në drejtim të qeverisjes, luftës kundër korrupsionit dhe reformës në drejtësi?

Edi Rama: Këtu duhet të bëjmë shumë gjëra që nuk i kemi pasur kurrë. Shqiptarët nuk kanë pasur kurrë një gjyqësor të pavarur nga politika. Nuk kemi pasur kurrë një shtet me traditë solide. Në fund të fundit, ne ishim një diktaturë e izoluar, Koreja e Veriut e Evropës, ku ishte ende e rrezikshme të dëgjoje ‘Beatles’ në fund të viteve 1980. Prandaj pretendoj se në terma absolutë kemi arritur në këto 30 vite më shumë se çdo vend tjetër në Evropë.

DER SPIEGEL: Në çdo rast, nuk thuhet se keni mungesë vetëbesimi?

Edi Rama: Imagjinoni ku ishim në fund të diktaturës, jepeshin katër kilogramë mish për familje në muaj. Në orën një të mëngjesit, njerëzit viheshin në radhë për një shishe qumësht. Dhe shikoni numrin e madh të shqiptarëve që pushojnë sot jashtë vendit apo makinat në rrugë.

DER SPIEGEL: Ne shohim shumë makina të reja, përfshirë një numër të madh  Mercedesësh të zinj. Në të njëjtën kohë, pesë për qind e shqiptarëve ende nuk kanë ushqim të mjaftueshëm. Mbi të gjitha, kjo duket si një pabarazi e madhe.

Edi Rama: Nuk po vdes askush këtu, por sidoqoftë ka varfëri. Deri tani nuk kemi arritur ta fusim ekonominë tonë në rrugën e duhur. Shumica e transaksioneve ende shlyhen me para në dorë. Emigrantët dërgojnë para’ nga e gjithë bota dhe legalizimi i këtyre parave është një sfidë për ne edhe nëse ato nuk vijnë nga aktiviteti kriminal.

DER SPIEGEL: Ndërkohë, njerëzit po ikin masivisht, sidomos në Gjermani. A nuk mund t’i bindni qytetarët tuaj të ndërtonin ekonominë shqiptare këtu?

Edi Rama: Si mund t’i ndaloj unë si qeveri e një vendi në zhvillim, kur vendi më i zhvilluar i Evropës është vetëm një orë e gjysmë larg? 50 000 portugezë largohen nga vendi i tyre çdo vit, 500 000 kroatë janë larguar nga vendi i tyre që kur vendi u bashkua me BE.

DER SPIEGEL: Edhe njerëzit po ikin sepse shteti nuk u ka ofruar asgjë. Edhe një vizitë te mjeku duhet të sigurohet me ryshfet. Nuk mund ta eliminoni atë?

Edi Rama: Administrata jonë tashmë është tërësisht e dixhitalizuar për ta bërë të pamundur korrupsionin. Ju lutemi regjistrojeni edhe një progres të tillë! Një sistem i rrënjosur është i vështirë për t’u thyer. Përqafoni drejtimin pa rripa sigurimi. Në Gjermani, një shqiptar futet në një makinë dhe sigurisht lidh rripin e sigurimit. Pse? Sepse ka një ligj që askush nuk e kundërshton.

DER SPIEGEL: Në një vend me një popullsi prej vetëm 2,8 milionë banorësh, kjo luftë duhet të fitohet me pak vullnet apo jo?

Edi Rama: Vendet e vogla nuk janë më pak të ndërlikuara se ato të mëdha. Në fund të fundit, ne të gjithë jemi të lidhur këtu. Kushërinjtë duhet të gjykojnë kushërinjtë dhe kushërinjtë duhet të vendosin kushërinjtë e tyre në vendin e tyre. Është e vështirë në një vend ku gjithçka është kaq personale.

DER SPIEGEL: Politika shqiptare është përbërë gjithmonë nga të njëjtët emra që nga fillimi i viteve 1990: paraardhësi juaj Sali Berisha, ish-presidenti Ilir Meta dhe Edi Rama. Jeni në pushtet prej një kohe të gjatë?

Edi Rama: Nuk kam qenë në politikën shtetërore sa dy të tjerët, por tani kemi një gjeneratë krejt të re në parlament dhe një kabinet me përqindjen më të lartë të grave në tabelën e OKB. Kjo është në fakt mjaft përparimtare.

DER SPIEGEL: Ju shpesh thoni se gratë janë më të mirat. Çfarë ju sjell në këtë besim?

Edi Rama: Jam vërtet i bindur për këtë. Nëse i kërkoni një mashkulli të bëjë një projekt të caktuar, ai zakonisht thotë po, por shpesh nuk ndodh asgjë. Me një grua është e kundërta. Ajo heziton në fillim, por pasi të vendoset projekti, ajo e kryen atë me besueshmëri.

DER SPIEGEL: Ndryshe nga gratë, marrëdhënia juaj me median konsiderohet të jetë mjaft e tensionuar. Ju pëlqen të shani gazetarët si ‘kazanë’ dhe ‘sharlatanë’. Si përshtatet kjo në një demokraci të hapur?

Edi Rama: Unë mendoj se falja do të vijë kur dialogu të funksionojë.

DER SPIEGEL: Shqipëria ka tetë vjet që pret negociatat e anëtarësimit në BE, Maqedonia e Veriut 17 vjet. Bisedimet e para më në fund u zhvilluan në korrik. Sa do të zgjasë durimi juaj?

Edi Rama: Kur bëhet fjalë për anëtarësimin në BE, durimi ynë nuk ka fund. Ne duam të jemi atje. Ne jemi evropianë. Jeta jonë politike mund të jetë e polarizuar sot, shpesh nuk mund të biem dakord as për kohën. Por, kur bëhet fjalë për anëtarësimin në Bashkimin Evropian, ka konsensus absolut.

DER SPIEGEL: Për çfarë po flisni saktësisht?

Edi Rama: Së fundmi në ”Guardian” u botua një artikull për ndërtimin e shumë pallateve të larta në qendër të Tiranës, ku pretendohej se projekti i ndërtimit është pastrim parash dhe se këto pallate të larta do të qëndrojnë bosh. E gjithë kjo është e gabuar.

DER SPIEGEL: A nuk është e saktë që teatri i vjetër kombëtar në qendër u shkatërrua me një operacion për të ndërtuar këto godina të reja? Dhe, a nuk mund të thuhej se procedurat e prishjes dhe ndërtimit nuk ishin shumë transparente?

Edi Rama: Jo! Po ndërtohet një i ri ku u shemb teatri i vjetër. Dhe bëhet fjalë vetëm për shtatë ndërtesa të larta. Pronarët e ardhshëm janë të gjithë biznesmenë të njohur. Ata janë ndër taksapaguesit më të mëdhenj në Shqipëri. Blerjet dhe shitjet përpunohen përmes bankave. Disa tani pretendojnë se janë paratë e drogës. E vërteta është se këta persona kanë marrë kredi nga bankat për financim, verifikohen të gjitha transaksionet e shitblerjes. Deklarata jonë ndoshta nuk përshtatet në trendin e artikullit

DER SPIEGEL: Për ndërtimin e portit në qytetin bregdetar jugor të Durrësit, ju keni fituar emirin e Abu Dabit si ndërmjetës për investitorët arabë. Çfarë prisni nga kjo?

Edi Rama: Ky projekt fantastik do ta sjellë turizmin tonë në Shqipëri në majat e botës. Porti i vjetër i qytetit kthehet në një port turistik. Për vite me radhë ne kërkonim një investitor të gatshëm për të investuar dy miliardë euro, por nuk mund të gjenim një. Mohammed bin Zayed e mbështet projektin me bujari dhe ka gjetur sponsorët.

DER SPIEGEL: Shqipëria renditet e 110-ta nga Transparency International, a mund të na jepni tre arsye pse sipërmarrësit duhet të investojnë ende këtu?

Edi Rama: Shqipëria është një nga vendet më të sigurta në botë. Shkalla jonë e krimit është më e mirë se Britania e Madhe, Greqia apo Italia dhe sigurisht SHBA, me një nga normat më të ulëta të vrasjeve në Evropë. Industria e turizmit duhet të investojë sepse natyra dhe brigjet të lënë pa frymë. Dhe pensionistët gjermanë duhet të vijnë këtu për të kaluar pleqërinë e tyre buzë detit. Sipas një thënieje të vjetër, “shtëpia e shqiptarir është e Zotit dhe e mikut”. Express

blank

Intervista- Avdullah Hoti: BE-ja duhet të shprehë qartë se synimi i bisedimeve Kosovë-Serbi, është njohja reciproke

VOA/Keida Kostreci

Ish-kryeministri dhe deputeti i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Avdullah Hoti thotë se Evropa duhet të shprehet qartë se synimi i bisedimeve për normalizim me Serbinë është një marrëveshje për njohje reciproke.

Në një intervistë për Zërin e Amerikës, zoti Hoti i cili ndodhet për një vizitë në Uashington, tha se edhe çështje si ajo për asociacionin duhet të diskutohen pikërisht në kontekstin e kësaj njohjeje. Në intervistën me gazetaren Keida Kostreci, zoti Hoti kritikoi qasjen e qeverisë Kurti në përballjen me problemet e brendshme të vendit, duke paralajmëruar se kjo mund të ndikojë në përkeqësim të situatës, përfshirë në fushën ekonomike dhe fushën sociale.

Zëri i Amerikës: Flasim fillimisht për dialogun. Siç e pamë zoti Lajçak ishte sot në Prishtinë për një vizitë të pa paralajmëruar dhe Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian po shpresojnë për nxitjen e këtij dialogu. Si e shihni ju procesin dhe çfarë parashikoni këtej e tutje?

Avdullah Hoti: Besoj se është një moment i mirë duke parë interesimin e shtuar të partnerëve tanë ndërkombëtar, Shteteve të Bashkuara në veçanti dhe përfaqësuesit që ata e kanë caktuar, emisarin special për Ballkanin Perëndimor që e mbulon edhe çështjen e dialogut, zotin Escobar. Më pas e kemi përfaqësuesin e qeverisë gjermane dhe këshilltarin e lartë të presidentit Macron dhe përfaqësuesin special për Ballkanin Perëndimor nga Britania dhe zotin Lajçak, pra ka një koordinim më të mirë po duket nga sa ka pasur në të kaluarën. Ajo që po mungon është qartësia në gjithë këta partnerë në qëllimin final të dialogut që është arritja e marrëveshjes përfundimtare për njohje reciproke dhe normalizim të marrëdhënieve. Shtetet e Bashkuara gjithmonë kanë qenë shumë të qarta edhe me letrat e fundit që kemi parë nga presidenti Biden dhe Sekretari Blinken. Por e njëjta gjë kërkohet edhe nga partnerët evropianë për të bërë presionin e nevojshëm ndaj Serbisë për të ardhur tek marrëveshja përfundimtare dhe nevojat që kemi ne brenda Kosovës për koordinim më të mirë dhe transparencë të plotë për këtë proces të dialogut dhe që është duke munguar.

Zëri i Amerikës: Pra, ju thoni që kjo lloj paqartësie dhe si duket një ndryshim mes qëndrimit të SHBA-së dhe BE-së gjithashtu krijon pengesa edhe për procesin e mëtejshëm?

Avdullah Hoti: Unë nuk besoj që ka qëndrime të ndryshme, por është më shumë qartësia pse po hymë tani në fazën finale të dialogut? Unë e kam parasysh që brenda BE-së ka ende vende që nuk e njohin Kosovën, por gjërat duhet thënë qartë që ky është proces për marrëveshje për njohje reciproke dhe normalizim marrëdhëniesh. Nuk është proces teknik për të arritur marrëveshje të caktuara teknike në terren pavarësisht sa të rëndësishme ato marrëveshje janë, por është një proces që duhet ta përmbyllë njëherë e përgjithmonë çështjen mes të dy vendeve në rajon.

Zëri i Amerikës: Një nga pikat që kanë ngritur diplomatët perëndimor është ajo për të siguruar mbrojtje për pakicën serbe. Sipas disa vëzhguesve kjo nënkupton një Asociacion të Komunave me shumicës serbe me më shumë fuqi se sa kërkon Prishtina zyrtare dhe me më pak se sa kërkon Beogradi. Sipas jush si mund të duket ky lloj Asociacioni?

Avdullah Hoti: Për të qenë i qartë besoj se të gjithë e pranojnë që pakica serbe, komuniteti serb në Kosovë është shumë i mbrojtur. Standardet që ne i zbatojmë ndaj pakicave janë ndoshta më të lartat në Evropë. Problemi është ndikimi i Serbisë tek komuniteti serb në Kosovë. Janë bërë përpjekje në të kaluarën për të integruar komunitetin serb brenda institucioneve me anën e marrëveshjeve të arritura në qeveritë paraprake disa prej të cilave marrëveshje edhe qeveria tani është duke i zbatuar. Problemi mbetet që Serbia vazhdon të ketë ndikim tek komuniteti serb në Kosovë duke e penguar integrimin e tyre të potë në jetën ekonomike dhe shoqërore në Kosovë.

Zëri i Amerikës: Zoti Escobar ka thënë që nëse Prishtinës nuk i pëlqen ajo marrëveshje që është bërë për Asociacionin atëherë le të vijnë me propozim të vetin. Cili është mendimi juaj?

Avdullah Hoti: Marrëveshja për Bashkësinë e Komunave me shumicës serbe në Kosovë është arritur në Bruksel dhe është shumë e qartë që kjo Bashkësi e Komunave nuk ka kompetenca ekzekutive dhe ajo që është shumë e rëndësishme atëherë me qeverinë (e udhëhequr nga ish kreu i LDK-së, Isa) Mustafa është insistuar dhe është bërë pjesë e marrëveshjes një pikë e cila thotë që statuti i Bashkësisë përpara se të miratohet nga qeveria e merr miratimin ose opinionin e Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Kosovës dhe këtë fakt e ka pranuar edhe Serbia. Kështu që besoj se gjërat janë të qarta. Krejt këto çështje duhet të diskutohen në kontekst të marrëveshjes përfundimtare për njohjen reciproke. Nuk guxohet dhe unë këtu besoj që qeveria e Kosovës po bën gabim, nuk guxojmë që të lëshohemi në çështje të caktuara, nuk po them teknike se të gjitha janë politike, por në çështje të caktuara që nuk janë pjesë e marrëveshjes finale. Ne tash duhet të kërkojmë koordinim të plotë për arritje të marrëveshjes finale në mes të dy vendeve.

Zëri i Amerikës: Por ju keni qenë në një pozicion të tillë si kryeministër. Po të ishit ju në pushtet, ose kur ishit në pushtet, a nuk i pranonit këto lloj marrëveshjesh?

Avdullah Hoti: Kur kam qenë unë kryeministër e kemi kornizuar procesin e dialogut dhe e kemi filluar procesin e dialogut për marrëveshje përfundimtare për njohje reciproke nën parimet kryesore që nuk diskutohet integriteti territorial i vendit, nuk diskutohet karakteri unitar i shtetit të Kosovës që e përjashton Asociacionin me kompetenca ekzekutive dhe çdo gjë që bisedohet, bisedohet në kontekst të marrëveshjes përfundimtare. Nuk pajtohemi për asgjë derisa nuk pajtohemi për marrëveshjen për njohje reciproke. Braktisja e kësaj kornize të dialogut nga qeveria ekzistuese besoj që e ka futur në telashe, në rrugë pa krye qeverinë.

Zëri i Amerikës: Të flasim pak për marrëdhëniet në mes të shumicës dhe opozitës. Debati qe i ashpër sot në parlament. Si e shikoni ardhmërinë e këtyre marrëdhënieve dhe si e shikoni zgjidhjen e këtyre problemeve të politikës së brendshme?

Avdullah Hoti: Unë besoj që ballafaqimet pozitë – opozitë duhet t’i shohim në kontekst të demokracisë së brendshme që duhet të ketë secili vend. Por, në rastin tonë, unë besoj që qeveria ka shkuar bukur larg në konfrontim, jo vetëm me opozitën, sepse për nga natyra ne presim që të kemi ballafaqim për jetë më të mirë të qytetarëve mes pushtetit dhe opozitës, por ka hapur front me të gjitha grupet e shoqërisë: me sindikatat, me komunitetin e bizneseve, me mediat edhe me grupet e tjera. Unë besoj që kjo është totalisht e papërgjegjshme. Ne jemi duke e kryer punën tonë si opozitë në Kuvend edhe jashtë Kuvendit duke u ofruar zgjidhje, por qasja e qeverisë në përballje me këto probleme me të cilat po kalojmë nuk është adekuate dhe besoj se mund të presim përkeqësim të situatës në terren, në fushën ekonomike, në fushën sociale e fillim të krizës ekonomike, me inflacion, me krizën energjetike dhe tash ballafaqimi krejtë i panevojshëm me sindikatat. Kërkesat e Sindikatave janë plotësisht të arsyeshme. Pozita fiskale dhe financiare e qeverisë është shumë e mirë për shkak të hyrave që ka pasur nga rritja e çmimeve dhe nuk ka asnjë arsye pse të mos plotësohen këto kërkesa të sindikatave deri në miratimin e ligjit të pagave.

blank

Intervista- Gjukanoviq: Shteti është gjithmonë më i fortë se çdo kriminalitet

Millo Gjukanoviq, president i Malit të Zi, gjatë intervistës për Radion Evropa e Lirë, të zhvilluar në Pragë, më 14 shtator.

Milosh Teodoroviq

“Unë nuk besoj në rrugët e shkurtra në udhëtimin drejt Bashkimit Evropian”, thotë Millo Gjukanoviq, president i Malit të Zi, në një intervistë për Radion Evropa e Lirë, të zhvilluar në Pragë, më 14 shtator.

Gjukanoviq u përgjigjet kështu thirrjeve të liderëve të vendeve të Ballkanit Perëndimor, që t’u lehtësohet rruga drejt BE-së, nga frika se mund të bien nën ndikimin negativ rus.

Këto thirrje u shpeshtuan pas fillimit të pushtimit të Ukrainës nga Rusia, në fund të shkurtit.

Gjukanoviq, si president i shtetit që ka ecur më së largu në procesin e integrimeve evropiane, me të gjithë kapitujt e hapur dhe me tre të mbyllur përkohësisht, shpreh besimin se Mali i Zi do të jetë anëtari i parë i ardhshëm i BE-së.

Mali i Zi është ndër vendet që, sipas BE-së, mban epitetin “i kapur” nga korrupsioni dhe krimi i organizuar, ndërsa emri i vetë Gjukanoviqit është gjetur edhe në bazën e të dhënave të gazetarëve hulumtues për “parajsat e taksave” anekënd botës, të njohura si “Panama Papers”.

Aktualisht, ai është i fokusuar në çështjet e destabilizimit të Malit të Zi, të cilat, sipas tij, janë pasojë e veprimeve ekspansioniste të qarqeve brenda dhe rreth Kishës Ortodokse Serbe (KOS), të cilat kulmuan me nënshkrimin e Marrëveshjes Themelore mes këtij komuniteti fetar shumicë në vend dhe Qeverisë së Malit të Zi.

Pavarësisht nga klima komplekse politike dhe sociale, kur bëhet fjalë për proceset e integrimeve evropiane, Gjukanoviq thotë se nuk kërkon mbrojtje:

“Qëndrimi im është se të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor duhet ta kenë vendin e tyre në BE, por se kjo do të arrihet pas reformave sociale, cilësore, gjithëpërfshirëse, të realizuara pa kushte. Prandaj, nuk besoj në rrugët e shkurtra drejt BE-së. Nuk besoj se është e mundur t’u përgjigjemi kërkesave të jetës brenda BE-së pa reforma të zbatuara më parë”.

“Prandaj, mendoj se mesazhi nga Mali i Zi ka qenë i qartë deri më tani – jemi të gatshëm t’i plotësojmë kushtet, mbi të gjitha në fushën e sundimit të ligjit, e cila është kthyer në një pikë kyçe të agjendës së negociatave me BE-në. Pas kësaj, ne duam të realizojmë anëtarësimin në BE dhe mendojmë se në bazë të asaj që është bërë deri më tani, Mali i Zi mund të jetë anëtari i parë i ardhshëm i BE-së”.

Rreth “shtetit të kapur”

Radio Evropa e Lirë: Ju hapët menjëherë çështjen më të rëndësishme, në lidhje me kapitujt 23 dhe 24 (gjyqësori dhe të drejtat e njeriut) në negociatat me BE-në. Rezultatet – sado mirë të jetë plotësuar forma – nuk janë të mira. Për shembull, në raportin e progresit të BE-së nga viti 2020, flitet për korrupsion të përhapur në nivelin e lartë në Mal të Zi dhe për paaftësinë ose reagimin joadekuat të gjyqësorit. Po e përmend 2020-ën si vitin kur partia juaj humbi pushtetin.

Millo Gjukanoviq: Para së gjithash, mos t’ju befasojë fakti që ne kemi një deficit të vlerave evropiane në rajonin e Ballkanit Perëndimor dhe, për rrjedhojë, edhe një deficit të sundimit të ligjit. Nga ana tjetër, mendoj se është shumë e rëndësishme të theksohet gatishmëria politike e qeverive reformuese në rajonin tonë për t’i eliminuar këto deficite dhe, mbi bazën e reformave të zbatuara, pra me merita, të realizojnë anëtarësimin në BE.

Radio Evropa e Lirë: Nuk bëhet fjalë këtu për deficit, bëhet fjalë për vlerësime shumë të ashpra. Unë do të citoj Strategjinë për Ballkanin Perëndimor të përgatitur nga BE-ja, Komisioni Evropian për vitin 2018, dhe aty thuhet: “Vendet e Ballkanit Perëndimor tregojnë elemente të qarta të një shtetit të kapur, duke përfshirë lidhjet me krimin e organizuar dhe korrupsionin në të gjitha nivelet e qeverisë dhe administratës, si dhe përfshirjen e fortë të sektorit publik dhe privat”.

Millo Gjukanoviq: Unë këtë e kuptoj si një vështrim.

Radio Evropa e Lirë: A pajtoheni ju me këtë vlerësim?

Millo Gjukanoviq: Jo. Absolutisht jo, dhe këtë nuk po e them për herë të parë. Unë konsideroj që narracioni i tillë për Ballkanin Perëndimor, në vitet që ju po i përmendni, ka qenë mjaft i inspiruar me pavendosmërinë e Bashkimit Evropian për t’i pranuar vendet e Ballkanit Perëndimor. Siç e mbani mend, u krijuan alternativa të ndryshme ndaj anëtarësimit, megjithëse ne nga rajoni e përsëritëm me këmbëngulje se çdo alternativë ishte e keqe dhe se për stabilitetin dhe prosperitetin e Ballkanit Perëndimor, anëtarësimi ishte e vetmja gjë që u përgjigjet vendeve tona.

Radio Evropa e Lirë: Ju lutem, le t’i përmbahemi shprehjes “shteti i kapur”. Pra, ajo erdhi nga një institucion i BE-së që merret me çështjet e integrimit. Kjo vlen për të gjitha shtetet e Ballkanit Perëndimor, përfshirë Malin e Zi. Pra, erdhi nga autoriteti, të cilin ju e aspironi si shtet. Si është e mundur që të mos pajtoheni?

Millo Gjukanoviq gjatë intervistës në Pragë, më 14 shtator.

Millo Gjukanoviq gjatë intervistës në Pragë, më 14 shtator.

Millo Gjukanoviq: Mund t’ju them lirisht se ndoshta ai kualifikim i referohej Malit të Zi, sipas BE-së në atë kohë, pikërisht për shkak të rrethanave që në tridhjetë vjetët e mëparshëm nuk ka pasur ndryshim të pushtetit në Mal të Zi, sepse kishim vazhdimësinë e një koalicioni qeverisës.

Radio Evropa e Lirë: A po sugjeroni se në atë raport kishte ndonjë keqdashje ndaj Qeverisë suaj?

Millo Gjukanoviq: Sigurisht, sigurisht që ka pasur vlerësime shumë të njëanshme dhe sipërfaqësore. Pra, nga ato vlerësime të njëanshme dhe sipërfaqësore, është përkufizuar si strategji – e rëndësishme është vetëm të ndryshohet pushteti dhe gjithçka do të bëhet më mirë.

Radio Evropa e Lirë: Kush është krijues i vlerësimeve të tilla keqdashëse? A mund të thoni me emër dhe mbiemër?

Millo Gjukanoviq: Shumë, shumë qendra evropiane dhe jo vetëm evropiane. Pra, ju do t’i kujtoni vlerësimet e vitit 2018, 2019 dhe 2020, ku çështja e organizimit të Kishës Ortodokse Serbe (KOS) në Mal të Zi ishte çështje e rrezikimit të së drejtave fetare. Sot, ju dëgjoni nga Parlamenti Evropian se Kisha Ortodokse Serbe është një instrument i ndikimit rus në Ballkanin Perëndimor.

Për përplasjet mafioze në Serbi dhe Mal të Zi

Radio Evropa e Lirë: Nuk do të ndalemi më këtu, por për shtetin e së drejtës dhe përmbushjen e kritereve të Bashkimit Evropian kam edhe një pyetje. Si mund të flasim për sukses në luftën kundër – le të themi – kriminalitetit të pastër, nëse në Mal të Zi dhe Serbi ka dhjetë vjet që po zhvillohet një luftë e klaneve kriminale, në të cilën humbën kokat mbi 170 veta, 62 prej tyre në Mal të Zi dhe vetëm 18 raste janë proceduar? A jeni të habitur nga ajo që po ndodh mes klaneve të ashtuquajtura Shkalar dhe Kovaç?

Millo Gjukanoviq: Nuk jam i befasuar, sepse po e përcjell zhvillimin e këtij problemi që nga dita e parë e paraqitjes së tij.

Radio Evropa e Lirë: Nisur nga joefikasiteti i policisë dhe organeve të hetimit në të dyja vendet, a tregon kjo se klanet mafioze kanë qasje më të thellë në institucionet e sistemit sesa ata që i udhëheqin këto vende?

Millo Gjukanoviq: E dini si, unë nuk do ta gjykoja mbi këtë bazë përfshirjen e atyre klaneve në institucionet e sistemit. Unë do të thosha se kjo përvojë konfirmon se sa janë të paskrupullta klanet në qërimin e hesapeve me njëri-tjetrin, ku frymëzim janë gjithmonë paratë nga biznesi i drogës.

Të dyja shtetet po bëjnë një luftë të ashpër kundër këtij fenomeni dhe atyre njerëzve. Mos i nënvlerësoni efektet në atë front. Një numër i madh njerëzish nga të dyja klanet, për të cilat po flisni, është në burgje. Ata që nuk janë në burgje, janë në arrati. Prandaj, kjo që po ndodh sot, po ndodh me vrasje të porositura nga jashtë.

Radio Evropa e Lirë: Sa intensiv është bashkëpunimi i policisë së Serbisë dhe asaj të Malit të Zi?

Millo Gjukanoviq: Me sa di unë, ato bashkëpunojnë në mënyrë shumë intensive dhe jo vetëm me njëra-tjetrën, por edhe me të gjitha policitë evropiane. Ky është një problem, me të cilin po ballafaqohet i gjithë sistemi evropian i sigurisë. Mos harroni se ka porte të mëdha që nuk janë as në Serbi dhe as në Mal të Zi, përmes të cilave kryhet transportimi i lëndëve narkotike nga Amerika e Jugut në Evropë.

Ky është një problem global me të cilin po merremi të gjithë, po shkëmbejmë informacione dhe besoj se nga java në javë do të jemi më të suksesshëm.

Radio Evropa e Lirë: A besoni se këtij fenomeni mund t’i dilet në krye së shpejti?

Millo Gjukanoviq: Besoj, absolutisht. Të mos mendojë askush të marrë hov, sepse shteti është gjithmonë më i fortë se çdo kriminalitet.

Për bashkëpunimin me Vuçiqin dhe vitet ‘90

Radio Evropa e Lirë: Si do ta përshkruanit me një fjali bashkëpunimin tuaj me presidentin e Serbisë, Aleksandar Vuçiq?

Millo Gjukanoviq: Ai bashkëpunim është reduktuar shumë viteve të fundit, për shkak të dallimeve në politikat që personifikojmë unë dhe zoti Vuçiq.

Radio Evropa e Lirë: Ju personifikoni politikën pro-evropiane, po ashtu edhe ai. Kjo do të ishte diçka që do të duhej t’ju lidhte fort. Apo jo?

Millo Gjukanoviq: A po flisni ju në një nivel verbal apo serioz?

Radio Evropa e Lirë: A do të thotë kjo se ju dyshoni në ambiciet e tij pro-evropiane?

Presidenti i Malit të Zi, Millo Gjukanoviq.

Presidenti i Malit të Zi, Millo Gjukanoviq.

Millo Gjukanoviq: Natyrisht se dyshoj dhe për këtë flas publikisht. Nëse dikush promovon politikën ku shteti i Serbisë shfaqet si patron ndaj serbëve në shtetet tjera, kjo nuk është politikë evropiane. Ju kujtohet që ajo politikë na çoi në luftë në vitet ‘90.

Radio Evropa e Lirë: Ju e mbani mend këtë më mirë se unë.

Millo Gjukanoviq: Natyrisht, edhe atëherë Serbia kishte dëshirën për t’i mbrojtur serbët e Bosnjës, kështu që ne e dimë se në çfarë çoi kjo.

Radio Evropa e Lirë: Saktë, por nëse kthehemi në atë kohë, atëherë duhet të themi se edhe ju keni qenë pjesë e asaj politike.

Millo Gjukanoviq: Unë kam qenë pjesë e asaj politike, por të gjithë e dimë se cilët kanë qenë krijuesit e asaj politike. Pra, këta ishin njerëzit kyçë të shteteve më të mëdha në hapësirën e ish-Jugosllavisë, të cilët atëherë u përpoqën të promovonin ose rinovonin idenë e krijimit të tri shteteve të zmadhuara në hapësirën e Ballkanit Perëndimor dhe, siç e dimë, përfundoi me 150.000 viktima njerëzore.

Radio Evropa e Lirë: A do të thotë kjo, bazuar në atë që po thoni, se përgjegjësia juaj ishte më e vogël?

Millo Gjukanoviq: Po, sigurisht.

Radio Evropa e Lirë: Pra, ju jeni përgjegjës, por më pak se aktorët e tjerë të asaj kohe?

Millo Gjukanoviq: Sigurisht, të gjithë ata që jetuan në atë kohë, duhet të ndihen përgjegjës, e lëre më ai që drejtonte politikën në atë kohë.

A ishte ligji për religjionin një përllogaritje e gabuar?

Radio Evropa e Lirë: Pyetja për Aleksandar Vuçiqin, në fakt, ishte një hyrje për t’u kthyer në temën që sigurisht është më e rëndësishmja për stabilitetin politik në Mal të Zi dhe ka të bëjë me çështjen e Kishës. Qeveria e Dritan Abazoviqit nënshkroi Marrëveshjen Themelore, pas së cilës gjë Qeveria e tij ra. Megjithatë, duhet të kthehemi një hap prapa dhe të theksojmë se nuk do ta kishim arritur Marrëveshjen Themelore nëse nuk do të ishte Ligji për Liritë Fetare. Ai ishte produkt i pushtetit në krye të të cilit ishit ju. Nga perspektiva e sotme, a mund të themi se në atë kohë keni dështuar në vlerësimin tuaj, se e keni vënë Malin e Zi në një situatë të rrezikshme, duke pasur parasysh ndarjet që pasuan në shoqëri?

Millo Gjukanoviq: Po ju kujtoj, e kam lënë postin e kryeministrit në vitin 2016. Nga viti 2016 deri në vitin 2020 ka qenë një qeveri, përbërja e së cilës dominohej nga partia që unë drejtoj.

A ishte Mali i Zi në prag të luftës?

Radio Evropa e Lirë: Derisa po vazhdonte procesi i quajtur “liturgjitë e Kishës Ortodokse Serbe” u dëgjuan vlerësime të ndryshme, si nga jashtë ashtu edhe nga brenda, duke përfshirë edhe ato se Mali i Zi ishte në prag të luftës civile. A keni pasur frikë, qoftë edhe për një moment, se rezultati i rregullimit të çështjes së marrëdhënieve me Kishën Ortodokse Serbe mund të jetë fatal?

Millo Gjukanoviq: Jo, sepse unë besoja absolutisht në forcën e shtetit, në krye të të cilit gjendesha dhe isha absolutisht i sigurt se kushdo që do të përpiqej të ndezte zjarrin e luftës civile në Mal të Zi, do të përfundonte në burg. Prandaj, problemi lindi me ndryshimin e pushtetit në Mal të Zi, kur kishim një qeveri besimtarësh, mbi të gjitha fanatikësh fetarë.

Radio Evropa e Lirë: E keni fjalën për ish-kryeministrin Zdravko Krivokapiq?

Millo Gjukanoviq: Natyrisht.

Radio Evropa e Lirë: Bëhet fjalë për kryeministrin që hoqi nga qeveria ministrin që mohoi gjenocidin në Srebrenicë. Sipas këtij kriteri, vështirë se do të mund ta quanim fanatik fetar. “Fanatik fetar” nënkupton më të keqen.

Millo Gjukanoviq: Fanatik fetar është njeriu që ulet në zyrën time – ashtu sikurse unë dhe ti që po flasim tani – dhe që më thotë se është absolutisht i sigurt se fuqia e besimit lëviz malet, i cili, ndryshe nga unë, beson në jetën e përtejme.

Sërish president?

Radio Evropa e Lirë: A do të jeni kandidat i partisë suaj, DPS-së, për president të Malit të Zi në zgjedhjet e vitit të ardhshëm?

Millo Gjukanoviq: Këtë do ta shohim më pas.

Përgatiti: Bekim Bislimi

Send this to a friend