Sister Adelina Marku raises alarm over the difficult conditions in Albania’s remote areas: “Health cannot be a matter of fate, but a right”.

There are moments when words are no longer just words. They become pain. They become prayer. They become a call that rises from the depths of the earth and reaches the conscience of an entire nation.

In Tirana, during a national protest, the voice of Sister Adelina Marku from Mirdita was not merely participation in a gathering. It was the echo of another Albania — one that is not seen enough, not heard enough, one that lives between deprivation and long endurance.

And she said something that cannot pass as an ordinary political statement. She said:
“Thank God my parents do not get sick, because in the north, if you fall ill, we are left unprotected.”

In this sentence, there is not only personal concern. There is a silent accusation. There is a reality that does not require interpretation, but responsibility. Because when a citizen of this country prays that health be luck rather than a right, then something fundamentally important is no longer functioning properly in society.

Is this the Albania that was promised over 36 years? Is this the equality that was spoken of in programs, in speeches, and in repeated promises?

In the remote areas of the north, life is often measured not by development, but by survival. Not by standards, but by the distance to a doctor, by roads that are not always accessible, by time becoming an enemy when emergency knocks on the door.
And this is not only a matter of infrastructure. It is a matter of dignity.

Because a state is measured not only by its developed centers, but by the way it treats its most distant and forgotten edges. And when the edges feel abandoned, the center can no longer be called complete.

Sister Adelina Marku also spoke about another painful reality: the sense of partial and insufficient development that fails to cover long-standing wounds.
“The north is proud of a few small things that have been done, but this is not enough. After 36 years, we still cannot live with such basic shortages.”

These are not just words. They are a mirror. They reflect a reality where progress often appears as an island in the middle of a vast sea of unmet needs.

In this context, silence becomes complicity. And forgetfulness becomes a greater danger than shortage itself.

Because shortage is visible. Forgetfulness is not — but it is felt every single day.

And perhaps here lies the deepest moral weight of this story: the fact that these voices are not asking for privilege, but for equality; not for pity, but for justice; not for new promises, but for genuine care.

At the end, the words of Gjergj Fishta rise like a deep spiritual reminder over this entire reality:
“The national flag has no meaning among us, if we do not have love for the Homeland!”

Bibla,Proverbs 31:8-9
“Hap gojën për të pagjeturin dhe për të gjithë ata që janë të braktisur. Mbro të drejtat e të varfërve dhe të nevojtarëve.”

And the question remains — one that does not require rhetoric, but conscience:

How long can a country live, when part of it is still praying for the most basic necessities of life?

The Land of Leka,06.06.2026

Motër Adelina Marku ngre alarmin për gjendjen e rëndë në zonat e thella të Shqipërisë: “Shëndeti nuk mund të jetë fat, por e drejtë”.

Ka momente kur fjala nuk është më thjesht fjalë. Bëhet dhimbje. Bëhet lutje. Bëhet thirrje që del nga thellësia e tokës dhe ngjitet deri te ndërgjegjja e një kombi të tërë.

Në Tiranë, në një protestë kombëtare, zëri i Motër Adelina Markut nga Mirdita nuk ishte thjesht pjesëmarrje në një tubim. Ishte jehonë e një Shqipërie tjetër — asaj që nuk shihet sa duhet, asaj që nuk dëgjohet sa duhet, asaj që jeton mes mungesës dhe durimit të gjatë.

Dhe ajo tha diçka që nuk mund të kalojë si fjali e zakonshme politike. Tha:
“Faleminderit Zot që prindërit e mi nuk sëmuren, sepse në veri, nëse të bie një sëmundje, ne mbetemi të pambrojtur.”

Në këtë fjali nuk ka vetëm një shqetësim personal. Ka një akuzë të heshtur. Ka një realitet që nuk kërkon interpretime, por përgjegjësi. Sepse kur një qytetar i këtij vendi lutet që shëndeti të jetë fat dhe jo e drejtë, atëherë diçka thelbësore nuk funksionon më si duhet në shoqëri.

A është kjo Shqipëria që u premtua për 36 vite rresht? A është kjo barazia që u përmend në programe, në fjalime dhe në premtime të përsëritura?

Në zonat e thella të veriut, jeta shpesh nuk matet me zhvillim, por me mbijetesë. Nuk matet me standarde, por me distancën deri te një mjek, me rrugët që nuk janë gjithmonë të hapura, me kohën që bëhet armik kur urgjenca troket në derë.

Dhe kjo nuk është vetëm çështje infrastrukture. Është çështje dinjiteti.

Sepse një shtet matet jo vetëm nga qendrat e tij të zhvilluara, por nga mënyra si i trajton skajet e tij më të largëta. Dhe nëse skajet ndihen të harruara, atëherë qendra nuk mund të quhet e plotë.

Motër Adelina Marku foli edhe për një tjetër realitet të dhimbshëm: për ndjenjën e një zhvillimi të pjesshëm dhe të pamjaftueshëm që nuk arrin të mbulojë plagët e vjetra.
“Veriu krenohet me disa gjëra të vogla që janë bërë, por kjo nuk mjafton. Pas 36 vitesh, nuk mund të jetojmë ende me mungesa bazike.”

Këto nuk janë thjesht fjalë. Janë pasqyrë. Janë reflektim i një gjendjeje ku përparimi shpesh duket si një ishull në mes të një deti nevojash të paplotësuara.

Në këtë kontekst, heshtja bëhet bashkëfajtore. Dhe harresa bëhet rrezik më i madh se mungesa.

Sepse mungesa shihet. Harresa nuk shihet — por ndihet çdo ditë.

Dhe ndoshta këtu qëndron edhe pesha më e madhe morale e kësaj historie: fakti që këto zëra nuk kërkojnë privilegje, por barazi; nuk kërkojnë mëshirë, por drejtësi; nuk kërkojnë premtime të reja, por kujdes të vërtetë.

Në fund, fjala e Gjergj Fishta ngrihet si një kujtesë e thellë shpirtërore mbi këtë realitet:
“Flamuri kombëtar nuk ka ç’ka ban ndër ne, po kje se dashtni nuk kem’ për Atdhe!”

Bibla,Proverbat 31:8-9
“Hap gojën për të pagjeturin dhe për të gjithë ata që janë të braktisur. Mbro të drejtat e të varfërve dhe të nevojtarëve.”

Dhe mbetet pyetja që nuk ka nevojë për retorikë, por për ndërgjegje:

Sa gjatë mund të jetojë një vend, kur një pjesë e tij ende lutet për gjërat më themelore të jetës?

Vendi i Lekës,06.06.2026

Më 10 qershor shqiptarët përkujtojnë themelimin e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, ngjarjen që shënoi zgjimin politik të Kombit dhe përpjekjen e organizuar për mbrojtjen e të drejtave kombëtare nga fundi i shekullit XIX. Sot, 148 vjet më vonë, mesazhi i saj nuk lexohet vetëm në faqet e historisë, por sot dëgjohet edhe në rrugët e Tiranës, Prishtinës dhe Shkupit, ku të rinjtë shqiptarë po kërkojnë më shumë mundësi, më shumë drejtësi dhe më shumë perspektivë për të ardhmen e vet dhe të Kombit në gtrojet e veta shekullore.

Si delegatët e Lidhjes së Prizrenit, 148 vite më parë, të prirë nga Abdyl Frashëri — themelues i Lidhjes së Prizrenit dhe mund të thuhet edhe zëri i parë politik i Kombit — që u bashkuan mbi dallimet krahinore e fetare të kohës për të mbrojtur interesin kombëtar, ashtu sot rinia shqiptare po artikulon kërkesa që tejkalojnë kufijtë politikë shqiptaro-shqiptar.  Në të tre qendrat kryesore të hapësirës shqiptare dëgjohet i njëjti shqetësim: largimi masiv i të rinjve, mungesa e meritokracisë, korrupsioni, papunësia, cilësia e arsimit dhe ndjenja se politika shpesh është më e përqendruar te interesat e saj personale, politike e partiake, sesa te e ardhmja e brezit të ri.

Kanë kaluar 148 vjet që nga themelimi i Lidhjes së Prizrenit, ngjarja më e rëndësishme politike e Rilindjes Kombëtare Shqiptare. Në qershorin e vitit 1878, burrat më të shquar të kombit, të udhëhequr nga Abdyl Frashëri dhe patriotë të tjerë, u mblodhën për të mbrojtur trojet shqiptare nga copëtimi dhe për të kërkuar të drejtat kombëtare të shqiptarëve. Sot, pas gati një shekulli e gjysmë, rinia shqiptare në Tiranë, Prishtinë dhe Shkup po del në rrugë me kërkesa të tjera, por me të njëjtin shqetësim për fatin e kombit dhe të ardhmen e tij.  Nëse Lidhja e Prizrenit luftonte për mbijetesën politike dhe territoriale të Shqipërisë, të rinjtë e sotëm kërkojnë mbijetesën morale, demokratike dhe shoqërore të shteteve ku jetojnë shqiptarët.  Atëherë kërkohej mbrojtja e tokës shqiptare, ndërsa sot kërkohet mbrojtja e së ardhmes shqiptare. Atëherë kundërshtohej copëtimi i trojeve nga të huajt, ndërsa sot kundërshtohen korrupsioni, padrejtësitë, kapja e institucioneve dhe mungesa e perspektivës që po detyron shumë të rinj e të reja shqiptare – më të mirët dhe më të edukuarit e Kombit në histori – të largohen nga vendi i tyre.

Megjithëse rrethanat historike kanë ndryshuar, fryma e Lidhjes së Prizrenit mbetet pothuaj e njëjtë me dëshirat e rinisë sot për dinjitet, përfaqësim, pjesëmarrje dhe të drejtën për të vendosur vetë për të ardhmen. Në këtë kuptim, protestat e rinisë shqiptare nuk janë thjesht reagime të çastit, por vazhdimësi e një tradite të gjatë angazhimi qytetar dhe kombëtar.  Nëse Lidhja e Prizrenit ishte zëri i shqiptarëve për liri dhe bashkim kombëtar në shekullin XIX, rinia shqiptare e shekullit XXI po përpiqet të bëhet zëri i një shoqërie që kërkon demokraci më të fortë, drejtësi dhe shpresë. Kjo është ura që lidh idealet e vitit 1878 me aspiratat e brezit të sotëm.  Historia mëson se kombet ecin përpara kur dëgjojnë zërin e rinisë së tyre. Ashtu siç dëgjohet ende jehona e Lidhjes së Prizrenit e një shekulli e gjysëm më parë, edhe kërkesat e rinisë shqiptare sot, meritojnë vëmendje dhe respekt, sepse në to pasqyrohet Shqipëria dhe shqiptaria e nesërme.

Prandaj, siç e kam thënë edhe më heret, protestat dhe lëvizjet qytetare nuk duhet të shihen sot si shprehje pakënaqësie kalimtare, por si një sinjal që kërkon vëmendje kombëtare. Sepse problemi i emigrimit të të rinjve nuk është vetëm problem i Shqipërisë, Kosovës apo Maqedonisë së Veriut, por është një problem i gjithë kombit shqiptar. Çdo i ri që largohet nga Tirana, Prishtina apo Shkupi është një humbje për të gjithë hapësirën shqiptare.  Në këtë kuptim, fryma e Lidhjes së Prizrenit në këtë përvjetor merr një domethënie të re. Në vitin 1878 sfida ishte mbrojtja e tokës dhe identitetit kombëtar. Në vitin 2026 sfida është mbajtja e rinisë në trojet e veta, krijimi i mundësive për zhvillim dhe ndërtimi i institucioneve shtetërore të drejta dhe të barabarta që u japin besim dhe shpresë të gjithë qytetarëve, pa dallim. Një komb nuk rrezikon vetëm kur humbet territore. Ai rrezikon edhe kur humbet brezin e tij më të ri, më energjik dhe më të përgatitur.  Sot, ajo që duhet mbrojtur nuk është vetëm trashëgimia historike e Lidhjes së Prizrenit, por edhe e drejta e të rinjve për të ndërtuar jetën e vet në vendin e vet. Kjo kërkon më shumë bashkëpunim ndërshqiptar në arsim, ekonomi, kulturë dhe zhvillim teknologjik. Kërkon politika që e shohin rininë jo si elektorat, për përfitime partiake të pushtetit, por si partner në ndërtimin e së ardhmes.

Përvjetori i Lidhjes së Prizrenit është një kujtesë se shqiptarët kanë ditur të bashkohen kur rrezikohej e ardhmja e tyre. Sot nuk ka nevojë për kuvende lufte, por për shkëmbim idesh, projektesh dhe bashkëpunimi. Kërkesat e rinisë në Tiranë, Prishtinë dhe Shkup nuk janë të ndara. Ato janë pjesë e së njëjtës aspiratë për dinjitet, mundësi dhe drejtësi, nga shqiptarët për shqiptarët.  Mesazhi, pra që vjen nga Prizreni i vitit 1878 dhe nga rrugët e qyteteve shqiptare të sotme është i njëjtë: e ardhmja ndërtohet përmes bashkimit, jo përçarjes. Përmes bashkëpunimit, jo rivalitetit dhe përmes dëgjimit të zërit të rinisë, jo shpërfilljes së tij.  Përvjetori i Lidhjes së Prizrenit duhet të shërbejë si një kujtesë se sfidat e kohës sonë nuk mund të përballohen me përçarje në radhët e shqiptarëve. Ashtu si në vitin 1878, edhe sot kërkohet nga të gjithë — përfshir rininë, por sidomos klasën politke shqiptare — vizion, përgjegjësi dhe besim në forcën e bashkimit. Kombet që ecin përpara janë ato që dinë të ndërtojnë ura bashkëpunimi dhe jo mure ndarjeje.  Në këtë përvjetor të madh historik, mesazhi për shqiptarët kudo në trojet e tyre është i qartë. Është OK, të ruajnë dallimet politike si pjesë të demokracisë, por të forcojmë, njëkohsisht, unitetin kombëtar për çështjet që prekin të ardhmen e përbashkët. Ky ishte mësimi i Lidhjes së Prizrenit dhe kjo mbetet detyra e shqiptarëve sot.  Sepse bashkimi në mendje, besë e zemër, nuk është vetëm një ideal historik. Ai ai është kushti themelor për zhvillimin, dinjitetin dhe fuqinë e shqiptarëve në shekullin XXI.

Edhe njëherë pra, nëse Lidhja e Prizrenit ishte projekti i mbijetesës kombëtare të shqiptarëve në shekullin XIX, atëherë investimi te rinia dhe bashkëpunimi mbarëshqiptar, duhet të jetë sot projekti kombëtar i të gjithë shqiptarëve pa dallim në shekullin XXI. Vetëm kështu do të nderohet vërtetë trashëgimia e atyre që, më 10 qershor 1878, hodhën themelet e vetëdijes politike dhe kombëtare shqiptare. Abdyl Frashëri dhe bashkëluftëtarët e tij u kanë lënë pasardhësve të tyre një mësim dhe porosi që nuk e ka humbur vlerën deri në ditët e sotëme. Se është normale në një demokraci të mirëfilltë, se shqiptarët mund dhe duhet të kenë bindje të ndryshme politike, por kur bëhet fjalë për interesat madhore kombëtare,  ndër të tjera, luftën kundër korrupsionit, për arsimin, kulturën, gjuhën dhe të ardhmen e Kombit, ata duhet të flasin me një zë. Ky ishte mesazhi i Lidhjes së Prizrenit në vitin 1878. Ky është mesazhi i saj edhe në vitin 2026, nepërmjet zërit të rinisë shqiptare dhe protestave të tyre ditët e fundit në hapësirën shqiptare.

Frank Shkreli

Abdyl Frashëri i Madh. Njëri prej zërave të parë politik të Kombit.

Ku janë sot burrat e Kuvendit?!

Shqipëria dhe Kosova janë dy republika sovrane, të ndërtuara mbi kushtetutat e tyre, institucionet demokratike dhe vullnetin e qytetarëve të tyre. Ato janë të lidhura ngushtë nga historia, kultura, gjuha dhe interesat kombëtare, por njëkohësisht përbëjnë dy shtete të veçanta me kompetenca, përgjegjësi dhe rend kushtetues të pavarur.

Pikërisht për këtë arsye, respekti ndaj shtetësisë dhe sovranitetit kërkon që debatet politike, protestat dhe proceset që lidhen me qeverisjen e brendshme të Shqipërisë të mbeten, në radhë të parë, përgjegjësi e qytetarëve të Republikës së Shqipërisë, ashtu siç çështjet e brendshme të Kosovës u takojnë qytetarëve të Republikës së Kosovës.

Në një shoqëri demokratike, secili ka të drejtë të shprehë mendimin e vet dhe të tregojë solidaritet me kauza që i konsideron të drejta.

Megjithatë, duhet të ekzistojë një dallim i qartë ndërmjet solidaritetit qytetar dhe përfshirjes në procese politike që lidhen drejtpërdrejt me rendin e brendshëm të një shteti tjetër. Ky dallim nuk është formalitet, por një parim i rëndësishëm i kulturës demokratike dhe i marrëdhënieve të shëndosha ndërmjet shteteve.

Përdorimi i simboleve shtetërore të Kosovës ose angazhimi aktiv i qytetarëve të Kosovës në protesta që kanë kërkesa ekskluzivisht të brendshme për Shqipërinë mund të krijojë perceptime të panevojshme politike dhe të zbehë kufirin e domosdoshëm ndërmjet solidaritetit kombëtar dhe respektimit të sovranitetit shtetëror. Në raste të tilla, ruajtja e qartësisë institucionale është në interes të të dy shteteve.

Forca e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Shqipërisë nuk matet me përzierjen e roleve politike apo me përfshirjen në debatet e brendshme të njëra-tjetrës. Ajo matet me respektin reciprok ndaj institucioneve, me bashkëpunimin strategjik, me mbështetjen në çështjet me interes të përbashkët kombëtar dhe me respektimin e vullnetit demokratik të qytetarëve të secilit shtet.

Prandaj, mbrojtja e sovranitetit të Shqipërisë dhe e sovranitetit të Kosovës nuk janë qëndrime kundër njëra-tjetrës; përkundrazi, ato janë shprehje e të njëjtit parim demokratik. Sa më shumë të respektohen kufijtë institucionalë dhe kompetencat kushtetuese të secilit shtet, aq më të forta bëhen shtetësia e Kosovës, shteti shqiptar dhe marrëdhëniet ndërmjet tyre.

Respektimi i këtij parimi nuk e zbeh solidaritetin kombëtar. Përkundrazi, e vendos atë mbi baza më të qëndrueshme, më të përgjegjshme dhe më të denja për dy shtete shqiptare që synojnë të forcojnë demokracinë, institucionet dhe dinjitetin e tyre në arenën ndërkombëtare.

Flamuri i Kosovës nuk duhet të përdoret për çështje të brendshme të Shqipërisë

Shqipëria dhe Kosova janë dy republika sovrane, me kushtetuta, institucione dhe përgjegjësi të ndara shtetërore. Marrëdhënia e veçantë ndërmjet tyre buron nga historia, gjuha dhe përkatësia kombëtare, por pikërisht për këtë arsye duhet të mbështetet mbi respektin reciprok për sovranitetin dhe rendin kushtetues të secilit shtet.

Debatet politike, protestat dhe proceset që lidhen me qeverisjen e brendshme të Republikës së Shqipërisë janë çështje që u përkasin para së gjithash qytetarëve të Shqipërisë. Në të njëjtën mënyrë, çështjet e brendshme të Republikës së Kosovës janë përgjegjësi e qytetarëve dhe institucioneve të Kosovës. Ky është një parim themelor i shtetësisë demokratike dhe i marrëdhënieve normale ndërmjet dy shteteve.

Për këtë arsye, përdorimi i flamurit shtetëror të Kosovës në protesta që kanë kërkesa ekskluzivisht të brendshme për Shqipërinë është i papërshtatshëm dhe politikisht i panevojshëm.

Flamuri i Kosovës nuk është simbol i një grupi protestues, as simbol i një kauze lokale në Shqipëri. Ai është simbol zyrtar i një shteti sovran, i sakrificës së qytetarëve të Kosovës dhe i rendit kushtetues të Republikës së Kosovës.

Ata që e përdorin flamurin e Kosovës në çështje që nuk lidhen me interesat shtetërore të Kosovës duhet të jenë të vetëdijshëm se po e nxjerrin atë jashtë kontekstit që përfaqëson. Një simbol shtetëror nuk duhet të përdoret për të dhënë përshtypjen se një shtet apo qytetarët e tij janë pjesë e një përballjeje politike që i përket rendit të brendshëm të një shteti tjetër.

Solidariteti kombëtar është një vlerë e rëndësishme dhe askush nuk e vë atë në dyshim. Por solidariteti nuk nënkupton përzierje të roleve politike dhe as përdorim të simboleve shtetërore në çdo debat apo protestë. Përkundrazi, respekti i ndërsjellë kërkon që secili shtet të ruajë qartësinë e përfaqësimit të vet institucional dhe simbolik.

Kosova nuk forcohet duke u përfshirë në debatet e brendshme të Shqipërisë, as Shqipëria nuk forcohet duke u përfshirë në debatet e brendshme të Kosovës.
Të dyja forcohen kur qytetarët dhe institucionet e tyre respektojnë kufijtë e përgjegjësive politike dhe kushtetuese.

Prandaj, flamuri i Kosovës duhet të mbetet simbol i shtetit të Kosovës dhe i interesave të qytetarëve të saj, jo mjet për t’u përdorur në protesta që trajtojnë çështje të brendshme të Republikës së Shqipërisë. Respekti për flamurin nënkupton respekt për shtetin që ai përfaqëson.

Vendi i Lekës,03.06.2026

 Nga protestat e ditëve të fundit të rinisë shqiptare në Tiranë dhe në Shkup, kohët e fundit, po vihet re një zgjim i ri qytetar, anë e mbanë trojeve shqiptare, sidomos në radhët e rinisë shqiptare. Edhe rinia e Kosovës gjëndet këto ditë përballë një momenti vendimtar — Zgjedhjet e 7 qershorit zhvillohen në një kohë kur rinia shqiptare në rajon po dëshmon një aktivizim të ri qytetar. Protestat e fundit të të rinjve në Tiranë dhe Shkup kanë treguar se brezi i ri nuk është më i gatshëm të qëndrojë indiferent përballë çështjeve që prekin të ardhmen e tij. Në Tiranë, të rinjtë janë bërë pjesë e lëvizjeve qytetare dhe protestave për kauza publike e politike — ndërsa në Shkup mijëra studentë shqiptarë dolën, më heret,  në mbrojtje të së drejtës për përdorimin e gjuhës shqipe në provimet shtetërore, duke e kthyer çështjen në një debat të gjerë shoqëror dhe kombëtar.

Këto zhvillime përçojnë një mesazh të qartë se rinia shqiptare nuk kërkon më vetëm të dëgjohet, por edhe të ndikojë. Ajo po refuzon rolin e spektatorit dhe po kërkon të jetë pjesë e vendim-marrjes, për çeshtjet që prekin të ardhmen e tyre. Pikërisht, për këtë arsye, zgjedhjet e 7 qershorit në Kosovë përbëjnë një provë të rëndësishme për vetëdijen politike të brezit të ri në atë vend. Prandaj, nëse protestat e rinisë në Tiranë dhe në Shkup janë shënja serioze e një zgjimi të ri qytetar e rinor ndër shqiptarët, atëherë 7 qershori mund të jetë dita kur ky zë do të dëgjohet fuqishëm edhe në kutitë e votimit të Kosovës këtë të dielë. Jo vetëm për të zgjedhur qeverinë e ardhshme, por edhe për të përcaktuar përparsitë e dekadës së ardhshme dhe përtej, për shqiptarët në Ballkanin Perëndimor.  Sepse, në fund të fundit, e ardhmja e Kosovës dhe e gjithë trojeve shqiptare do varet gjithnjë e më shumë nga brezi që sot kërkon, jo thjesht, të përfaqësohet, por të marrë pjesë drejtpërdrejt edhe në formësimin e saj. Protestat dhe reagimet publike janë mjetet të fuqishme demokratike, por ndryshimi rrënjësor dhe afatgjat, që sot kërkojnë shqiptarët, nevojit pjesëmarrje të drejtpërdrejt në proceset politike dhe institucionale. Në ketë mes, vota – VOTA, vërtetë e LIRË — mbetet instrumenti më i fortë për ta shndërruar pakënaqësinë në ndryshim konkret, por pa përjashtuar as protestat, që janë pjesë e demokracisë së mirëfillt dhe e drejtë e qytetarëve.

Përballë sfidave si papunësia, emigrimi, cilësia e arsimit dhe mungesa e mundësive, të rinjtë kanë arsye të mjaftueshme për të kërkuar politika konkrete dhe jo vetëm premtime elektorale. Vota e tyre duhet të jetë një votë e informuar, e bazuar në programe dhe vizione për të ardhmen, e jo në retorikë politike e 22- partive politike që po marrin pjesë në zgjedhjet e 7 qershorit.  Thuhet shpesh se Kosova ka popullsinë më të re në Evropë. Banorët e Kosovës nën moshën 25-vjeçare përbëjnë ende mbi 55-përqind të popullsisë totale, megjithë emigracionin masiv, mbetet një faktor elektoral ky me shumë rëndësi  që mund të vendosë rezultatin përfundimtar në zgjedhje.

Historia politike e shqiptarëve ka treguar se momentet e kthesës dhe ndryshimit të madh kanë ardhur shpesh nga energjia dhe vizioni i brezave të rinj. Pikërisht, për këtë arsye, zgjedhjet e 7 qershorit në Kosovë nuk duhet të shihen vetëm si një garë mes partive politike. Ato janë edhe një provë për aftësinë e sistemit politik që të kuptojë dhe të përfaqësojë kërkesat e një brezi të ri të shqiptarëve që duan një distancim nga politikat e vjetra përçarse dhe nga influencat e ideologjive të huaja — përfshir ato të mbeturinave ish-komuniste në të dy anët e kufirit – fatkeqsisht, ende të gjalla në politikën e hapësirës shqiptare, 35-vjet pas shembjes së Murit të Berlinit.  Ashtu siç ka ndodhur edhe në Shqipëri, nëse partitë politike në Kosovë vazhdojnë të mbështeten te narrativat tradicionale dhe te figurat e konsumuara politike, atëherë edhe ato rrezikojnë të humbasin lidhjet me segmentin më dinamik të shoqërisë shqiptare kudo, përfshir Kosovën.

Mund të themi se lajmi i ditës është se po shohim një gjeneratë shqiptare që nuk mjaftohet me slogane politike por kërkon rezultate konkrete për ndryshim dhe për një jetë më të mirë për të gjithë.  Kemi të bëjmë me një brez rinie që komunikon ndryshe, organizohet ndryshe dhe ushtron presion politik e publik, përmes instrumenteve modernë të komunikimit dhe mobilizimit qytetar.

Shqiptarët sot nuk janë më të izoluar si në komunizëm brenda kufijve artificial shtetëror. Trojet shqiqtare janë sot më të lidhura se kurrë më parë, ndërmjet vetes dhe me botën dhe shumë mirë e informuar. Çdo protestë në Tiranë, ndiqet në Prishtinë, ashtu si edhe çdo debat në Prishtinë ndiqet në Shkup e më gjërë.

Energjia që po shihet sot në rrugët e Tiranës dhe Shkupit më heret, duhet të shndërrohet në një pjesëmarrje demokratike edhe në votimet në Kosovë, pasnesër.

Protesta, si gjithmonë kudo në botë, është një formë e rëndësishme e angazhimit qytetar, por vota kur është e lirë, mbetet instrumenti më i fuqishëm për të sjellë ndryshim. Nëse rinia shqiptare arrin ta bashkojë zërin e protestës me forcën e votës, ajo mund të bëhet faktori më i rëndësishëm në përcaktimin e drejtimit që do të marrë vendi dhe dhe Kombi shqiptar më vitet dhe dekadat e ardhme.

Më 7 qershor, të rinjtë e Kosovës kanë mundësinë të dëshmojnë se janë jo vetëm e ardhmja e vendit, por edhe forca që mund të ndikojë vendimet e së tashmes. Në fund të fundit, një demokraci është aq e fortë sa edhe pjesëmarrja e brezit të ri që do ta trashëgojë atë demokraci. Prandaj, ashtu si edhe rinia që po proteston në Tiranë dhe në Shkup, edhe rinia e Kosovës gjëndet sot përballë një momenti vendimtar, në prak të zgjedhjeve të 7 qershorit. Sepse e ardhmja e Kosovës, si shtet i lirë, i pavarur dhe demokratik por edhe e Shqipërisë dhe gjithë hapësirës shqiptare në Ballkanin Perendimor, do varet gjithnjë e më shumë nga brezi që sot kërkon jo vetëm të përfaqsohet, por edhe të marrë pjesë dejtpërdrejt në formësimin e asaj së ardhme që ky brez kërkon sot për veten, për familjet e tyre dhe për mbarë Kombin.

Frank Shkreli

In the light of Abraham Lincoln and the doctrine of constitutional democracy

Abstract

This article addresses popular sovereignty as a fundamental principle of the constitutional order in the Republic of Kosovo and as a structural limitation on the exercise of political power. Drawing on the political philosophy of Abraham Lincoln, the classical doctrine of the social contract, and contemporary principles of constitutionalism, the study argues that sovereignty is not transferred to representative institutions but remains permanently vested in the people as the source of state legitimacy. The article also analyzes the role of the Constitutional Court and the legal limits of political mandate within the constitutional order of Kosovo.

I. Introduction

Popular sovereignty is the fundamental principle upon which every democratic constitutional order is built. It establishes that the source of state authority does not lie in institutions but in citizens as the original holders of political power.¹

In the Western political tradition, Abraham Lincoln articulated this principle in a paradigmatic way in the Gettysburg Address, defining democracy as government “of the people, by the people, for the people.”² This formulation has become a normative reference point of modern democracy.

In the context of the Republic of Kosovo, this principle acquires a direct legal character, as the Constitution places the people as the source of state sovereignty.³

II. Sovereignty as a Constitutional Norm

In modern constitutional theory, sovereignty is not an abstract political concept but a binding legal norm. Hans Kelsen describes the state as a system of hierarchical norms, where the Constitution stands at the top of the legal order.⁴

From this follows that:

institutions are not the source of sovereignty;
they are legal products of it;

and they are limited by the Constitution.

This structure ensures that public power does not become uncontrolled authority.

III. Lincoln and the Nature of Political Mandate

In Lincoln’s philosophy, government is a “public trust” rather than political property.⁵
This implies that its legitimacy depends on the continuous consent of the governed and its service to the public interest.

According to Harry Jaffa, this constitutes the moral foundation of democratic governance, where power is justified only as long as it respects the natural equality of citizens.⁶

IV. The Constitution of Kosovo and the Structure of Sovereignty

The Constitution of the Republic of Kosovo explicitly provides:

“Sovereignty of the Republic of Kosovo derives from the people, belongs to the people and is exercised in accordance with the Constitution.”⁷

This formulation establishes a clear legal structure:

the people as the source;

institutions as the exercisers;

the Constitution as the limit.

This is an expression of the principle of constitutional supremacy.⁸

V. Limits of Political Representation

In constitutional democracy, the representative mandate is limited and does not constitute a transfer of sovereignty.

Ronald Dworkin emphasizes that democracy is not merely majority rule, but a system constrained by constitutional rights and fundamental legal principles.⁹

Therefore:

representatives cannot alter the constitutional structure of the state;

they cannot act beyond delegated competencies;

and they cannot avoid constitutional review.

VI. The Role of the Constitutional Court

The Constitutional Court of the Republic of Kosovo is the ultimate authority for interpreting the Constitution and ensuring the constitutional order.¹⁰

It guarantees:

the supremacy of the Constitution;

control over political power;

and protection of the separation of powers.

This role is essential for the functioning of the rule of law.

VII. Political Context and Challenges of Sovereignty

In Kosovo’s political practice, international dialogue processes and political agreements create tension between:

the need for political compromise;

and the obligation to preserve the constitutional order.

Under international law, no agreement may produce legal effects if it conflicts with the fundamental constitutional norms of the state.¹¹

VIII. Democratic Accountability

Popular sovereignty is realized not only through elections but through continuous control of public power.

Its instruments include:

free elections;

parliamentary oversight;

the constitutional judiciary;

free media;

and civil society.

Bruce Ackerman describes this as a continuous process of constitutional legitimacy.¹²

IX. Theoretical and International Dimension

Modern constitutional doctrine considers popular sovereignty as interdependent with the principle of the rule of law.

The Venice Commission emphasizes that functional democracy requires limiting majority power through constitutional constraints.¹³

Meanwhile, the ICCPR guarantees the right to political participation as a fundamental international right.¹⁴

Conclusion

Popular sovereignty in the Republic of Kosovo is a fundamental constitutional norm rather than merely a political concept. It defines the source of state legitimacy, limits the exercise of power, and ensures democratic control over institutions.

In the spirit of Abraham Lincoln, democracy remains stable only when political power remains connected to the sovereign people and when institutions operate within constitutional limits.

Footnotes:
¹ Hans Kelsen, General Theory of Law and State (Harvard University Press, 1945), 181–196.
Kelsen develops the theory of the state as a hierarchical normative system in which the validity of every legal norm derives from a higher norm, up to the Constitution as the supreme act. This concept shifts sovereignty from political organs to the normative structure of the legal order, establishing the principle of legality as the foundation of the modern state.
² Abraham Lincoln, Gettysburg Address (1863), in Roy P. Basler (ed.), Collected Works of Abraham Lincoln, Vol. VII (1953), 22–23.
The speech represents the clearest articulation of popular sovereignty in the American political tradition, linking the legitimacy of government to the will of the citizens and the principle of political equality. This text is considered a foundation of modern representative democracy.
³ Constitution of the Republic of Kosovo (2008), Article 2.
This article establishes popular sovereignty as the source of state power and sets the principle of its exercise in accordance with the Constitution, thereby creating a model of constitutionally limited sovereignty.
⁴ Hans Kelsen, Pure Theory of Law (1967), 216–224.
In this work, Kelsen develops the “pure theory of law,” according to which the legal system must be analyzed separately from morality and politics. The Constitution represents the final point of legal validity within the normative order.
⁵ Abraham Lincoln, First Inaugural Address (1861).
In this address, Lincoln emphasizes that the unity of the American state is a constitutional and moral obligation, underlining that government is not a temporary political agreement but a binding legal structure for preserving state order.
⁶ Harry V. Jaffa, Crisis of the House Divided (University of Chicago Press, 1959), 308–315.
Jaffa interprets Lincoln as a political thinker who connects the Declaration of Independence with the constitutional order, arguing that the natural equality of human beings is the normative basis of political legitimacy and limitation of power.
⁷ Constitution of Kosovo (2008), Article 2.
The repetition of this article emphasizes its function as a foundational norm of the constitutional order, defining the source of sovereignty and the structure of its institutional exercise.
⁸ Constitution of Kosovo (2008), Article 16.
This article establishes the supremacy of the Constitution over any other legal and institutional act, thereby establishing the principle of normative hierarchy within Kosovo’s legal order.
⁹ Ronald Dworkin, Freedom’s Law: The Moral Reading of the American Constitution (Harvard University Press, 1996), 15–38.
Dworkin develops the concept of moral constitutional interpretation, according to which constitutional rights have normative content that limits majority discretion and ensures the protection of the individual.
¹⁰ Constitution of Kosovo (2008), Article 112.
This article grants the Constitutional Court the competence of final interpretation of the Constitution and the guarantee of constitutional order, establishing it as the supreme interpretative body within the legal system.
¹¹ Vienna Convention on the Law of Treaties (1969), Article 27.
This article provides that states may not invoke internal law to justify failure to perform treaty obligations, reinforcing the principle of pacta sunt servanda in international public law.
¹² Bruce Ackerman, We the People: Foundations (Harvard University Press, 1991).
Ackerman develops the theory of “constitutional moments,” according to which fundamental constitutional changes occur through political mobilization of the people and not solely through ordinary institutional procedures.
¹³ Venice Commission, Rule of Law Checklist (Council of Europe, 2016).
This document sets out core standards of the rule of law, including legality, legal certainty, separation of powers, and judicial review as essential elements of constitutional democracy.
¹⁴ International Covenant on Civil and Political Rights (1966), Article 25.
This article guarantees the right to participate in public affairs, the right to vote, and to be elected under conditions of freedom and equality, forming a universal standard of representative democracy.

The Land of Leka,05.06.2026

Në dritën e Abraham Lincoln dhe doktrinës së demokracisë kushtetuese

Abstrakt

Ky artikull trajton sovranitetin popullor si parim themelor të rendit kushtetues në Republikën e Kosovës dhe si kufizim strukturor i ushtrimit të pushtetit politik. Duke u mbështetur në filozofinë politike të Abraham Lincoln, doktrinën klasike të kontratës shoqërore dhe parimet bashkëkohore të kushtetutshmërisë, studimi argumenton se sovraniteti nuk transferohet te institucionet përfaqësuese, por mbetet i përhershëm te populli si burim i legjitimitetit shtetëror. Artikulli analizon gjithashtu rolin e Gjykatës Kushtetuese dhe kufijtë juridikë të mandatit politik në kontekstin e rendit kushtetues të Kosovës.

I. Hyrje

Sovraniteti popullor është parimi themelor mbi të cilin ndërtohet çdo rend demokratik kushtetues. Ai përcakton se burimi i autoritetit shtetëror nuk qëndron te institucionet, por te qytetarët si bartës origjinalë të pushtetit politik.¹

Në traditën e mendimit politik perëndimor, Abraham Lincoln e artikuloi këtë parim në mënyrë paradigmatike në Gettysburg Address, duke e përkufizuar demokracinë si qeverisje “*nga populli, e popullit dhe për popullin*”.² Ky formulim është bërë një referencë normative e demokracisë moderne.

Në kontekstin e Republikës së Kosovës, ky parim merr karakter juridik të drejtpërdrejtë, pasi Kushtetuta e vendit e vendos popullin si burim të sovranitetit shtetëror.³

II. Sovraniteti si normë kushtetuese

Në teorinë kushtetuese moderne, sovraniteti nuk është koncept politik abstrakt, por normë juridike e detyrueshme. Hans Kelsen e përshkruan shtetin si sistem normash të hierarkizuara, ku Kushtetuta qëndron në majë të rendit juridik.⁴

Nga kjo rrjedh se:

institucionet nuk janë burim i sovranitetit;

ato janë produkte të tij juridike;

dhe janë të kufizuara nga Kushtetuta.

Kjo strukturë garanton që pushteti publik të mos shndërrohet në autoritet të pakontrolluar.

III. Lincoln dhe natyra e mandatit politik

Në filozofinë e Lincoln, qeveria është “besim publik” dhe jo pronësi politike.⁵ Kjo nënkupton se legjitimiteti i saj varet nga pëlqimi i vazhdueshëm i qytetarëve dhe nga shërbimi ndaj interesit publik.

Sipas Harry Jaffa, kjo përbën bazën morale të qeverisjes demokratike, ku pushteti është i justifikuar vetëm për aq kohë sa respekton barazinë natyrore të qytetarëve.⁶

IV. Kushtetuta e Kosovës dhe struktura e sovranitetit

Kushtetuta e Republikës së Kosovës përcakton në mënyrë eksplicite:

“Sovraniteti i Republikës së Kosovës buron nga populli, i takon popullit dhe ushtrohet në pajtim me Kushtetutën.”⁷

Ky formulim krijon një strukturë të qartë juridike:

populli si burim;

institucionet si ushtrues;

Kushtetuta si kufi.

Kjo është shprehje e parimit të supremacisë kushtetuese.⁸

V. Kufijtë e përfaqësimit politik

Në demokracinë kushtetuese, mandati përfaqësues është i kufizuar dhe nuk përbën transferim të sovranitetit.

Ronald Dworkin thekson se demokracia nuk është thjesht sundim i shumicës, por sistem i kufizuar nga të drejtat kushtetuese dhe parimet juridike themelore.⁹

Prandaj:

përfaqësuesit nuk mund të ndryshojnë strukturën kushtetuese të shtetit;

nuk mund të veprojnë jashtë kompetencave të deleguara;

dhe nuk mund të shmangin kontrollin kushtetues.

VI. Roli i Gjykatës Kushtetuese

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Kosovës është autoriteti përfundimtar për interpretimin e Kushtetutës dhe garantimin e rendit kushtetues.¹⁰

Ajo siguron:

epërsinë e Kushtetutës;

kontrollin e pushtetit politik;

mbrojtjen e ndarjes së pushteteve.

Ky rol është themelor për funksionimin e shtetit të së drejtës.

VII. Konteksti politik dhe sfidat e sovranitetit

Në praktikën politike të Kosovës, proceset e dialogut ndërkombëtar dhe marrëveshjet politike krijojnë tension ndërmjet:

nevojës për kompromis politik;

dhe detyrimit për ruajtje të rendit kushtetues.

Sipas së drejtës ndërkombëtare, asnjë marrëveshje nuk mund të ketë efekt juridik nëse bie ndesh me normat themelore kushtetuese të shtetit.¹¹

VIII. Llogaridhënia demokratike

Sovraniteti popullor nuk realizohet vetëm përmes zgjedhjeve, por përmes kontrollit të vazhdueshëm të pushtetit publik.

Instrumentet e tij janë:

zgjedhjet e lira;

kontrolli parlamentar;

gjyqësori kushtetues;

media e lirë;

dhe shoqëria civile.

Bruce Ackerman e përshkruan këtë si proces të vazhdueshëm kushtetues të legjitimitetit demokratik.¹²

IX. Dimensioni teorik dhe ndërkombëtar

Doktrina moderne kushtetuese e konsideron sovranitetin popullor si të ndërvarur nga parimi i sundimit të ligjit.

Venice Commission thekson se demokracia funksionale kërkon kufizim të shumicës përmes Kushtetutës.¹³

Ndërkohë, ICCPR garanton të drejtën e pjesëmarrjes politike si e drejtë themelore ndërkombëtare.¹⁴

Përfundim

Sovraniteti popullor në Republikën e Kosovës është normë themelore kushtetuese dhe jo vetëm koncept politik. Ai përcakton burimin e legjitimitetit shtetëror, kufizon ushtrimin e pushtetit dhe garanton kontrollin demokratik mbi institucionet.

Në frymën e Abraham Lincoln, demokracia mbetet e qëndrueshme vetëm kur pushteti politik qëndron i lidhur me vullnetin e popullit sovran dhe kur institucionet veprojnë brenda kufijve të Kushtetutës.

Fusnota:
¹ Hans Kelsen, General Theory of Law and State (Harvard University Press, 1945), 181–196.
Kelsen zhvillon teorinë e shtetit si sistem normativ hierarkik, ku vlefshmëria e çdo norme juridike rrjedh nga një normë më e lartë, deri te Kushtetuta si akt suprem. Ky koncept zhvendos sovranitetin nga organet politike tek struktura normative e rendit juridik, duke vendosur parimin e legalitetit si bazë të shtetit modern.
² Abraham Lincoln, Gettysburg Address (1863), in Roy P. Basler (ed.), Collected Works of Abraham Lincoln, Vol. VII (1953), 22–23.
Fjalimi përfaqëson artikulimin më të qartë të sovranitetit popullor në traditën politike amerikane, duke e lidhur legjitimitetin e qeverisjes me vullnetin e qytetarëve dhe parimin e barazisë politike. Ky tekst konsiderohet themel i demokracisë përfaqësuese moderne.
³ Kushtetuta e Republikës së Kosovës (2008), neni 2.
Ky nen përcakton sovranitetin popullor si burim të pushtetit shtetëror dhe vendos parimin e ushtrimit të tij në përputhje me Kushtetutën, duke krijuar modelin e sovranitetit të kufizuar kushtetues.
⁴ Hans Kelsen, Pure Theory of Law (1967), 216–224.
Në këtë vepër, Kelsen thekson “teorinë e pastër të së drejtës”, sipas së cilës sistemi juridik duhet të analizohet i ndarë nga morali dhe politika. Kushtetuta është pika e fundit e vlefshmërisë juridike brenda rendit normativ.
⁵ Abraham Lincoln, First Inaugural Address (1861).
Në këtë adresim, Lincoln thekson se bashkimi i shtetit amerikan është obligim kushtetues dhe moral, duke nënvizuar se qeveria nuk është marrëveshje e përkohshme politike, por strukturë e detyrueshme juridike për ruajtjen e rendit shtetëror.
⁶ Harry V. Jaffa, Crisis of the House Divided (University of Chicago Press, 1959), 308–315.
Jaffa interpreton Lincoln-in si mendimtar politik që lidh Deklaratën e Pavarësisë me rendin kushtetues, duke argumentuar se barazia natyrore e njerëzve është bazë normative e legjitimitetit politik dhe kufizimit të pushtetit.
⁷ Kushtetuta e Kosovës (2008), neni 2.
Ripërsëritja e këtij neni thekson funksionin e tij si normë themelore e rendit kushtetues, që përcakton burimin e sovranitetit dhe strukturën e ushtrimit të tij institucional.
⁸ Kushtetuta e Kosovës (2008), neni 16.
Ky nen përcakton supremacinë e Kushtetutës mbi çdo akt tjetër juridik dhe institucional, duke vendosur parimin e hierarkisë normative brenda rendit juridik të Kosovës.
⁹ Ronald Dworkin, Freedom’s Law: The Moral Reading of the American Constitution (Harvard University Press, 1996), 15–38.
Dworkin zhvillon konceptin e interpretimit moral të Kushtetutës, sipas të cilit të drejtat kushtetuese kanë përmbajtje normative që kufizon diskrecionin e shumicës politike dhe garanton mbrojtjen e individit.
¹⁰ Kushtetuta e Kosovës (2008), neni 112.
Ky nen i jep Gjykatës Kushtetuese kompetencën për interpretimin përfundimtar të Kushtetutës dhe garantimin e rendit kushtetues, duke e vendosur atë si organin suprem interpretativ brenda sistemit juridik.
¹¹ Vienna Convention on the Law of Treaties (1969), neni 27.
Ky nen përcakton se shtetet nuk mund të justifikojnë moszbatimin e detyrimeve ndërkombëtare me të drejtën e brendshme, duke forcuar parimin e pacta sunt servanda në të drejtën ndërkombëtare publike.
¹² Bruce Ackerman, We the People: Foundations (Harvard University Press, 1991).
Ackerman zhvillon teorinë e “constitutional moments”, sipas së cilës ndryshimet themelore kushtetuese ndodhin përmes mobilizimit politik të popullit dhe jo vetëm përmes procedurave të zakonshme institucionale.
¹³ Venice Commission, Rule of Law Checklist (Council of Europe, 2016).
Ky dokument përcakton standardet kryesore të shtetit të së drejtës, përfshirë ligjshmërinë, sigurinë juridike, ndarjen e pushteteve dhe kontrollin gjyqësor si elemente thelbësore të demokracisë kushtetuese.
¹⁴ International Covenant on Civil and Political Rights (1966), neni 25.
Ky nen garanton të drejtën e pjesëmarrjes në jetën publike, të drejtën për të votuar dhe për t’u zgjedhur në mënyrë të lirë dhe të barabartë, duke përbërë standard universal të demokracisë përfaqësuese.

Vendi i Lekës,05.06.2026

Ka fjalë që nuk vdesin. Ka mendime që i mbijetojnë kohës, pushteteve, sistemeve dhe brezave. Ato mbeten si kambana që bien sa herë një komb gjendet përballë vetvetes. Një nga këto është thënia e Naim Frashërit: “Djalin që tradhton atdheun, nuk e do as nëna e vet.”

Në pamje të parë duket një fjali e thjeshtë. Por në të vërtetë ajo përmban një filozofi të tërë kombëtare dhe etike. Atdheu, për Naimin, nuk ishte vetëm toka në kuptimin fizik apo gjeografik. Nuk ishte vetëm flamuri si simbol shtetëror. Nuk ishte vetëm gjuha si mjet komunikimi. Atdheu ishte një strukturë e plotë ku ndërthuren ndërgjegjja kolektive e një populli, kujtesa historike, sakrificat e brezave të mëparshëm dhe përgjegjësia morale ndaj brezave që ende nuk kanë lindur.

Në këtë kuptim, atdheu është një kontratë historike e pashkruar ndërmjet së kaluarës, së tashmes dhe së ardhmes. Ai nuk është pronë individuale, por një e mirë publike e trashëguar, e cila kërkon ruajtje, zhvillim dhe përgjegjësi të vazhdueshme.

Sot, më shumë se një shekull pas Naimit, Shqipëria është një shtet i njohur ndërkombëtarisht, me kufij të përcaktuar dhe me institucione formale të konsoliduara në kuptimin juridik. Askush nuk na ndalon të flasim shqip. Askush nuk na mohon identitetin kombëtar. Askush nuk na ndalon të quhemi shqiptarë në kuptimin politik dhe juridik të fjalës.

Por në nivel sociologjik dhe institucional lind një pyetje shumë më e thellë dhe më komplekse:

A jemi vërtet të lirë kur besimi tek institucionet është i brishtë?

A jemi vërtet të fortë kur kapitali njerëzor largohet në mënyrë të vazhdueshme?

A jemi vërtet të zhvilluar kur pasuritë publike shpesh perceptohen si burim konflikti dhe jo si instrument mirëqenieje kolektive?

Këto pyetje nuk kërkojnë përgjigje thjesht politike apo elektorale. Ato kërkojnë një analizë më të thellë etike, institucionale dhe strukturore.

Sepse në thelb, kriza më e madhe e Shqipërisë bashkëkohore nuk është vetëm ekonomike apo infrastrukturore. Ajo është një krizë e besimit shoqëror dhe e përgjegjësisë publike, e cila reflektohet në marrëdhënien midis qytetarit dhe shtetit.

Shqipëria që po zbrazet

Një komb nuk humbet vetëm kur pushtohet nga jashtë. Në teorinë moderne të shtetit, një komb mund të humbasë edhe përmes proceseve të brendshme të dobësimit demografik, ekonomik dhe institucional.

Sot, në shumë zona të Shqipërisë, fenomeni i shpopullimit është bërë strukturor. Ai nuk është më një proces i izoluar, por një trend afatgjatë që ndikon drejtpërdrejt në organizimin social të vendit. Shkolla mbyllen jo për arsye politike, por për mungesë nxënësish. Komunitete të tëra rurale humbasin funksionalitetin e tyre ekonomik dhe social.

Hapësira të tëra territoriale kalojnë nga dinamika aktive në gjendje pasiviteti demografik.

Në këtë kontekst, emigracioni nuk mund të interpretohet vetëm si zgjedhje individuale ekonomike. Ai përfaqëson edhe një indikator të perceptimit kolektiv mbi cilësinë e institucioneve dhe mundësive të brendshme të zhvillimit. Në sociologjinë politike, kjo shpesh interpretohet si “largim strukturor”, ku qytetarët nuk reagojnë vetëm ndaj varfërisë, por ndaj mungesës së besimit në stabilitetin dhe drejtësinë e sistemit.

Të rinjtë largohen jo sepse e mohojnë vendin e tyre, por sepse kërkojnë një horizont më të parashikueshëm të jetës. Kjo krijon një paradoks të thellë identitar: lidhje emocionale e fortë me atdheun, por distancim praktik nga realiteti i tij.

Thethi – simbol i konfliktit midis zhvillimit dhe trashëgimisë

Kur përmendet Thethi, nuk kemi të bëjmë vetëm me një njësi gjeografike apo turistike. Në një analizë më të gjerë, Thethi përfaqëson një rast studimor të marrëdhënies midis zhvillimit ekonomik dhe ruajtjes së kapitalit kulturor e natyror.

Ky territor është produkt i një historie të gjatë mbijetese dhe adaptimi. Banorët e zonës kanë ruajtur jo vetëm mjedisin natyror, por edhe një mënyrë jetese tradicionale, e cila përbën pjesë të trashëgimisë kulturore shqiptare.

Në këtë kuptim, çdo ndërhyrje zhvillimore në zona të tilla nuk është thjesht çështje urbanistike apo ekonomike, por një çështje e menaxhimit të trashëgimisë kolektive.

Debati që lind nuk është midis zhvillimit dhe moszhvillimit, por midis dy modeleve të zhvillimit:

një model që e sheh territorin si burim ekonomik afatshkurtër dhe një model që e sheh atë si kapital afatgjatë kulturor, ekologjik dhe social.

Një shtet institucionalisht i konsoliduar nuk imponohet mbi komunitetin, por ndërton mekanizma pjesëmarrës që e integrojnë atë në vendimmarrje.

Vlora dhe bregdeti shqiptar si hapësirë strategjike

Në jug të vendit, bregdeti shqiptar përfaqëson një nga asetet më të rëndësishme ekonomike dhe gjeostrategjike të shtetit.

Nga perspektiva e ekonomisë politike, ky territor është një burim i rëndësishëm i zhvillimit përmes turizmit, investimeve dhe shërbimeve. Megjithatë, literatura mbi zhvillimin e qëndrueshëm thekson se çdo rritje ekonomike që nuk shoqërohet me planifikim të kujdesshëm hapësinor dhe ekologjik mund të prodhojë pasoja afatgjata negative.

Në këtë kuadër, problemi nuk është vetë investimi, por cilësia e qeverisjes së tij:
transparenca, përfshirja e komuniteteve lokale dhe balanca midis interesit publik dhe privat.

Çështja e detit dhe dimensioni i sovranitetit

Në teorinë e marrëdhënieve ndërkombëtare, sovraniteti nuk nënkupton vetëm ekzistencën formale të shtetit, por aftësinë e tij për të kontrolluar dhe mbrojtur interesat strategjike në hapësirat e tij juridiksionale.

Hapësirat detare përbëjnë një dimension të rëndësishëm të sovranitetit modern, pasi lidhen me burime ekonomike, siguri kombëtare dhe pozicionim gjeopolitik.

Për këtë arsye, çdo debat mbi kufijtë detarë nuk është thjesht teknik, por edhe politik dhe simbolik, pasi prek ndjeshmërinë historike të shtetit shqiptar mbi integritetin territorial.

Kriza e drejtësisë dhe besimit institucional

Një nga treguesit më të rëndësishëm të konsolidimit demokratik është niveli i besimit institucional. Kur qytetarët perceptojnë se drejtësia nuk është e barabartë për të gjithë, krijohet një deficit legjitimiteti që nuk mund të kompensohet vetëm me zhvillim ekonomik.

Barazia para ligjit, transparenca dhe llogaridhënia janë shtylla të domosdoshme të shtetit modern. Pa to, çdo reformë strukturore mbetet e paplotë në perceptimin publik.

Arsimi dhe dimensioni i kapitalit njerëzor

Në mendimin e Rilindjes Kombëtare, arsimi ishte instrumenti kryesor i emancipimit shoqëror dhe politik. Në kontekstin bashkëkohor, ai mbetet faktori kryesor i zhvillimit ekonomik dhe institucional.
Megjithatë, sfida aktuale nuk është vetëm aksesimi i arsimit, por cilësia e tij dhe lidhja me nevojat e shoqërisë dhe tregut të punës. Në këtë kuptim, arsimi nuk duhet të prodhojë vetëm diploma, por qytetarë të aftë për të marrë pjesë aktive në jetën institucionale dhe ekonomike.

Patriotizmi si përgjegjësi institucionale dhe qytetare

Patriotizmi, në një interpretim bashkëkohor, nuk është një ndjenjë retorike apo simbolike, por një formë përgjegjësie ndaj së mirës publike.

Ai shprehet në respektimin e ligjit, mbrojtjen e pasurisë publike, pjesëmarrjen qytetare dhe kërkesën për llogaridhënie institucionale.

Në këtë kuptim, patriotizmi nuk është monopol i diskursit politik, por një praktikë e përditshme shoqërore.

Amaneti për brezat që vijnë

Në një perspektivë afatgjatë historike, çdo shoqëri gjykohet jo nga deklaratat e saj, por nga rezultatet strukturore që i lë brezave të ardhshëm.

Pyetjet thelbësore që përcaktojnë këtë gjykim janë:

cilësia e mjedisit natyror,

qëndrueshmëria e institucioneve,

niveli i besimit social,

dhe perspektiva e kapitalit njerëzor.

Në këtë kuptim, amaneti i Naim Frashërit nuk është vetëm një thirrje morale, por një parim i vazhdueshëm i përgjegjësisë historike.

Në fund, dilema themelore mbetet e pandryshuar:

Nëse brezat e ardhshëm do të shohin Shqipërinë si një projekt të mbrojtur dhe të ndërtuar me përgjegjësi, apo si një hapësirë të konsumuar nga mungesa e vizionit afatgjatë.

Vendi i Lekës,03.06.2026

–Unë dhe mijëra votues të pavarur do të mbështesim vetëm ata liderë që interesat shtetërore dhe kombëtare i vendosin para ambicieve personale.

E nderuara Presidente e preferuar, Vjosa Osmani!

Së bashku me Kryeministrin e preferuar, Albin Kurti, erdhët në jetën e Kosovës dhe të mbarë kombit shqiptar si hëna natën dhe dielli ditën, që e ndriçojnë tokën pas kthjellimit të qiellit të mbushur me re të zeza.

Populli shumicë ju priti me duar hapur, si politikanë të edukuar e të aftë, si liderë të shpresës dhe ndryshimit. Dhe ju e bëtë ndryshimin, i ngjallët shpresat dhe e shpëtuat Kosovën pak para shkatërrimit.

Vendimet dhe veprimet e Kryeministrit Kurti ishin shumë të vështira, por të mençura, të guximshme, strategjike dhe jetike për Kosovën në ballafaqim me agresorin hegjemonist serb dhe me diplomatët e padrejtë, interesaxhinj e disa prej tyre të korruptuar ndërkombëtarë.

Rezultat i këtyre veprimeve ishte çmontimi i strukturave ilegale serbe, zhdukja e barrikadave dhe bandave serbe, si dhe çlirimi definitiv i Veriut të Kosovës. Shkurt, Kryeministri Kurti e bëri Kosovën shtet sovran, cep më cep.

Ishe ti, e nderuara Presidente, që në mënyrë tejet profesionale, me dinjitet dhe aftësi të jashtëzakonshme, i paraqite dhe i mbrojte arritjet e Qeverisë Kurti për Kosovën në të gjitha nivelet ndërkombëtare.

Ishit ju të dy bashkë që na bëtë krenarë për pesë vite, aq sa na morën lakmi edhe popujt e shteteve fqinje. Madje, edhe shokë të mi të studimeve nga Kroacia më telefononin për të shprehur admirimin e tyre. Besuam se ju ishit politikanë ndryshe nga të tjerët, të aftë dhe të pakompromis në ndërtimin e shtetit.

Sukseset tuaja ndikuan që të dështojnë planet e regjimit serb në krye me urrejtësin e shqiptarëve, Aleksandar Vuçiq, kryeministrin pro-serb të Shqipërisë, Edi Rama, diplomatët ndërkombëtarë të korruptuar nga Serbia, disa krerë të lajthitur të opozitës së Kosovës dhe gazetarë të shitur, për ndarjen e Kosovës.

Ata nuk pushuan ditë e natë së punuari për t’ju përçarë dhe më në fund ia arritën qëllimit. Meritat kryesore për këtë i takojnë Edi Ramës. Por edhe ju të dy keni faj që e lejuat këtë, pa marrë parasysh se kush ishte fajtori më i madh.

Dëshiruam me gjithë zemër që ta vazhdonit punën historike për Kosovën së paku edhe për një mandat, por shpresat tona u shuan brenda natës. Ndodhi ndarja mes jush në mënyrën më të keqe të mundshme. Unë dhe mijëra shqiptarë të tjerë patriotë e të pavarur mbetëm të zhgënjyer dhe të shokuar për javë të tëra. Ishte një gjë e pabesueshme.

Por jeta vazhdon edhe pas ndarjeve të vështira. Politikanët dhe liderët vijnë e shkojnë; askush nuk është i pazëvendësueshëm. Më e rëndësishmja është Kosova, shteti ynë i shtrenjtë, i larë me gjakun e heronjve.

1. Kurti asnjëherë nuk foli keq për Presidenten me të cilën bashkëpunoi për pesë vite, përveç kritikave parimore, bazuar në bindjet e veta. Pretendohet se ai mund t’i ketë nxitur të tjerët, por kjo duket e pabesueshme, sepse ai vetë ishte dhe është objekt i sulmeve më të ulëta. Mund të pritej që ai, në mënyrë publike, t’i dënonte linçimet e të tjerëve ndaj teje, por as ti, znj. Osmani, nuk i ke dënuar linçimet ndaj tij.

E vërteta është se diskursi politik në Kosovë ka rënë në nivelin më të ulët. Shpifjet, sharjet, fyerjet, etiketimet dhe gënjeshtrat e pafundme nga të gjitha anët janë bërë të neveritshme. Sidomos të poshtra dhe të dënueshme janë ato që bëhen kundër një Presidenteje dhe një Kryeministri të vendit, sepse ato janë sulme edhe ndaj shtetit. Kush nuk e respekton shtetin, e turpëron veten dhe e rrezikon familjen e vet.

Bashkëngjitja jote me LDK-në, edhe pse duket shumë artificiale dhe e motivuar nga interesa personale, ka krijuar një moment të ri në jetën politike të Kosovës. Erdhi koha, të cilën kurrë nuk e dëshiruam, që të vendosim cilin prej jush ta mbështesim dhe cilit prej jush t’ia besojmë Kosovën tonë të dashur. Nuk është gjë e lehtë, por me kalimin e kohës gjërat po kthjellohen.

Me keqardhje më duhet të them se, prej momentit të shpërndarjes së ngutshme të Parlamentit e deri sot, shumë nga paraqitjet tua publike kanë qenë të pamatura, joprofesionale dhe të dëmshme për Kosovën.

Si mund të hidhet baltë mbi arritjet e jashtëzakonshme, të cilat deri dje ishin të përbashkëta, pa pikë kontrolli dhe pa pikë nevoje? Si mund të bëhen publike mospajtimet normale dhe sekretet shtetërore gjatë qeverisjes?

Përpjekjet për t’i përvetësuar të gjitha të mirat dhe për t’ia mveshur Albinit të gjitha të këqijat nuk i ha populli. Deklaratat si “qiraja e Bondsteel-it”, “pengimi i njohjeve”, “luajtja bixhoz me shtetin”, “prishja me aleatët”, “rikthimi i shtetit”, si dhe kërcënimi i votuesve me “bllokim të shtetit”, janë të panevojshme, të gabuara dhe shumë të dyshimta.

Bazuar në të gjitha këto vlerësime, vota për ty me LDK-në e zotit Abdixhiku bëhet e vështirë, ndërsa vota për Kryeministrin Kurti e lehtë. Por edhe sikur të mos ekzistonin këto gabime të njëpasnjëshme, do të mjaftonte vetëm fakti se ndërtimi i shtetit është më i rëndësishëm sesa përfaqësimi. Kosova në këtë moment bën pa ty, ndërsa nuk bën pa Kryeministrin Kurti.

Paraqitjet ndërkombëtare, njohjet e fundit të shtetit të Kosovës dhe takimi me presidentin amerikan në Bordin e Paqës ishin arritje të mëdha. Por shtrohet pyetja: nëse z. Trump do të kërkonte që të bëhej Asociacioni i komunave me shumicë serbe pa kushte, apo madje t’i jepeshin Serbisë pjesë të territorit të Kosovës, kush do të ishte ai ose ajo që do ta refuzonte?

Amerikës dhe as Kosovës nuk u duhen servilët që presin nga Amerika të bëjë punët e tyre. Interesi amerikan është për një Kosovë me liderë të fortë, të sinqertë dhe të pakorruptuar; një Kosovë të zhvilluar, demokratike dhe sovrane cep më cep, që i mbështet aksionet amerikane në Evropë dhe kudo në botë. Këto vlera, në këtë moment, i përfaqëson më së miri Kryeministri Albin Kurti.

Fotot e Presidentit legjendar Ibrahim Rugova dhe përmendja e emrit të tij gjatë fushatës zgjedhore nuk mjaftojnë për të siguruar votat e shumicës së popullit, së paku jo në zgjedhjet e 7 qershorit. Populli e ka shprehur vullnetin për z. Kurti edhe për një mandat. Votimi për LDK-në dhe për partitë e tjera, PDK-në dhe AAK-në, në këto zgjedhje nuk ka kuptim.

Krijimi i një blloku të djathtë rreth LDK-së, bazuar në parimet e vërteta rugoviste, i cili do të ishte në gjendje të konkurronte me LVV-në në zgjedhjet e rregullta pas këtij mandati, do të ishte shumë i vlefshëm për zhvillimin e demokracisë në Kosovë. Kosova dhe z. Albin Kurti kanë nevojë për një opozitë të mirëfilltë dhe konstruktive.

Një presidente e djathtë dhe parimore, në këtë drejtim, do të ishte e mirëseardhur. Por përmbajtja nga retorika negative për të kaluarën dhe paraqitja e vizionit të vërtetë rugovist për të ardhmen janë qenësore. Kjo nuk mund të bëhet me një kandidat për kryeministër përçarës dhe të kapur nga oligarkët, si z. Abdixhiku.

Kjo është e vetmja mënyrë për të pasur sukses në jetën politike të Kosovës. Nuk është e mirë humbja e një kuadri me kualifikime superiore në përfaqësimin e shtetit, të nivelit tënd, znj. Osmani. Kosova ka nevojë për kuadro të afta si ti, por me qasje pozitive ndaj politikës vendore.

Mbetet të shpresojmë se do ta gjesh forcën për të reflektuar dhe për të ndryshuar veten, por edhe një pjesë të opozitës. Sa më larg Ramave dhe Grenellëve e sa më afër popullit të Kosovës, aq më mirë për ty dhe për shtetin. Ata janë mashtrues të përkohshëm, vijnë e shkojnë si era; vetëm populli i Kosovës është i përhershëm.

Zgjedhjet e panevojshme, të lodhshme dhe të kushtueshme të 7 qershorit u shkaktuan ekskluzivisht nga LDK-ja dhe opozita, të cilëve iu bashkove dhe u bëre si ata, znj. Osmani. Ata u mashtruan keq kur menduan se ndarja e jote nga Kurti do ti zvoglonte shumë votat për te. Prandaj, të gjithë bashkë do të ballafaqoheni me ndëshkimin e popullit. Dhe, nëse vazhdoni me bojkote dhe bllokada, do të përfundoni në murin e turpit të historisë kombëtare.

Unë dhe mijëra votues të pavarur do të mbështesim vetëm ata liderë që punojnë mirë për Kosovën tonë të shtrenjtë e të shumëvuajtur, vetëm ata që interesat shtetërore dhe kombëtare i vendosin para interesave dhe ambicieve personale. Ne nuk do të lejojmë askënd “të luajë bixhoz” me votën tonë demokratike.

Me shumë respekt,

Agim Aliçkaj

Kanë kaluar mbi 8 muaj nga fotoja e 25 Shtatorit 2025 në OKB, New York ku presidentja e Kosovës do të ishte pjestare e një takimi, me praninë e Richard Grenell, asaj kohe drejtor i Qendrës Kulturore John F. Kennedy Washington DC, Presidentit të Shqipërisë Bajram Begaj, Ministres së Jashtme Elisa Spiropali, Ministrit të Jashtëm të Serbisë Marko Gjuriq dhe Ministrit të Jashtëm të Maqedonisë së Veriut Timco Mucunski.

Ky takim do të shënonte një pikëkthese në performancën e Presidentes Vjosa Osmani e do të shoqërohej me veprime të tjera të saj që do të shkaktonin habi e pyetjen e përsëritur “përse” e do të kulmonin me zhgënjimin e 6 Marsit 2026.

Vjosa Osmani nga modeli shembullor i Zyrtares më të lartë Publike, sot është modeli shembullor i rënies rrufeshëm.

Nuk mund të shmanget dyshimi se kundër Vjosa Osmanit ishte organizuar një kurth. Por eksperienca e gjatë e saj në politikë duhej ta bënte vigjilente.

Një gjë s’ka dyshim se fotoja famëkeqe do ta fundoste karierën brilante deri atëherë të Vjosa Osmanit. Asaj kohe nëpër televizionet e Kosovës u shfaq Baton Haxhiu që i doli për zot si organizator takimit të fokusuar në objektiv. Por është e pamundur, që Vjosa Osmani me mbi 25 vjet angazhim në politikë të binte si cironkë në rrjetën e batonëve dhe të hënte sapunin për djathë.

Fakti që Vjosa Osmani e mbajti të fshehtë këtë takim dhe nuk e publikoi në rrjetet sociale do të thotë se e dinte që kishte shkelur në dërrasë të kalbur.

Atëherë përse e ndërmori këtë veprim duke qenë koshiente për pasojat që do t’i shkaktonin metamorfozën duke e transformuar nga një yll i politikës në ngjitje në një yll tashmë të perënduar.

Çfarë kishte ndodhur.

Vjosa Osmani tashmë kishte rrëzuar themelin që e ngriti, kishte prerë në besë e humbur kredibilitetin e atyre që e besuan, përfshi edhe autoren e këtyre rradhëve.

***

Për kronologji, fotoja u botua në mediat e Prishtinës më 26 shtator. Në fillim e përgjysmuar nga Nacionale dhe pastaj e plotë, por e mbuluar nga mjegulla, sepse mediat nuk i dhanë qëllimshëm vemendje për transparencë.

Ndërsa Vjosa Osmani, si presidente nuk dha asnjë shpjegim. Dhe të gjitha shpjegimet gjysmake të mëpastajme nëpër studiot televizive janë një kakofoni arrogance prej kaosi fjalësh.

E keni parasysh logorinë e saj të pandalshme, duke bërë viktimën, që ta lodh veshin nga klishetë propagandistike me mjete tashmë aq të konsumuara duke shpërdorur fotot dhe emrin e liderit indipendentist, që të vrasin sytë e veshët, sepse bien erë myk hipokrizie e shtirje.

***

Kallxo.com më 26 Shtator 2026 do të botonte prononcimin e Bekim Kupinës, këshilltari për media i presidentes i cili për foton në fjalë do të sqaronte se “Ftesa ka qenë për “US- Western Balkans Roundtable”, nga tre përfaqësues të administratës Amerikane Richard Grenell, i dërguar presidencial për misione speciale, Scott Bessent, Sekretari i Shtetit për Thesarin” si dhe serbo-amerikani John Jovanovich.

Në prononcimin e tij Kupina shton se në “këtë takim kanë qenë të ftuara gjashtë shtete të Ballkanit Perëndimor, si dhe Kroacia dhe se të gjitha shtetet e ftuara kanë marrë pjesë”.

Këtu po ndalemi.

Kanë qenë të ftuara gjashtë shtetet e Ballkanit Perëndimor ok. Po në çfarë niveli janë përfaqësuar?

As Kroacia dhe as Mali i Zi nuk e pati Presidentin.

Presidentin nuk e pati as Maqedonia e Veriut, as Serbia.

Veç Kosova u paraqit me Presidenten dhe Shqipëria me Presidentin e Ministren e Jashtme.

Dhe pikërisht këtu ngarërrohet nyja.

Nuk po e diskutoj fare organizatorin, veç rrangun e përfaqësimit aspak të barabartë por disproporcional. Normalisht kemi takime homologësh. Në kontekstin konkret jo.

Serbia u paraqit me Ministrin e Jashtëm ndërsa Kosova me Presidenten, në një konfiguracion alla Kosovo i Metohija. Skandaloze.

Aspak në mënyrë adeguate, as si vend anëtar i NATO-s por në kontekstin e Open Ballkan ishte e pëfshirë edhe Shqipëria.

As në nivel ministrash të jashtëm nuk ka info se ishte përfaqësuar Mali i Zi dhe Kroacia.

Po Presidentja Vjosa Osmani çfarë deshi aty. Është e qartë Begaj dhe Spiropali janë paraqitur me urdhër të Edi Ramës. Hipotezë, dmth edhe Vjosa Osmani ka shkuar aty me urdhër të Edi Ramës.

Në takim nuk ishte Ministrja e Jashtme e Kosovës.

Supozohet se Vjosa Osmani nuk ka pyetur as Albin Kurtin dhe as Donika Gërvallën. Po sipas arsyetimeve hipotetike, Vjosa Osmani i është bashkuar me kokën e saj tryezës, duke iu bindur Edi Ramës.

Mund të themi se takimi me foton e 25 Shtatorit 2025 është pasoja, por shkaku nuk dihet. Pas shtatorit 2025, ne do të shqyenim sytë kur Edi Rama do ta merrte në mbrojtje Vjosa Osmanin nga prokurorët e Gjykatës Speciale, ish kryeprokurorin e së cilës Gjykatë Edi Rama në praninë e Presidentit Trump dhe zonjës në fjalë do ta quante “sikar”.

A nuk ngjan si narracion për triller. Opinioni publik pa edhe të tjera shfaqje jo të zakonshme të presidentes Vjosa Osmani që kulmin e dukjes e arritën më 6 Mars 2026 si epilog i prologut që nisi me foton në fjalë. Flasim gjithmonë për ato që kemi parë e dëgjuar.

Gjithësesi ajo foto e mban në këmbë hipotezën se Vjosa Osmani iu bind Edi Ramës dhe shkoi në takimin e organizuar në OKB, New York, çka e argumenton edhe Berat Buzhala, kur në një opinion të tij shkruan se “Vjosa Osmani kërkoi mbështetjen e Edi Ramës dhe Hashim Thaqit për mandatin e dytë”.

Por duke treguar bindje ndaj Edi Ramës e bënë të tejkalonte cakun, sepse Vjosa Osmani mori pjesë në një takim me format jo të barabartë përfaqësimi, duke e cënuar integritetin e institucionit të Presidentes së Republikës së Kosovës e duke shkelur vijën e kuqe.