VOAL

VOAL

DASH: Kosova dhe Serbia të shmangin retorikën negative

August 8, 2018

Komentet

Shpërthen murtaja, Kosova merr masa, ndalon importin e deleve dhe dhive nga Shqipëria

Ministria e Bujqësisë, Pylltarisë dhe Zhvillimit Rural e Kosovës në koordinim me Agjencinë e Ushqimit dhe Veterinarisë ka vendosur masë ndalese të pakohshme, për import të deleve dhe dhive nga i gjithë territori i Shqipërisë.

Bëhet e ditur se deri tek vendimi erdhi pas konfirmimit të rasteve të sëmundjes PPR (Peste des Petits Ruminants) në Qarkun e Dibrës.

“Thërrasim për vëmendje Komunat e Kosovës të brezit kufitar me Shqipërinë, përmes drejtorive të për Bujqësi të vendosin masa strikte kufizuese të lëvizjes se bagëtive të imta në kullosat e brezit kufitar. Fermerët mbajtëse të deleve dhe dhive të mbajnë nën mbikëqyrje tufat e tyre, të shmangin çfarëdo kontakti me kopetë e fermerëve nga Shqipëria”, thuhet në një njoftim të AUV-it. bw

Samiti i Diasporës- Denoncon punonjësja e Bashkisë Elbasan: Na urdhëruan të vinim në Tiranë për të mbushur karriget e Ramës

Ajo shprehet se transporti është organizuar me autobus dhe se është kërkuar prani e punonjësve pa u marrë parasysh nëse ata kanë dëshirë të marrin pjesë apo kanë angazhime familjare.

TIRANË– Një punonjëse e Bashkisë Elbasan ka bërë një denoncim lidhur me pjesëmarrjen në aktivitetin e Samitit të Diasporës. Punonjësja bashkiake ka treguar se së bashku me kolegët janë urdhëruar nga drejtuesit e bashkisë të udhëtojnë mëngjesin e sotëm drejt Tiranës me qëllim mbushjen e sallës së aktivitetit.

Në denoncimin e bërë për JOQ, ajo shprehet se transporti është organizuar me autobus dhe se është kërkuar prani e punonjësve pa u marrë parasysh nëse ata kanë dëshirë të marrin pjesë apo kanë angazhime familjare.

Ajo thotë se drejtoreshë D.Roseni, ka mbajtur shënim mungesat gjatë nisjes së autobusit dhe ka monitoruar pjesëmarrjen e stafit. Sipas saj, nëse nuk bindeshin të merrinin pjesë u rrezikohej vendi i punes.

Denoncimi i plotë:

Persh JOQ Jam nje punonjese e Bashkise Elbasan. Sot ne mengjes morem urdher nga Kryetari te shkojme me autobuz ne tirane sepse eshte Samiti i Diaspores

Do mbushim karriget e Edi Rames qe akoma i merr njerezit me detyrim neper takime. Prania ishte me detyrim edhe nga drejtoresha e D. Roseni qe merrte dhe mungesat ne deren e autobuzit

Nuk pyeten a donim a sdonim te iknim, a kemi femjne apo pleq ne shtepi. Do permbushim detyrat se perndryshe na rrezikohet vendi i punes. Ju lutem anonim se keto te hegin nga puna, jemi me keq se ne komunizem. Sms nuk cuan se kan frike se ju raportojme tek ju. Na e thane gojarisht sa arritem ne pune./Dosja.al

Paralajmërimi i ri i DASH për Shqipërinë- Revista People: Kujdes, mund të ketë sulme iraniane

Revista ‘People’ thekson se Departamenti i Shtetit ka lëshuar një paralajmërim të ri për Shqipërinë, pasi më herët ishte ambasada amerikane në Tiranë që njoftoi qytetarët të kenë kujdes.

 

TIRANË- Mediat amerikane i kanë  bërë jehonë paralajmërimit të Departamentit Amerikan të Shtetit në lidhje me Shqipërinë. Ka qenë revista ‘People’, e cila ka boptuar një artikull ku u bën thirrje amerikanëve që të bëjnë kujdes nëse zgjedhin të vizitojnë Shqipërinë.

Revista ‘People’ thekson se Departamenti i Shtetit ka lëshuar një paralajmërim të ri për Shqipërinë, pasi më herët ishte ambasada amerikane në Tiranë që njoftoi qytetarët të kenë kujdes.

Artikulli i Plotë:

Departamenti Amerikan i Shtetit ka lëshuar një paralajmërim të ri për amerikanët që vizitojnë një destinacion udhëtimi evropian që po vazhdon të rritet në popullaritet midis turistëve të huaj. Më herët këtë muaj, Ambasada e SHBA-së në Tiranë, Shqipëri, i inkurajoi qytetarët amerikanë të “ushtronin vigjilencë të shtuar” gjatë vizitës në kryeqytetin evropian. Alarmi i sigurisë i 1 prillit përmendi konkretisht se “grupet e lidhura me Iranin mund të kërkojnë të synojnë subjektet e lidhura me SHBA-në ose elementët e opozitës iraniane në Shqipëri”.

Paralajmërimi paralajmëron më tej se këto grupe “mund të synojnë gjithashtu vende të zakonshme, të tilla si vende turistike, qendra tregtare, hotele, klube dhe restorante”. Departamenti i Shtetit u rekomandon amerikanëve të qëndrojnë vigjilentë, të jenë të vetëdijshëm për mjedisin përreth, të monitorojnë median lokale dhe t’i mbajnë telefonat e tyre celularë të karikuar në rast emergjence. Aktualisht, Shqipëria kategorizohet vetëm me një këshillë udhëtimi të Nivelit 2 nga Departamenti i Shtetit. Ky përcaktim u rekomandon udhëtarëve “të ushtrojnë kujdes të shtuar”. Këshilla, e përditësuar për herë të fundit më 31 dhjetor 2024, citon krimin si arsyen kryesore për shqetësim. 

Pavarësisht paralajmërimeve, autoritetet shqiptare theksuan se “nuk ka informacion konkret në lidhje me një kërcënim real për sigurinë”, sipas një njoftimi për shtyp të përkthyer nga Ministria e Punëve të Brendshme e vendit. Pas komunikimit me policinë antiterrorizëm, Departamentin e Sigurisë Publike dhe Policisë Kriminale, të cilët janë në kontakt me Zyrën e Sigurisë së Ambasadës Amerikane, Ministri i Punëve të Brendshme Besfort Lamallari konfirmoi se “nuk ka informacion të konkretizuar, madje as inteligjencë, në lidhje me një situatë vërtet të rrezikshme”.

Ai shtoi në njoftimin e 2 prillit: “Fakti është se Shqipëria mbetet një vend i sigurt për qytetarët shqiptarë dhe për të gjithë ata që vizitojnë Shqipërinë.” Numri i përgjithshëm i turistëve të huaj që vizituan Shqipërinë në vitin 2025 u rrit në 12.47 milionë. Kjo përfaqëson një rritje prej rreth 6.6% nga viti 2024, sipas të dhënave të shqyrtuara nga Albanian Daily Neës nga zyra e statistikave të vendit. Rreth 71.5% e këtyre turistëve erdhën nga Evropa Jugore.  Travel + Leisure raporton se Shqipëria njihet për ujërat më të kaltër në botë. Turistët shpesh shijojnë kajakun, raftingun dhe zhytjen ndërsa janë në plazhet e vendit. Ndërkohë, gati tre të katërtat e tokës së saj përbëhen nga male dhe kodra./Dosja.al

“Zemra e Evropës rreh më fort në Hungari tani”-Analiza: Çfarë do të thotë fundi i sundimit të Orbanit për BE-në dhe botën?

Fundi i mandatit të Orbánit në qeveri pas 16 vitesh mund të ketë implikime të rëndësishme jo vetëm për Hungarinë , por edhe për Bashkimin Evropian, Ukrainën dhe më gjerë.

Largimi i Orbanit do të jetë një lehtësim i madh për BE-në, pasi ai ka ndihmuar Putinin të bllokojë mbështetjen evropiane për Ukrainën.

Kjo ka të ngjarë të shënojë fundin e rolit të diskutueshëm të Hungarisë brenda BE-së, duke hapur potencialisht rrugën për një kredi prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën, të cilën Viktor Orban e ka bllokuar.

Humbja e Orbánit mund të nënkuptojë gjithashtu lirimin përfundimtar të fondeve të BE-së për Hungarinë, të cilat blloku i kishte pezulluar për shkak të asaj që Brukseli e ka përshkruar si erozion të standardeve demokratike nga ana e tij.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, njoftoi me gëzim: “Zemra e Evropës rreh më fort në Hungari sonte.”

Zyrtarët e Brukselit e kanë akuzuar prej kohësh Orbanin për minimin e shtyllave kryesore të demokracisë hungareze – nga gjyqësori te media.

Largimi i tij do ta privonte gjithashtu Vladimir Putinin nga aleati i tij kryesor në BE.
Në Hungari, një fitore për partinë Magyar Tisza hap rrugën për reforma që synojnë luftimin e korrupsionit dhe rivendosjen e pavarësisë së gjyqësorit dhe institucioneve të tjera.

Megjithatë, shkalla e këtyre reformave do të varet nëse Tisza mund të sigurojë shumicën kushtetuese prej dy të tretash që do të nevojitej për të përmbysur pjesën më të madhe të trashëgimisë së Orbán-it.

Orbán e pranoi humbjen e tij, me lot në sy, duke thënë: “Pavarësisht se si zhvillohen gjërat, ne do t’i shërbejmë vendit tonë dhe kombit hungarez nga opozita”.

Kishte shqetësim se Orban nuk do të largohej i qetë, pasi kishte ndërtuar një sistem që e bëri shumë të vështirë për partinë e tij në pushtet, Fidesz, të mposhtej. Por madhësia e humbjes nuk i la zgjidhje tjetër veçse të pranonte rezultatet. bw

Albin Kurti: Më 12 prill të vitit 1999, ushtarët serbë 40 civilë shqiptarë të paarmatosur në Lubizhdë të Hasit

Si sot, 27 vite më parë, më 12 prill të vitit 1999, forca të shumta të Batalionit të Dytë të Motorizuar 549 të ushtrisë jugosllave, i rrethuan malet ku ishin strehuar shumë nga banorët e fshatit Lubizhdë të Hasit. Pasi i ndanë burrat nga gratë dhe fëmijët e tyre, ushtarët serbë filluan t’i torturonin teksa i radhitën në rresht për t’i pushkatuar. Të mbijetuarit e kësaj masakre, kanë rrëfyer pastaj barbarinë e këtij krimi shtetëror të Serbisë ndaj banorëve të Lubizhdës së Hasit, përshkuar nga ekzekutime të planifikuara, tortura, malltretime, plaçkitje, dhunime, dëbime dhe shkatërrim pronash.
Gjatë atyre ditëve të mesit të prillit të vitit 1999, nga fushatat kriminale të spastrimit etnik dhe gjenocidit që Serbia po kryente ndaj shqiptarëve në Kosovë, u vranë 40 civilë shqiptarë të paarmatosur. Ndërkaq, në përballje me forcat serbe dhe në mbrojtje të civilëve, ranë dëshmorë 14 luftëtarë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.
Jetët e dhëna për çlirimin e Kosovës janë vlerë sublime në themelet e lirisë së popullit dhe shtetndërtimit të republikës sonë.
Lavdi dëshmorëve dhe martirëve të rënë për lirinë e atdheut!

Donika Gërvalla: Lavdi e përjetshme Agim Ramadanit dhe të gjithë atyre heronjve të lirisë që nuk kursyen as jetën, që Kosova të jetojë e lirë, sovrane dhe përherë krenare

Në kujtim të Agim Ramadanit, Heroit të Kosovës, komandantit të guximshëm, strategut të mprehtë, poetit dhe piktorit të talentuar, një figure të rrallë dhe shumëdimensionale që me vizion, vendosmëri dhe sakrificë e ktheu idealin e lirisë në realitet historik dhe la gjurmë të pashlyeshme në një prej periudhave më të ndritura të historisë sonë kombëtare. Sot, në 27-vjetorin e rënies heroike të tij në Betejën e Koshares në ballë të frontit çlirimtar, aty ku përgjithmonë u hoq guri famëkeq i kufirit, ai mbetet një emër i papërsëritshëm i një kohe që u jetësua nga guximi dhe bindja e pathyeshme se liria dhe drejtësia arrihen me sakrificë dhe mbrohen me dinjitet.
Beteja e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në Koshare ishte dhe mbetet beteja e krenarisë dhe lavdisë, betejë e heronjve që jetësuan ëndrrën shekullore.
Lavdi e përjetshme Agim Ramadanit dhe të gjithë atyre heronjve të lirisë që nuk kursyen as jetën, që Kosova të jetojë e lirë, sovrane dhe përherë krenare.

Gazeta italiane Panorama: Nga burgjet komuniste në Vatikan: Kush është Kardinali Ernest Simoni me të cilin Leo XIV festoi Pashkët?

 

Jeta e jashtëzakonshme e Ernest Simonit, kardinalit 98-vjeçar me të cilin Papa Leoni XIV kreu Bekimin Urbi et Orbi në Pashkë.

Në Bekimin e Pashkëve Urbi et Orbi, Leoni XIV kishte vetëm dy kardinalë pranë tij. I pari, Dominique Mamberti, ishte atje thjesht për arsye formale. I dyti, megjithatë, ishte një zgjedhje krejtësisht personale e Papës. Ai nuk mban një rol institucional, por është një institucion i vërtetë. Ky është Ernest Simoni, i cili më 7 prill 1956 festoi 70-vjetorin e shugurimit të tij meshtarak. Një jetë e jashtëzakonshme e jetuar si martir, i shtypur për dekada nga regjimi komunist shqiptar. Kardinali, dukshëm i prekur, e përmblodhi historinë e tij kështu: “Nuk e mendova kurrë se do të festoja 70-vjetorin tim, kurrë nuk do ta kisha imagjinuar kur u përball me mitralozë, ndërsa ata kërcënuan të më qëllonin, kurrë nuk do ta kisha imagjinuar ndërsa isha në burg, ndërsa bëja punë të detyruar në miniera dhe kanalizime.”

Historia e Kardinalit që i mbijetoi komunizmit

Simoni u arrestua më 24 dhjetor 1963, menjëherë pas Vigjiljes së Krishtlindjeve, me akuzën se kishte mbajtur Meshë në kujtim të Presidentit Amerikan John F. Kennedy, i cili ishte vrarë disa javë më parë në Dallas. I konsideruar “armik i popullit” nga regjimi komunist i Enver Hoxhës, ai u burgos dhe u torturua barbarisht. Fillimisht u dënua me vdekje. Dënimi u ndryshua më vonë në 25 vjet burg me punë të detyruar.

Pavarësisht kësaj, ai kurrë nuk hoqi dorë nga besimi i tij i krishterë. Në fakt, duke rrezikuar vazhdimisht jetën e tij, ai vazhdoi të ushtronte shërbesën e tij priftërore në mënyrë të fshehtë “Unë e kremtova fshehurazi Meshën e Shenjtë përmendësh në latinisht, duke përdorur grimca mielli dhe uji të cilat, pas shenjtërimit nga pushteti që më ishte dhënë nga Kisha me shugurimin tim priftëror, u bënë Trupi i Jezusit”. Simoni gjithashtu kujdeset të kujtojë “shumë të burgosur të vrarë në odium fidei , të pafajshëm, thjesht sepse ishin ndjekës të zjarrtë të Jezusit, burra dhe gra që dhanë gjakun e tyre për Kishën e Shenjtë”.

Mesha u kremtua me ritin e lashtë.

Edhe pas lirimit nga burgu, regjimi komunist e detyroi të punonte në tunelet e errëta të minierave të Spaçit dhe, së fundmi, në kanalizimet e Shkodrës. Më në fund, në vitin 1990, me rënien e regjimit komunist, ai u rikthye në shërbesën e tij meshtarak si zakonisht. Simoni u bë Kardinal shumë vonë, në vitin 2016, në moshën 88 vjeç. Sot, pavarësisht moshës së tij, ai mbetet shumë aktiv. Ai jeton në Firenze dhe kremton Meshën sipas ritit të lashtë, shpesh duke veshur veshjet tradicionale që datojnë që nga periudha para Koncilit të Dytë të Vatikanit.

Një prani e veçantë përkrah Leonit XIV, e cila nuk është thjesht një njohje e martirizimit të tij gjatë jetës së tij. Jo, pjesëmarrja e tij ka gjithashtu një rëndësi më pak simbolike dhe më shumë liturgjike, dhe i referohet asaj “vetus ordo”, festimeve në ritin e lashtë aq të dashur për Kardinalin Simoni. Ato festime që Benedikti XIV (një Papë i madh konservator) i kishte rifutur, ndërsa Françesku progresiv i kishte ndaluar përfundimisht. Mbetet të shihet se cilën anë synon të mbajë Papa aktual.

© Panorama

https://www.panorama.it/attualita/dalle-prigioni-comuniste-al-vaticano-chi-e-il-cardinale-con-cui-leone-xiv-ha-celebrato-la-pasqua

“Artemis II” kthehet në Tokë pas misionit historik përreth Hënës

Misioni Artemis II, që solli rreth Hënës për herë të parë pas më shumë se 50 vitesh astronautët Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch dhe Jeremy Hansen, u kthye në Tokë.

Pas një udhëtimi historik, msioni përfundoi me zbarkimin e kapsulës “Orion”, të quajtur “Integrity”, në orën 20:07, në Oqeanin Paqësor pranë San Diegos.

 

Ndërsa në Shqipëri kjo korrespondoi rreth orës 02:10 të mëngjesit të kësaj të shtune, 11 prill.

Astronautët e këtij misioni të konsideruar historik janë në gjendje të mirë shëndetësore.bw

BIRN: Kontradikta shqiptare me rritjen e parasë në qarkullim dhe inflacionin

Treguesi i Masës Monetare M3, u rrit me ritëm shumë të shpejtë gjatë pjesës së dytë të vitit 2025 si dhe në dy muajt e parë të këtij viti, duke sinjalizuar rrezikun për inflacion të lartë. Por inflacioni, së paku sa i përket Indeksit të Çmimeve të Konsumit të matur nga INSTAT, nuk shfaqet ende në nivele shqetësuese. Të dhënat e Bankës së Shqipërisë mbi treguesit monetarë të vendit si dhe të dhënat e Institutit të Statistikave për ecurinë e çmimeve të mallrave të konsumit bien në këtë mënyrë në një kontradiktë të pashpjegueshme me teorinë kryesore të ekonomiksit, e cila ka udhëhequr politikat ekonomike anembanë globit që prej pothuajse gjashtë dekadash.

Dyfish kundrejt rritjes ekonomike

Sipas të dhënave të Bankës së Shqipërisë, Masa Monetare M3 u rrit në terma vjetorë me 10.2% në dhjetor 2025. Në të njëjtën periudhë, Indeksi i Çmimit të Konsumit u rrit me 2.2% ndërsa Prodhimi i Brendshëm Bruto, në terma nominalë, sipas të dhënave të Ministrisë së Financave u rrit me 4.95%. Në teorinë monetariste, të hartuar pesë dekada më parë nga Milton Friedman, një rritje e masës monetare në nivelin 10%, kundrejt rritjes ekonomike 5%, do të kishte shkaktuar rritje të inflacionit. Kjo, për aq sa i takon statistikave zyrtare, rezulton një teori e gabuar. Ndërsa paraja në qarkullim rritet me dyfishin e normës së rritjes ekonomike, kjo para shtesë në qarkullim sipas INSTAT, nuk shkakton inflacion.

Inflacion asetesh apo ekonomia e të pasurve
Qytetarët dhe disa politikanë po ankohen këto ditë për çmimin e domateve dhe çmime të tjera të mallrave të domosdoshme. Ankesat e tyre duket se janë të pambështetura, nëse shohim se inflacioni i mallrave të matura nga INSTAT, nuk jep kurrfarë të dhëne për të shkaktuar alarm. Sipas të dhënave të INSTAT, inflacioni mesatar gjatë vitit të kaluar ishte 2.2%. Inflacioni i zarzavateve, për të cilat dëgjohen edhe ankesat më të mëdha, është zyrtarisht 2.5%. Kjo do të thotë që, ose INSTAT e ka matur gabim inflacionin e zarzavateve, ose ankesat janë të pambështetura në arsye reale.

Reputacioni i INSTAT si institucion profesional nuk është i fortë. Si çdo institucion nën qeverisjen aktuale, edhe imazhi i institucionit në fjalë dëmtohet nga praktika e partitizimit tërësor të shtetit dhe përdorimit të punësimeve në shtet për mbledhje votash. Por fakti është që, sido që të mund të hamendësohet, nuk ka një alternativë ndaj INSTAT. Nuk ka një institucion tjetër në gjendje për të bërë një matje alternative të inflacionit.

Anomalia mbetet e pazgjidhur në këtë drejtim. Shqipëria është vendi ku paraja në qarkullim është rritur shumë më shpejt se sa ekonomia dhe kjo nuk ka shkaktuar, siç mund të pritet nga çdo ekonomist, inflacion.

Masa Monetare M3 është treguesi statistikor që përmbledh të gjithë paranë në qarkullim, përfshirë paranë fizike në monedha dhe kartëmonedha që mban  në xhep çdo qytetar, paranë në depozita bankare në lekë apo në monedha të tjera, si dhe paranë të mbajtur në tituj borxhi, qofshin këto të qeverisë apo të korporatave private. Sipas të dhënave të BSH, M3 në dhjetor 2025 ishte afërisht 1.97 trilionë lekë ose rreth 20 miliardë euro. Në krahasim me dhjetorin e vitit 2024, M3 është rritur me 137 miliardë lekë ose 10.2%. Gjatë të njëjtës periudhë, Prodhimi i Brendshëm Bruto, ose sasia e vlerës së shtuar që puna e çdo shqiptari ka krijuar, arriti në 2.64 trilionë lekë, me një rritje vjetore prej më pak se 5%.

Paraja në ekonominë kombëtare është diçka e ndryshme nga paraja në jetën qytetarëve. Në ekonominë kombëtare është një mjet, i cili prodhohet pothuajse pa kosto nga banka qendrore dhe vihet në dispozicion të ekonomisë. Ndërsa në jetën e qytetarëve paraja është diferenca mes të qenit i pasur dhe të qenit i varfër. Sasia e parasë së prodhuar nga autoriteti që e emeton monedhën varet nga madhësia e ekonomisë. BSH nuk mundet të prodhojë para për t’i bërë të gjithë qytetarët e pasur sepse, në këtë rast, paraja thjeshtë  do të bëhej një letër pa vlerë. Rrjedhimisht, kur ekonomia rritet me 5% në terma nominalë, masa monetare, pra paraja që i shërben kësaj ekonomie, mundet të rritet me të njëjtën masë.

Në fakt ka një shpjegim për këtë anomali dhe ky shpjegim është inflacionimi i aseteve dhe ekonomia e të pasurve. Por para se të mbërrijmë këtu duhet të vërejmë një anomali tjetër, gjithashtu shumë të fortë, që ekonomia ka shfaqur gjatë vitit 2025.

Depozitat rriten më shpejt se sa PBB

Gjatë vitit 2025, depozitat e qytetarëve dhe të bizneseve në bankat e nivelit të dytë në Shqipëri arritën në afërsisht 1.9 trilionë lekë. Rritja në krahasim me vitin  2024 ishte në masën 8.5% ose 148 miliardë lekë. Përveç faktit që rritja e depozitave është më e madhe se sa rritja e Prodhimit të Brendshëm Bruto në vlerë nominale, pra që do të thotë që një pjesë e konsiderueshme e rritjes së depozitave ka ardhur nga jashtë ekonomisë formale, fakti është që disa banka të mesme janë përfitueset kryesore të rritjes së depozitave. FIBank, ABI Bank dhe Tirana Bank udhëheqin tregun sa i përket rritjes së depozitave. Këto banka kanë njohur rritje të depozitave me 20, 17 dhe 18% në terma vjetorë. Ndërsa bankat tradicionalisht të njohura për shërbime për popullsinë e gjerë, si IntesaSanpalolo, Raiffeisen apo BKT, janë që të gjitha të kufizuara te shtimi i depozitave në ritmin e 4, 5 apo 7 për qind.

Fakti që depozitat e bankave që kanë numër relativisht të kufizuar klientësh janë rritur me ritëm të lartë, ndërsa ato me numër të lartë klientësh, janë rritur me ritëm normal, sugjeron se depozitat shtesë i përkasin një numri të vogël klientësh. Dhe nëse është kështu, (Shqipëria nuk grumbullon dhe analizon të dhëna për të matur probleme të tilla si pabarazia kështu që ne mundemi vetëm të hamendësojmë mbi të dhëna të raportuara për qëllime të tjera), atëherë shtesa e depozitave dhe shtesa e masës monetare M3, nuk ka pse të shkaktojë inflacion te Indeksi i Çmimeve të Konsumit, sepse kjo shtesë nuk i përket popullsisë së gjerë. Kjo mundet të shpjegojë gjithashtu se pse çmimet e aseteve, të cilat nuk maten nga INSTAT, të tilla si pronat e patundshme, janë shtrenjtuar me ritëm shumë më të shpejtë se sa rritja ekonomike tashmë prej shumë vitesh.

Gjithsesi, gjasat janë që kanalizimi i parasë shtesë te pronat e patundshme dhe inflacionimi i çmimeve të këtyre aseteve është vetëm një rrugë indirekte para se paratë shtesë të kalojnë te inflacioni i përgjithshëm.

Rritja e masës monetare M3 gjatë vitit të kaluar përkon në një masë të madhe me kalendarin e blerjes së valutës nga Banka e Shqipërisë për të shmangur forcimin e lekut. Banka e Shqipërisë bleu 729 milionë euro në treg “për frenimin e forcimit të lekut” gjatë vitit 2025, por 435 milionë nga këto u blenë në korrik dhe gusht. Rrjedhimisht, ritmi i rritjes së M3, kërciti nga 6-7% që ishte në pjesën e parë të vitit, në mbi 10% në muajt pasues.

Dukshëm, një shumë e madhe parash që hyn në ekonominë shqiptare përmes kanaleve jo të identifikuara konkretisht dhe që nga shumë dyshohet se vijnë nga aktivitetet kriminale të shqiptarëve jashtë vendit, po hyjnë në ekonomi, po hyjnë me forcë dhe po shkaktojnë inflacion. Fillimisht inflacion të aseteve dhe pastaj, inflacion të mallrave të konsumit. Nuk është e vështirë të dallosh një lidhje jo fort të tërthortë mes parave të drogës dhe çmimit të domateve./Reporter.al

Artemis përgatitet për rikthimin në Tokë

Pas misionit spektakolar që i solli katër astronautët e saj përsëri në një pamje nga afër të Hënës, kapsula Orion është planifikuar të bjerë në Paqësor të premten në mbrëmje pranë brigjeve të Kalifornisë.

 

VOAL- Pas një fluturimi rreth Hënës të mbushur me momente domethënëse dhe simbolike, katër astronautët e Artemis II do të kalojnë përsëri atmosferën e Tokës dhe do të zhyten në ujë të premten në mbrëmje pranë brigjeve të Kalifornisë: një moment i fundit dhe vendimtar për NASA-n. “Mund të fillojmë të festojmë kur ekuipazhi të jetë i sigurt” në bordin e anijes përgjegjëse për rikuperimin e tyre, theksoi Zëvendës Administratori i NASA-s Amit Kshatriya gjatë një konference për shtyp të enjten. “Atëherë mund t’i lëmë emocionet tona të egra dhe të fillojmë të flasim për suksesin.” Pasi ka udhëtuar më shumë se 406,000 kilometra larg nesh, më larg se çdo kapsulë tjetër para tyre, kapsula Orion që mbante amerikanët Christina Koch, Victor Glover dhe Reid Wiseman, si dhe kanadezin Jeremy Hansen, pritet të bjerë në brigjet e San Diegos rreth orës 17:07 sipas orës lokale (2:07 të mëngjesit në Zvicër të shtunën). Zbritja duhet të përfundojë këtë mision dhjetëditor, i cili deri tani ka shkuar pa probleme. Një kthim i sigurt do t’i jepte NASA-s lehtësimin e dërgimit me sukses të astronautëve përsëri në hapësirën e thellë për herë të parë që nga fundi i programit Apollo në vitin 1972, pas vitesh vonesash dhe dyshimesh. Ky sukses kërkon që mburoja e nxehtësisë së Orionit t’i rezistojë 2 700 gradë Celsius të gjeneruar nga fërkimi atmosferik pas rihyrjes në atmosferë. Agjencitë

“Tigrat” e Vlorës prodhuan vetëm 1% të energjisë neto, por marrin miliona euro qira

Kur kriza e energjisë në fund të vitit 2021 u duk qartë në horizont qeveria shqiptare shpalli garën për të marrë me qira asete termike për të prodhuar një pjesë të energjisë me naftë.

Kjo procedurë rezultoi me “Dy Tigra” (termocentrale lundrues ne anije) që u vendosën në Vlorë në vjeshtën e vitit 2022.

Në fakt në atë kohë ende kjo blerje justifikohej me çmimet e larta të energjisë që në gusht 2022 arritën nivel rekord. Por teksa vitet kaluan dhe kriza u zbeh, dy termocentralet lundrues nuk u vunë asnjëherë në punë në formë të plotë për të justifikuar koston e tyre miliona euroshe dhe që asnjëherë nuk është bërë zyrtarisht e qartë.

Por të dhënat e fundit të Entit Rregullator të Energjisë tregojnë se në vitin 2025 dy termoncetralet prodhuan 77 mijë MWh energji. Kjo sasi përfaqëson vetëm 1 për qind të prodhimit neto vendas që ishte 7.44 milionë MWh.

Këto termocentrale raportohen si një nga asetet nën varësinë e KESH i cili zotëron gjithashtu tre hidrocentrale të Kaskadës së Lumit Drin, Termocentralin e Vlorës, si dhe impiantin fotovoltaik “Qyrsaq.

Kapaciteti total i instaluar në zotërim nga KESH sh.a. arrin në rreth 1,563 MW, nga të cilat kapaciteti i instaluar i HEC-ve në Kaskadën e Lumit Drin është 1,350 MW, TEC-i i Vlorës 98 MW, termocentralet lundruese Tigri 1 & Tigri 3 me kapacitet 110 MW, si dhe ai i impiantit.

Kostoja e lartë e prodhimit të energjisë

Prodhimi i energjisë nga gjeneruesit termikë ka rezultuar gjithmonë i shtrenjtë në raport më format e tjera duke e zhvlerësuar leverdishmërinë e një hapi të tillë.

Në një skenar për situatën energjetike gjatë 2023 të dhënat zyrtare tregonin se prodhimi i energjisë nga këto njësi do të kushtonte 165 milionë euro. Gjeneruesit parashikohej të prodhonin 884 GWh me një kosto prodhimi prej 185 euro/MWh diçka që nuk u materializua asnjëherë.

Vlera e gjeneruesve termikë vlerësohet 15 milionë euro teksa qiraja për një periudhë 2 vjeçare llogaritej në 46 milionë dollarë por kjo tashmë është rritur ndjeshëm duke pasur parasysh që afati që gjeneruesit mbeten të ankoruar në Vlorë është tejkaluar./monitor/

Shqipëria, sërish e humbur në garën e pagave, rajoni i kishte 30-50% më të larta edhe më 2025

Prej të paktën tre vitesh, Shqipëria po e humb me sukses garën rajonale për rritjen e pagave duke i mbetur të “mburret” vetëm me rritjen ekonomike, që realisht ka ardhur më shumë nga administrata publike e taksat neto, sesa nga sektorët realë (më përjashtim të ndërtimit e pasurive të paluajtshme që janë flamurtar!).

Strategjia e qeverisë për të nxitur rritjen e pagës mesatare përmes administratës publike nuk duket të ketë funksionuar, teksa rajoni po ecën më shpejt në përmirësimin e të ardhurave nga punësimit të qytetarëve të tyre.

Edhe në 2025-n, paga mesatare mujore bruto, që marrin punonjësit Serbi, Maqedoni të Veriut, Mal të Zi e Bosnjë Hercegovinë ishte 30-50% më e lartë sesa e atyre shqiptarë, sipas të dhënave që u përpunuan nga “Monitor”, bazuar në statistikat e vendeve përkatëse. Përjashtim bën vetëm Kosova, që ka ende një pagë më të ulët sesa Shqipëria, ndonëse ajo nuk i ka publikuar ende të dhënat për vitin 2025.

Sipas INSTAT, në vitin 2025, paga mesatare mujore bruto në Shqipëri arriti në 84 mijë lekë, me një rritje prej 10.3% në krahasim me mesataren e 2024-s. E konvertuar në euro, paga mesatare mujore në 2025-n ishte rreth 860 euro. Me gjithë “ndihmën”, që i ka dhënë kursi, paga në vend mbetet më e ulëta në rajon, përjashtuar Kosovën.

Paga më e lartë në rajon në 2025-n ishte në Serbi, me rreth 151 mijë dinarë serbë, ose 1290 euro bruto në muaj, sipas të dhënave nga Instituti i Statistikave të Serbisë. Serbia ka marrë kryesimin e rajonit, nga e treta që ishte një vit më parë, pasi ka shënuar rritjen më të madhe me 21.7%. Pagat në Serbi janë 430 euro më të larta se në Shqipëri, ose 50% më shumë.

Në vend të dytë ka zbritur Bosnjë Hercegocina, që ishte e para në 2024-n. Paga mesatare mujore bruto që morën qytetarët e këtij vendi në 2025-n ishte 2437 marka, ose 1245 euro, me rritje 13.2%, sipas të dhënave nga Instituti i Statistikave të Bosnjë-Hercegovinës. Një i punësuar boshnjak merr mesatarisht 345 euro më tepër në muaj sesa ai shqiptar, ose 45% më shumë.

Në Mal të Zi, paga mesatare mujore bruto arriti në 1206 euro, me rritje 11.4%, sipas të dhënave nga Instituti i Statistikave i këtij shteti. Punonjësit në Mal të Zi marrin mesatarisht 346 euro më tepër se ata shqiptarë, ose 40% më shumë.

Maqedonia e Veriut i pagoi punonjësit mesatarisht 68 mijë dinarë bruto në 2025-n, ose rreth 1100 euro, me rritje prej 10%, më e ulëta në gjithë rajonin dhe me shumë pak diferencë me Shqipërinë (+10.3%). Megjithatë, një i punësuar maqedonas merr bruto 240 euro më tepër se ai shqiptar, ose 28% më shumë.

Instituti i Statistikave të Kosovës i publikon me vonesë të dhënat e pagave. Të dhënat e fundit të disponueshme janë për vitin 2024, ku paga mesatare mujore bruto ishte 639 euro, më e ulëta në rajon.

Ndonëse Shqipëria ka shfaqur shifra të qëndrueshme makroekonomike dhe një rritje ekonomike të kënaqshme në letër, kjo rritje nuk ka ardhur nga shtimi i produktivitetit dhe as nga sektorë që krijojnë vlerë të shtuar të qëndrueshme në afat të gjatë. Ajo është mbështetur kryesisht te zgjerimi i pagave në administratën publike, si dhe te ndërtimi e pasuritë e paluajtshme, që japin efekt të menjëhershëm në tregues, por jo domosdoshmërisht rrisin konkurrueshmërinë e ekonomisë dhe as i japin vlerë të shuar asaj.

Rezultati është një model i brishtë, ku qytetarët përballen me ushqimet më të shtrenjta në rajon, ndërsa vijojnë të kenë ndër të ardhurat më të ulëta, duke i shtyrë jo pak shqiptarë të bëjnë turizëm rajonal për blerje, si për naftën që është intensifikuar së fundmi, ashtu dhe për ushqime e produkte të tjera.

Kjo do të thotë më pak konsum brenda vendit, më pak xhiro për bizneset vendase dhe të ardhura të munguara për buxhetin nga taksat, duke e futur vendin në një rreth vicioz ku rritja ekonomike nuk përkthehet në mirëqenie më të lartë për qytetarët. Përkundrazi, ajo thellon hendekun mes treguesve pozitivë në letër dhe realitetit të përditshëm të familjeve, që paguajnë më shtrenjtë për mallrat bazë, por vazhdojnë të kenë fuqi blerëse të kufizuar.

Në një ekonomi ku konsumi po zhvendoset jashtë kufijve për shkak të çmimeve të larta dhe të ardhurave të ulëta, humbjet nuk janë vetëm për biznesin vendas, por për gjithë zinxhirin ekonomik, nga tregtia te të ardhurat fiskale dhe mundësia për të krijuar vende pune më cilësore në të ardhmen, dhe me paga më të larta, çka na bën të humbur në garën rajonale./ Monitor


Send this to a friend