VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

THAÇI IA MORI WALKERIN LËVIZJES VETËVENDOSJE!! – Nga Binak MAXHARRAJ

By | September 14, 2020
blank

Komentet

blank

Përfundon takimi Kosovë – Serbi, asnjë përparim

VOA

Të martën në Bruksel u mbajt takimi i ri në kuadër të bisedimeve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet tyre, por pa ndonjë përparim. Përgjatë takimit që ishte i pari ndërmjet kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti dhe presidentit të Serbisë, Aleksandër Vuçiç, është arritur arritur pajtim vetëm për vazhdimin e bisedimeve deri në fund të muajit korrik.

Kryeministri Kurti tha se hodhi në tryezën e bisedimeve katër propozime, përfshirë atë që “Kosova dhe Serbia menjëherë nënshkruajnë një marrëveshje të përbashkët të paqes duke u zotuar se nuk do ta sulmojnë njëra-tjetrën. Kjo është e rëndësishme tani si asnjëherë më parë, një ditë pas Samitit të NATO-s në Bruksel dhe porosive unanime që u dhanë aty”.

blank

Më tej ai tha që pas njohjes së ndërsjellë të dyja vendet të zbatojnë reciprocitet dypalësh, duke krijuar për serbët në Kosovë këshillin e tyre kombëtar siç e kanë shqiptarët dhe boshnjakët në Serbi.

Pala serbe nuk ka pranuar propozimet e kryeministrit Kurti dhe presidenti serb Vuçiç tha se zoti Kurti “erdhi duke mos u pajtuar për asgjë. Erdhi e më pyeti se kur do ta njohim Kosovën. I kam thënë kurrë”, tha ai pas takimit.

Procesi i bisedimeve që shënoi një rifillim në korrik të vitit të kaluar, u pezullua sërish për shkak të zgjedhjeve në Kosovë.

Shefi i politikës së Jashtme të Bashkimit Evropian, Josep Borrell, tha se “këto bisedime nuk do të jenë të lehta, por ky proces dhe angazhimi i sinqertë i të dyja palëve është i domosdoshëm për qytetarët e Kosovës dhe Serbisë”.

Para fillimit të bisedimeve ai tha se ky proces dhe rezultati i tij janë rruga drejt së ardhmes evropiane të të dyja palëve dhe se BE-ja është e angazhuar që të ketë një përparim të shpejtë në mënyrë që “të lëmë të kaluarën prapa dhe për të arritur një marrëveshje gjithëpërfshirëse, ligjërisht të detyrueshme për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë dhe për ta bërë ardhmërinë evropiane realitet”.

Zoti Borrell tha se mirëpret faktin se takimi po zhvillohet në të njëjtën kohë kur Bashkimi Evropian takohet me presidentin amerikan, Joe Biden, i cili ndodhet në Bruksel.

Ai theksoi se ka një mundësi të re në Evropë për Ballkanin Perëndimor dhe duhet shfrytëzuar atë, ndërsa nënvizoi se “qëndrueshmëria afatgjatë dhe përparimi ekonomik do të rrezikoheshin pa marrëveshje mes Kosovës dhe Serbisë”.

Serbia vazhdon të kundërshtojë pavarësinë e Kosovës të shpallur më 17 shkurt të vitit 2008, me mbështetjen e Shteteve të Bashkuara dhe vendeve kryesore të Bashkimit Evropian dhe është zotuar se nuk do ta njohë atë, duke kërkuar siç thuhet, një zgjidhje kompromisi, ndërsa Kosova e cilëson të panegociueshme pavarësinë e saj.

Diplomatët perëndimor janë vënë në përpjekje për të përshpejtuar procesin e bisedimeve me shpresë për një marrëveshje para vitit të ardhshëm kur Serbia mban zgjedhjet parlamentare e presidenciale, gjë që do të çonte në një pezullim të ri të procesit të filluar dhjetë vjet më parë nga të dyja vendet, që aspirojnë integrimet evropiane. Por, pak vëzhgues besojnë në një mundësi të tillë.

blank

Për integrimin mendor europian të shqiptarëve – Nga Ndriçim Kulla

Në procesin e integrimit europian të Shqipërisë po duket qartë gjithmonë e më tepër se me rëndësi vendimtare është një çështje për të cilën për fat të keq nuk ka patur dhe nuk ka asnjë projekt të mirëfilltë qeveritar, pavarësisht se cila palëështë në pushtet. Fjalën e kam për integrimin mendor europian të shqiptarëve.  Shqipëria do të mbetet jashtë dyerve të Bashkimit Europian sa kohë nuk është bërë integrimi mendor europian i shqiptarëve, ose së paku sa kohë që ky proces nuk është vënë në rrugë të mbarë. Brukseli nuk na e thotë këtë gjë, por kjo nënëkuptohet nëçdo fjalë që na thonë të dërguarit e BE-së. Të gjitha problemet tona që ata i evidentojnë në raportet e tyre dhe që pengojnë përparimin e procesit të integrimit europian të Shqipërisë reflektojnë mungesën e integrimit mendor europian të shqiptarëve.

Edhe kur të hapen bisedimet aq shumë të pritura për anëtarësimin e Shqipërisë në BE, të cilat siç dihet kanë  shumë kapituj, që gjenden në shumë dosje që do të hapen mbi tryezën e negociatave, ky proces nuk do të mbyllet me sukses nëse BE nuk bindet se vendi ynënuk ka bërë hapa seriozë përpara për integrimin mendor europian të shqiptarëve. Megjithëse zyrtarisht nuk ka një kapitull të tillë në bisedimet, ai do të ekzistojë faktikisht.

Qeveritarët tanë të gjithë palëve politike duket se nuk e marrin seriozisht atë që thonë europianët se BE para se të jetë një bashkim ekonomik, politik, është një bashkim mendor, i individëve që ndajnë një mendësi të përbashkët europiane të formuar historikisht. Kjo mendësi kolektive është formuarduke ecur mbi dy shina. Nga njëra anë mbi bazën e arritjeve të shkencave humane europiane në shekuj, të filozofisë, sociologjisë, antropologjisë, politologjisë, psikologjisë etj. Kështu u formua ai që mund të quhet Mendimi Europian dhe që përbën bazën e asaj qëmund ta quajmë kulturëe përbashkët europiane.

Në anën tjetër, në vendet e ndryshme europiane kanë qenë disa breza publicistësh, njohës të mirë të këtyre që bënë një punë divulgative për t’ i përhapur këto ide të vështira në shtresat më të gjera të popullsisë nëpërmjet shtypit. Kjo lloj publicistike u bë pjesë e lëndëve të ndryshme shkollore duke ndikuar shumë për përhapjen e këtij modeli.

Procesi i integrimit të Europës si një bashkim shtetesh u bë i mundur sepse qytetarët e këtyre shteteve kishin marrë një formim të përbashkët, të ngjashëm për një kohë të gjatë, mbi bazat e kësaj kulture të përbashkët europiane. Qeveritë e këtyre vendeve kishin investuar me kohë për këtë gjë në arsim, botime, media etj. Natyrisht që qytetari europian nuk u bë filozof, sociolog, apo politolog, por mori bazat e përgjithshme të Mendimit Europian, si një bërthamë e krijuar nga shkencat humane europiane.

Si paraqitet kjo çështje në Shqipëri? Për fat të keq më duhet të them se më tepër është bërë për këtë proces nga qeveritë e viteve 20-30 të shekullit të kaluar se nga qeveritë e pas vitit 1990. Në kohën e Mbretit Zog në Shqipëri nuk lejohej pluralizmi politik, por ky monark me mençuri lejoi dhe mbështeti pluralizmin mendor në drejtim të kulturës europiane dhe Mendimit Europian. Në shtypin shqiptar të kohës së Zogut, në gazetat dhe revistat e shumta lexuesi i kohës gjente të paraqitura në mënyrë divulgative gjithë filozofinë, sociologjinë, antropologjinë, psikologjinë europiane.Një plejadë publicistësh të asaj kohe me njohuri të thella të kulturës europiane, të Mendimit Europian, bënë një epokë të Mendimit Shqiptar me orientim europian, të tillë që edhe sot pas rreth një shekulli shërben si shkollë e Mendimit Shqiptar. Këtë plejadë mendimtarësh, në analogji me termin Etërit Themelues që përdorin amerikanët për ata që shpallën pavarësinë e vendit të tyre, mund të quhen Etërit Integrues të Shqipërisë. Të tillë ishin, sa për të përmendur disa: Branko Merxhani, At Zef Valentini, Mehdi Frashëri, Vangjel Koça, Krist Maloki, Tajar Zavalani, Mithat Frashëri, At Anton Harapi, Dom Ndoc Markaj etj. Si trashëgimtari i tyre i drejtpërdrejtë sot mund të quhet Ismail Kadare dhe këtu fjalën e kam për Kadarenë si publicist.

Nga kujtimet e Petro Markos ne mësojmë se të gjithë këta publicistë financoheshin drejtpërdrejt nga qeveritë e kohës.Petro Marko na tregon skena në zyrat qeveritare kur ai dhe Branko Merxhani shkonin për të marrë financimet që iu takonin me ligj. Vështirë se ndonjë qeveri shqiptare ka bërë një investim më të vlefshëm për kulturën shqiptare, për integrimin mendor europian të shqiptarëve. Mund të kisha përmendur të tjerë emra që dëshmojnë për këtë politikë qeveritare të asaj kohe, por përmenda Petro Markon sepse ai ka qenë antizogist dhe me siguri që nuk do të thoshte diçka të tillë nëse nuk do të kishte ndodhur vërtet. Mund të kisha përmendur fjala vjen Zoi Xoxën, por antizogistët do të thoshin se ai ka gënjyer si zogist që kishte qenë.

Dhe sa për efektivitetin e këtij investimi mjafton të shohim tirazhin e gazetave dhe revistave të asaj kohe ku shpalosej kjo shkollë e Mendimit Shqiptar dhe do të kuptojnë se për shkak të punës mjeshtërore divulgative këto ide patën një përhapje të gjerë dhe një vëmendje të madhe në shoqërinë shqiptare të kohës. Edhe sot e kësaj dite këto lloj botimesh të asaj kohe mbeten librat më të kërkuar te bukinistët, ndonëse shumica e tyre janë ribotuar.

Meqënëse ne nuk kemi sot një shkollë të tillë publicistike të aftë që të divulgojë Mendimin Europian (shumica e atyre me diploma të huaja që shkruajnë në shtyp vështirë se e kuptojnë veten e tyre), atëherë është mirë që të përdorim këtë pasuri intelektuale kombëtare. Për këtë natyrisht që duhet një investim qeveritar që do të shkojë për llogari të procesit të integrimit europian të vendit. Le t’i çojmë librat e Etërve Integrues sa më gjerësisht në duart e shqiptarëve dhe pastaj të përpiqemi që sipas shembullit të tyre të krijojmë një shkollë bashkëkohore të Mendimit Shqiptar me orientim europian, sipas shembullit të tyre.

Vetëm kështu mund të futet në hullinë e duhur procesi i integrimit mendor europian të shqiptarëve dhe sa kohë që nuk është vënë në rrugë të mbarë ky aspekt i procesit të integrimit, nuk do të ndodhë anëtarësimi i vendit në BE.

blank

Sot takimi Kurti-Vuçiq në Bruksel, kjo është agjenda

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti dhe presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq do të takohen për herë të parë sot paradite në Bruksel. 

Takimi i sotëm është i pari ndërmjet presidentit Vuçiq dhe kryeministrit Kurti.

Ky i fundit thotë se udhëton për në Bruksel, jo për ta vazhduar dialogun, por për të folur për të ardhmen e dialogut.

“Ne mendojmë që dialogu i ardhshëm me palën tjetër ka nevojë për një platformë dhe strategji. Ne ende nuk jemi ulur në tavolinë me palën tjetër dhe rrjedhimisht nuk mund të flitet për asnjë lloj dialogu”, është shprehur Kurti në Kuvend para disa ditësh.

Ndërsa, Vuçiq nga ana tjetër insiston se në Bruksel do të flasë për Asociacionin e Komunave me shumicë serbe, gjë që Prishtina zyrtare e hedh poshtë.

Agjenda:

Në orën 08:20 është planifikuar arritja e përfaqësuesit të Lartë të Bashkimit Evropian për Politika të Jashtme dhe Politika të Sigurisë, Josep Borrell.

Pastaj, në orën 10:30, zëvendëspresidenti i Komisionit Evropian, Joseph Borrell, do të ketë takime bilaterale të ndara, fillimisht me kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti, e pastaj edhe me presidentin e Serbisë, Aleksandër Vuçiq.

Kurse, një tryezë e përbashkët plenare është planifikuar për orën 11:00.

Në orën 12:30 është paralajmëruar një konferencë për media e përfaqësuesit Special të BE-së për dialogun Prishtinë – Beograd dhe çështje tjera të Ballkanit Perëndimor, Miroslav Lajçak.

blank

Shërbimet sekrete, jeta private dhe liria e shtypit – Nga Xhezair Zaganjori

(Vendime me rëndësi të Gjykatës së Strasburgut)

Pak ditë më parë, më 25 maj 2021, Dhoma e Madhe  e Gjykatës Europiane të të Drejtave të Njeriut (GJEDRNJ) dha dy vendime shumë të rëndësishme për çështjet: a) Centrum For Rattvisa kundër Suedisë, si dhe b) Big Brother Watch dhe të Tjerë kundër Britanisë, të cilat kanë të bëjnë me raportin e vështirë e tepër delikat ndërmjet të drejtave themelore, me të ashtuquajturin “përgjim në grup” apo “përgjim masiv” (bulk interception), që realizohet gjithnjë e më intensivisht nga shërbimet sekrete të shteteve sovrane. Në fakt, në çështjen e parë, ky raport vlerësohet vetëm në kuadër të jetës private, ndërsa në çështjen e dytë, në kuadër të jetës private dhe lirisë së shtypit, të garantuara respektivisht nga nenet 8 dhe 10 të Konventës Europiane të të Drejtave të Njeriut (KEDRNJ). Pavarësisht ngjashmërisë së madhe të të dyja rasteve të mësipërme, ky dallim bëhet në funksion të vetë kërkesave apo pretendimeve të paraqitura nga palët kërkuese në Strasburg. Ndërsa në çështjen Centrum For Rattvisa kundër Suedisë, kërkuese është shoqata e njohur joqeveritare Qendra për Drejtësi, e angazhuar kryesisht në mbrojtje të jetës private të individëve, në çështjen Big Brother Watch e të Tjerë kundër Britanisë, kërkues janë me dhjetëra shoqata e organizata në mbrojtje të shtypit të lirë dhe mjaft gazetarë të pavarur. Sidoqoftë, në të dyja rastet, më të prekurit nga “përgjimet në grup” vlerësohet me të drejtë se janë gazetarët, pasi natyra e punës dhe intensiteti e shumëllojshmëria e komunikimeve brenda e jashtë vendit, ekspozojnë e cenojnë dukshëm nga përgjimet lirinë e shtypit, komunikimin me publikun, lirinë e shprehjes, burimet gazetareske, jetën e tyre private e familjare, e të tjerë.

Duhet sqaruar që në fillim se “përgjimi në grup” është një koncept i ri në fushën e së drejtës. Bëhet fjalë për përgjimin në bllok të grupeve apo kategorive të caktuara të njerëzve, kryesisht jashtë vendit, për çështje të ndryshme që kanë të bëjnë me luftën kundër terrorizmit, sigurinë kombëtare apo parandalimin e luftimin e krimeve serioze në vend. Pikërisht për këto arsye, me çështjen e “përgjimeve në grup” janë marrë një vit më parë edhe mjaft gjykata kushtetuese me vokacion të rëndësishëm europian e më gjerë, si Gjykata Kushtetuese e Gjermanisë dhe Këshilli Kushtetues i Francës. Vendimet dhe standardet e vendosura prej tyre, veçanërisht për mbrojtjen e jetës private dhe lirisë gazetareske, janë me shumë interes. Mjafton të përmendim këtu se në rastin e Gjermanisë, shërbimi sekret i së cilës realizon rreth 1 miliard e 200 milion interceptime komunikimesh me jashtë në një ditë, Gjykata Kushtetuese ka urdhëruar që ligji respektiv të ndryshojë sa më parë, për të garantuar plotësisht jetën private dhe lirinë e shtypit edhe për personat e përgjuar jashtë territorit, ashtu siç veprohet edhe për vetë shtetasit gjermanë.

Ndërkaq, edhe GJEDRNJ po krijon një jurisprudencë me vlerë të veçantë në këtë drejtim, sepse ajo ka detyrën e përgjegjësinë e madhe për vendosjen e standardeve dhe për të orientuar jurisprudencën e 47 shteteve anëtare në këtë fushë. Nga ana tjetër, vlerësohet se zhvillimi e modernizimi spektakolar e me ritme të paimagjinueshme i teknologjisë së informacionit, krahas avantazheve të padiskutueshme në shërbim të individit dhe shoqërisë njerëzore në tërësi, mbart me vete edhe rreziqe të mëdha. Praktika tregon se ndër të tjera ajo keqpërdoret dukshëm për qëllime kriminale në nivel kombëtar e ndërkombëtar. Nga ana tjetër, lufta ndaj këtyre fenomeneve të rrezikshme kërkon angazhimin efektiv e maksimal të shteteve demokratike. E në këtë luftë, pa dyshim që shërbimet sekrete kanë rol të veçantë. Por për realizimin e këtyre detyrave madhore, ato kanë zhvilluar e zhvillojnë në vazhdimësi programe elektronike e mjete të jashtëzakonshme teknike shumë të sofistikuara, të cilat krijojnë mundësinë për të interceptuar biseda e komunikime individuale të formave të ndryshme, në distanca tepër të mëdha, në ambiente pune apo argëtimi, në rrugë e në shtëpi, duke depërtuar e prekur edhe vetë thelbin e jetës private e lirisë së shtypit, aq të domosdoshme për demokracinë si formë e qeverisjes. E nëse nuk vendosen rregulla e standarde të qarta, ato mund të dëmtojnë rëndë e në mënyrë të pariparueshme jetën dhe të drejtat e individit, e për më tepër, edhe të keqpërdoren për qëllime politike apo thjesht hakmarrëse. Pikërisht për këto arsye, GJEDRNJ është shumë e vëmendshme për të reaguar në kohë ndaj këtyre rreziqeve, pa cenuar njëkohësisht edhe realizimin e funksioneve themelore të shtetit, në mbrojtje të interesave kombëtare si dhe të qytetarëve të tij.

Pa dashur të zgjatemi shumë për të zbërthyer dy vendimet e mësipërme të GJEDRNJ, që së bashku shkojnë në rreth 150 faqe, mund të përmendim në vijim vetëm disa nga deklarimet më të rëndësishme të saj mbi parimet e rregullat e realizimit të “përgjimit në grup”, që janë:

1) “Përgjimi në grup” nga shërbimet sekrete nuk prek në vetvete e në parim të drejtat themelore. I gjithë ky proces zhvillohet në 4 faza kryesore, që janë: a) Realizimi i përgjimit e dokumentimi fillestar i të dhënave të marra, b) Përdorimi i selektorëve të veçantë që përpunojnë automatikisht materialin e grumbulluar, c) Vlerësimi individual i të dhënave të selektuara, dhe d) Ruajtja për shfrytëzim të mëtejshëm të “produktit final”, përfshirë këtu edhe mundësinë e shkëmbimit të të dhënave me shtete të tjera partnere.

2) Në të katër fazat duhet të zbatohen me rigorozitet disa kërkesa e standarde të rëndësishme, të domosdoshme për mbrojtjen e jetës private dhe lirinë e shtypit. Për vetë natyrën e karakteristikat e këtij procesi, ato duhet të marrin parasysh veçanërisht si rrezikun e abuzimit nga mekanizmat shtetërorë, ashtu edhe nevojën e zhvillimit në fshehtësi të plotë të procesit të përgjimit.

3) “Përgjimi në grup” duhet të dallohet nga “përgjimi i targetuar”. Në këtë të fundit përgjohet një apo disa persona të caktuar, ndërsa “përgjimi në grup” realizohet ndaj një bashkësie njerëzish që ndodhen jashtë vendit, të cilët janë përgjithësisht të panjohur me parë. Në këtë kuptim, fillimisht “përgjimi në grup” ka më shumë karakter parandalues sesa investigativ.

4) I gjithë procesi i “përgjimit në grup” në të katër fazat e tij, duhet t’i nënshtrohet “garancive fillim – mbarim” (“end-to-end safeguards”), që do të thotë se: a) Duhet të ketë një proces vlerësimi të pavarur në sistemin e brendshëm në secilën prej katër fazave, bazuar kryesisht në arsyetimin e nevojës së kalimit nga një fazë në tjetrën, si dhe në parimin e proporcionalitetit. Kalimi nga një fazë në një tjetër kërkon një stekë gjithnjë e më të lartë në zbatimin e këtyre parimeve. b)Ashtu si “përgjimi i targetuar”, edhe “përgjimi në grup” duhet të autorizohet paraprakisht nga një mekanizëm i pavarur nga pushteti ekzekutiv. Ky mekanizëm mund të mos jetë detyrimisht apo tërësisht nga pushteti gjyqësor. Megjithatë, e rëndësishme është që e drejta e brendshme duhet të garantojë me qartësi të mjaftueshme rastet dhe shkaqet, vërtetimi i të cilave do të bënte të mundur dhënien e autorizimit për “përgjimin në grup”. c)I gjithë procesi duhet t’i nënshtrohet mbikëqyrjes dhe mundësisë së vlerësimit ex post facto (pas përfundimit të procesit) të tij nga një mekanizëm i pavarur, i cili mund të mos jetë domosdoshmërisht nga pushteti gjyqësor. Ky mjet duhet të jetë efektiv, që do të thotë se çdo person i përgjuar duhet të ketë mundësinë potenciale të ushtrojë më pas të drejtën e ankimit dhe vlerësimit të ligjshmërisë së përgjimit. Kjo mund të kërkohet jo vetëm me shkrim, por edhe para një mekanizmi të pavarur nga ekzekutivi, që mund të mos jetë domosdoshmërisht gjykatë. Mjafton të garantojë një proces të rregullt ligjor e mundësisht edhe me palë kundërshtare.

5) Kujdes i veçantë duhet treguar kur materiali i përgjuar u kalon shteteve të tjera partnere apo organizatave e mekanizmave ndërkombëtare. Në këto raste, ligjërisht duhet të parashikohen disa garanci më shumë për përcjelljen e plotë apo të pjesshme të materialit të përgjuar. Ndër të tjera duhet të: i) Përcaktohen qartë në ligj rastet dhe rrethanat e kalimit të materialeve të tilla ii) Shteti dërgues duhet të sigurohet se shteti pritës nuk do të abuzojë me materialin e transferuar dhe se ai do të marrë masat e duhura për ruajtjen dhe administrimin e tij në përputhje me parashikimet ligjore. iii) Mbrojtje e veçantë duhet t’u jepet materialeve me natyrë konfidenciale, mes të cilave si më sensitivet përmenden materialet konfidenciale mbi çështjet e shtypit dhe mbrojtjen e burimeve gazetareske, dhe së fundi, iv) Vendimi për transferimin e materialit të përgjuar mund t’i nënshtrohet vlerësimit dhe kontrollit ligjor të një mekanizmi të pavarur.

6) Përcaktimi i saktë i rregullave lidhur me fshirjen apo shkatërrimin e menjëhershëm të përgjimeve dhe materialeve të tjera relevante të marra nga “përgjimi në grup”, kur ato nuk paraqesin interes dhe nuk kanë lidhje të drejtpërdrejtë me qëllimet inteligjente. Kjo bëhet veçanërisht e domosdoshme në rastet kur cenohet jeta private dhe liria e shtypit.

Specifikisht për lirinë e shtypit, standardet kryesore që përmenden vetëm në vendimin Big Brodher Watch, janë:

1) Mbrojtja e burimeve gazetareske është guri themelor i lirisë së shtypit. Cenimi i këtij standardi do të dëmtonte në mënyrë të pariparueshme rolin e veçantë e tepër të rëndësishëm të tij në mbrojtje të interesave publike dhe garantimin e një informacioni të saktë e të besueshëm.

2) Gjatë “përgjimit në grup”, përmes përdorimit të qëllimshëm nga shërbimi sekret të programeve apo selektorëve të caktuar, mund të përfitohen edhe materiale gazetareske me natyrë konfidenciale. Mbajtja, përdorimi apo ruajtja e këtyre materialeve mund të cenojë rëndë mbrojtjen e burimeve gazetareske. Për këto arsye, kur dihet apo ka probabilitet të madh që nga përdorimi prej shërbimeve sekrete i programeve dhe selektorëve të veçantë do të përfitohen materiale të tilla, duhet të kërkohet paraprakisht autorizim nga gjykata apo një mekanizëm tjetër i pavarur. Ato duhet të vlerësojnë me kujdes në çdo rast nëse kjo ndërhyrje justifikohet në emër të “interesit publik”, si dhe nëse mund të kishte ose jo mjete të tjera më pak të dëmshme për arritjen e të njëjtit objektiv.

3) Materiali konfidencial gazetaresk mund të përfitohet edhe në mënyrë jo të qëllimshme, gjatë “përgjimit në grup” për çështje apo objektiva të tjerë. Në këtë rast, fillimisht nuk mund të paragjykohet veprimi i shërbimit sekret, ndaj nuk mund të flitet për cenim serioz të nenit 10 të Konventës lidhur me lirinë e shtypit. Megjithatë, legjislacioni kombëtar duhet të parashikojë garanci të forta e të qëndrueshme për ruajtjen, shqyrtimin, përdorimin, transferimin në shtete të tjera dhe shkatërrimin apo fshirjen e këtyre materialeve. Për më tepër, kur bëhet e qartë që materiali gazetaresk ka në vetvete natyrë konfidenciale, mbajtja dhe shqyrtimi i mëtejshëm i tij nga punonjësi respektiv i shërbimit sekret mund të bëhet vetëm nëse merret për këtë qëllim autorizimi i gjykatës apo nëse mekanizmi tjetër të pavarur.

Duke pasur parasysh standardet e mësipërme, Dhoma e Madhe e GJEDRNJ mori respektivisht këto vendime për dy çështjet e mësipërme:

a) Cështja Centrum For Rattvisa kundër Suedisë: Lidhur me këtë çështje, u konstatua ndër të tjera se kuadri ligjor suedez mbi “përgjimin në grup” është mjaft i plotë dhe me garanci të qarta, në përputhje me Konventën Europiane të të Drejtave të Njeriut. Ky shërbim inteligjent rregullohet me ligj të veçantë, e në bazë të tij është krijuar një agjenci qeveritare (National Defence Radio Establishment– FRA) që organizon e realizon përgjimin. Leja për çdo “përgjim në grup” merret nga Gjykata mbi Shërbimin Inteligjent me Jashtë, e cila përbëhet nga gjyqtarë dhe anëtarë të tjerë të pavarur, të zgjedhur për një mandat katërvjeçar. Aktiviteti dhe vendimmarrja e kësaj gjykate përbëjnë ligjërisht sekret shtetëror. Për më tepër, ka edhe një Inspektorat të Shërbimit Inteligjent me Jashtë, i cili drejtohet nga një gjyqtar apo ish-gjyqtar. Ky Inspektorat mbikëqyr dhe analizon ligjshmërinë e punës së agjencisë qeveritare FRA në të katër fazat e realizimit të “përgjimit në grup”. “Përgjimi në grup” mbikëqyret në parim dhe në një kuadër më të përgjithshëm edhe nga Autoriteti për Mbrojtjen e të Dhënave Personale, nga Ombucmani Parlamentar dhe nga Kancelari i Drejtësisë (nëpunës i lartë shtetëror që mbikëqyr të gjithë veprimtarinë ligjore të Qeverisë, përfshirë këtu edhe lirinë e shtypit dhe të marrjes së informacionit nga qytetarët). Mbi të gjitha vlerësohet se jo vetëm mbikëqyrja, por edhe vlerësimi i nevojës dhe zbatimi i parimit të proporcionalitetit mund t’i nënshtrohen gjykimit të një gjykate të veçantë, të quajtur Gjykata për Shërbimin Inteligjent me Jashtë. Në proces merr pjesë edhe një përfaqësues i veçantë në rolin e komisionerit për mbrojtjen e interesave të publikut. Megjithatë, GJEDRNJ konstaton në vendimin e saj se ekzistojnë tri probleme apo tri shkelje të legjislacionit suedez mbi “përgjimin në grup”, që janë:

i) Mungesa e normave të posaçme që duhet të parashikojnë qartësisht rastet e fshirjes apo shkatërrimit të materialit të përgjuar.

ii) Mungesa e parashikimeve ligjore që në procesin e zhvilluar në Gjykatën për Shërbimin Inteligjent me Jashtë të garantohet edhe pjesëmarrja e një komisioneri të veçantë për mbrojtjen e interesave individuale, sidomos kur bëhet fjalë për mbrojtjen e korrespondencës dhe burimeve gazetareske, dhe

iii) Mungesa e një mjeti efektiv për vlerësimin ex post facto të ligjshmërisë së “përgjimit në grup”. Problem kryesor në këtë drejtim paraqitet veçanërisht pamundësia e ankimit të fazës së fundit të përgjimit, asaj që ka të bëjë me ruajtjen dhe përdorimin e materialit të grumbulluar.

Për sa më sipër, vlerësohet se kuadri ligjor suedez për “përgjimin në grup” bie në kundërshtim me nenin 8 të KEDRNJ. Ai kapërcen hapësirën e nevojshme të vlerësimit në nivel kombëtar, pasi nuk parashikon sa dhe si duhet “garancitë fillim – mbarim” (end-to-end safeguards) të këtij procesi, të domosdoshëm për mbrojtjen efektive të të drejtave të individit, përballë arbitraritetit dhe rrezikut për abuzim të pushtetit shtetëror.

b) Cështja Big Brother Watch dhe Të Tjerë kundër Britanisë:

Edhe në këtë rast, fillimisht vlerësohet legjislacioni britanik për standardet që ofron në çështjen e “përgjimit në grup”, por që marrë në tërësi, konstatohet se ai nuk jep garanci të mjaftueshme, bazuar në parimin “fillim–mbarim” (end-to-end), duke e lënë individin të zbuluar përballë rrezikut të arbitraritetit dhe abuzimit të mundshëm të pushtetin shtetëror. Ndër të tjera, përmendet se edhe në këndvështrimin formal, regjimi juridik i “përgjimit në grup” është përcaktuar me një rregullore të veçantë, e cila nuk plotëson standardet për t’u cilësuar “ligj”. Për këto arsye arrihet në përfundimin unanim se ka shkelje të nenit 8 KEDRNJ lidhur me mangësitë e dukshme në përcaktimin në tërësi të regjimit të “përgjimit në grup”.

Vëmendje të veçantë i kushtohet më pas në vendim garancive që i duhen dhënë lirisë së shtypit gjatë të gjitha fazave të “përgjimit në grup”.

Dhoma e Madhe e GJEDRNJ vëren ndër të tjera se legjislacioni britanik mbi “përgjimin në grup” nuk përcakton qartësisht kriteret e përdorimit të programeve dhe selektorëve të ndryshëm të përgjimit në rastin kur bëhet fjalë për gazetarë dhe materiale konfidendiale të tyre. Nuk parashikohet me këtë rast gjithashtu as marrja e një autorizimi të veçantë nga gjykata apo një mekanizëm tjetër i pavarur, për të vazhduar me ruajtjen dhe shfrytëzimin e materialit të interceptuar. Nga ana tjetër, autorizimi paraprak i përgjimit nuk është në dorë të një mekanizmi të pavarur nga ekzekutivi, por në kompetencë të Sekretarit të Shtetit, i cili është drejtpërsëdrejti anëtar i qeverisë. Në këto kushte vlerësohet unanimisht se kemi cenim të nenit 10 të KEDRNJ. Megjithatë, ashtu si për nenin 8 të Konventës, edhe në këtë rast vlerësohet se nuk ka shkelje të nenit 10 lidhur me rregullimet që i referohen bashkëpunimit me jashtë, pasi parashikohen qartësisht dispozita ligjore e praktika të konsoliduara, që garantojnë mjaftueshmërisht transferimin, përdorimin, ruajtjen dhe shkatërrimin e materialeve te marra nga “përgjimi në grup”.

Vendimet e përmendura më sipër janë jo vetëm interesante, por edhe mjaft të dobishme për të gjitha shtetet europiane. E kur mendohet se në procesin e “përgjimit në grup” kanë probleme serioze me respektimin e jetës private dhe lirisë së shtypit demokraci të tilla si Britania, Gjermania e Suedia që janë, në fakt, kampionë të të drejtave të njeriut, çfarë mund të thuhet për demokracitë e reja e të pazhvilluara, përfshi edhe vendin tonë. Problemi është jo vetëm thjeshtë në realizimin e këtij lloj përgjimi, për të cilin mbase ato ende nuk janë në gjendje ta organizojnë si shtetet me teknologji moderne. Shqetësim kryesor duhet të jetë mbrojtja e qytetarëve të tyre nga “përgjimet në grup”, që realizojnë pa recetë shërbimet e huaja sekrete në territorin e këtyre vendeve. Prandaj duhet një kuadër i plotë ligjor që t’u përgjigjet në kohë zhvillimeve ndërkombëtare në këtë fushë. Mbi këtë bazë duhet të përcaktohen standarde të qarta bashkëpunimi edhe me vendet e tjera. Jeta private dhe liria e shtypit nuk janë rekomandime pa vlerë, por të drejta e liri themelore, për të cilat individi ka shumë nevoje të mbrohet dhe t’i gëzojë realisht ato në jetën e përditshme.

blank

Një brez në ikje që lufton me kohën – Nga ENTON ABILEKAJ

Ata që hapën sytë në pluralizëm, që nuk e jetuan asnjë minutë komunizmin dhe nuk e mbajnë mend Ramiz Alinë, si komunistin e fundit – President, sot janë 31 – vjeçarë. Ata që nuk e panë protestën e parë të studentëve, sfidën ndaj dhunës së policisë kur vërshonin nga Qyteti Studenti në rrugët e Tiranës, grevën e urisë dhe rrëzimine bustit të Enver Hoxhës në Sheshin Skënderbej, që nuk e përjetuan dot gëzimin spontan të qindra mijë të izoluarve që, 45 vjet pas prishjes, prisnin Sekretarin amerikan të Shtetit, janë 30 – vjeçarë.

Ata që nuk e panë sistemin komunist të jepte shpirt nga entuziazmi triumfal i një populli të vuajtur që shpresonte, që nuk e dëgjuan fjalimin e Sali Berishës në 23 mars në Sheshin pa statuja, që e humbën momentin e papërsëritshëm të një ambasadori amerikan që merrte pjesë në një miting partie me 2 gishtat lart, janë sot 29- vjeçarë.

Akoma më të rinjtë, i quajnë histori ato që brezi i parë dhe i dytë, i kanë jetuar, i ruajnë si momentet më të rëndësishme të jetës dhe përcaktojnë me to vendimet politike çdo katër vjet. Ata që kanë humbur historinë e madhe të rënies së sistemit komunist, nuk mund të humbasin rënien e tranzicionit. Nëse do të dështojnë, do të jetë faji i të gjithë atyre që nuk duan ta lexojnë thirrjen e fortë të votës së tyre.

E para, Partia Demokratike ka mundësinë të lexojë tek vota e së dielës këtë mesazh. Ish-ët e qeverisë Berisha mbështetën një kandidate të pastër dhe morën 2.5 për qind të votave të demokratëve. Një politikan i ri, me moshën politike 4 vjec, 15.5 për qind.

Pa llogaritur problemet e shumta të zgjedhjeve, Agron Shehaj arriti të sjellë mesazhin, se brezi i ri i PD-së shikon përpara, ka heronjtë e tij dhe anti-heronjtë e së shkuarës.

Lulzim Basha nuk mund të mos e lexojë këtë votë që Gramoz Ruçi e lexoi të shtunën. Pas më shumë se 30 vjetësh në politikë, i ekspozuar si komunisti i fundit në Partinë Socialiste, me një barrë akuzash mbi supe, kuptoi që nuk mund të vazhdonte.

Në një kohë kur bashkëmoshatarët e tij politikë kanë një fat më të vështirë. Sali Berisha me “non grata” nga SHBA dhe Ilir Meta, në një përplasje me SHBA dhe një vendim për shkarkim nga Parlamenti.

Sali Berisha ka një gjyq në Paris, Ilir Meta një gjyq në Tiranë. Të dy në luftë me kohën, të dy në luftë me historinë që, megjithëse bujare me mësimet e veta, injorohet deri në përsëritjen dramatike, apo qesharake.

Në fund të 30 viteve tranzicion, vendi po përballet me krizën e largimit të një brezi politik.

Një brez me bilanc negativ, që tund ato pak arritje që mezi u realizuan pas mundimit të qytetarëve dhe miqve të Shqipërisë. Të fundit edhe këtë herë, pasi ishim të fundit ndër ata që u zgjuan nga komunizmi në fund të viteve ’80 deri ne 1990.

Në asnjë prej ketyre vendeve nuk ka më politikanë me 30 – vjet aktivitet mbi supe, pavarësisht arritjeve, pavarësisht se shumica e tyre janë sot anëtarë të BE-së edhe për meritën e atyre politikanëve që tani janë në pension.

Kryeministri i Maqedonisë, Zoran Zaev, deklaroi dje, se pas mandatit të dytë si Kryeministër do të largohej nga politika. Një vendim i vështirë, sic e tha edhe vetë, por i pashmangshëm. “Pas mandatit të dytë fillon rreziku për rrëshkitje në autokraci”, tha Zaev, që zgjodhi të mos përfitojë nga kjo mundësi.

Një mundësi që homologu i tij në Tiranë po e sheh si meritë. Një mundësi që Edi Rama e rrëmbeu me mbështetje ndërkombëtare dhe që nuk ka ndërmend ta lëshojë deri në 2029. Atëherë do të jemi përsëri të fundit. Do të jemi gjithmonë të fundit, sa kohë të ngelim në Histori, sa kohë të dimë vetëm të prodhojmë dhe asnjëherë të mësojmë nga ajo. Derisa bëhet shumë vonë./dosja.al

blank

Tropojë, zhvillohet manifestimi kulturor “Sofra Dardane”

Pëllumb Sulo

Në Tropojë po zhvillohet manifestimi tre ditor “Sofra Dardane” me pjesëmarrjen e një numri të madh grupesh folklorike. Pjesë e këtij manifestimi është edhe shpallja e fillimit të sezonit turistik në Luginën e Valbonës, një nga më të njohurat për turizmin malor në Shqipëri.

Më shumë se 40 grupe folklorike nga Shqipëria, Kosova, Diaspora dhe shqiptarët e Preshevës, Malit të Zi dhe Maqedonisë së Veriut po marrin pjesë në edicionin e 18 të “Sofrës Dardane”, që zhllohet ne skajin me verior të Shqipërisë, në Tropojë.

“Sofra Dardane” organizohet nga Unioni Artistik i Kombit Shqiptar dhe, këtë vit, është emërtuar “Jam Dardan i Malësisë së Gjakovës”.

Më shumë se 500 këngëtarë, instrumentistë dhe valltarë popullorë po manifestojnë, për tre ditë me rradhë, nëpër rrugët e qytetit Bajram Curr dhe në stadiumin e lojërave me dorë të qytetit duke shpalosur trashëgiminë kulturore përmes kostumeve tradicionale, këngëve dhe valleve.

“Sofra Dardane”, e orgnizuar në skajin më verior të Shipërisë, në Tropojë, është një nga veprimtaritë më të rëndësishme kulturore që zhvillohet në Shqipëri. Ajo bashkon në një manifestim të gjërë kulturor trojet etnike shqiptare duke synuar ruajtjen e trashëgimisë kulturore të kombit.

Drejtuesi i Unionit Artistik të Kombit Shqiptar, Azgan Haklaj, thotë se është e rëndësishme që traditat e pasura folklorike të popullit, jo vetëm të ruhen, por edhe të përcillen tek brezat me të rinj, si dëshmi e idenditetit kombëtar.

“Kjo pikëpjekje e shpirtit të kombit, këtu në qytetin e Bajram Currit, është bashkim shpirtëror, kulturor i kombit shqiptar. Sepse, gjithë shqiptarija është derdhur sot në Tropojë. Synimi i platformës së Unionit Artistik të Kombit Shqiptar është kthimi në identitet, ruajtja e trashëgimisë, përcjellja tek brezat e rinj. Dhe, nëse i shihni, të gjitha grupet artistike vijnë me mosha të reja, çka do të thotë se ata, me pasion, duan të percjellin këtë AND të popullit, me të cilën ne kemi udhëtuar ndër shekuj dhe i kemi rezistuar asimilimit deri në ditët e sotme”, thotë zoti Azgan Haklaj.

Pjesë e veprimtarive tre ditore të manifestimit kulturor “Sofra Dardane” ishte përurimi i një memoriali kushtuar qendresës së Gashit në mbrojtje të trojeve shqiptare ndër shekuj si dhe hapja e sezonit të ri turistik malor në Luginën e Valbonës, pjesë e Alpeve të Shqipërisë dhe një nga zonat më të njohura dhe të frekuentuara vitet e fundit për turizmin malor.

Lugina e Valbonës është një nga parqet natyrore të Shqipërisë ku turizmi zhvillohet në çdo stinë të vitit. Kjo, jo vetëm për bukuritë natyrore të Alpeve, por edhe nismës së banorëve vendas për të ndërtuar bujtuna miqësore me natyrën.

Vitet e fundit, banorët e Valbonës, bashkë me shoqatën “Toka’, luftuan fort për të mos lejuar ndërtimin e hidrocentraleve në Luginën e Valbonës, por zëri i tyre nuk u dëgjua nga vendimmarrësit.

blank

Fitorja e Lulzim Bashës për kreun e PD dhe guri mbi shpinën e tij! – Nga AGRON GJEKMARKAJ

Data 13 Qershor nuk është thjeshtë një moment që përmbyll një proces elektoral të Partisë Demokratike por shumë më teper se aq !

Prej kohesh ishte harruar shija e gares së vertete madje pak po ta cysim kujtesen gjejmë “referendume” si ai që beri Edi Rama ca vite më pare për të mos bërë garë në PS nga frika e Ben Blushit !
Por nuk është kjo më e rendësishmja. Shqiperisë ju pengua ndryshimi duke mos lejuar opoziten që të shnderrohej në pushtet me inxhinjeri elektorale, korrupsion, aleancë me boten e krimit dhe sanduiçizimin e “Rilindjes” me shtetin!

U masakrua vala dhe fryma e ndryshimit e ngritur nga PD dhe Lulzim Basha i cili sot në kushte normale do të ishte duke formuar qeverinë !!

Demokratet e dinë këtë dhe per këtë arsye kanë zemerim me përdhunuesit e votes së lirë dhe mbeshtetje për Lulzim Bashen i cili qortohet prej tyre veç per faktin se u dha iluzionin që regjimi mundet me votë masive !! Këtë iluzion duket që vetë Basha e ka humbur nëse ndjekim ligjerimin e tij të fushates për kreun e PD ! Qeveria e cila ka vetem 37 mije vota diferencë me mbi 80 mije vota të pavlefshme pas masakres zgjedhore mendon që i ka vënë demokratet me shpatulla per muri !

Gabohet rënde! Shumë shpejt do të tradhëtohet në besimin e vet !
Demokratet më 13 Qershor do marrin pjesë masivisht në zgjedhje dhe po kaq të shumtë do votojnë Lulzim Bashen sepse i njohin kontributin, përpjekjen dhe mundin për tu ndeshur me një regjim kriminal!

Basha është antimodeli i Edi Rames !
Ai nuk trukon sondazhe të paguara nëpër portale, nuk blen vota duke respektuar traditen e PD që nuk e njeh shit-blerjen e votes ,nuk perdor njëanshem numerat e telefonit të antarësisë për ti dhunuar në privatësinë e tyre , nuk ulet në studiot televizive për të denigruar kundërshtarët me sterkalka dhe fjali tre gjymtyrshe!

Demokratet refuzojnë çdo formë klonimi të Edi Rames në PD dhe këdo që tenton ti sherbejë atij me forma të shëmtuara e të dënueshme !! Çdo thirrje a mesazh që vjen nga kompani shërbimesh për ti hequr PD një traditë dhe shtuar një ves për të mbajtur gjallë debate të fabrikuara nga zyrat e Kryeministrit ilegjitim do të perbuzet !!
Lidershipi i opozites nuk është vend pune as një rresht me shumë në CV, sidomos tani por një mision historik !

Vota për Lulzim Bashen është një vote pergjegjësie po edhe një gur i rëndë mbi shpinën e tij që duhet ta mbaje për ta rindertuar PD-në në sintoni me kerkesat e shoqërisë duke shfaqur më teper guxim e me pak kujdes në luften ndaj vegjetimit , patetikes dhe parullave.Duke interpretuar , nevojat e së djathtes moderne për ta shnderruar PD në parti “mobile” sipas impaktit publik e qytetar, ku çdo kush do të vihet në diskutim e çdo gjë do të debatohet me struktura të forta e përfaqësuese.
Selinë e saj në tempull të qytetarve dhe jo në strehe të pesë zyrtarve ku Tirana dhe rrethet do të takohen në lartesinë e ideve të përbashkëta progresive dhe jo në sinoret e rreme të se njejtes fotografi. Asaj fotografie ku prej vitesh lexohen deklarata pa mbyllur deren për korrigjinin e gabimeve në rikompozimin e historisë së PD.

Kjo, jo vetem si muzeum krenarie por edhe si hapësirë për ndergjegjet kritike e mbi të gjitha për ti dhënë Shqiperisë normalitet demokratik, shpresë e jetë në një vend që po zbrazet me ritme të vajtueshme nga presioni i një regjimi mafioz!

blank

Reportazh – ‘Një proces rutinë’: Të gjithë duan ta varrosin skandalin e eshtrave të Kosinës

Të zhvarrosur 15 vjet më parë në kërkim të eshtrave të ushtarëve grekë, 108 skelete grash, fëmijësh e pleqsh u rikthyen më në fund në Kosinë përmes një procesi rutinë, që duket se varros edhe skandalin që ngjalli debate nacionaliste dhe u kthye në motiv filmash.

Mëngjesin e 18 majit, një dërgatë zyrtarësh mbërriti në fshatin Kosinë të Përmetit dhe vëzhgoi një grup punëtorësh, teksa rreshtonin dhjetëra kuti metalike me ngjyrë të artë në një varrezë murale të sapondërtuar me tulla dhe beton.

Brenda kutive metalike gjendeshin 108 skeletet e zhvarrosura 15 vjet më parë në Kosinë, në kërkim të ushtarëve grekë të rënë gjatë luftës Italo-Greke.

Mes të pranishmëve ishin zyrtarë të Ministrisë së Brendshme, konsulli grek në Gjirokastër si dhe kryebashkiakja e Përmetit. Por nuk pati eulogji për të vdekurit dhe as ceremoni rivarrimi.

“Për ne ishte thjesht një proces pune rutinë,” i tha BIRN grupi i eskpertëve greko-shqiptarë në një përgjigje të përcjellë përmes zëdhënësit të Ministrisë së Mbrojtjes.

Rikthimi i heshtur i eshtrave rreth 15 vite pas zhvarrimeve të bujshme solli kujtime të hidhura për banorët e paktë të mbetur në Kosinë.

“Edhe atëherë  ashtu i bënë gjërat, edhe tani i sollën fshehur, nuk thanë në fshat,” tha një i moshuar një ditë pas rivarrimit, teksa rregullon hardhinë i ndihmuar nga një grua që i mban shkallën.

“Turpi është i atyre që e bënë atë histori,” shtoi ai, pa dashur që të identifikohet me emër.

Varreza murale gjendet pranë kishës së Kosinës “Fjetja e Shën Mërisë”- një  nga kishat më të vjetra në Ballkan, e ruajtur si monument kulture. Megjithatë, kisha nuk njihet aq shumë për historinë e vjetër dhe arkitekturën e veçantë sesa për historinë e zhvarrimeve të 15 viteve më parë.

I ashtuquajturi skandali i zhvarrosjeve iu shtua listës së përplasjeve mes Shqipërisë dhe Greqisë, ndërsa shërbeu gjithashtu si motiv për filmin “Ballkan Pazar” të regjisorit Edmond Budina, që ironizoi ngjarjen si një pazar eshtrash dhe gërricjesh të vjetra ballkanike.

Një çerek shekulli më vonë, eshtrat u rikthyen në Kosinë, pasi sipas Ministrisë së Mbrojtjes, një grup i përbashkët ekspertësh shqiptaro-grekë arriti në përfundimin se ato i përkisnin foshnjave, grave dhe pleqve –por në asnjë rast ushtarëve të supozuar.

Skelete në “sirtarë”

Image

Varreza murale në Kosinë, ku u vendosën skeletet e zhvarrosura 15 vjet më parë. Foto: Raimond Kola.

Dhunimi i varreve të Kosinës u denoncua në maj të vitit 2006 nga një prej punëtorëve që paguhej për hapjen e tyre, Altin Ballabani, i cili akuzoi priftin Vasil Thomollari për zvarrimet dhe zhvendosjen e skeleteve në një kishë tjetër.

Një hetim me akuzat e dhunimit të varreve ndaj Thomollarit dhe një personi që u identikua si përkthyes, u mbyll pa fajtorë në vitin 2011.

Edhe pse ekspertët e Mjekësisë Ligjore provuan atëherë se eshtrat nuk ishin të ushtarëve, Prokuoria arsyetoi se nuk kishte pasur dhunim të varreve, duke argumentuar se varrezat ishin dëmtuar edhe më herët.

Eshtrat megjithatë nuk u kthyen në fshat. Me një marrëveshje të vitit 2009 mes Shqipërisë dhe Greqisë për të gjetur të rënët e luftës Italo-Greke të zhvilluar pjesërisht në Jug të Shqipërisë, u vendos që ato të rieksperimentoheshin prej një grupi të përbashkët ekspertësh.

Zyrtarisht, mbi bazë të marrëveshjes së vitit 2009 janë gjetur 578 skelete të ushtarëve grekë të rënë në luftën Italo-Greke. Ata u rivarrosën në Manastirin e Grykës së Këlcyrës në tetor të vitit 2018, pas përfundimit të një  ekspedite të zhvarrimit të eshtrave të ushtarëve grekë, që ishte kryer në zonën e Sajmolës.

Ndërkohë, eshtrat e nxjerra në vitin 2006 në Kosinë u mbajtën prej prokurorisë deri në vitin 2018, kur u morën në dorëzim nga grupi i përbashkët i ekspertëve.

Sipas Ministrisë së Mbrojtjes, ekspertiza e re u krye në Dragot të Tepelenës, në një kamp të ngritur enkas, provoi sërish që eshtrat nuk ishin të ushtarëve.

Në një përgjigje për BIRN, Ministria e Mbrojtjes tha se ndër 131 skelete që u veçuan prej 69 kutive ku ishin hedhur pa ndonjë kujdes, nuk kishte ushtarë grekë.

“Nga eshtrat e zhvarrosura u formuan 108 skelete njerëzish të ndryshëm. Pjesa tjetër e eshtrave duket se nuk ka qenë njerëzore. Ekspertët po ashtu thanë se nuk u gjetën as shenja dalluese të ushtrisë, që mund të dëshmonin se eshtrat u përkisnin ushtarëve grekë apo të ndonjë vendi tjetër,” shtoi Ministria e Mbrojtjes.

Asnjë prej skeleteve nuk u identifikua dhe asnjërit nuk mund t’i vendosej një emër. Ekspertët thonë në përgjigjen zyrtare se identifikimi dhe bërja bashkë e skeleteve të njëjta kishte qenë e vështirë, pasi eshtrat ishin nxjerrë pa ndonjë rregull dhe ishin të përziera.

“Në to kishte përzierje eshtrash fëmijësh, të porsalindur, gra, mosha të mëdha, si edhe eshtra kafshësh,”, thuhet në përgjigje, ndërsa shtohet se përfundimisht ishte përjashtuar mundësia që eshtrat t’u përkisnin ushtarëve apo oficerëve të ushtrisë greke.

Heshtje dhe formalitet

Image

Qendra e fshatit Kosinë në Përmet.

Në rivarrimin e të zhvarrosurve ishin të pranishëm zyrtarë të Ministrisë së Brendshme, kryebashkiakja e Përmetit dhe konsulli grek në Gjirokastër. Por zyrtarët shqiptarë të kontaktuar nga BIRN nuk ishin të qartë se për çfarë arsyesh ndodheshin aty.

Alma Mele nga Drejtoria e Koordinimit dhe Monitorimit të Prefekturave i tha BIRN se ajo kishte qenë e pranishme për të parë procesin, por se nuk ishte në gjendje t’u përgjigjej pyetjeve.

“Nuk kam dijeni për procedurat, për ato duhet të pyesni grupin e ekspertëve në Ministrinë e Mbrojtjes,” tha Mele.

Të njëjtën gjë i tha BIRN edhe Juxhin Pasho, administratori i Piskovës që përfshin edhe fshatin Kosinë. Ai tha se ishte jashtë procesit dhe njësia që ai drejton, nuk ishte marrë me këtë çështje.

Ministria e Mbrojtjes nga ana e saj thotë se zyrtarët nuk ishin të ftuar në formalitet rutinë.

“Pjesëmarrja e  titullarëve të prefekturës së Gjirokastrës dhe të bashkisë së Përmetit në rivarrimin e kryer në Kosinë ka qenë vendimmarrje e tyre,”tha Ministria e Mbrojtjes, e cila sqaroi se pushtetit vendor i ishin kërkuar vetëm varrmihësit e komunales për të kryer shërbimet e rivarrimit.

Rivarrimi në Kosinë është i treti i kryer, pas dy të tjerëve më herët në varrezat publike të Këlcyrës.

“Rivarrime të tilla të eshtrave të paidentifikuara, të dy ekipet e terrenit kanë kryer edhe më parë në varrezat publike të Këlcyrës, ku janë rivarrosur 71 eshtra të paidentifikuara (21 eshtra në datën  8 shkurt 2019 dhe 50 eshtra më 8 korrik 2020), pa ceremoni zyrtare dhe pa praninë e mediave, vetëm me prezencën e dy ekipeve të terrenit,” thuhet në përgjigje.

Mina Ballabani, banor i Kosinës i tha BIRN se do të kishte dashur të kishte qenë i pranishëm në ceremoni.

“Nuk dinim gjë për ceremoninë, po të na kishin thënë do venim”, tha Ballabani.

Megjithatë, në fshatin e vogël nuk duket se ka njerëz që duan të flasin për këtë histori dhe as ndonjë interesim për skeletet e rikthyera. Sipas banorëve, demografia e Kosinës ka ndryshuar pas Luftës së Dytë Botërore. Në fshat gjatë diktaturës u vendosën banorë nga zona të tjera, ndërsa pas viteve 90’ një pjesë e mirë kanë emigruar, duke bërë edhe më të thellë ndryshimin.

Një zyrtar lokal që kërkoi të mos identifikohej i tha BIRN se nëse do kishte interes për identifikimin e mëtejshëm të skeleteve, kjo u mbetej në dorë banorëve që mund të kërkonin të gjenin paraardhësit.

“Eshtrat janë të paidentifikuara dhe  duhet bërë ADN nga vetë banorët, që ata të gjejnë nëse janë të të afërmve të tyre,” përfundoi ai./Nga Raimond Kola, korespondent i Zërit të Amerikës në Gjirokastër/ BIRN

blank

Zonja e zotërinj, jashtë aktorët! – Nga ALBA KEPI (fotot)

Zonja e zoterinj jashte aktoret!
Kjo toke nuk eshte shesh xhirimi e shqiptaret nuk jane kukulla druri!
Ka nje linje te pangaterrueshme mes se vertetes e genjeshtres qe quhet besimi.
Ka nje limit njerezor mes gallates e seriozitetit qe quhet tallja.
Ju aktore rolesh te para o jo protagoniste, figurante e sygjerues, kjo drite qe po ju ngroh kurrizin nuk eshte projektori i skenes, por eshte dielli ne token e shqiptareve e ajo ndertesa nga ku po dilni ruan historine tone.
Bota nuk ndahet ne te majte e te djathte, por ne njerez te respektueshem e te tjere qe nuk respektojne askend.
E ne keto fotografi askush nuk respekton askushin, e Ju te gjithe jeni show-ista te pergjegjshem qe na keni futur ne loje!
blank
blank

Tiranë: Ekspertët komentojnë urdhërin ekzekutiv të Presidentit Biden për Ballkanin Perëndimor dhe Shqipërinë

Ilirian Agolli

Në Tiranë, masat e fundit, që publikoi Presidenti i SHBA-ve, Joe Biden, ndaj zyrtarëve të korruptuar, pengues të demokracisë e ligjit në Shqipëri dhe Ballkanin Perëndimor u pritën me optimizëm në qarqet e studiuesve.

Ata pohuan se këto janë hapa konkrete e të vendosura për të luftuar korrupsionin e ndërkombëtarizuar njëlloj si po luftohet krimi i ndërkombëtarizuar.

Sipas tyre, kjo është një fushë ku edhe Shqipëria ka shumë punë për të bërë, pasi korrupsioni është i përhapur gjerësisht në të gjitha nivelet shtetërore dhe shoqërore.

Korrupsioni në Shqipëri gjendet aktualisht në një nga stadet më të larta të zhvillimit të tij, thotë Gjergj Vurmo, një nga studiuesit e njohur të çështjeve sociale e ligjore në Tiranë, i Institutit për Demokraci dhe Ndërmjetësim.

Ai shtoi se korrupsioni ka mbërthyer sektorë të tërë të jetës shqiptare dhe po bëhet gati e pamundur të luftohet kjo dukuri me instrumentet ligjore ekzistuese, aq sa edhe në Shqipëri, ashtu si në SHBA, mund të vlerësohet si një kërcënim thelbësor për sigurinë e vendit.

Sipas tij, Indekset më të rëndësishme ndërkombëtare që matin nivelin e demokracisë, tregojnë se Shqipëria është prej disa vitesh në pikiatë dhe ndodhet në një nga çastet më të vështira të demokracisë së saj.

Ndaj nevojitet një analizë më e thellë dhe më e sinqertë e korrupsionit, duke lënë mënjanë hiporizitë shumëvjeçare, thotë zoti Vurmo, dhe urdhëri i Presidentit Biden është edhe kurajim edhe një vizion për veprimtarinë antikorrupsion në të ardhmen.

“Korrupsioni, si kërcënim për sigurinë, kërkon një analizë të sinqertë, jo të nisë politika të fajësojnë palët njëra tjetrën, por për t’i dhënë një zgjidhje të qëndrueshme këti problemi. Kjo gjë nuk bëhet me strategjinë e radhës, nuk bëhet me planin e radhës, nuk bëhet duke u hedhur hi syve shqiptarëve, vetvetes dhe ndërkombëtarëve, por bëhet duke marrë masa me vendosmëri më të lartë. Masat do të jenë të dhimbshme si për politikën ashtu edhe për disa individë, që janë pjesë e elitës ekonomike, dhe që në njëfarë mënyre në këto vite po e sundojnë këtë vend” – thotë zoti Vurmo.

Studiuesit pohojnë se në disa fusha të funksionimit të shtetit shqiptar korrupsioni është ndërthurur ngushtë midis interesave të paligjshme politike e ekonomike si dhe me krimin e organizuar, duke u bërë kështu një dukuri jashtëzakonisht shqetësuese, siç del në të gjithë raportet vendase dhe ndërkombëtare, që matin me metrin e korrupsionit edhe shkallën e demokracisë në Shqipëri.

Eksperti i çështjeve rajonale Ledion Krisafi, në Institutin e Studimeve Ndërkombëtare thoyë se vendimi i fundit i SHBA-ve është një vendim historik për gjithë rajonin e Ballkanit perëndimor, sepse e ngre korrupsionin si çështje të sigurisë kombëtare dhe e barazon me elementet destabilizues të gjithë rajonit.

Shqipëria, sipas tij, ka dështuar në 30 vitet e fundit në luftën ndaj korrupsionit, i cili ka gërryer administratën dhe gjykatën, duke e shtyrë vendin drejt tipareve të një shteti të dështuar, gjë që SHBA dhe BE nuk mund ta lejojnë.

“Mesazhi për ne nga SHBA është se rruga për ju është e hapur: Nëse korrupsioni për ne është kërcënim për sigurinë kombëtare, për ju duhet të jetë shumë më shumë se kaq. Hapi tjetër për Shqipërinë do të ishte një veting i gjithë klasës politike shqiptare në 30 vjetët e fundit. Kjo është ajo që do të shënonte rrjedhën logjike të reformimit të sistemit të drejtësisë. Pasi kemi kaluar në veting gjithë sistemin gjyqësor, kjo duhet vazhduar me një veting të gjithë klasës politike, duke gjykuar gjithë burimet e tyre të pasurisë në 30 vitet e fundit. Nuk mund të flasim për 30 vite korrupsion, nuk mund të vendosim në listën e zezë të SHBA-ve ish-president e ish-kryeministër shqiptar për korrupsion masiv dhe në fund askush të mos dënohet. Vetingu i politikanëve do t’i japë vlerë dhe kuptim vetingut të drejtësisë, që e presin ddhe qytetarët” – tha zoti Krisafi.

Studiuesit pohojnë se është për të ardhur keq që shoqëria shqiptare shpreson në 3 dekada që të marrë nxitje nga jashtë vendit për të reaguar kundër krimit dhe korrupsionit dhe nuk lëviz vet për t’i goditur ato me institucionet e veta.

Kurajo që vjen nga vendet perëndimore demokratike është një shtytje që shqiptarët duhet ta bëjnë vet për të dalë nga balta e krimit dhe korrupsionit ku janë zhytur si shtet dhe si shoqëri, pohuan ata.

Drejtuesi i Akademisë së Studimeve Politike, Erjon Tase, thotë se, për fat të keq, një pjesë e shoqërisë shqiptare hesht dhe toleron korrupsionin e vogël dhe të madh dhe madje voton e rivoton si deputetë figura politike të korruptuara.

“Për fat të keq, nuk kemi patur reagimin e duhur të qytetarëve në votime, në mbështetje të drejtësisë duke krijuar presion. Kjo lëvizje e re që vjen nga jashtë ndihmon në rritjen e presionit të brendshëm në përpjekjet kundër korrupsionit. Disa lëvizje rresht që po bën administrata Biden për të ndaluar udhëtimin drejt SHBA-ve, bllokimin e pasurive të politikanëve të korruptuar, si dhe kjo vëmendje e mëtejshme ndaj korrupsionit vjen në çastin e duhur kur reforma në drejtësi, vetingu, po krijojnë një presion pozitiv për të krijuar një drejtësi të pavarur. Ne të gjithë i kemi sytë te SPAK, te drejtësia e re, por këto organe duhet të mbështeten edhe me masa të mëtejshme kontrolli në fushën ekonomike” – tha zoti Tase.

Studiuesit pohojnë se për të luftuar korrupsionin, shoqëria është e pafuqishme, ndërsa politikanët janë të pamotivuar, por nxitjet ndërkombëtare i japin kurajo sistemit gjyqësor të përballet me krimin dhe korrupsionin, dhe kjo është një nga pritshmëritë më të mëdha të qytetarëve shqiptarë.

Por sipas tyre, asnjë nxitje ndërkombëtare nuk mund të mjaftojë për të shpëtuar nga korrupsioni dhe krimi, nëse nuk lëvizin vet qytetarët dhe institucionet vendase.

Presidenti i SHBA, Joe Biden nxori së fundi një urdhër ekzekutiv për bllokimin e pasurive dhe pezullimin e hyrjes në Shtetet e Bashkuara të personave, që kontribuojnë në destabilizimin e Ballkanit Perëndimor, duke përfshirë tashmë edhe Shqipërinë, dhe zgjeron objektin e saj, duke përfshirë personat, që kryejnë korrupsion dhe minojnë institucionet demokratike.

blank

Fjalimi i plotë e Albin Kurtit në Samitin në Tiranë ku po merr pjesë edhe Bërnabiq

Kryeministri Albin Kurti ka publikuar fjalimin e plotë që ka mbajtur në Samitin e Ballkanit Perëndimor në Tiranë, raporton Gazeta Express.

Kurti ka ndarë fjalimin e tij në tri pjesë, duke shpjeguar historinë e BE-së pas Luftë së Dytë Botërore, duke përfunduar me pjesën e fundit ku ka propozuar bashkëpunimin e ardhshëm mes vendeve.

Fjalimi i plotë i Albin Kurtit:

Fjala ime sot në Tiranë në Samitin e gjashtë shteteve të Ballkanit Perëndimor:

“White Paper” për Agjendën për Ballkanin Perëndimor 2030

I nderuari Kryeministër i Shqipërisë, z. Rama,

I nderuari Komisioner i BE-së, z. Varhelyi,

Të nderuar liderë nga vendet fqinje dhe rajoni,

Kryeministër Rama, ju faleminderit për organizimin e këtij samiti dhe që na mblodhët të gjithëve, në të vërtetë, ne duhet të takohemi më shpesh dhe të bisedojmë më shumë.

E di që i kemi 5 minuta për prezantim, prandaj do të përpiqem të flasë shkurtimisht. Fjalën time do ta ndajë në tri pjesë, ku pjesa e fundit përfundon me një propozim për bashkëpunim të ardhshëm mes vendeve tona.

Pjesa e parë ka të bëjë me shndërrimin e Bashkimit Evropian në Evropë.

Siç e dimë, shtatëdhjetë e një vite më parë, mes vuajtjeve të mëdha, shkatërrimit, armiqësisë dhe mosbesimit të krijuar nga Lufta e Dytë Botërore, është publikuar Deklarata Schuman dhe ka lindur një ide e guximshme; ideja e bashkëpunimit nëpërmjet institucioneve të përbashkëta. Kjo ide lulëzoi dhe çoi në krijimin e tregut më të madh të lirë në botë, duke bashkuar më shumë se 500 milionë njerëz në një Bashkim Evropian.

Megjithatë, edhe pse është zgjeruar në masë të madhe, BE-ja sot nuk është Evropë. Shqipëria, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Bosnja e Hercegovina dhe Serbia mbeten jashtë BE-së.

Gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor janë në Evropë, por BE-ja akoma nuk është Evropë.

Pjesa e dytë ka të bëjë me faktin që modeli ynë aktual i angazhimit duhet të ndryshojë.

Qasja aktuale ndaj bashkëpunimit rajonal ndikohet negativisht nga mosmarrëveshjet politike që e kanë penguar bashkëpunimin dhe i kanë ngritur dyshimet dhe pasiguritë në lidhje me të ardhmen. Për t’i zgjidhur këto probleme, ne së pari duhet ta pranojmë hapur burimin e tyre, pa ekuivoke ose finesë.

Refuzimi i Serbisë për ta njohur pavarësinë e Kosovës është pengesë e vazhdueshme ndaj bashkëpunimit rajonal. Kosova nuk mund të angazhohet në iniciativa që janë të përshtatura për ta mohuar statusin e Kosovës si shtet sovran dhe i pavarur; ne do të angazhohemi vetëm si të barabartë.

Në kuadër të Marrëveshjes për Tregti të Lirë të Evropës Qendrore (CEFTA), Kosova vazhdimisht është trajtuar në mënyrë të pabarabartë dhe të padrejtë. Në formën e saj aktuale, CEFTA nuk mund ta përgatisë rajonin për anëtarësim në BE. Kemi nevojë për përmirësim dhe përshpejtim.

Në kuadër të Këshillit për Bashkëpunim Rajonal (RCC), për shkak të mosnjohjes së Kosovës nga Serbia, të gjitha iniciativat shndërrohen në mosmarrëveshje në lidhje me terminologjinë. Duke i pasur parasysh këto fakte, nuk mund të pretendojmë që iniciativat e ardhshme do t’i zgjidhin pengesat aktuale, përveç nëse e ndërrojmë kornizën aktuale të bashkëpunimit.

Për më tepër, korniza aktuale nuk i adreson çështjet që ndërlidhen me pjesëmarrjen demokratike, ballafaqimin me të kaluarën, luftën kundër korrupsionit, llogaridhënien nga qeveria, pavarësinë e gjyqësorit dhe lirinë e medias.

Kjo më sjell në pjesën e fundit, e cila është rruga që e kemi përpara.

Për të ecur përpara na duhet një kornizë e re bashkëpunimi, e cila bazohet në vlera të përbashkëta dhe në një zotim për një sërë parimesh thelbësore. Kjo kornizë e re do të quhej Marrëveshja e Evropës Juglindore për Tregti të Lirë – ose SEFTA.

SEFTA do t’i përfshinte vendet e Ballkanit Perëndimor si anëtarë të barabartë me të drejta të barabarta, bazuar në një marrëdhënie të veçantë me BE-në, të ngjashme me marrëveshjen e Zonës Ekonomike Evropiane (EEA).

Pas krijimit të SEFTA-s, BE-ja, përmes një marrëveshje me SEFTA-në, do të zgjerojë katër liritë e BE-së – lëvizjen e lirë të mallrave, shërbimeve, personave dhe kapitalit – në të gjithë vendet e SEFTA-s.

Kjo marrëveshje do të modelohet në Marrëveshjen aktuale EFTA-EEA e cila do të parashikonte që Ballkani Perëndimor dhe BE të ecnin përpara së bashku duke u bazuar në legjislacionin e BE-së.

Marrëveshja do të kishte një strukturë të ngjashme institucionale të modeluar rreth EEA-së që do të përbëhej nga Këshilli, Komiteti i Përbashkët, Gjykata, Sekretariati dhe autoriteti i Mbikëqyrjes, ndër të tjera.

Marrëveshja do t’i përgjigjej gjithashtu “Planit të Investimeve Ekonomike të BE-së për Ballkanin Perëndimor”, i cili synon të mobilizojë deri në 9 miliardë euro në fonde në këtë dekadë.

Duke pasur parasysh mungesën e gatishmërisë dhe ekspertizës brenda rajonit, marrëveshja me BE-në do të parashikonte një mekanizëm mbikëqyrjeje, të drejtuar dhe operuar në kuadër të Bashkimit Evropian për të siguruar që të gjithë anëtarët e respektojnë marrëveshjen; kjo është thelbësore nëse do të kemi një treg të përbashkët që funksionon në mënyrë të drejtë dhe parimore.

BE-ja dhe Ballkani Perëndimor do të mund të zhvillonin një samit të veçantë në vitet 2024 dhe 2027 për ta vlerësuar nivelin e gatishmërisë për anëtarësim të plotë në BE.

Republika e Kosovës është e interesuar të anëtarësohet në BE dhe të kontribuojë në rritjen e saj të vazhdueshme. E mirëpresim mundësinë për të punuar ngushtë me të gjithë fqinjët tanë rajonalë në lehtësimin e anëtarësimit tonë kolektiv në BE. Propozimi ynë është i guximshëm, por të tilla janë edhe ëndrrat e qytetarëve tanë. Ne jemi të bindur që nëse ecim së bashku në këtë rrugë, atëherë do të jemi në gjendje të adresojmë shumë sfida dhe të arrijmë objektivin tonë të përbashkët.

blank

Mediat serbe: Kurti s’pranoi ta nënshkruante deklaratën e përbashkët meqë s’ishte shkruar Republika e Kosovës

Samiti i liderëve të Ballkanit Perëndimor në Tiranë ka përfunduar pa një deklaratë të përbashkët. Siç shkruan mediumi serb, Tanjug, deklarata nuk u miratua pasi kryeministri i Kosovës, Albin Kurti kërkoi në momentin e fundit që në dokument të shkruhej “Republika e Kosovës”, transmeton Gazeta Express.

Ky samit u karakterizua me përplasjen e kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti me kryeministren serbe, Ana Bërnabiq. Siç tha Kurti, polemika nisi pasi pikërisht për çështjen e njohjes.

“Nuk dëshironte të pranonte që Kosova është shtet i pavarur dhe sovran. Unë theksova që Serbia do të duhej të shkëputej duke u distancuar nga regjimi i Millosheviqit dhe trashëgimia e tij. Njohja e pavarësisë së Kosovës është e vlefshme edhe për vetë Serbinë, që në këtë mënyrë mban veten peng. Kosova e ka shpallur prej 13 vitesh pavarësinë nga Serbia, është koha e fundit që Serbia të shpallë pavarësinë nga Kosova”, tha Kurti.

Kryeministrja e Serbisë, Ana Bërnabiq tha se takimi brenda Samitit të Ballkanit Perëndimor në Tiranë ishte më i vështirë nga sa priste, duke deklaruar se ishte më shumë një hyrje në ngjarjet e ardhshme, duke përfshirë dialogun midis Kosovës dhe Serbisë, sesa diskutim për çështjet rajonale. Ajo foli me theks të veçantë për përplasjen që e pati me Kurtin.

Bërnabiq u tha gazetarëve se ajo u përpoq të përqendrohej në rezultate të mira dhe bashkëpunim në rajon dhe se “dikush tjetër” (duke iu referuar kryeministrit të Kosovës, Albin Kurt) transferoi bisedën në fushën e politikës, duke thënë se ai e mori përgjigjen adekuate.


Send this to a friend