VOAL

VOAL

Armiqtë më të mëdhenj të Shqipërisë – plakja e popullsisë dhe pakësimi i lindjeve – Nga Blerina Hoxha, Monitor*

July 10, 2016
blank

Komentet

blank

Shuplaka e FMN ndaj sektit Rama – Nga BUJAR LESKAJ

Pas vizitës së tij një-javore në Shqipëri në datat 12-19 maj 2022, në deklaratën përmbyllëse më 19 maj, Misioni i Fondit Monetar theksoi se “Duke marrë parasysh sfidat e bordit të transparencës që monitoron çmimet e disa artikujve ushqimorë bazë, ne e shohim me vend zëvendësimin e tij me mbështetje të mirë-orientuar për të varfrit dhe shtresat e ekspozuara, me qëllim mbrojtjen e tyre nga efektet e rritjes së çmimeve. Për këtë arsye, përpjekjet për përmirësimin e sistemit të mbrojtjes sociale në vend duhet të vazhdojnë, duke përfshirë dhe zgjerimin e mbulimit të shtresës së varfër dhe në nevojë në sektorin informal” (Paragrafi i tretë i Deklaratës, https://www.imf.org/en/News/Articles/2022/05/19/pr22161-imf-staff-concludes-a-staff-visit-to-albania).

Kërkesa e FMN-së që të mbyllen bordet e transparencës përfaqëson një shuplakë të fortë ndaj qeverisjes me borde në tregje të caktuara jetësore për qytetarin dhe ekonominë, praktikë që nuk e zbaton asnjë vend në rajonin tonë dhe është e rrallë në kontinentin evropian e më tej.

Një muaj më parë, më datën 20 prill, kam kërkuar në Kuvend dhe në media mbylljen e menjëhershme të bordeve të transparencës në tregjet e ushqimeve bazë dhe të karburanteve, si struktura që (i) kufizojnë vendimarrjen e bizneseve nga faza e e prodhimit deri te faza e tregtimit; (ii) sjellin mungesë të theksuar likuiditeti, (iii) rritjen e borxheve të brendshme mes bizneseve, (iv) . përkeqësim të situatës financiare të tyre dhe (v) rëndim të zinxhirit të furnizimit, sidomos për mallrat bazë të shportës.

Fondi Monetar Ndërkombëtar kërkoi zëvendësimin e Bordit të Transparencës që monitoron çmimet e disa artikujve ushqimorë bazë, me struktura dhe programe mbështetje për të varfrit dhe shtresat e pambrojtura, duke kryer rishpërndarjen e të ardhurave buxhetore brenda vitit ushtrimor 2022.

A ka mundësi të kryejë rishpërndarjen e të ardhurave sekti Rama?

Po. Mundësitë janë të mëdha. Vetëm për periudhën janar-prill 2022, për shkak të rritjes së ndjeshme të çmimeve të produkteve të konsumit të gjerë, të ardhurat nga tatimet dhe doganat u rritën me 33.2 miliardë lekë, ose 277 milionë euro më shumë se periudha janar-prill 2021 (https://www.financa.gov.al/permbledhje-e-performances-paraprake-4-mujore-te-te-ardhurave-dhe-shpenzimeve-2/). Sipas raportit të Ministrisë së Financave dhe Ekonomisë, të ardhurat doganore u shtuan me 12.7 miliardë lekë ose 24% më shumë se 4 mujori i parë 2021. Të ardhurat nga TVSH në import për 4 mujorin janar-prill 2022 rezultojnë me 10.7 miliardë lekë ose 29.7 % më shumë se një vit më parë. Në shifra të konsiderueshme të larta vijon lista e të ardhurave të shtuara edhe nga vjelja e taksave të tjera, si akciza, renta minerare dhe taksat doganore.

Megjithatë, sekti Rama nuk bëzan dhe nuk lëviz. Që në gjenezë të tij 9 vite më parë, ai nuk ka qenë i gatshëm të përfillë asnjëherë orientimin për shëndoshjen e financave publike, të dhënë nga gjykimet profesionale të misioneve të shumta të Fondit Monetar Ndërkombëtar, këtij organizimi ndërkombëtar prestigjoz. Sekti nuk ka ndërmend të kryejë rishpërndarjen në ndihmë të të varfërve dhe shtresave në nevojë, sikurse e këshillon FMN, megjithë paketën jashtëzakonisht të vogël dhe të pamjaftueshme të ndihmës që dha në fillim të marsit 2022, që me të drejtë u quajt paketë e lëmoshës sociale.

Ja përse, si Banka Botërore dhe FMN e klasifikojnë ndihmën e dhënë nga qeveria e Shqipërisë gjatë pandemisë dhe krizës ndërkombëtare të çmimeve, të agravuar nga invazioni i Putin mbi Ukrainën pas 24 shkurtit 2022, si më të ultën e të gjitha vendeve të Ballkanit JugPerëndimor, në raport me Prodhimin e Përgjithshëm Bruto të vendit, prodhimin kombëtar.

Pse nuk i ndihmon qytetarët në nevojë sekti Rama?

Sipas FMN, ekonomia e Shqipërisë po përballet me presionet që vijnë si pasojë e luftës në Ukrainë, përmes rritjes së menjëhershme të çmimeve dhe shtrëngimit të mëtejshëm të kushteve financiare globale.

FMN cilëson se sektori publik do të përballet me kosto më të larta të financimit të huaj për një kohë të gjatë. Ky është një nga mesazhet kryesore të Fondit Monetar Ndërkombëtar, në përmbyllje të vizitës se misionit te tij në Shqipëri gjatë këtij muaji. Fondi theksoi se kursimi i të ardhurave të mundshme buxhetore të mbledhura mbi planin, si dhe konsolidimi i besueshëm nga kahu i të ardhurave në periudhën afatmesme, janë thelbësore për rikrijimin e hapësirave të nevojshme për politikën fiskale.

Mirëpo sekti Rama nuk dëshiron të ndihmojë njerëzit në nevojë në Shqipëri, të cilët përbëjnë shumicën e popullsisë.  Ai ka “boll punë” me favorizimin e bizneseve kliente të tij dhe mbizotëruese në treg, me realizimin e investimeve publike që ndihmojnë infrastrukturën, komplekset e vilave dhe qendrat e mëdha tregtare të këtyre bizneseve, si dhe me vijimin pa kufizim të shpenzimeve të luksit dhe të fasadave të administratës publike.

FMN kërkon përparësi të reja të buxhetit për qytetarët dhe ekonominë
Në paragrafin e katërt të Deklaratës së 19 majit, FMN nënvizon se “Buxheti i vitit 2022 (i rishikuar në mars) ofron tashmë hapësirë të mjaftueshme për të mbështetur njerëzit dhe ekonominë. Prandaj, çdo e ardhur shtesë përtej asaj që është parashikuar aktualisht në buxhet, duhet të kursehet për të rindërtuar hapësirën për manovra politike. Kjo është kritike, pasi kostot e financimit të jashtëm janë rritur ndjeshëm dhe mund të jenë vazhdimisht më të larta. Prandaj, sektori publik duhet të përgatitet për të jetuar brenda kushteve të jashtme më të shtrënguara. Mbështetja shtesë e përkohshme, e synuar dhe e diskutuar më sipër, dhe çdo kosto potencialisht më e lartë e prokurimit ose e punës publike, duke pasur parasysh rritjen e çmimeve, duhet të përmbahet brenda zarfit ekzistues të shpenzimeve buxhetore përmes ri-prioritizimit… Rregullime graduale të tarifave janë të nevojshme dhe duhet të plotësohen me masa që mbështesin të varfërit dhe të pambrojturit”.

Asgjë nuk ka ndërmend të plotësojë sekti Rama në qeverisje! Ai nuk ka ndërmend të zëvendësojë bordet e transparencës, të cilat po prishin balancat e brishta të tregjeve aktuale, me ritmin e një elefanti në një dyqan qelqurinash, duke favorizuar bizneset kliente të Ramës, për të rritur ndikimin e tyre në treg, si dhe duke rrezikuar vërshimin e parasë informale.

A ka dritë në fund të tunelit? Si ndihmohen qytetarët
Në kushtet e ekonomisë sonë me sistem financiar jo të zhvilluar, me sektorë ende në ristrukturim dhe me pamundësi të politikave subvencionuese, për shkak të qasjes shkatërruese të qeverisjes Rama me koncesionet dhe PPP-të, duhet të kërkojmë zgjidhje në vënien në funksion të plotë të institucioneve monitoruese dhe ligjzbatuese te rregullave te tregtise se lire ne tregjet tona, të cilat jane anashkaluar nga bordet dhe duhet te kene ndikimin e tyre të madh në një situatë si kjo që po kalojmë. Ndërkohë, pjesë plotësuese e zgjidhjes mund dhe duhet të jetë edhe një politikë tatimore nxitëse dhe lehtësuese, por me rezerva të mëdha në kushtet e informalitetit.

Këtë zgjidhje propozon edhe Deklarata e FMN-së, kur cilëson se “Një konsolidim fiskal afatmesëm i besueshëm dhe i bazuar në të ardhurat është tani edhe më vendimtar për të rindërtuar amortizatoret e politikës fiskale, te cilet janë dobësuar në masë të madhe. Borxhi publik dhe, veçanërisht, kërkesa për financim bruto duhet të ulet, ndërkohë që ekonomia vazhdon të shënojë rritje të mirë. (Po aty, paragrafi i gjashtë, https://www.imf.org/en/News/Articles/2022/05/19/pr22161-imf-staff-concludes-a-staff-visit-to-albania).

Po pse është i paaftë sekti Rama të realizojë këshillën e FMN-së për një konsolidim fiskal afatmesëm, të besueshëm dhe të bazuar në të ardhurat? Sepse, edhe pse ka një shtim të ardhurash për katërmujorin prej 277 milionë eurosh, ai e ka gërryer kaq shumë bazën e taksapaguesve me përjashtimet nga taksat, duke ushtruar diktatin e ekonomisë së votës, saqë e ka të pamundur të rikthejë një sistem të drejtë dhe të moralshëm taksimi. Në të kundërt, me miratimin e ndryshimeve në ligjin “Tatimi mbi te Ardhurat” më 1 qershor 2022 dhe me targetimin e profesioneve te lira, qytetarët si profesionistë të pavarur dhe klientët e tyre mund të lundrojnë në sfida të rrezikshme për të ardhmen e tyre.

Sistemi i ri do të shkaktojë pasiguri dhe kaos në strukturat e bineseve. Mungesa e përgjegjshmërise për tatimpaguesit do të përkthehet në humbje të mëtejshme të besimit te sistemi dhe tek ndjeshmëria e qeverisë në trajtimin e barabartë të tatimpaguesve, në zbatimin e taksave neutrale dhe të një sistemi që bazohet tek drejtësia tatimore.

Kjo nismë do të forcojë kapacitetet e korrupsionit dhe hapësirat për kryerjen e tij, pse profesionistët e lirë do të përballen me tre alternativa: (i) të punojnë sa të munden si informalë, (ii)  të largohen si emigrantë ose (iii) të rregjistrohen si biznese të tjera, duke paguar nën dorë për “shërbimin”.

Targetimi i profesioneve të lira ka ndikim negativ të drejtpërdrejtë ndaj pjesës më vitale të sektorit te shërbimeve, duke ndikuar edhe në tkurrje të 12-14 përqind të ekonomisë për bizneset e vogla dhe duke lënë hapësira për t’u shfrytëzuar nga bizneset e mëdha.

Kjo politikë fiskale është në shkelje të Kushtetutës duke bërë diferencim dhe diskrimin përpara ligjit të një kategorie të caktuar të qytetarëve, duke favorizuar një profesion dhe sektor dhe duke trajtuar ndryshe një profesion dhe sektor tjetër.

Së fundi por jo pak më e rëndësishme, taksimi i profesioneve të lira prish parimet e sistemit fiskal dhe është në kundërshtim me taksimin e ndershëm, që kush fiton më shumë paguan më shumë, pasi në fakt kjo politikë e gabuar fiskale do të krijojë edhe më shumë shmangie të tjera dhe evazion fiskal.

blank

Berisha: Narko-policia keqtrajton fotoreporterin, i fshiu fotot e dhunës ndaj tifozëve dhe qytetarëve

Ish-kryeministri Sali Berisha ka dënuar dhunën policeske ndaj mediave gjatë mbrëmjes së djeshme në konfrontimin e policisë me tifozët italianë dhe holandezë.

Sipas Berishës, narkopolicia Rama-Çuçi ka keqtrajtuar fotoreporterin në detyrë të agjencisë LSA, duke i marrë mjetin e punës, aparatin fotografik në të cilin kishte fiksuar skena të brutalitetit ndaj tifozëve dhe qytetarëve.

POSTIMI I PLOTE

Stop dhunës policeske brutale ndaj mediave!

Narko-policia Rama-Çuçi keqtrajton fotoreporterin në detyrë të agjencisë LSA.

Ajo i mori foto-reporterit përdhunisht mjetin e punës, aparatin fotografik në të cilin kishte fiksuar skena të brutalitetit të paparë të narko-policëve ndaj tifozëve dhe qytetarëve, dhe i fshiu të gjitha fotot e skenave të dhunës antiligjore dhe krimit shtetëror të falangave të narkos-ve me uniformë.

I shpreh solidaritetin tim të plotë reporterit të dhunuar në krye të detyrës të agjencisë LSA.

Dënoj me ashpërsinë më të madhe keqtrajtimin e fotoreporterit në detyrë nga narko-policia dhe ju bëj thirrje të gjitha agjencive dhe organizatave kombëtare dhe ndërkombëtare të mbrojtjes së mediave të denoncojnë Edi Ramën dhe narko-policinë si ndër dhunuesit më kryesorë të lirisë së mediave në Evropë.

syri.net

blank

Masakra që tronditi Amerikën- Pse askush nuk është më i befasuar

Nëntëmbëdhjetë (19) fëmijë dhe 2 të rritur janë vrarë nga të shtënat me armë në një shkollë fillore në Teksas të Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Numri i viktimave është rritur duke shkaktuar një tragjedi të vërtetë. Autori hapi zjarr brenda shkollës fillore përpara se të vritej nga policia. Ai ishte një 18-vjeçar i armatosur me pistoletë dhe pushkë gjysmë automatike

Nga Sarah Smith, BBC

Kjo është një tjetër tragjedi tronditëse, por në Amerikë kjo është në mënyrë dëshpëruese diçka e njohur.

Dhimbja dhe simpatia që shprehet në të gjithë vendin është e sinqertë. Por askush nuk është vërtet i befasuar që kjo mund të ndodhte.

Vetëm këtë vit ka pasur 27 raste të të shtënave me armë zjarri në shkolla. Fëmijët e vegjël në shkolla mësojnë në mënyrë rutinore se çfarë duhet të bëjnë nëse një person i armatosur hyn në klasën e tyre.

Kanë kaluar vetëm 10 ditë që kur dhjetë persona u vranë nga të shtënat masive në Nju Jork.

Politikanët e njohin këtë problem pothuajse unik për Amerikën, ku armët kanë kapërcyer aksidentet me makinë si shkaku kryesor i vdekjeve te adoleshentët dhe fëmijët. Por është një problem që politika duket e paaftë për ta zgjidhur. Pikëpamjet e rrënjosura thellë mbi kontrollin e armëve nuk ndryshohen në përgjigje të ngjarjeve si tragjedia në Uvalde.

“Pse ne vazhdojmë të lejojmë që kjo të ndodhë,” pyeti presidenti Biden. “Pse jemi të gatshëm që të jetojmë me këtë masakër?”

Por nuk ka asnjë shenjë se demokratët do t’i afrohen miratimit të legjislacionit më të rreptë për kontrollin e armëve. Disa republikanë po i akuzojnë që tani ata se po përdorin këtë sulm të fundit në shkollë për të çuar përpara objektivat e tyre politike në mënyrë cinike.

Shkolla fillore ‘Robb’ do i bashkohet listës së masakrave në shkollë së bashku me ‘Sandy Hook’ dhe ‘Parkland’.

Vrasja e nxënësve të pafajshëm në shkolla ka ringjallur debatin për armët në Amerikë, por nuk e ka afruar atë më pranë një zgjidhjeje.

syri.net

blank

“Tallej nga shokët, sepse s’kishte para e vishej keq”- Shoku i autorit të masakrës në SHBA: Më nisi foto të armëve dhe municion pak ditë para sulmit

Një mik i Salvador Ramos, 18-vjeçarit që shkaktoi masakër në Teksas të SHBA-ve ka treguar se autori, i ka dërguar mesazhe me armë dhe municione të shumta disa ditë para sulmit.

Miku, i cili nuk donte të identifikohej me emër, tha se ishte disi “afër” me Ramos dhe do të dëgjonte nga ai herë pas here që të luanin Xbox së bashku.

“Ai më dërgonte mesazhe aty-këtu, dhe katër ditë më parë më dërgoi një foto të AR që po përdorte … dhe një çantë shpine plot 5,56 fishekë, ndoshta si shtatë magazina.” Unë thashë, ‘vëlla, pse e ke këtë?’ dhe ai tha: “Mos u shqetësoni për këtë,” tha shoku.
Miku tha se Ramos ishte tallur nga të tjerët për rrobat që kishte veshur dhe gjendjen financiare të familjes së tij, dhe përfundimisht u pa më pak në klasë.

“Ai nuk do të donte të shkonte në shkollë … dhe ai thjesht e la ngadalë,” tha shoku. “Ai mezi erdhi në shkollë.”

Ai tha se pas diplomimit ka komunikuar më pak me Ramos. Por çdo disa muaj, Ramos dërgonte një mesazh ose kërkonte të luante Xbox, tha ai.

Burimi: CNN
(BalkanWeb)

blank

‘Koncensioni i Butrintit’- Dr. Jasini: Mungesë transparence, thyerje e Konventës së Parisit, trajtim preferencial

E ftuar në A Show me Adi Krastën në SYRI TV, Dr. Rudina Jasini nga Oxford ka folur në lidhje me koncensionin e Parkut të Butrintit.

Jasini ka shtruar analizën e saj në tre komponentë, duke theksuar se ka një mos transparencë në mënyrën se si është konceptuar dhe do të implementohet kjo marrëveshje.

Jasini: Mendoj se tre janë çështjet kryesore që lidhen me këtë marrëveshje dhe këto lidhen me mënyrën se si është konceptuar dhe se si do të implementohet ky administrim.

Së pari, mungesa e transparencës së dukshme në mënyrën se si Minsitria e Kulturës është përqasur lidhur me krijimin e një adminsitrimi për Parkun e Butrintit.

Së dyti, ngritja e një modeli administrimi që nuk është në harmoni me parimet e shtetit të së drejtës por mbi të gjitha me Konventën Ndërkombëtare për Trashëgiminë Botërore të Parisit në vitin 1972 e cila është ratifikuar edhe nga shteti shqiptar dhe është pjesë e legjislacionit tonë.

Së treti, po të shohim një analizë juridike të kësaj marrëveshje ne kuptojmë se qartazi ka një trajtim preferencial në këtë marrëveshje dhe kjo palë është Fondacioni për Menaxhimin e Butrintit. Vështirë të gjesh në kontrata me institucione shtetërore kontrata të cilat krijojnë hapsira kaq favorizuese për palën që ky insitucion kontrakton. syri.net

blank

Butrinti si diskutim akademik- Nga Akademik Vasil S. Tole

Në hyrje të kësaj fjale do të thosha se kur flitet për Butrintin, kompleksiteti i çështjeve që trajtohen është po aq i madh, sa janë edhe vlerat e tij. Butrinti është njëherazi trashëgimi kulturore, histori, arkeologji, mjedis, turizëm, restaurim, katalogim, inventarizim e trajnim, muze në natyrë, pasuri kombëtare e botërore e UNESCO-s, legjislacion kombëtar e ndërkombëtar, administrim, marrëdhënie me komunitetin etj.

Në këtë paraqitje, nisur edhe nga fakti i diskutimeve dhe debateve të kohëve të fundit për mënyrën e administrimit të Parkut Kombëtar të Butrintit përmes fondacioneve, duke pasur parasysh atë që Hygoi thoshte, se “koha është memece dhe njerëzit në përgjithësi harrojnë shpejt”, dëshiroj të sjell në vëmendjen Tuaj përvojën e deritanishme, mbi 20-vjeçare që shteti shqiptar, institucionet e tij dhe partnerët ndërkombëtarë kanë investuar në miradministrimin e Butrintit, kësaj kryevlere universale.

Askush nuk e mendonte se pas viteve 1990, problematikat që duhej të përballonte trashëgimia kulturore e Shqipërisë do të shumëfishoheshin me shpejtësi marramendëse, që nga nevoja për ruajtje fizike të monumenteve nga dëmtimet e vjedhjet e deri te sfidat që lidheshin me administrimin e saj. Ishte regjistrimi i Butrintit në vitin 1992[1] në “World Heritage List” të UNESCO-s që solli krahas vlerësimit të drejtë si pasuri botërore edhe një kompleksitet elementesh të reja të sjelljes institucionale e ligjore që duheshin implementuar në këtë realitet të ri që po hynte trashëgimia kulturore e vendit tonë.

Regjistrimi në UNESCO i Butrintit solli njëherazi si prestigjin ndërkombëtar për vetë sitin dhe Shqipërinë, por nga ana tjetër kjo nuk u pasua me asnjë reagim ose masë preventive institucionale që t’i përgjigjej në mënyrë adekuate këtij vlerësimi. Qeveritë shqiptare, pa eksperiencën e duhur për t’u përballur me këtë gjë, por dhe të pamësuara me monitorimin ndërkombëtar, si i thonë asaj fjalës “nuk e vunë ujin në zjarr”, që në përputhje me konventën e UNESCO-s “Për mbrojtjen e trashëgimisë kulturore dhe natyrore botërore”-1972, konventë e ratifikuar nga Shqipëria më 10 korrik 1989, të merrnin disa masa fillestare, sado modeste, për administrimin dhe ruajtjen e sitit.

Për dijeni, neni 4 dhe 5 i kësaj konvente, e detyronte dhe e detyron shtetin shqiptar që: … të pranojë “detyrimin e mbrojtjes, ruajtjes, prezantimit dhe transmetimit për gjeneratat e ardhshme të trashëgimisë kulturore dhe natyrore të vendosura në territorin e tij”[2], të “miratojë një politikë të përgjithshme e cila synon që t’i japë trashëgimisë kulturore dhe natyrore një funksion në jetën e komunitetit dhe të integrojë mbrojtjen e kësaj trashëgimie në programe të plota planifikuese”[3], “të organizojë brenda territoreve të tij shërbime, një ose më shumë, për ruajtjen, mbrojtjen dhe prezantimin e trashëgimisë kulturore me një staf të duhur që zotëron mjetet për të realizuar funksionet e tyre”[4], “të marrë masat e duhura ligjore, shkencore, teknike, administrative dhe financiare të nevojshme për identifikimin, mbrojtjen, ruajtjen, prezantimin dhe rehabilitimin e kësaj trashëgimie”[5], këto krahas mbështetjes që shteti duhej të jepte për “inkurajimin e kërkimeve shkencore e teknike për të kundërvepruar ndaj rrezikut që kërcënon trashëgiminë e tij kulturore dhe natyrore”[6].

Faktet janë kokëforta dhe na provojnë katërçipërisht se, për sa më sipër, në raport me Butrintin nuk pati asnjë reagim nga shtetit shqiptar. Mungesa e vëmendjes dhe e reagimit, bëri që në vitin 1995 Butrinti të përfshihej në listën e 100 monumenteve më të rrezikuara nga “Fondi Botëror i Monumenteve”. Futja në këto lista është shenja më e qartë se monumenti ka mbetur pa mbështetje financiare dhe masa mbrojtjeje. Edhe dy vjet më pas, deri në vitin 1997, përsëri nuk u hodh ndonjë hap konkret në zbatim të detyrimeve që shteti shqiptar kishte sa i përket respektimit të statusit të lartë që Butrinti kishte në arenën ndërkombëtare. Në pikëpamje të varësisë, Butrinti vazhdonte të ishte monument, pjesë e njësisë administrative të Sarandës që e mbulonte “Atelieja e monumenteve të kulturës” të atij rrethi.  E vetmja veprimtari në Parkun Arkeologjik të Butrintit në periudhën 1994-1997 ishin ekspeditat arkeologjike të kryera rregullisht nga pala angleze, të mbështetura nga Fondacioni Butrinti i krijuar në vitin 1993, në bashkëpunim me Institutin Arkeologjik, por, në ndonjë rast, edhe pa pjesëmarrjen e tij[7].

Ishin ngjarjet e vitit 1997, sidomos vjedhja e disa objekteve në muzeun e Butrintit që bëri që kambanat e alarmit të binin për qeverinë shqiptare, kryesisht e vendosur nën presion nga opinion vendës dhe organizmat ndërkombëtare[8]. Pikërisht, mosmarrja e masave adekuate për administrimin e Butrintit dhe skandali i vjedhjes së objekteve, solli si rezultat që Parku Kombëtar i Butrintit në vitin 1997 të përfshihej në listën e trashëgimisë botërore të UNESCO-s në rrezik, kjo mbi bazën e vlerësimit që misioni i përbashkët Fondacioni Butrinti-UNESCO-ICOMOS i bëri situatës, Komiteti vendosi ta regjistrojë Butrintin në Listën e Trashëgimisë Botërore në Rrezik, me aprovimin e Qeverisë Shqiptare.

Pas vitit 1997 kemi fillimin e reagimit institucional të shtetit shqiptar në disa aspekte, duke filluar me ato ligjore, administrative e financiare. Qeveria e Shqipërisë, me vendimin nr. 450, datë 1 korrik 1998 “Për administrimin e qytetit antik të Butrintit” hodhi hapin e parë drejt zbatimit të standardeve të administrimit të një siti botëror si Butrinti.

Vendimi në pikën 2 parashikonte ngritjen e “Zyrës së Administrimit dhe koordinimit” të qytetit antik të Butrintit, në varësi të Kryeministrit, me detyra të qarta të përcaktuara në përputhje të plotë me konventën e UNESCO-s. Në pikën 4 të tij krijohej“Bordi i Administrimit dhe Koordinimit të Qytetit Antik të Butrintit” me përbërje: Ministri i Kulturës-kryetar, anëtarë-Drejtori i IMK-së, Drejtori i Institutit të Arkeologjisë, Kryetari i Komitetit të Zhvillimit të Turizmit dhe Drejtori i Agjencisë Kombëtare të Mjedisit. Ky bord i balancuar në nivelin e institucioneve që kishin përgjegjësi direkte për mbarëvajtjen e punëve në Butrint, ngarkohej të miratonte strategjinë e zhvillimit të zonës dhe brenda një muaji të nënshkruante edhe marrëveshjen vjetore mes anëtarëve të tij, e cila pastaj bëhej e detyrueshme për zbatim nga “Zyra e administrimit dhe koordinimit”, e cila kishte në përbërje specialistë nga institucionet e përfaqësuara në bord. Është e para herë që në historinë e trashëgimisë kulturore të Shqipërisë krijohet modeli i administrimit të trashëgimisë kulturore në gjithë kompleksitetin e saj, edhe pse fillimisht vetëm në letër, duke ndarë qartë strukturat administrative me funksione konkrete në terren siç ishte “Zyra e administrimit” me institucionet e natyrës politikbërëse si “Bordi i koordinimit”, kjo referuar rastit Butrinti.

Mbas këtij vendimi, qeveria përmes vendimit nr. 82, datë 2 mars 2000 hodhi hapin tjetër që shpallte“Park Kombëtar në mbrojtje të shtetit të zonës arkeologjike të Butrintit”,me një sipërfaqe prej 25 km2, nën mbrojtjen e shtetit. Për administrimin e Parkut të ri ngarkohej “Zyra e Administrimit”, e ngritur me VKM-në e vitit 1998. Propozimi për zonën arkeologjike në mbrojtje ishte për 29 km2, por Komiteti Kombëtar i Turizmit kishte nënshkruar tri kontrata me investitorët e Italisë së Jugut për të ndërtuar në zonën e propozuar kazino, hotele, fushë golfi etj. Siç shihet, planet për zhvillimin e turizmit ishin më të avancuara sesa planet e mbrojtjes së kësaj zone.

Pavarësisht kësaj, po në qershor të vitit 1999, Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit me mbështetjen e Fondacionit Butrinti aplikuan konform procedurave të UNESCO-s për të përfshirë edhe zonën e zgjeruar të Butrintit me 29 km2. Ky aplikim u firmos nga ministri i Kulturës, Edi Rama dhe kreu i Komisionit Shqiptar të UNESCO-s, Sefedin Xhemalçe. Pas shumë debateve mes përfaqësuesve të Ministrisë së Kulturës dhe Komitetit Kombëtar të Turizmit, Sekretari i Përgjithshëm i Kryeministrisë vendosi ta paraqesë këtë çështje në Këshillin e Menaxhimit të Territorit të Sarandës. Aty, u diskutua dhe u vendos zhvendosja e çështjes në Këshillin Kombëtar të Menaxhimit të Territorit në Tiranë, të kryesuar nga Kryeministri. Përfundimisht u vendos që ndërtimet nuk do të bëheshin dhe në seancën e 23-të të Komitetit të Kulturës Botërore të mbajtur në Marrakesh, në 29 nëntor- 4 dhjetor, u ra dakord për zgjerimin e zonës së mbrojtur të Parkut Kombëtar të Butrintit deri në 29 km2, duke përfshirë në të edhe 4 km2 që u lanë mënjanë për shkak të kontratave të lidhura nga Komiteti i Turizmit me disa kompani të huaja, të cilat u anuluan.

Këtu duhet të kujtoj rolin shumë pozitiv që luajti në atë kohë lordi Rothchild dhe Fondacioni Butrinti në lobimin ndërkombëtar sa i përket shmangies së ndërtimeve nga zonat pranë dhe rreth Butrintit. Mbështetja e Fondacionit Butrinti do të shkonte deri në ofrimin e asistencës ligjore në rast se kjo çështje pas anulimit të kontratave do të shkonte në Gjykatën Ndërkombëtare, gjë që nuk ndodhi.

Hapi konkret për ngritjen dhe funksionimin e “Zyrës së administrimit” të Parkut Kombëtar të Butrintit u ndërmor pas caktimit të drejtorit të kësaj zyre, z. Auron Tare në fund të vitit 1999. Me ngritjen e zyrës dhe më pas edhe të formatimit të Bordit, u krijua modeli i parë serioz i sjelljes institucionale ndaj pasurisë komplekse kulturore dhe mjedisore që ofronte Parku Kombëtar i Butrintit. Në mbështetje të këtij ndryshimi cilësor në administrimin e monumenteve të kulturës, përmes Urdhrit të Ministrit të Kulturës nr. 170, datë 15 prill 2002, bëhej e detyrueshme zbatimi i dispozitave të “Kartës së Përdorimit të Monumenteve Antike të UNESCO-s” në të gjitha monumentet e kulturës së Republikës së Shqipërisë, e sidomos kontributi financiar që duhet të jepnin për përdorimin e parqeve antike shoqatat dhe organizmat, në dobi të ruajtjes së qendrës në rastet kur ato zhvillonin veprimtari në të. (Pika 1, germa c).

Bordi i Parkut Kombëtar të Butrintit u riformatua në përbërjen e tij, kjo sipas parashikimeve të VKM-së nr. 176, datë 3 maj 2002, ku në përbërje të tij u shtua edhe:… “Përfaqësuesi i Ministrisë së Punëve të Jashtme që merrej me UNESCO-n”– kjo pasi UNESCO si dje ashtu edhe sot ndjek me protokolle dhe misione konkrete gjendjen e monumenteve të shpallura si pjesë e “World Heritage List”;“Përfaqësuesi i Ministrisë së Mjedisit” për shkak se Butrinti u shpall përmes VKM-së nr. 531, datë 31 tetor 2002 “Për shpalljen e kompleksit ligatinor të Butrintit dhe të territorit përreth tij zone natyrore, veçanërisht e mbrojtur, dhe përfshirjen e tij në listën e ligatinave me rëndësi ndërkombëtare, veçanërisht si habitate të shpendëve ujore”, detyrim ky që buronte nga konventa Ramsar, konventë e ratifikuar nga Shqipëria më 31 tetor 1995. Vendimi me të drejtë ngarkonte përsëri “Zyrën e Administrimit të Butrintit” që të realizonte menaxhimin e zonës edhe sa i përket mjedisit natyror, pasi mbrojtja mjedisore përfshinte 13.500 hektarë, ku pjesa qendrore prej rreth 1600 hektarësh i përkiste Liqenit të Butrintit, atij që në antikitet njihej me emrin Pelod. Në bord u shtua edhe “Drejtori i Trashëgimisë Kulturore”, detyrë të cilën në atë periudhë e kryeja unë, dhe “ex officio”, nga viti 2002 deri në vitin 2008 u ngarkova edhe si sekretar i “Bordit të Butrintit”.

Me VKM-në nr. 857, datë 19 dhjetor 2003, u aprovua “Rregullore e funksionimit të zyrës së Administrimit dhe koordinimit të Parkut Kombëtar të Butrintit”. Në vendim parashikoheshin detyrat e zyrës dhe ato të çdo specialisti në përbërje të saj e deri te përfaqësuesi i Bashkisë Sarandë pranë kësaj zyre (pika 14). Me të drejtë theksohej që “Zyra e administrimit” nuk ndjek qëllime ekonomike (pika 5), një parashikim i domosdoshëm ky për të kuptuar se, më së pari, qëllimi kryesor i përdorimit të monumenteve të kulturës nuk është përfitimi financiar, por diçka tjetër, shumë më e rëndësishme që lidhet me kulturën, identitetin dhe promovimin e vendit, se institucionet përfaqësuese në Bordin e Butrintit përmes buxheteve të tyre kontribuonin për zbatimin e projekteve në park dhe se vetë “Zyra e Administrimit” mund të merrte donacione dhe sponsorizime të ndryshme edhe nga institucione ose organizata të ligjshme, shtetërore ose joshtetërore, kombëtare ose ndërkombëtare (pika 15) etj. Faktet provojnë që me gjithë mungesën e eksperiencës në këtë drejtim, modeli i “Zyrës së administrimit” të PA të Butrintit funksionoi. Parku filloi të miradministrohej që prej ruajtjes fizike te shërbimet për turistët, në mbështetje të komunitetit, në realizimin e projekteve muzeore brenda parkut, stendat dhe guidat, mbështetje për ekspeditat arkeologjike për restaurimin e monumenteve në koordinimin me institucionet e ndryshme që kryenin aktivitet në Butrint etj. Brenda disa vitesh, u shumëfishua si kujdesi, ashtu edhe rritja e të ardhurave nga mirëpërdorimi i aseteve kulturore dhe mjedisore të Butrintit. Një tregues kokëfortë ishte dhe mbetet rritja progresive e numrit të turistëve.

Vendimi i mësipërm është një nga vendimet e para të qeverisë që doli pas aprovimit të ligjit të ri 9048, datë 7 prill 2003 “Për trashëgiminë kulturore”, ligj i hartuar me standardet më të mira të kohës me mbështetjen e UNESCO-s dhe Këshillit të Europës. Ligji krahas shumë arritjeve, si përcaktimi se: “kërkimet, sondazhet, dhe gërmimet arkeologjike në të gjithë territorin e Republikës së Shqipërisë janë monopol i shtetit shqiptar”[9], mbrojtja dhe përmendja për herë të parë e trashëgimisë jomateriale, ngritja e “Këshillit kombëtar të restaurimeve”,kufizimi i “Këshillave të Territoreve” për të dhënë leje ndërtimi në zona të shpallura monument kulture dhe ndalimin e ndërtimeve të reja që prekin objektet ekzistuese, futja e praktikës së kredive afatgjata pranë bankave për restaurimin e monumenteve të kulturës me kushte lehtësuese, njohja për të parën herë të gjobave dhe “kundërvajtjeve administrative dhe penale” në fushën e trashëgimisë, garantonte përmes buxhetit të shtetit fondet e duhura për mirëmbajtjen, restaurimin, zbulimin dhe studimin e këtyre vlerave, fonde që shtoheshin edhe nga të ardhurat e përdorimit të tyre, si dhe nga çdo e ardhur tjetër e ligjshme, që sigurohet nga fondacione, organizata dhe institucione, vendëse ose të huaja, shtetërore ose private apo nga persona fizikë ose juridikë. (neni 18). Në fushën e administrimit të monumenteve në grup, ky ligj shenjoi një hap evolucionar përpara, pasi parashikonte që, mbështetur modelit të suksesshëm të Parkut Arkeologjik të Butrintit , brenda një viti nga hyrja në fuqi e ligjit të miratoheshin nga Këshilli i Ministrave kufijtë dhe rregulloret e administrimit të parqeve arkeologjike të “Shkodrës, Lezhës, Apolonisë, Bylisit, Amantias, Orikumit, Antigonesë dhe Finiqit”[10]. (neni 53)

Me plot gojën mund të them se skema që aktet ligjore dhe nënligjore ngritën për funksionimin e Parkut Kombëtar të Butrintit përmes ngritjes së Bordit ndërinstitucional, dhe të “Zyrës së Administrimit dhe Koordinimit”[11], të cilat viheshin në lëvizje dhe konkretizoheshin nga “Marrëveshja vjetore” që hartohej dhe nënshkruhej çdo vit mes tyre, si një dokument ligjor i detyrueshëm për zbatim nga të gjithë, solli si rezultat funksionimin e një modeli administrimi, ku shteti mban dhe duhej të mbante përgjegjësinë kryesore në ruajtjen dhe mbrojtjen e kësaj supervlere, duke qenë i hapur për bashkëpunime me organizata dhe partnerë, vendës dhe të huaj.

Për të konkretizuar mënyrën se si “Marrëveshja” bëhej efikase, sjell në vëmendjen Tuaj se në të parashikohej në formën e një kalendari aktivitetesh gjithçka që institucionet propozonin të organizohej në territorin e Parkut Kombëtar të Butrintit të shoqëruar me buxhetet përkatëse, duke filluar me planet për ekspedita arkeologjike, për restaurime objektesh, aktivitete artistike e turistike, projekte për mbrojtjen e specieve natyrore, bashkëpunime me komunitetin, investime në infrastrukturën akomoduese të parkut, për muzeun dhe stendat informative, për raportet që i dërgoheshin UNESCO-s, ICOMOS pas misioneve e rekomandimeve të tyre e gjithçka tjetër. Pra, buxheti i “Zyrës së Administrimit të PA të Butrintit” ishte një shumatore e buxheteve që institucionet e përfshira në bord implementonin në territorin e Parkut Arkeologjik të Butrintit, këto krahas donacioneve dhe mbështetjeve të tjera që vinin nga rrugë të ligjshme.

Në këto mbështetje përfshihej edhe ajo ndihmë që Fondacioni Butrinti jepte për Parkun në disa drejtime, kryesisht në arkeologji, restaurime, trajnime, botimet etj.  Këtu do të përmend edhe ndihmën për hartimin e “Planit të menaxhimit 2000-2005” si një dokument i rëndësishëm për administrimin e Parkut. Referuar raportit të UNESCO-ICOMOS për Butrintit, tetor 2003: “Si “Plani i Menaxhimit”, ashtu dhe “Plani i Zhvillimit” janë studime të hollësishme dhe japin orientime të qarta për mbrojtjen efektive të sitit  për një periudhë afatmesme”.

Për lehtësimin e këtyre marrëdhënieve, Bordi i Butrintit nënshkruante një marrëveshje mirëkuptimi me Fondacionin Butrinti[12], marrëveshje që kishte objektiva të përbashkët, që provon se ishte një rrugë e duhur dhe e provuar edhe në realitete të tjera. Ajo që dua të theksoj është që, kjo mënyrë organizimi ku shteti dhe institucionet e tij përfaqësohen në BORD dhe mbajnë përgjegjësi për fushat e tyre të veprimit ishte shumë eficiente, gjë që solli një realitet të ri të menaxhimit të trashëgimisë në vendin tonë pas viteve 1990, që rriti në mënyrë të veçantë vlerat e Parkut dhe të trashëgimisë tek të gjithë vizitorët, që përmirësoi ruajtjen e monumenteve dhe administrimin e tyre, që rriti të ardhurat etj., si një model që gradualisht u përhap edhe në parqe e zona të tjera të trashëgimisë kulturore në vendin tonë.

Ligji 27 i vitit 2018 “Për trashëgiminë kulturore dhe muzetë”, neni 172, duket se ofron një tjetër skemë të administrimit të pasurive të trashëgimisë kulturore, kjo përmes “Fondacioneve të posaçme të trashëgimisë kulturore”. Megjithëse ligji parasheh:… administrimin e pasurive të trashëgimisë kulturore, i cili mund të kryhet edhe nga persona juridikë jofitimprurës, të bashkëthemeluar ndërmjet institucioneve shtetërore, të përfaqësuar nga ministria përgjegjëse për trashëgiminë kulturore, dhe personave fizikë ose juridikë privatë, vendës apo të huaj” (pika 1), në pikat 7 dhe 8 të po këtij neni flitet për “veprimtari ekonomike” në monumentet e kulturës, të personave juridikë, fondacioneve që themelohen dhe operojnë për këtë qëllim në Republikën e Shqipërisë, gjë të cilën deri më tani nuk e kemi hasur diku. Krijimi për të parën herë i “fondacioneve të posaçme të trashëgimisë kulturore”, që thuhet se ligji e ka marrë nga legjislacioni italian, ende nuk është provuar dhe që duhet parë se si do të funksionojë. Ajo që duhet çmuar me përparësi është fakti se monumentet e kulturës nuk duhen parë kryesisht si mundësi fitimi e për të  bërë biznes, dhe se duhet të mbetet parësor roli qendror i shtetit dhe i institucioneve të tij në administrimin e trashëgimisë kulturore në vend. Çfarëdo organizmi apo bordi të krijohet për administrimin e TK, shteti të ruajë në çdo rast paketën kontrolluese të këtyre organizmave vendimmarrës, duke njohur, respektuar dhe përfaqësuar në to të gjitha fushat e veprimit të atyre ministrive dhe institucioneve publike, që medoemos apo domosdo duhet të përfaqësohen në vendimmarrjen e tij, filluar nga arkeologjia, restaurimi i monumenteve, mjedisi, turizmi e deri te komuniteti i zonës, padyshim duke krijuar mekanizmat e duhur të transparencës për donatorët dhe financuesit e trashëgimisë. Këtu shoh “thembrën e Akilit” të këtij lloj bashkëpunimi, që personalisht do të doja të aplikohej vetëm në kategori të caktuara të monumenteve, kryesisht të atyre që janë në rrezik dhe jo në çdo monument ose grup monumentesh.

Ky vështrim i shkurtër mbi këtë përvojë të menaxhimit të Parkut Kombëtar të Butrintit deri sot, mendova ta sillja për ju, si një aspekt të atyre ndryshimeve pozitive që ndodhën në administrimin e trashëgimisë kulturore të vendit tonë.

Shpresoj që kjo përvojë të njihet dhe të merret në konsideratë në të ardhmen.

***

[1] Shih Butrint – UNESCO World Heritage Centre dhe Report of the 16th Session of the Committee

[2] Shih “Përmbledhje e legjislacionit të UNESCO-s”, Tiranë¸ 2007, neni 4 i konventës. Nen i cituar.

[3] Po aty, neni 5,a.

[4] Po aty, neni 5, b.

[5] Po aty, neni 5, d

[6] Po aty, neni 5, c.

[7] Shih “Relacion lidhur me inspektimin e kryer në Parkun Kombëtar të Butrintit nga antarët e Bordit të Butrintit, Vasil S. Tole, Drejtor i Drejtorisë së Trashëgimise Kulturore dhe Z. Fation Peni, sekretar i Komisionit Kombëtar të UNESCO-s dt. 12-14 Shkurt 2003”, drejtuar znj. Ministre të Kulturës.

[8] Në sesionin e 21-të të Byrosë së Komitetit të Trashëgimisë Botërore u theksua se: Butrinti (Albania): … the Bureau expressed its great concern about the damages caused to Butrinti and the actual conditions of the site in terms of protection, management and conservation. The Bureau requested the Secretariat to undertake a mission to the site as soon as the security situation in Albania permits and to submit a report to the World Heritage Committee at its twenty-first session. This report should include an assessment of the damages to the site and the actual state of conservation, a recommendation whether the Committee should consider the inscription of the site on the List of World Heritage in Danger, as well as proposals for future actions in the framework of the World Heritage Convention and the resolution adopted by the Executive Board of UNESCO at its hundred and fifty-first session which “urges the Director-General, in close co-operation with the competent authorities of the Republic of Albania and in close co-ordination with the other international organizations concerned, to draw up a plan of action for the rehabilitation of educational, cultural and scientific institutions and the restoration of the cultural and architectural heritage in Albania. Shih 21st Session of the Bureau of the World Heritage Committee, 23-28 june 1997 – UNESCO World Heritage Centre

[9] Ligji nr 27 i vitit 2018, “Për trashëgiminë kulturore dhe muzetë”, neni 133 nuk e përcakton më si të tillë.

[10] Shpallur me VKM nr. 396, datë 31.03.2005 “Për miratimin e kufijve dhe të rregullores së administrimit të Parqeve arkeologjike të Shkodrës, Lezhës, Apolonisë, Bylisit, Amantias, Orikumit, Antigonesë, Finiqit dhe Butrintit”.

[11] Referuar ligjit nr. 27 të vitit 2018 “Për trashëgiminë kulturore dhe muzetë”, neni 142, këto njihen si “Njësitë e Administrimit dhe Koordinimit të Parqeve Arkeologjike

[12] The Butrint Foundation is a charitable trust established to ensure the protection and conservation of the archaeological site of Butrint and its hinterland. To this end the Butrint Foundation: sponsors a research-excavation programme in and around the site of Butrint: seeks funding for the conservation, preservation and management of the monuments and woodland of Butrint; promotes academic and public awareness of the site through publications, conferences, films and lectures; works with government and international agencies towards safeguarding Butrint and its hinterland; supports and seeks funding for research studentships into the history, geography and archaeology of Butrint; supports and seeks funding for scholarships to train young Albanians in the fields of archaeology, history, conservation and restoration.

blank

VIZITA NË SHTËPINË E BARDHË NUK ËSHTË KULMI I PROAMERIKANIZMIT- Nga dr Binak MAXHARRAJ

 

 

/Mos të harrojmë se ne Shtepinë e Bardhë ishin edhe çetnikët antiamerikanë te Serbisë qe kanë vra e prerë shqiptarë

Vizitat ne Amerikë realizohën ne nivele te ndryshme shteterore, si ne Shtepinë e Bardhë, ne Departmente te ndryshme shtetorore, takimet ne Kongres dhe Senat me kongresmen dhe senator të çmuar e dashamir të Kosovës.

Në këto nivele kryeministri ynë Albin Kurti këto ditë pati vizita te ngjeshura gjatë periudhës sa po qendron në vizitë pune në Ametikë.
Në krahasim me Ramush Harajdinaj, i cili poashtu këto ditë e përcolli si hije Albin Kurtin ne Amerikë ishte për pike te qejfit, thjeshtë ne një shetitje krejtesishtë private pa asnjë takim zyrtar. Çuditërisht dhe askush se pyeti pse ishte atje, më parë ate kujat e beri vizitën etj. dhe u këthye në Kosovë ne stilin “shko e eja si Adem Peja”.

Nga ana tjetër kryeministri Albin Kurti pati një turnë pune shumë te ngjeshur gadi ne te gjitha nivelet shteterore, pra ne Demartmente ku edhe vizitat shtetetore konkretizohën me kontrata dhe mareveshje shteterore qe në njerën nga ata ia solli Kosovës mbi 230 milion dollar e shumë mareveshje tjera. Pati vizita puna edhe në Kongresin dhe Senatin Amerikan me Kongresmne të ndryshem por edhe me z. Pelosi udheheqese e Kongresit Amerikan. Kurti u takua edhe me shumë kongresmen e senator,me miq e dashamir të Kosovës qe luftojnë për senbilizimin e çshtjes se Kosovës qe ajo te ecë përpara me njohje të reja.

Por, gojekqinjeve dhe skakavcave te partive te ndryshme po gjuajn kritika se pse kryeministri nuk po prahohet edhe në Shtepin e Bardhë kur dihet se Presdienti Biden është i zënë për se teprmi me punë shteterore e sidmomos ne menaxhimin e krizën ne luften e Rusisë me Ukrahinën dhe shumë çështje tjara shteterore

Po ua përkujtoi këtyre të pa fytyrëve te partive politike si PDK. LDK dhe AAK se kryeministri Albin Kurti është me proamerikan se sa Grenellistet e tipit Hashim Thaçi Kadri Veseli, Isa Mustafa, Memli Krasniqi, Lumir Abdixhiku, etj., të cilët bënë grushteshtet në shtetin e Kosovës bash me ndihmën e Grenellistve nga Amerika.

Dua te ju them haptas pa kurrfarë hetizimi se hyrja ne Shtetpin e Bardhë nuk do te thotë te jeshë më proamerikan se sa te hysh ne ndonjë Departamën shteteror Amerikan ku do te lidhish dhe firmosësh kontrata dhe mareveshje milionshme për vendin tendë.

E këtë e blëri pikërishtë kryeministr i Kosovës Albin Kurti. Ai ne Amerikë nuk i lejoj vehtes te ndajë asetet e rendesishme shteterore me Serbinë siç bëri Avdullah Hoti më Ujmanin.

Tek e fundit edhe kemba e antiamerikaneve më te përbetuar, të çetnikëve dhe vrastarve te shqiptarve ka hyer ne Shtepin e Bardhë duke e lënë një njollë te keqe.

Pra, po e përserisë edhe një here për gojkëqinjet, për matrapazet, për te korruptuarit, për kritikuesit e pa vend te kryeministrit Albin Kurti i cili me punën e tij ua ka luajtë dheun nenë këmbë për vjedhjet e hajnit e tyre, se nuk është kulmi i proamerikanizmit vizita ne shtepin e Bardhë, kur dihet se te gjitha Demaratmentet e shtetit e kanë rendesinë e njejtë.

Po ua përkujtoi këtyre faqezive te partive politike qe po shtihën si proamerikan të falsifikuar sepse ata ishin qe dje, por edhe pardej u munduan të ia fusin Amerikës thikën pas shpine, bile disa edhe te luaj qoqe me Amerikën. Ja, pra cilët janë proamerikanet, kritikuesit falso te Albin Kurti te cilët edhe sot e kesaj dite bëjnë plane për ndarjën e Kosovës,nuk e kundershtojn Serbin mbrenda Kosovës, nuk e kundeshtojn referendumin dhe zgjedhjet serbe në Kosovë. Këta, pra ne essencë janë me proserbian se sa proamerikan.

blank

Prej nga rrjedh kriza aktuale e demokracisë përfaqësuese – Nga NDRIÇIM KULLA

Le të bëjmë së bashku një ushtrim mendor. Le të provojmë të mendojmë se cila do të ishte demokracia më e mirë për ne dhe do të shihni se do të eliminohet menjëherë përfaqësimi. Për shumë njerëz , demokracia më e mirë është ajo në të cilën përfaqësuesi është identik me të përfaqësuarin. Për kë votojmë? Për atë që garanton ose mendojmë se garanton të bëjë atë që do të bënim edhe ne në vendin e tij. Vetëm se kur përfaqësuesi është identik me të përfaqësuarin atëherë nuk ka më përfaqësim. Rrjedh prej kësaj, kriza aktuale e demokracisë përfaqësuese,   i jep jetë të gjitha degjenerimeve demagogjike dhe populiste. Në këtë kuptim demagog është ai që thotë: “unë jam ti”, sepse arrin të shkatërojë kështu vetë demokracisë përfaqësuese. Pohimi “të delegoj ty se kam besim dhe e di se ajo ç’ka do të bësh, pa më pyetur në çdo moment, do të jetë e mirë”, tashmë është në krizë. Çdo ditë, ne kërkojmë që përfaqësuesi të jetë vetë imazhi ynë, ndaj demokracia përfaqësuese, në formën e saj klasike, është në krizë, pikërisht pse është në krizë ideja jonë për këtë përfaqësim. Duhet ta kuptojmë e ta pranojmë këtë fakt, pasi ai shkon përtej prirjeve të së majtës dhe së djathtës.  Duhet të gjejmë rrënjën e konceptit, ta zhvillojmë atë deri në fund, për të kuptuar pse ka arritur të ngulitet në ndjenjën tone një prirje e tillë. Ne duam ta ushtrojmë pushtetin, jo të jemi burim i pushtetit. Po a është i zgjidhshëm vallë një dramacitet i tillë? Vetëm nëpërmjet shpërndarjes së pushtetit efektiv. Duhet të kujtojmë se individi bashkëkohor nuk mund të “mbahet më në këmbë” sipas procedurave tradicionale të përfaqësimit. Pasi nëse nuk ndjek drejtimin e “delegueshmërisë”, ai do të “harbohet” sipas formulës që sociologët e përkufizojnë   si “shoqëria e pritshmërive” ose e “inflacionit të pyetjeve”. Individi ose e ushtron pushtetin ose nis të pyesë, të kërkojë parreshtur, vazhdimisht si një ortek, si një përmbytje, atë që ka deleguar t’i ushtrojë pushtetin e përfaqësimit. “Pres këtë dhe këtë nga ty, si përfaqësuesi im, duhet ta bësh, çdo çast, çdo rast, sipas interesave të mia”: ja ky është kuptimi i shoqërisë së pritshmërive. I afrohet shumë atij raporti të ngushtë, të ethshëm, gati të frikshëm të militantëve partiakë, që kanë pushtuar për vite të tëra si ortek, si përmbytje çdo post, cep e skutë të administratës sonsonë publike, duke bllokuar çdo rrugë, madje çdo vrimë “oksigjeni” meritokracie. Për këtë arsye, është urgjente të rishikohet i gjithë sistemi politik mbi bazën e një ideje të sovranitetit popullor si vështrim efektiv i pushtetit. Pasi, nëse nuk angazhohen në ushtrimin e pushtetit, individët do të merren me pengimin e ushtrimit të pushtetit, duke penguar kështu dialektikën e përfaqësimit. Është pikërisht kjo që po ndodh. Aleksis de Tokëvil është njëra prej atyre figurave gjeniale që kanë lënë formulime teorike të vlerësuara ende edhe sot nga shkencat politike, sidomos për forcën dhe mënyrën e sjelljes së individit demokratik. Tokëvil e analizon demokracinë nisur nga premisa se “ajo nuk është një formë qeverisje, por një gjendje sociale, që mbart mbi vete zakonet dhe antropologjinë e të qenurit demokrat”.

Në demokraci, antinomia midis lirisë dhe barazisë mund të sjellë mjaft rreziqe. Nëse e këndvështrojmë nga pikëpamja antropologjike, fokusi lokalizohet në konceptin e pasionit për barazinë. E problemi qëndron tek pasioni, sepse individi nuk ngopet kurrë me barazinë, për këtë arsye, shpesh ne nuk jemi të prirur t’i pranojmë diferencat si diçka jo të keqe për demokracisë, por si një resurs i paçmueshëm i saj. Tokëvili shihte tek njeriu një dëshirë të pashpagueshme, që zhvillohej nëpërmjet ndërgjegjies së qenësishme të mos-pranimit se dikush tjetër ka më shumë se ai. Sipas tij, zilia është një pasion lirisht demokratik, ndërsa barazia e kushteve priret të përkthehet në terma të tillë si konformizmi apo “parazitizmi” social. Duke i prizmuar këto parime në realitetin shqiptar do të thoshim se patologjia më e rëndë e demokracisë sonë është se nuk arrin dot t’i pranojë diferencat. Po ta kontekstualizojmë këtë vision nëpër situata të ndryshme të botës shqiptare, do të shohim se brenda saj, përbri “pasionit per barazi” qëndron edhe “pasioni për të zotëruar”, pra “hegjemonia e të pasurit”, një pasion  cili, për fat të keq, nuk kënaqet kurrë. Barazia si ngjashmëri, refuzimi i diferencave dhe lakmia, krijojnë një dimension më vete, një tipologji mbizotëruese të antropologjinë shqiptare të individit, një konfigurim të ri social, një individualizëm të gabuar ose e thënë ndryshe ndividualizëm bir të një demokracie të shtrembër.

Individualizmi, në zanafillë të vet, lind si pasion për lirinë, si orvajtje për ta rritur sovranitetin e njeriut, pra në thelb, pikërisht atë që po përpiqemi të krijojmë si antidot të gjendjes ku e kanë shpënë sot funksionet e keq-zbatuara të demokracisë së partive.   T’i “edukojmë njerëzit me demokracinë”, që nënkupton një mentalitet që zotëron përgjegjshmërinë që demokracia nuk është një kategori apo kontekst social i vetvetishëm, i arritur dhe i pakthyeshëm, por përkundrazi, një terren që duhet kultivuar e zhvilluar me të gjithë fuqinë e saj. Vetëm se kjo nuk është një parrullë, as një reformë, por një process i gjatë, i vështirë, që ka të bëjë me ndryshimin e mentalitetit. Dhe sa herë që kemi të bëjmë me diçka të tillë, gjendemi përballë vlerave e strukturave tradicionale, institucionale, pasi ligjet, mënyrat e të menduarit dhe të ndjerit jo gjithmonë përshtaten mirë dhe shpejt me ndryshimin. Për këtë arsye, duhen gjetur rrugët dhe mjetet e duhura për ta vënë njeriun – sipas një metafore që duket mjaft e goditur për ambjentet sociologjike – “në qëndër të rrethit”. Kjo nënkupton një sforcim të madh e konstant për të rikrijuar atë raport harmonik midis personalitetit njerëzor dhe kulturës së jashtme. Dhe me termin “kulturë” do të kuptonim termin gjerman të “kultur” (një system organik të të mirave të prodhuara nga njeriu në një periudhë të caktuar historike dhe në një vend të caktuar), si prani të vlerave të tilla objektive me “koherencën shpirtërore” dhe me “formimin thelbësor të individit të arritur si pasojë e ndikimit të kulturës”.

blank

Biden: Pushtimi rus në Ukrainë është çështje globale

RFE/RL

Presidenti amerikan, Joe Biden, ka thënë të martën se kriza në Ukrainë është çështje globale, e cila ka rritur rëndësinë e ruajtjes së rendit ndërkombëtar, integritetit territorial dhe sovranitetit.

Komentet e Bidenit në Tokio kanë ardhur një ditë pasi ai ka ofruar mbështetje ushtarake për Tajvanin, ishull që vetëqeveriset, por të cilin Kina e sheh si të sajin.

“Kjo është më shumë sesa çështje evropiane. Është çështje globale”, ka thënë Biden për krizën në Ukrainë, në një takim të zhvilluar mes delegacioneve të Shteteve të Bashkuara, Japonisë, Indisë dhe Australisë.

Biden ka theksuar se Uashingtoni është me aleatët e saj dhe ka bërë thirrje për një rajon të lirë dhe të hapur të Indo-Paqësorit.

“Ligji ndërkombëtar dhe të drejtat e njeriut duhet të mbrohen gjithmonë, pavarësisht se ku janë shkelur në botë”, ka thënë ai.

Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, u ka thënë liderëve biznesorë botërorë në Forumin Davos, se bota duhet të shtojë sanksionet kundër Rusisë, për të penguar shtetet tjera nga përdorimi i “forcës brutale” për të arritur qëllimet e tyre.

Bashkimi Evropian pritet të pajtohet për një embargo në importet e naftës ruse “brenda ditësh”, ka thënë Gjermania, teksa Moska ka thënë se lidhjet ekonomike me Kinën do të rriten.

Aktualisht Rusia është izoluar nga Perëndimi për shkak të nisjes së luftës në Ukrainë.

Një pjesë e 27 vendeve anëtare të bllokut evropian janë tejet të varura nga energjia ruse, duke nxitur kritika nga Kievi se blloku nuk ka vepruar mjaftueshëm shpejt për të ndalur furnizimet.

Hungaria është duke kërkuar investime në energji para se të pajtohet për embargo, duke u përplasur kështu me shtetet e BE-së që kërkojnë miratim të shpejtë të embargos.

BE-ja u ka ofruar 2 miliardë euro shteteve qendrore dhe atyre lindore që nuk kanë furnizimet tjera përveç atyre nga Rusia.

“Do të arrijmë marrëveshje brenda ditësh”, ka thënë ministri gjerman i Ekonomisë Robert Habeck, për transmetuesin ZDF.

Ministri i Jashtëm rus, Sergei Lavrov ka thënë se Kremlini do të fokusohet në krijim të lidhjeve me Kinën, pasi janë shkëputur marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara dhe Evropën.

“Nëse Perëndimi dëshiron të ofrojë diçka për rikrijim të lidhjeve, atëherë ne do ta mendojmë seriozisht nëse na duhet diçka e tillë apo jo”, ka thënë ai në një fjalim sipas ministrisë ruse.

“Tani që Perëndimi ka marrë ‘pozicion diktatorial’, lidhjet tona ekonomike me Kinën do të rriten edhe më shumë”.

Pushtimi tremujor rus në Ukrainë, sulmi më i madh në ndonjë shtet evropian prej vitit 1945, ka rezultuar me mbi 6.5 milionë njerëz që kanë ikur nga shteti, ka shndërruar qytetet në gërmadha dhe me sanksione të pashembullta të Perëndimit ndaj Rusisë.

Zelensky ka bërë thirrje që aleatët e Ukrainës t’i bëjnë presion Moskës për këmbim të të burgosurve.

“Këmbimi i njerëzve – është çështje humanitare dhe vendim politik që varet nga mbështetja e shumë shteteve”, ka thënë Zelensky në Forumin Ekonomik Botëror, të mbajtur në Davos të Zvicrës.

“Neve nuk na duhen ushtarët rusë, na duhet ushtarët tanë”, ka thënë Zelensky.

“Ne jemi të gatshëm për këmbim, që prej nesër”.

Luftimet në Donbas

Rusia ka nisur mijëra trupa në Ukrainë më 24 shkurt, për atë që e quan “operacion special ushtarak” për të çmilitarizuar këtë vend fqinj dhe për të çrrënjosur nacionalistët e rrezikshëm – pretendime që Kievi dhe Perëndimi i kanë parë si arsyetime të rreme për të fituar territor.

Pasi kanë marrë qytetin e Mariupolit javën e kaluar, pas disa muajsh luftime, forcat ruse tani kanë nën kontroll një pjesë të lindjes dhe jugut të Ukrainës.

Ata janë duke tentuar të rrethojnë forcat ukrainase dhe të fitojnë kontrollin e rajonit të Donbasit, ku Moska mbështet forcat separatiste.

Një total prej 12,500 forcave ruse janë duke tentuar të marrin Luhanskun, ka thënë guvernatori rajonal, Serhiy Gaidai përmes Telegramit.

Ukraina është duke hetuar mbi 13,000 krime të dyshuara të luftës, ka thënë Zyra e Prokurorit të Përgjithshëm.

Rusia e ka mohuar shënjestrimin e civilëve dhe përfshirjen në krime lufte.

Në një varrezë jashtë Mariupolit, Natalya Voloshina, e cila ka humbur djalin e saj 28-vjeçar në luftimet për këtë qytet, ka thënë se shumë prej të vdekurve të këtij rajoni nuk kanë askënd për t’i kujtuar.

“Kush do t’i varrosë ata? Kush do t’iu vendosë një pllakë?” ka pyetur ajo.

“Ata nuk kanë familje”.

Përgatiti: Krenare Cubolli
blank

Ukrainë: Tre muaj vdekje dhe shkatërrim

VOAL- Lufta në Ukrainë, pas 90 ditësh pushtim rus, hyn të martën në muajin e saj të katërt, ndërsa trupat e Moskës përqendrojnë ofensivën e tyre në xhepin e fundit të rezistencës në rajonin Luhansk të Donbasit.

Pas largimit të forcave ruse nga dy qytetet më të mëdha të vendit, kryeqyteti Kiev nga fundi i marsit dhe fillimi i prillit dhe më pas Kharkiv në maj, ukrainasit pranuan se kishin “vështirësi” në Donbass, të formuar nga rajonet e Luhanskut dhe Donetsk. “Javët e ardhshme të luftës do të jenë të vështira,” paralajmëroi presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky në fjalimin e tij të përditshëm televiziv të hënën në mbrëmje.

“Okupatorët rusë po përpiqen të tregojnë se nuk do të braktisin zonat e pushtuara të rajonit të Kharkivit, se nuk do të kthejnë rajonin Kherson në jug, territoret e pushtuara të rajonit Zaporizhzhia dhe Donbass. Ata po përparojnë në më shumë zona. dhe forcimin e pozicioneve të tyre në fusha të tjera”, tha kreu i shtetit ukrainas. Sipas tij, situata është “jashtëzakonisht e vështirë” në Donbas: rusët po përpiqen të “eliminojnë gjithçka që është e gjallë”, akuzoi presidenti.

Moska po fokuson fuqinë e saj të zjarrit pikërisht te ushtarët e Kievit në rajonin e Luhanskut, duke u përpjekur të rrethojnë qytetet Severodonetsk dhe Lysychansk. Ministria e Mbrojtjes e Ukrainës raportoi gjithashtu se luftime të ashpra po zhvillohen në afërsi, pranë qyteteve Popasna dhe Bakhmut, me sulmuesit që përpiqen të hartojnë një strategji rrethimi.

Në këtë sektor, “armiku ka përmirësuar pozicionin e tij taktik, në territorin e Vasylivka”, shkroi Shtabi i Përgjithshëm i ushtrisë ukrainase të martën në mëngjes, i cili siguron se “aktiviteti më i madh armiqësor” vërehet “afër Lysychansk dhe Severodonetsk”. Ky i fundit bombardohet “24 orë në ditë” nga rusët, të cilët “përdorin taktikën e tokës së djegur dhe shkatërrojnë qëllimisht qytetin”, tha të dielën guvernatori ukrainas i Oblastit të Luhanskut, Sergej Gaidaj.

Fronti jugor duket i qëndrueshëm, edhe nëse ukrainasit pretendojnë përparime në terren. Komanda jugore raportoi të martën një “përparim” të divizioneve të saj “përmes rajonit të Mykolaiv-it në Kherson”, ku u fut rubla ruse. Ai akuzoi “pushtuesit” rusë për vrasjen e civilëve që tentuan të iknin me makina, me rrugë të minuara, bomba dhe ekzekutimin e të mbijetuarve.

Armatime të reja për Kievin, përfshirë raketat kundër anijeve

Nëse Moska rrit presionin në Donbas, Kievi insiston të rifurnizohet me armë dhe në këtë kuptim ka fituar mbështetjen e Perëndimit. Gjatë një takimi virtual të “Grupit të Kontaktit për Mbrojtjen e Ukrainës”, 44 vende diskutuan të hënën për ndihmën ushtarake që do t’i jepet Ukrainës. Njëzet prej tyre janë zotuar të furnizojnë me armë shtesë Kievit dhe të tjerët do të trajnojnë ushtrinë ukrainase, tha Sekretari i Mbrojtjes i SHBA, Lloyd Austin.

Dhe në mesin e pajisjeve perëndimore është edhe sistemi raketor anti-anije Harpoon i premtuar nga Danimarka, i cili mund të lejojë Ukrainën të kundërshtojë bllokadën e marinës ruse në portin e Odessa, jetik për eksportet e grurit të vendit, thelbësor për shumë shtete të tjera. Është e mundur që këto raketa mund të arrijnë edhe në Krime, e pushtuar nga Moska në 2014. rsi-eb

blank

Ekspertët mjedisorë flasin për ndërtimet në zonat bregdetare

VOA/Raimond Kola

Ekspertë dhe aktivistë mjedisorë në Shqipëri thonë se po bëhet gjithnjë e më real shqetësimi për ndërtimet në zonën bregdetare pas rishikimit të kufijve të zonave të mbrojtura nga qeveria në janar të këtij viti.

Shqetësimi lidhet me lejet për fshatra dhe resorte turistikë që prekin pasuritë natyrore si në zonën bregdetare të Adriatikut edhe të Jonit.

Qeveria u ka dhënë statusin e investitorit strategjik projekteve me politika që sipas saj nxisin zhvillimin e turizmit dhe thithjen e investimeve, por ekspertët e natyrës thonë se modelet nuk premtojnë mbrojtje të territorit dhe zhvillim të qëndrueshëm.

Gjiri i Manastirit, pak kilometra larg Sarandës, një plazh gati i paprekur nga ndërtimet ku pushonin qindra pushues çdo ditë në sezonin veror tani po mbyllet për publikun për shkak të punimeve që kanë nisur për një resort turistik.

Pjesa që deri në janar të këtij viti përfshihej në zonën e mbrojtur të Parkut Kombëtar të Butrintit u hoq dhe qeveria miratoi lejen për ndërtim në një sipërfaqe prej rreth 53 mijë metrash katrorë, të strukturave akomoduese siç paraqiten në faqen zyrtare të projektit.

Leje të tjera siç tregojnë vendimet e Komitetit të Investimeve Strategjike janë dhënë apo janë në proces miratimi në zonën nga Kanali i Cukës në Kepin e Stillos në skajin më jugor të kufirit me Greqinë për resorte apo fshatra turistikë dhe investitorët po nisin të vënë muret e ndalim -kalimit për publikun.

Siç tregojnë pamjet afër Pemës së Thatë në Ksamil punimet po vazhdojnë në ndërtimin e një fshati tjetër turistik .

Ndërtimet pritet të prekin këtë zonë të bregdetit që në periudhën e komunizmit ruhej me roje kufitare për shkak të afërsisë me brigjet greke të Korfuzit, ku modeli i mbrojtjes së natyrës dallon dukshëm nga territori shqiptar.

“Të gjitha zonat bregdetare shqiptare janë të cënuara nga vendimi i qeverisë shqiptare për rishikimin e kufijtve të zonave të mbrojtura”, thotë profesori i Fakultetit të Shkencave të Natyrës në Universitetin e Tiranës Ferdinant Bego.

“Copëza brenda zonave të mbrojtura janë hequr nga territori i zonës së mbrojtur dhe konsiderohen si zona të lira ku mund të ketë zhvillim. Pyetja është si është e mundur që zona të mbrojtura ku ne duam të mbrojmë trashëgiminë natyrore, kapitalin natyror ku mbështetet e sotmja dhe e ardhmja e brezave që duan të jetojnë në këtë vend të cënohen kaq thjesht, me një vendim të paarsyetuar dhe mbi të gjitha të pakonsultuar”.

Ndërsa biologu Aleko Miho thotë se rishikimi i zonave të mbrojtura është një proçes normal por ky i fundit në Shqipëri u bë sipas tij i shpejtuar.

“Rishikimi i zonave të mbrojtura është një nevojë e kohës , sepse zonat e mbrotjura gjithmonë rishikohen. Ne e përshëndetëm në këtë drejtim, por ishikimi i shpejtuar siç u bë nuk ishte në frymën moderne të rishikimit të zonave të mbrojtura. Ajo që u bë, pavarësisht me një grup të kufizuar ekspertësh, që nuk mund të them se ishin të këqinj por koha e tyre e pamjaftueshme, vlerësimi pamjaftueshëm ishte i nxituar”.

Ajo që është më e keqja thotë më tej zoti Miho është se këto zona që hiqen i jepen zhvillimit.

“Atje pastaj justifikohet ndërtimi aeroportit, diku ndërtimi resortit,të cilat jo më mbrojnë por e përkeqësojnë mbrojtjen siçndodh me Nartën, siç ndodhi me Kune Vainin, me Talen në Lezhë , si edhe në Butrintin më tej.”

Vendet europiane kanë legjislacion të fortë për zonat e mbrojtura thotë për Zërin e Amerikës Ferdinant Bego ndërsa në Shqipëri kjo mungon.

“Brenda Bashkimit Evropian ekzistojnë dy direktiva ajo e habitateve dhe ajo për mbrojtjen e shpendëve të cilat bëjnë që çdo lloj investimi, jo vetëm në brendësi por edhe në afërsi të zonave të mbrojtura që janë pjesë e rrjetit “Natyra 2000” siç janë edhe zonat e mbrojtura në Shqipëri pjesë e rrjetit “Emerald” (për vendet kantidate) dhe më pas do bëhen pjesë e rrjetit “Natyra 2000” kur vendi të pranohet në Bashkimin Evropian nuk mundet të bëjnë invstimet dhe as të fillojnë pa vlerësimin mjedisor. Që në fazën e fizibilotetit kur bëhet plani bëhet ajo që quhet vlerësim i posaçëm mjedisor. Ne këtë nuk e kemi futur në legjsilacionin shqiptar akoma .Kjo mungesë ligjore në Shqipëri e bën Ligjin për Investimet Strategjike që të prevalojë mbi interesin për ruajtjen e mjedisit, natryës dhe biodiveristetit dhe çdo lloj investirori ta ketë shumë të lehtë të marrë lejen për të ndërtuar.”

“Jemi shumë vonë kësaj fryme të zhvillimit të zonave bregdetare thotë profesor Aleko Miho i cili është kritik me modelin aktual të fshatrave turistikë që ndërtohen në bregdet. Ndryshe është t`i japësh kredi të buta një fshati që është atje si Borshi psh të zhvillohet , në vend që ai të emigrojë të jetojë atje, të presë turistë, të zhvillojë turizmin familjar, agroturimzin sesa atë ta lësh , ose ti bësh një shesh të bukur se kanë filluar tani ca sheshe të bukura të bëhen në fshat ,dhe të neërtosh në krah të tij një fshat turistik që queht modern. Ai është fshat për të pasurit pasi vështirë se një njeri me të ardhura normale shkon atje në vila të shtrenjta që po ndërtohen”.

Modelet që po krijohen thotë profesori i shkencave të natyrës Ferdinant Bego nuk është në të mirën e zonave të mbrojtura.

“Nuk mundet që Shqipëria të adoptojë modele të tilla që kanë dështuar në vende që kanë bërë gjëra të tilla .Ne nuk mund të kthehemi në modele lavatriçesh betoni me mendimin që po zhvillojmë vendin tonë.”

Ndërsa rishikimi kufijve të zonës bregdetare joniane ka ngjallur shumë debate edhe në zonën e Parkut Divjakë- Karavasta kanë ndodhur ndryshime të kufijve.

Drejtori i Agjensisë së Zonave të Mbrojtura të këtij Parku Ardian Koçi flet për këto ndryshime.

“Ne kishim propozuar që të futeshin brenda kufijve të parkut edhe deltat e lumenjve që u futën pjesërisht, por u hoq një pjesë e tokave bujqësore edhe zona urbane e Divjakës. Unë kam qenë personalisht që të qëndronte pasi do kishim mundësi të kontrollonim edhe pjesën urbane të parkut. Por kemi një zhvillim pozitiv sepse brenda parkut është futur një pjesë e madhe e detit që folezohet nga breshkat detare. Duke e future këtë pjesë brenda zonës qëndrore të Parkut ne kemi mundësi të kontrollojmë edhe peshkimin në këtë zonë.”

Qeveria shqiptare e lidhi vendimin e rishikimit të zonave të mbrojtura në janar të këtij viti me një punë të gjatë në terren për të përditësuar zhvillimet në territor pas ndryshimeve në 30 vitet e fundit.

Qeveria premtoi plane menaxhimi dhe strategji të kordinuara për zhvillimin e qëndrueshëm të zonave të mbrojtura që zënë rreth 21 % të territorit të vendit.

blank

Ish-presidenti Sejdiu kujton zgjedhjet e majit të vitit 1992: Ishte një referendum i dytë

Ish-presidenti i Kosovës, Fatmir Sejdiu ka kujtuar 24 majin e vitit 1992, datë në të cilën u mbajtën “zgjedhjet e para parlamentare dhe presidenciale” në vendin tonë. Nëpërmjet një shkrimi në llogarinë e tij në Facebook, Sejdiu ka treguar rrethanat në të cilat u zhvilluan këto zgjedhje në të cilat u zgjodh president Ibrahim Rugova.

“Zgjedhjet do të mbahen përkundër kërcënimeve, si dhe dhunës së drejtpërdrejtë të ushtruar ndaj qytetarëve dhe në veçanti ndaj personave që ishin të angazhuar për mirëvajtjen e atij procesi”, tregon Sejdiu.

“Zgjedhjet u organizuan duke u mbështetur në Kushtetutën e Republikës së Kosovës të miratuar me 7 Shtator 1990 dhe  në Ligjin mbi Zgjedhjet Parlamentare dhe Presidenciale në Republikën e Kosovës. Ishte  një referendum i dytë”, tha ai.

“Zgjedhjet i përcollën vëzhgues të huaj nga SHBA-të, Anglia, Gjermania, Franca, Danimarka, Norvegjia.  Këto zgjedhje, përkundër gjithë pengesave nga pushteti serb, ishin mbuluar shumë mirë nga mediat. Zgjedhjet i kanë përcjellë 82 ekipe, apo gazetarë nga vende të ndryshme. Në këto zgjedhje me votë plebishitare për President të Republikës së Kosovës ishte zgjedhur Dr. Ibrahim Rugova. Kjo ditë do të shënohet edhe si dita e Presidentit të Kosovës”, shtoi ai.

Ish-kreu i LDK’së tregoi edhe angazhimin e tij në këtë proces.

“Dua të nënvizoj se deri me zgjedhjen e Komisionit Republikan të Zgjedhjeve, së bashku edhe me njerëz të tjerë nga Kryesia e Lidhjes Demokratike të Kosovës kam qenë i angazhuar për përgatitjen e atij procesi historik për Kosovën. Kuvendi i nëntëdhjetë e dyshit nuk u tubua asnjëherë. Megjithatë me punën në komisione, morri legjitimitetin moral të qytetarëve.  Ishte bërë përpjekja për tu tubuar. Gjithçka ishte bllokuar me ndërhyrjen e policisë serbe”, tha Sejdiu.

Shkrimi i plotë i Sejdiut në Facebook:

Sa herë qe i kthehem viteve të nëntëdhjeta të shekullit të kaluar, përkundër gjithë vështirësive që Kosova i ka pasur në ecjen e vet politike dhe të rezistencës, asnjëherë nuk mund  të harroj njerëzit dhe shumë ngjarje të dy legjislaturave të para gjatë viteve të nëntëdhjeta. Natyrisht se ishte kohë më ndryshe. Me e vështirë pakrahasueshëm me gjithë etapat e mëvonshme.

24 Maji i vitit 1992 është një datë e shënuar në historinë e lëvizjes politike dhe te rezistencës së Kosovës drejt pavarësisë së saj. Atë ditë janë organizuar zgjedhjet e para parlamentare dhe presidenciale. Zgjedhjet u organizuan duke u mbështetur në Kushtetutën e Republikës së Kosovës të miratuar me 7 Shtator 1990 dhe  në Ligjin mbi Zgjedhjet Parlamentare dhe Presidenciale në Republikën e Kosovës. Ishte  një referendum i dytë.

Zgjedhjet do të mbahen përkundër kërcënimeve, si dhe dhunës së drejtpërdrejtë të ushtruar ndaj qytetarëve dhe në veçanti ndaj personave që ishin të angazhuar për mirëvajtjen e atij procesi. Dhjetëra sish ishin arrestuar, një numër jo i vogël ishte maltretuar. Në mesin e tyre ishte kërcënuar edhe Senatori i Belgjikës në atë kohë Ëilli Keepers. Reagimi i tij kishte qenë shumë i ashpër dhe kishte shpalosur gjoksin e vet duke iu drejtuar Policisë serbe “ gjuani tani…”. Ishte ky një guxim i jashtëzakonshëm i tij. Kishte edhe vëzhgues nga jashtë që kishin ardhur për të përcjellë zgjedhjet -Zgjedhjet në Kosovë të para 30 viteve u mbikëqyrën nga 8 grupe vëzhguesish nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe nga shtetet evropiane. Konrad Hubers, që i printe Delegacionit të Fondacionit të Kongresit Amerikan për të Drejtat e Njeriut, vlerësonte se “ këto zgjedhje janë një moment historik për Kosovën”.

Në ato zgjedhje pat ardhur edhe profesori i njohur danez i të Drejtës ndërkombëtare Erik Siesby. Ai ishte në atë kohë kryetar i Komitetit të Helsinkit për Danimarkën. Në adresimin e tij për media, ai pati deklaruar se “Sot pashë lindjen e një shteti”. Zgjedhjet i përcollën vëzhgues të huaj nga SHBA-të, Anglia, Gjermania, Franca, Danimarka, Norvegjia. 

Këto zgjedhje, përkundër gjithë pengesave nga pushteti serb, ishin mbuluar shumë mirë nga mediat. Zgjedhjet i kanë përcjellë 82 ekipe, apo gazetarë nga vende të ndryshme.

Në këto zgjedhje me votë plebishitare për President të Republikës së Kosovës ishte zgjedhur Dr. Ibrahim Rugova. Kjo ditë do të shënohet edhe si dita e Presidentit të Kosovës.

Në zgjedhjet parlamentare kishin konkurruar 22 subjekte politike dhe kandidatë të pavarur. Pas një gare demokratike plurale, ishin zgjedhur edhe deputetët për Kuvendin e Republikës. Shumica dërmuese ishin të Lidhjes Demokratikë të Kosovës, pastaj kishte deputetë të Partisë Parlamentare të Kosovës, Të Partisë Shqiptare Demokristiane e Kosovës, të Partisë Fshatare të Kosovës, nga Partia e Aksionit Demokratik si dhe kandidatë të pavarur. Ishin lënë edhe 14 vende rezervë për pjesëmarrjen e komuniteteve pakicë, si dhe për deputetë që duhet të zgjidheshin sipas sistemit proporcional (16). Ligji mbi Zgjedhjet parashihte sistemin e kombinuar. Sipas tij 100  deputetë zgjidheshin drejtpërsëdrejti dhe 30 deputetë mbështetur në sistemin proporcional. Kam pasur nderin që të zgjidhem deputet i Kuvendit të Republikës si kandidat i Lidhjes Demokratike të Kosovës.

Dua të nënvizoj se deri me zgjedhjen e Komisionit Republikan të Zgjedhjeve, së bashku edhe me njerëz të tjerë nga Kryesia e Lidhjes Demokratike të Kosovës kam qenë i angazhuar për përgatitjen e atij procesi historik për Kosovën.

Kuvendi i nëntëdhjetë e dyshit nuk u tubua asnjëherë. Megjithatë me punën në komisione, morri legjitimitetin moral të qytetarëve.  Ishte bërë përpjekja për tu tubuar. Gjithçka ishte bllokuar me ndërhyrjen e policisë serbe. Lokalet e reja të Medresesë së Kosovës ishin demoluar në tërësi  natën paraprijëse të ditës që pritej ( 23 Qershori 1992).

Karshi kësaj gjendjeje, Presidenti Rugova e kërkonte ecjen e mëtejme pa provokuar konfliktin. Ishte kohe e luftërave të ashpra në Kroaci dhe në Bosnje. Kishte edhe “vullnetmirë” që konfliktin ta sillnin në Kosovë. Presionet ishin të ndryshme dhe prej kaheve të llojllojshme. Bile edhe nga ata që në thelb ishin njerëz të mirë, por “nuk u pritej”. Dashtë e pa dashtë, ishim të përcaktuar që të lëvizim dhe të mos ndalemi.  Profesor Anton Çetta  ishte përgatitur ta marrë barrën e të parit të Kuvendit. Funksionalisht isha i lidhur me te. E mori dergja e rëndë “pa e krye edhe një punë të madhe që na ka mbetur” siç më pat thënë kur e vizitova pak ditë para se Ai të shkojë në paqen e amshueshme në vitin 1995


Send this to a friend