VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

GRATË JAZIDE TË BRAKTISURA NGA EVROPA – Nga MARTA SERAFINI – Përktheu Eugjen Merlika  

By | November 27, 2021
blank

Komentet

blank

Poeti i mirënjohur Hamit Aliaj: Shoku dhe sivëllai im Ilir Buçpapaj, që na vetmove këtë të djelë të trishtë janari !

“Fort po shndrit ai diell, e pak po nxe,
Borë e madhe ka ra sivjet,
Randojnë ahat për me u thye..”
……..
Sa qejf i kishe këto vargje të Epikës legjendare,

shoku dhe sivëllai im, Ilir Buçpapaj, që na vetmove këtë të djelë të trishtë janari !

Katër vjet bashkë në të njëjtën dhomë studentore, 50 vjet bashkë në Tropojë, në Kosovë, Shkup, Plavë e Guci, Tiranë e në udhëtimet në Nju Jork!

Si askush tjetër , ti përjetësove në dokumentarët tu në TVSh, pejsazhet dhe ngjarjet historike të Arbërisë.

Të cilësuan “ Njeriu i majëmaleve shqiptare” dhe i tillë do mbetesh përherë !

Na ngrive fjalën, i paharruari ynë !

blank

‘Një dem nuk bëhet mbret vetëm duke hyrë në pallat, por…’, gazetarja e njohur turke arrestohet për fyerje ndaj presidentit Erdogan

Një gjykatë turke ka arrestuar gazetaren e njohur Sedef Kabash për fyerje ndaj presidentit të vendit Recep Taip Erdogan. Policia i shkoi ne shtepi gazetares turke pas nje deklarate qe ajo beri ne nje televizion ku citoi nje shprehje qe ne menyre indirekte godiste presidentin turk Erdogan.

“Ka një fjalë të urtë shumë të famshme që thotë se një kurore ne koke e ben njeriun me te zgjuar, por ne e shohim se kjo nuk është e vërtetë”, tha ajo në kanalin Tele1. “Një dem nuk bëhet mbret vetëm duke hyrë në pallat, por pallati shndërrohet ne nje stalle lopesh. deklaroi gazetarja turke.

Akuza per fyerjen e presidentit ne Turqi parashikon një dënim me burg nga një deri në katër vjet.
Zedhenesi i shtypit te presidentit Erdogan, Fahrettin Altun i përshkroi komentet e saj si “të papërgjegjshme”.
Në deklaratën e saj në gjykatë, zonja Kabash mohoi se kishte synim të fyente presidentin. bw

blank

66- vjeçari Friedrich Merz – kryetari i ri i CDU-së

66 vjeçari Friedrich Merz, pas përpjekjes së tretë, ia doli të zgjidhet kryetar i CDU-së, partisë Merkelit që drejtoi për 16 vjet Gjermaninë, tani në opozitë. Merz do të bashkojë partinë e të rrisë prezencën e grave.

Tani i erdhi radha Friedrich Merzit. Një kongres digjital të shtunën, (22.01) e zgjodhi 66 vjeçarin si kryetar të partisë kristian-demokrate, CDU. Para krishtlindjeve në një votim të 380.000 anëtarëve të partisë, i pari i këtij lloji mes kristiandemokratëve, Merz arriti të fitojë kundrejt kandidatëve Norbert Röttgen dhe Helge Braun. Merz, që nga viti 2018, kur u largua kancelarja Merkel nga posti i CDU-së, është kryetari i tretë që zgjedh kjo parti. “E di që si kryetar i dhjetë i kësaj partie që nga viti 1948 kam mjaft detyra përpara. Dhe kam respekt të madh para kësaj”, tha Merz në një intervistë para kongresit të partisë. Kur Friedrich Merz u përpoq në vitin 2018 të ngrihej në këtë post, CDU-ja ofronte kancelaren -Angela Merkel. Tani CDU-së i mbeten vetëm ulëset e opozitës pranë partisë populiste, AfD.

Merz donte që para 5 vjetësh të zgjidhej kryetar

Merz bëri të ditur, se ai “patjetër do të jetë i hapur për të gjithë bazën e partisë dhe do të trajtojë të gjitha temat, që partia i vlerëson si të rëndësishme.” Ai shpreson t’ia dalë “që t’i integrojë të gjithë në drejtimin e partisë në një mënyrë të tillë, që prej kësaj të krijohet një imazh i përbashkët”, në të cilin kanë vend ide të ndryshme politike, opinione dhe rryma të partisë.

Deutschland Friedrich Merz wird neuer CDU-Parteivorsitzender

(Nga a majta) Helger Braun, Friedrich Merz dhe Norbert Röttgen

Merz më në fund po e merr pushtetin që e dëshironte prej kohësh. Juristi i çështjeve ekonomike, lindur në vitin 1955, vjen nga një zonë rurale në landin më të populluar në Gjermani, Renani-Veriore Vestfali (NRW). Me gruan e tij Charlotte, drejtoreshë e një gjykate ai është i martuar që në vitin 1981, çifti ka tre fëmijë të rritur. Merz për herë të parë hyri në vitin 1994 në Bundestag si kandidat i CDU-së. Që atëherë Angela Merkel dhe ai përfaqësonin rryma të ndryshme brenda CDU-së.

Politikani konservator do të modernizojë partinë

Merz ka qenë shumë më konservator dhe tradicional. Në luftë për kreun e grupit parlamentar në vitin 2002, atij iu desh të pranonte humbjen para Merkelit në ngjitje dhe në vitin 2004 ai u largua i pakënaqur nga drejtimi i partisë, pastaj në vitin 2009 edhe nga Bundestagu. Në vitet e mëpasme, Merz bëri një karrierë të rëndësishme në ekonomi. Në vitin 2016 ai u zgjodh drejtues i filialit gjerman të administruesit më të madh të pasurive në botë, Blackrock.

Kur Merkel bëri të ditur largimin e saj nga posti i CDU-së në vitin 2018, Merz ishte i gatshëm të kandidonte, por ai duhej sërish të pranonte humbjen ndaj Annegret Kramp-Karrenbauerit. Kurse në janar 2021, Merz humb para Armin Laschetit, të dy kryetarët e mëparshëm ishin brenda partisë mbështetës të politikës së Merkelit. Merz që atëherë qëndroi në distancë dhe ishte kritik. Në një intervistë ai e cilësoi performancën e qeverisë Merkel “tejet të dobët”.Pas rezultatit të dobët në zgjedhjet e shtatorit 2021, Merz përpiqet tani të bashkojë partinë e të modernizojë ku mundet.

Drejtues të rinj në kryesi

Merz propozoi senatorin e Berlinit për shëndetësinë, Mario Czaja, 46 vjeçar si sekretar të përgjithshëm të CDU-së dhe deputeten 34-vjeçare, Christina Stumpp nga Baden-Vyrtembergu si zëvendëssekretare të përgjithshme, një post që duhet të krijohet nga një kongres partie me prezencë. Mes anëtarëve të rinj të kryesisë së partisë, gjenden më shumë femra së më parë. Merz formuloi në javët e shkuara një refuzim të qartë për bashkëpunim të partisë së tij me AfD. Dhe pak pas vendimit të bazës për të ai u shpreh që çiftet homoseksuale duhet të kenë mundësi për adoptimin e fëmijëve. Pozicione këto që janë mjaft të ndryshme nga qëndrimet e tij të mëparshme. Merz ndryshon.

Friedrich Merz që gjatë viteve të para të tij si deputet i Bundestagut konsiderohej një nga oratorët më të mirë konsiderohet si një europian i bindur. Para zgjedhjes si deputet i Bundestagut ai ka qenë nga viti 1989, 5 vjet deputet i Parlamentit Europian.

Deutschland Bundestag | Armin Laschet und Friedrich Merz

Armin Laschet dhe Friedrich Merz

Transatlantik me idenë e deklaratës tatimore në kartonin poshtë krikllës

Friedrich Merz ka lidhje të forta transatlantike. Askush nga drejtimi i CDU-së në dhjetë vitet e fundit nuk kanë qenë aq shpesh në SHBA sa Merz. Liberalizmi ekonomik i SHBA e ka ndikuar dhe tërhequr gjithmonë Friedrich Merzin. “Ne do të kuptoheshim mirë”, tha ai njëherë për presidentin e atëhershëm, Donald Trump.” Shumë njerëz në moshë e kujtojnë Friedrich Merz me idenë e thjeshtëzimit të deklaratës tatimore në Gjermani që mund të kryhet vetëm brenda një kartoni të vogël poshtë krikllës së birrës. Idenë ai e paraqiti në vitin 2003, por nuk tha se si do të realizohet në praktikë. Sfida e parë për Merz është në fund të marsit, kur zhvillohen zgjedhjet në landin Saar. E deri tani nuk dihet, nëse CDU do mund të ruajë aty pozicionin kryesues në këtë land.

Friedrich Merz u zgjodh me shumicë votash kryetar i partisë CDU, të shtunën (22.02) , por zgjedhjet digjitale formalisht do të pasohen nga një votim me letër, rezultati i të cilit do të bëhet publik më 31 janar.

blank

Rreth etimologjisë së fjalës ARBËR/ARBËN – Nga Bledi Filipi

 Vijimësia iliro-shqiptare që del me lidhjen e emrit kombëtar të shqiptarëve në mesjetë (me burimet bizantine “Αλδανοι”, “Αρδανιται” vendi “Αρδανον”, në burime latine Albanenses/Arbaneses, në shqipe arbër/arbën, arbënesh/arbëresh,  arbënor/arbëror. (Domi, 1982:17)

Emër i lashtë i shqiptarëve deri në mesjetën e vonë, që u zëvendësua në periudhën e pushtimit osman me emrin e sotëm shqiptar. Fjalë e mbarë gjuhës,  sipas prof. Çabejt dhe Topallit me  kuptim të errët.

Për herë të parë dëshmohet nga gjeografi aleksandrinas Klaud Ptolemeu, në një hartë të shek. II të erës së re, ku shënohet fisi Albanoi, si njëri prej fiseve ilire , edhe qyteti Albanopolis në Shqipërinë e Mesme, afërsisht midis Durrësit dhe Dibrës. Prej emrit të këtij fisi rrjedh edhe emri i shqiptarëve, i gjuhës dhe vendbanimit të tyre. Si fjalë e dokumentuar në gjuhën shqipe dëshmohet te Buzuku (XVIII/2b)

(Çabej II, 1976:61)

G.Mayerit dhe P. Skoku arrrijnë në këtë mendim: me emrin arbëresh, arbënor  emërtohen edhe shqiptarët në Greqi dhe Itali, për të cilët emërtimi shqiptar është krejtësisht i panjohur. Ndërsa Mayeri shkon edhe më tej: me këtë emër emërtohen banorët e bregdetit në veri të Korfuzit dhe të prapatokës së tij, rreth Vlorës, Kurveleshit etj., që i përgjigjen kryesisht Kaonisë së vjetër. Kjo zonë quhet edhe labëri, lapëri, çka është një metatezë sipas ligjit fonetik të sllavishtes albëri për arbëri për /l/-e së cilës krahasohet me greqishten. (Mayeri,2007:51)

Pederseni mendon se kjo fjalë ka lidhje me një fis shumë të vjetër , dhe merr për primare arb – , dhe mendon për një afrim të  arbën-it  me greqishten (jetim), duke parë aty  emrin e një fisi të shkulur prej tij. (Pederseni, 2003:111)

Ndërsa për Joklin  kjo fjalë e mbarë gjuhës ka të bëjmë nje një emër paraindoevropian. Hani dhe pas tij Temascheku, e afronte këtë emër me disa emra antik të Ballkanit Perëndimor dhe me emrin e ishullit Arbe (Rab/Rabënë) të Adriatikut Verior; po kështu edhe Shuflai. Ai shënon se sllavët viset e Shqipërsië së sotme në kohën të mesme i kanë quajtur me emrin Rabënë, përkatësisht Arëbanëse dhe në gjuhën shqipe me mbiemrin rabënëski, i cili del në mbishkrimin sllav të Karl Topisë (1381).

Profesor Demiraj,  qartëson se:  më të vjetrat duhet të jenë trajtat Rabënë dhe rabënëski  ku rrokja nistore ar- e Arbënë është shndërruar në ra- në bazë të dukurisë së njohur të metatezëstë bashkëtingëlloreve lëngore në sllavishten e Ballkanit dhe në sllavishten perëndimore në përgjithësi. Dukuria e metatezës së lëngëzoreve apo “ligji i hapjes së rrokjeve të mbyllura nëpërmjet metatezës” në lëngëzoret e sllavishtes perëndimore dhe e Ballkanit, është përftuar vonë, nga fundi i shekullit të IX të erës sonë. Pra, trajta më e vjetër Rabënë ˂ Arbënë, që ka pësuar metatezën ar-˃-ra, ka hyrë në sllavishten e Ballkanit nëpërmjet kontakteve të drejtpërdrejta midis stërgjushërve të shqiptarëve dhe stërgjyshërve tanë veriorë sllavë në periudhën e shekullit të IX dhe para shekullit XII, d.m.th. përafërsisht aty nga shekulli i X ose të shumtën në shekullin e XI. Por, po të kihet parsysh se emri Arbanon a Albanon dëshmohet tek të huajt qysh në shekullin e XI, çka parakupton përhapjen më të hershme të këtij emri, atëherë duhet pranuar që ndër fqinjët tanë veriorë ky emër do të jetë përhapur jo më larg se shekulli i X i erës sonë.

(Demiraj, 1988:223)

Por disa gjuhëtarë (Pedersen, Jokli, Çabej)  kanë marrë parësore rrënjën arb- , që kanë krijuar arbër/arbën si forma prej vendit Arbëni/Arbëri dhe gjuhës arbënisht/arbërisht. Në burime historike ky emër përmendet së pari në shek.XI nga kronistët bizantinë Mihal Ataliates dhe Ana Komnena. Forma arbën ka depërtuar edhe në gjuhë të tjera  ballkanike skr.Rabънꞃъ, bullg. Arbanasim, rum.vj.Arbanas gr.Αρβανον, turq.Arnaut etj. (Topalli, 2017:113)

Ashtu siç ndodh me emrat e fiseve  dhe të popujve, në fillim ky emër i përkiste populαlsisë që banonte në Shqipërinë e Mesme dhe rreth shek.XIV , u shtri në gjithë vendin, duke u bërë emri kombëtar i shqiptarëve që në kohë të Skënderbeut, si edhe ata që emigruan në Greqi a Itali mbajtën emrin e vjetër arbëreshë. Edhe në shkrimet e vjetra te Buzuku, Budi, Bardhi, Bogdani ndeshet ky emër.

Profesor Topalli shkon edhe më tej, duke hedhur mendimin se për dy rrënjët alb dhe arb përfaqësojnë një fjalë të vetme, që ka ardhur përmes gojës së shqiptarëve nga lashtësia deri në ditët e sotme; por ndryshimi që paraqesin ato për punë të lëngëzoreve nuk shpjegohet me ligjet historike të shqipes. Prandaj, njëra prej tyre është ndryshuar  duke u lidhur a duke u përzier me ndonjë fjalë tjetër të ngjashme, ose në antikitet mund të kenë qenë të dyja trajtat, një dukuri e njohur edhe për disa trajta të tjera.

Rrënja alb ka përparësinë e dokumentimin e saj më të hershëm, afërsisht para 2000 vjetësh; kurse rrënja arb- ka mbështetje  në vijimësinë e saj në gojë të banorëve që e mbajnë këtë emër si dhe emërtimet e shumta në toponimi. Topalli del në përfundimin se po të nisemi nga forma alb, kjo mund të lidhet me rrënjën alb  i bardhë, lat. albus , kurse ndryshimi isaj në arb  ka ndodhur duke u përzierë me emrin “arë”, “fushë” ashtu si del në shprehejn mal e arbën “ mal e fushë”, që ka  Kurbini, zonë ku shtrihej fisi i i albanëve, duke pasur parasysh fushën ndërmjet  Matit e Erzenit; khs. edhe te Logoreci: Mal e arbën u dyndën; Qiti në mal e n’arbën; I ra malit e arbnit kryq e tërthuer; Cordignano e Dema: arben “fushë”.  (Topalli, 2017:113)

Por profesor Topalli shkon edhe më thellë në analizën e tij: shënojmë se një rrjedhë të drejtpërdrejtë indoevropiane nga rrënja aru- (Çabej) nuk do të përligjte praninë e –b-së, meqenëse zhvillimi fonetik i /rv/˃/rb/ ka ndodhur vetëm në huazimet latine (lat.corvus-˃ korb), por ajo dhe fjalë të trashëguara, ku një –u- pas një lëngëzoreje ka rënë (khs.ie.aru-˃arë). Formime nga ky emër janë: Arbëni/ Arbëri për vendin, arbënesh/arbëresh e arbënor/arbëror për banorin, arbënisht/arbërisht për gjuhën.

blank

KURUMI… DHE MALI QË S’BËZÂN! – Nga REX KASUMAJ

Kallnor 2022, Berlin

 

1. Rezolutë për ardhmërinë…

Referendumi serbian, dhe loja mjeruese e ca flegrave shqiptare, janë pas nesh. Në fakt, mjerimi i një krahu politik shqiptar është ende këtu: i pranishëm e i pabesë si rrallëherë.

Ndërkaq, Rezoluta nuk ishte akt shkresurinash që shpejt pluhuri i mbulon. Aq më pak personalizim meritash apo kolektivizim i fajit hipotetik.

Ajo rrjedhoi një Mendim i lartë politik dhe Kulturë e gurëvënë shtetërore.

E pra, krejt ndryshe nga një politikë e fshehtë kulisash a kafehanesh, ku ndehen pasionet dhe myshket filli orientimor.

Që këtej, duke mos qenë një akt ad hoc e kalimtar tek vdes me ditën, Rezoluta nuk i përket njëj Votre politike. Jo, jo. I përket të gjithave. Vetë Republikës për legjislaturat që janë e që do vijnë.

Ajo, ndaj, do të shërbejë si themel veprimi saherë dikush, Serbia si definicion, të agresojë shtetërisht Kosovën. Lirinë e saj që çdo ag zgjohet me kujtimin e gjakut, martirëve dhe flijimtarëve!

Është, prandaj, një udhë e legjitimuar edhe për ata që, pa higjienë kombëtare, ultë e meskinërisht refuzuan atë. Madje, asistencën fizike, ndërsa miratohej Gërma dhe Fryma e saj…

2. Kurum, Kurum…

Tërmetohemi e ngrihemi dhe lumnojmë e trishtemi bashkë…

A nuk e tha këtë turku Erdogan në Laç, në zemër të Shqipërisë?

S’kish si të ndodhte ndryshe. Vëllazërisë, e jo pushtimit mbi 400 vjeçar, do t’i thurte elozh dhe kryeparlamentarja Linditë. Kurse, si për t’a ftilluar më hollë, Kurum pasha nxitoi të thotë: jemi t’një rrënje të përbashkët!

Turqit paskëshin rrënjë pellazgo-ilire? Çudi, thashë. Ndoshta. Historia, s’është bërë veçse një copë letër.

Dhe rrënja sa vete e zgjërohet. Tani dhe serbët duan akomodim tek ngrohtësi e saj. S’qenkëshin dyndur barbarisht nga Tejkarpatet dhe, ashtu si gënjejnë me doktrinë, gërrithen të shpallin autoktoninë…Vuajnë për vdekje zilinë pse, si thoshte Fishta, kur zbritën në gadishullin ilirik, shqiptarët kishin kryer tashmë ciklin mijëvjeçar të qytetnísë!

Por, ndërsa i mendoja gjakftohtësisht marrëzitë, kujtova strategjistin etnik Davutogllu. Është krejt e kundërt fjalë e tij. Janë shqiptarët, pohon ai, që aderojnë vjetërsisht në rrënjën osmane. Kanë devijuar pak, por shpreson të kthehen shpejt në origjinë. E pra, etnia, gjuha e kultura arbnore s’qenkan tjetër pos një devijim që do kthehet një ditë në amzën e vet…

Natyrisht, aleancat gjeopolitike kanë interes e formulë tjetër. Veçse, sidoqoftë, Qenia kombëtare është masa e fundme e tyre!

Vërtetë Shqipëria, si Irani dikur, duhet të ndërrojë emër. Nëse Irani braktisi të vjetrin për të marrë emrin e ri, Shqipëria duhet hequr të riun për të rimarrë emrin e lashtë: ILIRI!

3. Mali që s’bëzânë…

“Kështu mund t’i ndodh kujtdo”, është titull i një romani që kisha lexuar qysh në vitet studentore.

Autorin nuk e mbaj mend, por ishte një triler plot fantazi e situata të pamundura ku ndjeje dhembshuri për heroin pse pandehej për veprën e pakryer dhe fajin e pabërë. Megjithë ngulmërinë që të besohej, ai nuk provonte kurrësesi pafajsinë e vet.

Do të evokoja rastësisht këtë lexim të hershëm, teksa më mahniste një karrierë.

Të gjithë përreth, pak a shumë, i ngjasojnë fabulës së epërme. Venë, vijnë e sërish venë! Herë me faj, e herë viktimë. Dhe kur përmbysen, disa tyresh vështirë arrijnë të dëshmojnë se s’kanë hak as hile në punën e ligë.

Vetëm Njëri në të gjithë Etnikumin shqiptar njeh prorë horizontalen e shtrirë deri në lodhje. Nuk rrëzohet, nuk ngrihet, nuk merr detyrime shteti, nuk bredh selive fuqimëdha të botës, nuk viziton as metropolet e dy Republikave amë dhe, rrallë ndonjëherë, shfaqet shkurt e tretet vazhdimisht në mister…

I tillë, Ai ka fituar tashmë një status të paparë: statusin e Malit që s’bëzânë. Majës së tij Alpine. Fryjnë erëra, bie dëborë, shpesh, sa shpesh shi e rrebesh, nxeh e pjekë njai diell, stuhitë rrafshojnë kodrina dhe ndryshojnë relief, por Ai, vetëm Ai, mbetet në fron. Sfinks sovran. Instancë frymore. Pa Kohë e pa Fund. I admiruar dhe i frikshëm. I frikshëm për të bërat, dhe, aq më tepër, për të fshehtat që bluan për robërit e tij…

Ky është Ahmeti A., prijësi i përjetshëm i shqiptarëve të Iliridës së heshtur. E harruar ngadalthi në kronikën e dhimbjes!

Mirëpo, e Keqja ka dhe ironinë që sëmbon. Nuk është përherë një dorë tek e vetme përzien letrat e fatit.

Sado deshpëruese gjeopolitika, sado defekte demokracia dhe sado dhunëtar a mashtrues shteti i shpifur sllav, janë shqiptarët që gozhdohen, disi vullnetarisht, në fatkeqësinë e vet!

R.

blank

Mes katolikëve të Mirditës Berisha denoncon “vllazërinë” islame Rama -Erdogan

Nga qyteti i Mirditës ku po mbante foltoren e radhës shefi historik i demokratëve komentoi edhe shantazhin e presidentit islamo konservaror të Turqisë, para deputetëve shqiptarë, për të dorëzuar rrjetin terrorrist të gylenistëve. “Çdo kryetar shteti që vjen në Shqipëri është i mirëpritur, por kërkesa e Erdoganit u bë në emër të “vllazërisë” dhe në kuptimin që kjo fjalë merr në kontekstin islamik” komentoi Berisha.

Në fakt të njëjtin koncept pranoi edhe Edi Rama kur iu përgjigj një ditë më pas se “mes vëllezërve nuk ka borxhe”.

Po ashtu, shpesh në publik Erdogani i thërret kryeministrit shqiptar “vëlla Edi”.

Pikërisht këtë lidhje që i kapërcen kufijtë e shtetit laik ka dashur të denoncojë Berisha duke ngritur sallën në këmbë në Mirditë. “Ne të huajt i kemi miq, por vëllezër jemi me njëri tjetrin, me katolikët e Rëshenit dhe me ortodoksët e Korçës” tha ai.

Me deklaratën e tij Berisha ka dashur të distancohet nga koncepti i vllazërisë i cili shpesh i është mbi vendosur shtetit ligjor kur ka qenë puna për të ekstaduar aktivistët gylenistë apo për ti bërë presion shkollave të rrjetit gylenist që për Erdoganin kondiderohen si terroristë të FETO-s.

Edhe herë të tjera Berisha ka riskuar të merret me këtë temë duke denoncuar grupin e xhamisë që po i shërben sot Bashës dhe duke nxjerrë përfundimin se përse ai që e etiketon si “Lul brava” nuk i denoncocon kurrë efektet ekstra ligjore që prodhon vllazëria mes Ramës dhe Erdoganit e cila tani po bëhet e rrezikshme edhe për mëvetësinë e komunitetit musliman shqipëtar. Lapsi

blank

Raporti që propozon sanksione për politikanët që promovojnë bashkimin Kosovë-Shqipëri, flasin nga Departamenti i Shtetit

Shtetet e Bashkuara i bëjnë thirrje Kosovës dhe Serbisë që të angazhohen në dialogun e ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian në “frymën e kompromisit të nevojshëm”, që të arrijnë një marrëveshje për normalizimin e raporteve.

“Ne vazhdojmë t’u bëjmë thirrje Kosovës dhe Serbisë që ta kenë prioritetet dialogun e ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian, të punojnë në minimizimin e tensioneve dhe të ndjekin negociatat me fleksibilitet dhe në frymën e kompromisit të nevojshëm për të arritur një marrëveshje normalizimi gjithëpërfshirëse që do të mundësojë rrugën e tyre përkatëse evropiane”, tha për Radion Evropa e Lirë një zëdhënës i Departamentit amerikan të Shtetit.

Këtë përgjigje DASH-i e dha duke iu përgjigjur pyetjeve të REL-it për një raport të publikuar së fundmi nga Institutit për Politika të Jashtme të Universitetit Johns Hopkins (SAIS) dhe Qendrës Wilson, që ia rekomandonte administratës amerikane vendosjen e sanksioneve për politikanët e Kosovës dhe Shqipërisë që me deklaratat e tyre promovojnë bashkimin e të dyja shteteve.

“Ne e vlerësojmë këndvështrimin akademik dhe të organizatave për këto çështje. Shtetet e Bashkuara janë të përkushtuara për një Kosovë sovrane, të pavarur, multiektnike, siç parashihet në Kushtetutën e saj”, tha zëdhënësi i DASH-it, duke mos e komentuar këtë raport.

Një nga kontribuuesit në raportin e titulluara “Nga kriza në konvergjencë – Strategjia për të trajtuar paqëndrueshmërinë dhe burimin e saj në Ballkan”, Lulzim Peci, tha për Radion Evropa e Lirë se e sheh si mundësi reale që SHBA-ja të sanksionojë politikanët që promovojnë “bashkimin” e Kosovës dhe Shqipërisë.

“Në një të ardhme të afërt, nëse aktorët kryesorë politikë nuk i ndryshojnë qëndrimet e tyre politike, unë mendoj që ky opsion është shumë real, sepse, praktikisht, një retorikë e tillë e pengon stabilizimin e Ballkanit, por edhe arritjen e zgjidhjes ndërmjet Kosovës dhe Serbisë”, tha Peci.

Por, vendosja e sanksioneve për këtë çështje nuk duket si masë reale për njohësin e çështjeve politike, Agon Maliqi.

“SHBA-ja nuk e ka praktikë të sanksionojë opinione. Në raste të tilla praktikohet shmangia e vizitave ose izolimi politik”, tha Maliqi për Radion Evropa e Lirë.

Së fundmi, Shtetet e Bashkuara kanë vendosur sanksione ndaj politikanëve në Ballkanin Perëndimor lidhur me dyshimet për përfshirjen e tyre në korrupsion.

Në maj të vitit 2021, ish-presidenti i Shqipërisë, Sali Berisha u shpall ‘persona non grata’ (person i padëshiruar) për shkak të, siç tha Uashingtoni, përfshirjes në korrupsion të gjerë.

Ndërkaq, më 5 janar 2022, SHBA-ja zgjeroi sanksionet ndaj anëtarit serb të Presidencës së Bosnje e Hercegovinës, Millorad Dodik, për përfshirje në korrupsion dhe minimin e stabilitetit të Bosnjës dhe rajonit.

Zëvendësndimës Sekretari për Çështje Evropiane dhe Euroaziatike, njëherësh i dërguari i posaçëm për Ballkanin Perëndimor, Gabriel Escobar ka paralajmëruar se SHBA-ja do të sanksionojë edhe politikanë të tjerë në këtë rajon.

DASH-i tha se SHBA-ja është e përkushtuar për suksesin e mbarë rajonit të Ballkanit Perëndimor dhe integrimin e këtyre shteteve në BE, përfshirë edhe Kosovën “si shtet të pavarur, sovran dhe demokratik”.

“Shtetet e Bashkuara janë thellësisht të përkushtuara në të gjitha nivelet për suksesin e rajonit dhe Zëvendësndimës Sekretari për Çështje Evropiane dhe Euroaziatike, njëherësh i dërguari i posaçëm për Ballkanin Perëndimor [Gabriel Escobar], së bashku me ambasadorët e SHBA-së në Prishtinë dhe Beograd, mbeten bashkëbiseduesit kryesorë të SHBA-së për këto çështje”, tha një zëdhënës i Departamentit amerikan të Shtetit.

blank

Maqedonia e Veriut me pensione më të larta, Shqipëria me më shumë pensionistë

Sipas të dhënave të siguruara nga Anadolu Agency (AA), Maqedonia e Veriut është ndër vendet me pensione më të larta në rajon, duke arritur shifrën mesatare prej rreth 258 euro në muaj ndërsa Shqipëria renditet ndër vendet me numrin më të lartë të pensionistëve pasi në këtë vend janë regjistruar gjithsej 674.092 përdorues të pensioneve.

 

Kosova, megjithëse ka numrin më të ulët të përdoruesve të pensioneve, po ashtu me një pension bazë prej 100 euro është vendi me pensione më të ulëta në rajon.

Maqedonia e Veriut me pensione mesatare prej 258 euro

Në muajin nëntor të vitit të kaluar, sipas të dhënave të publikuara nga Fondi i Sigurimit Pensional dhe Invalidor, në Maqedoninë e Veriut kanë qenë të regjistruar 325.156 përdorues të pensioneve. Prej tyre, pjesa më e madhe (219.856) janë përdorues të pensioneve të pleqërisë ndërsa pjesa tjetër janë përdorues të pensioneve familjare (75.080) dhe pensioneve invalidore (30.220).

Në nëntor të vitit të kaluar pensioni mesatar në këtë vend ishte rreth 258 euro. Vlen të theksohet se shuma mesatare e pensioneve të pleqërisë ishte rreth 278 euro, e pensioneve familjare rreth 206 euro dhe e pensioneve invalidore rreth 232 euro. Shumë mesatarisht më të madhe të pensioneve marrin përdoruesit e pensioneve ushtarake, edhe atë rreth 375 euro.

Në muajin nëntor, pensioni më i lartë i paguar ka kapur shumën prej rreth 942 eurosh. Nga Fondi i Sigurimit Pensional dhe Invalidor njoftojnë se shuma minimale e pensioneve është rreth 170 euro.

Shqipëria me pensione mesatare rreth 126 euro

Sipas të dhënave zyrtare të Institutit të Sigurimeve Shoqërore (ISSH), në Shqipëri deri në muajin shtator të vitit 2021 përfitues nga skema e detyrueshme e sigurimeve shoqërore janë në total 674.092 pensionistë. Mes tyre 553.509 janë përfitues të pensionit të pleqërisë, 68.649 përfitues të pensionit invalidor dhe 51.934 përfitues të pensionit familjar.

Masa maksimale e pensionit është rreth 238 euro, për pensionet e plota të pleqërisë, pensionet e plota të invaliditetit dhe pensionet e plota familjare. Për të njëjtat kategori, masa minimale e pensioneve është rreth 119 euro në muaj.

Një kategori në mesin e pensioneve në Shqipëri është përfshirë edhe pensioni social në masën rreth 65 euro, që konsiderohet në masën më minimale të pensioneve. Ky pension i jepet çdo shtetasi shqiptar, i cili ka mbushur moshën 70-vjeç, është me qëndrim të përhershëm në Shqipëri të paktën për pesë vitet e fundit dhe nuk plotëson kushtet për asnjë lloj pensioni nga skema e detyrueshme e sigurimeve shoqërore.

Duke iu referuar kategorive të ndryshme të pensioneve, masa mesatare e pensioneve në Shqipëri është rreth 126 euro.

Kosova me pensione më të ulëta dhe me më pak përdorues të pensioneve

Në Kosovë rreth 121 mijë qytetarë të moshës mbi 65-vjeç janë në listat që paguhen për pensionet bazike ndërsa numri i pensionistëve kontribut-pagues është rreth 43 mijë. Në total janë rreth 165 mijë përfitues të pensioneve në Kosovë.

Për disa vite me radhë që nga paslufta, pensionet bazë të moshës në Kosovë kanë qenë 75 euro ndërsa në vitin 2019 ato u bënë 90 euro. Nga viti 2021 me vendim të përhershëm të qeverisë, pensionet bazike, pensionet e aftësisë së kufizuar, pensioni familjar dhe pensioni invalidor i punës janë bërë nga 100 euro.

Ministria e Financave, Punës dhe Transfereve është përgjegjëse për çështjet administrative dhe materiale në rregullimin e pensioneve. Ajo tash e disa vite, pjesën më të madhe të buxhetit të saj apo mbi 90 për qind të buxhetit të saj e shpenzon për skema sociale dhe pensione.

Buxhetit të shtetit kosovar dhënia e pensioneve i kushton rreth 165 milionë euro për pensionet bazike të moshës ndërsa rreth 119 për ato të kontribut-paguesve.

blank

WSJ: Disa afganëve të strehuar në Kosovë mund t’iu ndalohet hyrja në SHBA

Qytetarët afganë që janë dërguar në Kosovë për qëndrim të përkohshëm. Fotografi nga arkivi.

RFE/RL

Afganët e evakuuar në Kosovë, rrezikojnë që t’iu ndalohet hyrja në Shtetet e Bashkuara, për shkak të lidhjeve të dyshuara me talibanët dhe grupe tjera terroriste, kanë thënë zyrtarët amerikanë, raporton e përditshmja amerikane, Wall Street Journal.

Kjo nënkupton që personat e dyshuar mund të mbesin pa vend që i strehon.

Më pak se 10 afganë janë shpallur të shpallur të papërshtatshëm për të hyrë në SHBA, pasi zyrtarët për siguri kanë gjetur informacion skualifikues për ata gjatë procesit të verifikimit, ka thënë një zyrtar i afërt me këto zhvillime.

Rreth 90 individë vazhdojnë të verifikohen në Kampin Bondsteel, sipas zyrtarëve amerikanë.

Pak shtete kanë pranuar që të marrin individë afganë, të cilëve u ndalohet hyrja në SHBA.

Mirëpo kthimi i tyre në Afganistan – ku mund të rrezikohen – mund të përbëjë shkelje të ligjit ndërkombëtar.

Mijëra persona kanë arritur të largohen përmes aeroportit të Kabulit në gusht të vitit të kaluar – kryesisht pa kaluar procedurat e verifikimit – derisa më shumë se 60,000 ish-përkthyes dhe aplikues tjerë të vizës kanë mbetur në Afganistan.

Shumica e më shumë se 100,000 afganëve që janë larguar nga Afganistani – pas përfundimit të misionit amerikan dhe marrjes së pushtetit nga talibanët – janë dërguar nëpër baza të ndryshime amerikane në botë për të kaluar nëpër verifikimet fillestare për siguri.

Rreth 200 prej tyre, disa prej të cilëve janë familjarë të individëve që u janë nënshtruar procedurave të rrepta të verifikimit, janë dërguar në Bondsteel për procedura tjera, pasi janë rritur shqetësimet për të kaluarën e tyre.

Disa prej zyrtarëve që po mbahen aty janë persona që kanë pasur pozita të larta në Qeverinë e kaluar afgane.

Inteligjenca amerikane, zyrtarë për kundër-zbulim dhe personeli i mbrojtjes në SHBA janë duke kryer verifikimin e këtyre personave, për të kuptuar nëse ata mund të vazhdojnë rrugëtimin në SHBA, ashtu siç ka ndodhur me disa.

Individët që po mbahen tani në Bondsteel janë teknikisht të lirë që të largohen apo të heqin dorë nga procesi i aplikimit për të hyrë në SHBA, mirëpo duhet të gjejnë ndonjë vend tjetër që i pranon, kanë thënë zyrtarët amerikanë.

Të paktën një individ ka vepruar kështu me sukses.

Zyrtarët amerikanë kanë thënë se në Bondsteel nuk ka terroristë të mirënjohur, mirëpo nuk janë dhënë më shumë hollësi se kush po mbahet aty.

Në mesin e tyre është një ish-komandat taliban, i cili është burgosur në një burg të mbikëqyrur nga amerikanët në Bagram për dy vjet.

Komandanti, të cilit nuk i është publikuar emri për arsye të sigurisë, më vonë ka ndërruar anë dhe është bërë zëdhënës për Këshillin e Sigurisë Kombëtare në Qeverinë e Afganistanit më 2020.

Ky fakt e ka bërë atë shënjestër kyçe për talibanët.

“Të gjithë njerëzit e dinë kush jam”, ka thënë ai.

“Talibanët do të më vrasin dhe më pas do të mohojnë se kanë njohuri për vrasjen”.

Sipas Ministrisë së Punëve të Brendshme në Kosovë, në kampin Bondsteel aktualisht janë 758 afganë.

Ata mund të qëndrojnë më së shumti një vit në këtë shtet.

Fillimisht në Kosovë kanë arritur 1,286 persona nga Afganistani, mirëpo ndërkohë, 528 prej tyre janë larguar për në SHBA dhe vende të tjera aleate.

Për dallim nga Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut, ku shtetasit afganë janë të lirë të lëvizin jashtë hapësirave ku ata janë të vendosur, për afganët që strehohen në Kosovë ka masa më të rrepta të sigurisë.

Që nga dita e arritjes në territorin e Kosovës, afganët vazhdojnë të jenë të mbyllur në dy kampe, kampin ushtarak amerikan Bondsteel dhe një kamp tjetër afër tij i njohur si kampi ndërtimor Bechtel-Enka.

Që të dy këto kampe janë në afërsi të qytetit të Ferizajt dhe distanca mes tyre është më pak se dy kilometra.

blank

NË VEND TË HOMAZHIT – PËR DR RUGOVËN – Nga MILAIM NELA

(Me rastin e 16 vjetorit të vdekjes)

Sot asht përvjetori i shkuarjes në amëshim të Dr Ibrahim Rugovës njeriut që hodhi themelet e pavarësisë së Kosovës e gjerësisht në opinionin e gjerë njihet si Babai i Shtetësisë së Kosovës.

Sa më shumë vite kalojnë aq më shumë lartësohet figura e këtij burri të urtë dhe të mençur.

Pa Ibrahim Rugovën dhe vizionin e tij vështirë se do të kishim sot Kosovë të pavarur!

Pa Rugovën sot në shekullin ri ndërmarrja e pavarësisë vështirë të kishte rezultatet që pati e me siguri do kishte përfunduar në aventurë të rrezikshme. E pakta fare do kishim shumë më tepër viktima.

Pse unë e quaj Ibrahim Rugovën një nga shqiptarët më të mëdhenj që kanë nxjerrë trojet Iliro-Dardane!?

Rugovën historia e solli në krye të Alternativës Kosovare atëherë kur dara shoviniste ishte më e shtrënguar se kurrë, kur Milosheviçi kishte marrë revansh me idenë e serbomadhisë. Kishin ndodhur ngjarjet e Stari-Tërgut (Trepçës).

Autonomia e 74-es ishte suprimuar.

Ai ishte akademik, njeri i ditur i shkolluar në perëndim dhe kishte marrë më të mirën e atij shkollimi.

Rugova si pak kush në atë kohë e kishte kuptuar se i përkiste një kombi të lashtë, bash atij kombi që ishte në themelet e qytetërimit europian e sot e kësaj dite po bëhen përpjekje për të na e mohuar atë meritë dhe rol që kishin të parët e këtyre trojeve siç thoshte Kuteli – kur nga njëri det në tjetrin det, ishim Zot vetë.

Këtë e kanë elaboruar, De Rada, Naim Frashëri, dhe më vonë një nga shqiptarët më të ditur si Petro Zheji.

Rugova si askush tjetër ja doli që vetëm me fuqinë e mendjes dhe vizionin e tij, një krahinë që ishte ndarë padrejtësisht nga shteti amë dhe që nuk kishte qenë kurrë shtet ta promovonte në tavolinat e kancelarive të Perëndimit dhe ti bindte ata se ky popull e meritonte të paktën pavarësinë që ai e quante kompromis të shqiptarëve. Ai në çdo bisedë me liderët botërorë nuk pranoi kurrë më pak se kaq pavarësisht presioneve.

Ai ishte i kthjellët dhe i qartë se vetëm Shtetet e Bashkuara dhe ndërhyrja e tyre mund ta shpëtonin Kosovën dhe ja doli, ja doli si askush tjeter.

Udhëheqësi i vendit pa shtet, lideri i popullit pa ushtri!

Është folur shumë për Dr RUGOVËN e do flitet shumë edhe kur të mos jemi ne të gjallët e sotëm por unë dua të veçoj një meritë të tij në veçanti.

E kjo meritë që një pjesë nuk ja njohin dhe një tjetër grup ja quan dobësi ishte shmanga e luftës në vitin 1992!

Ishte koha kur Franjo Tuxhman donte të hapej fronti i dytë i luftës në Kosovë dhe ai të përfitonte nga kjo për interesat e vendit të tij.

Nëse kjo do të ndodhte kur Kosova ishte krejt e panjohur jashtë, nje popull krejt i paarmatosur operacioni “PATKOI” (që i dështoi Milosheviçit më 1999) do të kishte prodhuar pasoja fatale për shqiptarët e Kosovës.

Shmangia e luftës në këtë kohë për mua është në mënyrë absolute merita më e madhe e karrierës së tij politike dhe brezat e ardhshëm do ti jenë përherë MIRËNJOHËS.

Rugova luajti lojën e madhe të shahut politik në tavolinën e madhe të vendimarrjes botërore në kushte krejt të dizavantazhuara dhe fitoi. Kjo nuk u kuptua atëherë nga shumë edhe bashkëpuntorë të tij bile nga disa nuk kuptohet as sot!

Ai kurrë nuk e prishi çehren nga sulmet e kundërshtarëve sepse rivalë politikë nuk kishte.

Kurrë nuk replikoi apo nxorri një fjalë të keqe nga goja.

Ai e dinte se ishte shumë më lart se ta dhe ndoshta i mëshiroi.

Jam i sigurtë që historia do t’i japë rolin që i takon.

I përjetshëm qoftë kujtimi i tij.

blank

Për ata që turbullojnë ujrat fetare – Nga SHABAN MURATI

 

Në gjitha enciklopeditë ateizmi përkufizohet si mungesë besimi ndaj çdo feje dhe Zoti. Në vendet e zhvilluara demokratike ateistët shohin punën e tyre dhe nuk sulmojnë as fenë e shumicës së popullit të vet dhe as fetë e pakicave, sepse konsiderojnë liri personale dhe e drejtë e secilit të besojë ose të mos besojë.
Është e çuditëshme prirja e ateistëve publikë shqiptarë, që papushim mbjellin mllef dhe sulmojnë vetëm fenë e shumicës së popullit. U vihen në dispozicion dhe dominojnë ekrane, mikrofonë, skena, OJQ dhe fonde të bollshme për të krijuar mjedis toksik për besimin e shumicës së popullit. Kulmi i absurdit shqiptar është se në këto fushata turbulluese fetare përfshihen politikanë të lartë të shkollës së vjetër ateiste të komunizmit dhe deputetë, të cilëve nuk dihet se kush ua ka mbushur mendjen se duke sulmuar fenë e shumicës së popullit do të konsiderohen “modernë dhe europianë”.
Destabiliteti fetar ecën dorë për dore me destabilitetin politik. Në pamjen e parë duket i paqartë motivi përse kjo skotë turbulluesish të jetës shoqërore i kundërvihet filozofisë dhe mendimit shoqëror të mendimtarit dhe poetit të madh At Gjergj Fishta për karakterin vëllazëror të marrëdhënieve ndërfetare në Shqipëri. Por një analizë spektrale të çon te strategjia përçarëse antishqiptare e këtij fenomeni.
I lidhur me prirjet e mësipërme është edhe fenomeni tjetër specifik shqiptar që islamofobët patologjikë publikë, të ekranit dhe të politikës në Shqipëri, befas kanë rënë në dashuri me Komunitetin Mysliman të Shqipërisë dhe me një hoxhë turk, që jep predikime fetaro-politike nga mërgimi në Pensilvani. Ec e merre vesh kush e bën për-puthjen.
Fushatat e sponsorizuara turbulluese, që po intensifikohen në drejtim të marrëdhënieve fetare në Shqipëri, nuk janë të rastit. Njëqind kilometra larg atyre u vjen era Serbi.

blank

Nje lajm “i mire” per narkotrafikun… Nga Artan Hoxha

Ndersa degjoj kryeministrin te flase per legalizimin e kanabisit(sigurisht kanabis mjeksor, jo ky qe kultivojne çunat ne Shqiperi) kujtesa me ngacmon.

Mazhoranca qe qeveris vendin prej vitit 2013, deri tani ka folur dy here zyrtarisht per legalizimin e kanabisit.

Çuditerisht ne te dyja rastet, ka ndodhur kultivimi me masiv i kanabisit ne Shqiperi.

Madje “rastesisht”, po “fare rastesisht”, ka ndodhur qe te flitet per legalizim te brandit me te mire kombetar, “kanabis Made in Albania”, perpara fushates se mbjelljeve.

Ne te vertete, diskutimi publik per legalizimin e kanabisit nga qeveria, eshte marre si liçence shteterore per kultivim kanabisi nga narkotrafiku.

Dhe “koeçidenca” me e madhe, eshte fakti se ky kultivim masiv, ka ndodhur “rastesisht” ne vitin perpara zgjedhjeve parlamentare.

Pra, dy vitet me pjellore per kultivimin e kanabisit gjate dekades se fundit, kane qene ne vitet 2016 dhe 2020.

Nderkohe dy zgjedhjet e fundit parlamentare ne vend, kane qene ne vitet pasardhese, 2017 dhe 2021!!!!

Nisur nga historiku i deritanishem i narko-politikes dhe narko-kultures, pas diskutimit te fundit publik te inicuar nga kryeministri per legalizimin e kanabisit, i bie qe kete vit, do te kemi nje buum te trete mbjellje te kanabisit, dhe vitin tjeter nje pale zgjedhje te reja lokale shoqeruar ndoshta dhe me zgjedhje te parakohshme parlamentare…

Politikanet ne kete vend, genjejne.

Qeveria ne kete vend, genjen.

Media ne kete vend, ndoshta genjen.

Por lulezimi i plantacioneve me kanabis neper Shqiperi, gjithmone thote te verteten.

Nuk ka buum kanabisi pa zgjedhje parlamentare dhe nuk ka mandat qeverises pa kontrolluar buum-in e kanabisit…..

Ne video dhe foto:
1)-Plantacion me kultivarin e ri “Gorrilla” shtator 2021.
2)-Peisazh i ri, Shqiperia qendrore, shtator 2021.
3)-Plantacion me 50 sera kanabisi, qershor 2021, Arameras, Fushe Kruje…

blank


blank
blank
Send this to a friend