HUNGARI- Më 12 prill zhvillohen në Hungari zgjedhjet parlamentare më të rëndësishme që nga largimi vullnetar i komunistëve nga pushteti në vitet 1989/90. Pyetja është nëse kryeministri Viktor Orbán dhe sistemi i tij i qeverisjes mund të mposhten në kutitë e votimit. Për herë të parë që prej vitit 2010, ekziston një shans real për ndryshim pushteti: opozita ka gjasa të fitojë, me në krye partinë konservatore Tisza dhe liderin e saj, rivalin e Orbánit, Péter Magyar.

Në Hungari, këto zgjedhje konsiderohen si një moment kyç në historinë moderne të vendit. Në të njëjtën kohë, ato janë ndër më të rëndësishmet për Evropën gjatë viteve të fundit. Rezultati mund të ndikojë jo vetëm në të ardhmen e Bashkimit Evropian dhe në nivelin e ndikimit rus në kontinent, por edhe në fatin e mëtejshëm të së djathtës populiste dhe ekstreme në Evropë. Me rastin e këtyre zgjedhjeve, Deutsche Welle u jep përgjigje pyetjeve më të rëndësishme.

A është Orbani një Diktator?

Që nga mesi i viteve 1990, Viktor Orbán e ka shndërruar partinë e tij Fidesz – dikur me emrin e plotë “Lidhja e Demokratëve të Rinj”, sot “Unioni Qytetar Hungarez” – në një parti të disiplinuar rreptësisht sipas modelit të liderit, ku asgjë nuk ndodh kundër vullnetit të tij dhe ku parimi themelor është besnikëria personale ndaj tij. Pas ardhjes në pushtet të Fidesz-it në vitin 2010, e njëjta logjikë u shtri edhe në nivel shtetëror.

Sot, Viktor Orbán ndërhyn deri në detaje të imëta të qeverisjes në vend. Qoftë për rinovimin e një ndërtese, rritjen e pensioneve apo çështje gjeopolitike – kur flet për aktivitetet e qeverisë, Orbán zakonisht përdor vetën e parë njëjës: “Unë bëj një ligj”, “unë e rris pensionin”, “unë bie dakord me presidentin”. Orbán nuk i plotëson të gjitha kriteret klasike të një diktatori – Hungaria vazhdon formalisht të jetë një demokraci parlamentare me zgjedhje të lira – por ai është pa dyshim një autokrat.

Sa herë e ka reformuar Orbani Hungarinë?
Pas fitores së tij të parë zgjedhore me shumicë dy të tretash në pranverën e vitit 2010, Viktor Orbán shpalli të ashtuquajturin “Rend i Bashkëpunimit Kombëtar” (NER). Në aparatin shtetëror, administrativ dhe gjyqësor, si edhe në shërbimin publik, ai ndërmori një ndërrim elitash, duke vendosur besnikë të tij në pozicione kyçe. Hungaria u riorganizua si një shtet tejet i centralizuar.

Në tërësi, Orbán e dobësoi sistemin e kontrollit dhe balancës së pushteteve, duke kufizuar ndjeshëm mundësitë për krijimin e kundërpushtetit.Pjesa më e madhe e mediave të shkruara dhe audiovizive u vu – drejtpërdrejt ose në mënyrë të tërthortë përmes kompanive dhe fondacioneve pranë Fidesz-it – nën kontrollin e qeverisë; autonomia e universiteteve u shfuqizua dhe një pjesë e konsiderueshme e pasurive shtetërore dhe publike u vendos nën kontrollin e fondacioneve të afërta me Orbánin. Ekspertët e përshkruajnë Hungarinë si një “sistem hibrid” midis demokracisë dhe diktaturës.

Përse shumë hungarezë duan ndryshim pushteti?

Politika ekonomike dhe tatimore e Orbánit favorizon kryesisht klientelën e tij nga shtresa e lartë e klasës së mesme. Gjendja materiale e shumë hungarezëve të tjerë, megjithatë, është përkeqësuar vitet e fundit. Kësaj i shtohet gjendja e dobët e infrastrukturës publike, e sistemit shëndetësor dhe e arsimit, si edhe një pakënaqësi e gjerë për shkak të korrupsionit dhe rasteve të rënda të vetëpasurimit të paligjshëm.

Në të njëjtën kohë, shumë qytetarë në Hungari janë të lodhur nga atmosfera e përhershme e “luftës civile verbale” që krijon Orbáni – për shembull nga paraqitja absurde e Ukrainës si personifikim i së keqes ose nga shpifjet e vazhdueshme ndaj të gjithë kritikëve, të cilët etiketohen si armiq dhe tradhtarë të atdheut.

Përse këto zgjedhje janë të rëndësishme për Europën?

Qëllimi i shpallur i Viktor Orbánit është “pushtimi i Brukselit” dhe shndërrimi i Bashkimit Evropian në një union shtetesh kombëtare politikisht sovrane, të lidhura kryesisht nga interesa të përbashkëta ekonomike. Kryeministri hungarez prej vitesh nxit kundër Bashkimit Evropian dhe, përmes vetove të tij dhe refuzimit për të mbështetur vendime të rëndësishme evropiane dhe të politikës së jashtme, e bllokon aftësinë vepruese të BE‑së. Një fitore zgjedhore e Orbánit do të çonte në një dobësim të mëtejshëm të Bashkimit Evropian; një ndryshim pushteti në Budapest, përkundrazi, do ta forconte sërish BE‑në.

Përse këto zgjedhje janë të rëndësishme për populistët?
Viktor Orbán konsiderohet modeli më i suksesshëm brenda kampit të populistëve konservatorë të djathtë dhe të ekstremit të djathtë në Evropë – dhe njëkohësisht organizatori i tyre më i rëndësishëm. Askush tjetër nga ky spektër nuk ka arritur ndonjëherë një fitore zgjedhore me shumicë dy të tretash dhe nuk ka qeverisur kaq gjatë sa kryeministri hungarez. Po ashtu, askush tjetër nuk ka investuar kaq shumë energji për ta bashkuar dhe forcuar këtë kamp politik në nivel evropian. Për këtë arsye, rezultati i zgjedhjeve në Hungari është edhe një vendim për të ardhmen e populizmit në Evropë.

Përse këto zgjedhje janë të rëndësishme për Rusinë?

Asnjë shtet tjetër anëtar i Bashkimit Evropian nuk është i lidhur kaq ngushtë me Rusinë sa Hungaria nën drejtimin e Viktor Orbánit. Edhe pse Orbán ka miratuar shumicën e sanksioneve të BE‑së kundër Rusisë që nga viti 2014, ai kërkon vazhdimisht heqjen e tyre, imponon përjashtime dhe që nga viti 2022 ka bllokuar, sa herë që ka qenë e mundur, mbështetjen për Ukrainën. Në këtë mënyrë, ai e dobëson dhe e përçan Bashkimin Evropian – një qëllim i shpallur i përbashkët i Orbánit dhe Rusisë. Për Moskën, rrëzimi i Orbánit nga pushteti do të përbënte një humbje të rëndë.

A është e mundur të mposhtet me vota regjimi i Orbanit?

Pas fitores zgjedhore të vitit 2010, partia Fidesz realizoi reforma të thella në sistemin zgjedhor, duke forcuar dukshëm parimin e shumicës – ndryshime që i sigurojnë partisë avantazhe strukturore deri më sot. Nga gjithsej 199 deputetë të parlamentit, 106 zgjidhen në zona elektorale me votim të drejtpërdrejtë dhe me shumicë të thjeshtë. Zonat elektorale besnike ndaj Fidesz-it janë më të vogla, çka do të thotë se aty nevojiten më pak vota për të fituar një mandat parlamentar.

Si pasojë, në zgjedhjet e fundit parlamentare të vitit 2022, partia e Orbánit mori rreth 53 për qind të votave, por fitoi dukshëm më shumë zona elektorale dhe arriti të sigurojë rreth 68 për qind të vendeve në parlament – pra një shumicë absolute.

Hungarezët etnikë nga vendet fqinje të Hungarisë, të cilët zotërojnë shtetësinë hungareze, kanë të drejtë të votojnë për listat partiake dhe të marrin pjesë në zgjedhje përmes votimit me postë. Ndërkohë, emigrantët hungarezë të punës që jetojnë në vendet e Evropës Perëndimore – të cilët priren të jenë më kritikë ndaj Orbánit – mund të votojnë vetëm personalisht, në ambasada dhe në një numër të kufizuar konsullatash, por jo me postë. Ekspertët hungarezë të zgjedhjeve e kritikojnë këtë rregullim si të padrejtë. Si pasojë, një ndryshim pushteti është dukshëm më i vështirë për t’u arritur – por jo i pamundur.

A mund t’i manipulojë zgjedhjet qeveria e Orbanit?
Ekspertët zgjedhorë në Hungari presin që manipulimi i drejtpërdrejtë i votave të mos ndodhë, pasi partia opozitare Tisza ka organizuar një numërim paralel të votave. Megjithatë, në votimin me postë të hungarezëve nga pakicat në vendet fqinje ekzistojnë mundësi manipulimi. Këto vota mund t’i sigurojnë Orbánit një deri në dy mandate shtesë. Po ashtu, blerja masive e votave në rajone të varfra të Hungarisë është aktualisht një temë gjerësisht e debatuar, pasi një film dokumentar e bëri publike këtë praktikë.

Çfarë thonë sondazhet dhe sa të besueshme janë ato?
Studiuesit hungarezë të zgjedhjeve janë të bindur se një shumicë absolute e votuesve në Hungaridëshiron një ndryshim pushteti. Institutet e pavarura të sondazheve parashikojnë prej më shumë se një viti një avantazh – në disa raste të qartë – të partisë Tisza ndaj Fidesz-it të Orbánit. Megjithatë, këto të dhëna pasqyrojnë vetëm në mënyrë të kufizuar shanset reale të kandidatëve në zonat elektorale individuale. Për më tepër, elektorati i Fidesz-it – kryesisht të moshuar dhe pensionistë në qytete të vogla dhe zona rurale – nuk kapet plotësisht nga sondazhet. Për këtë arsye, parashikimet mund të rezultojnë të pasakta. Megjithatë, shumica e studiuesve të zgjedhjeve presin më tepër një largim të Orbánit nga pushteti.

Çfarë do të bëjë Peter Magyar nëse ndryshon pushteti?

Synimet dhe projektet kryesore të Peter Magyarit dhe partisë së tij Tisza janë një distancim i Hungarisë nga Rusia dhe rikthimi i vendit si një aleat i besueshëm i Bashkimit Evropian dhe i NATO‑s. Megjithatë, jo pa kushte. Në politikën e migracionit dhe atë ndaj Ukrainës, Magyar synon të vazhdojë pjesërisht ose edhe plotësisht linjën e deritanishme hungareze – por pa përballje të hapur dhe të vazhdueshme me BE‑në.

Në politikën e brendshme, Magyar paralajmëron një përballje të ashpër me korrupsionin dhe shpall një “ndryshim sistemi”. Me këtë ai nënkupton, ndër të tjera, një sistem zgjedhor më të drejtë, kufizimin e mandatit të kryeministrit në dy cikle zgjedhore dhe miratimin e një kushtetute të re. Orbáni dhe politikanë të tjerë të lartë nga rrethi i tij do të duhej të përballeshin me akuza për korrupsion dhe tradhëti ndaj atdheut.

A do ta pranojë Orbani një humbje të zgjedhjeve?

Viktor Orbán nuk është shprehur deri tani drejtpërdrejt për këtë çështje. Ai është kufizuar duke thënë se gjatë karrierës së tij politike ka fituar dhe ka humbur zgjedhje dhe se Hungaria është një demokraci.

A mund të krijohen trazira të dhunshme pas zgjedhjeve?

Nëse Viktor Orbán do ta shpallë veten fitues të zgjedhjeve, janë të mundshme protesta masive dhe nuk përjashtohen as përplasje të dhunshme, pasi zemërimi dhe urrejtja ndaj regjimit të Orbánit janë tashmë të përhapura në shoqëri. Në rast se Orbáni humb, do të varet nga qëndrimi i tij dhe nga fjala e tij si lider nëse mbështetësit e tij do të dalin apo jo në masë në rrugë./DW

Nënpresidenti amerikan, JD Vance, pas arritjes në Pakistan.

MEKSIKË- Shqiptarët në Meksikë janë bërë ekspertët për pastrimin e parave të drogës. Ky përfundim ka dalë nga filiali meksikan i gazetës ‘Politico‘, ku thuhet se shqiptarët bashkë me grupe të huaja kriminale kanë arritur të depërtojnë fuqishëm në vend.

Gazeta ka përmendur ndër të tjera dhe klanin Hysa, i cili ka pastruar para të narko-trafikut nëpërmjet kazino-ve dhe restoranteve luksoze. Po në artikull, theksohet se grupet kriminale shqiptare ndyshe nga grupet e tjera janë të vështira për tu gjurmuar, pasi operojnë në varësi të besës së dhënë.

Artikulli i Plotë:

Mafia shqiptare është një nga strukturat më të zhvilluara në Meksikë në aspektin financiar dhe logjistik. Inteligjenca meksikane dhe evropiane e identifikon kryesisht përmes Klanit Hysa, hyrja e të cilit në vend u konsolidua përmes një aleance me fraksionin e Ismael “El Mayo” Zambada nga Karteli i Sinaloas.

Oferta e tyre për organizatat meksikane ka qenë hapja e një rruge direkte dhe më fitimprurëse drejt Evropës Lindore dhe Ballkanit, ku çmimi i kokainës është më i lartë se në tregun amerikan.

Për këtë arsye, ata përshkruhen si operatorë të porteve dhe aeroporteve evropiane, veçanërisht në Anversë dhe Roterdam. Shenja dalluese e tyre nuk është përdorimi i dhunës së dukshme, por pastrimi i parave në shkallë të gjerë.

DEA, UIF dhe dosjet e Departamentit të Thesarit të SHBA-së i vendosin ata si investues të miliona eurove në komplekse turistike, hotele dhe kazino në Baja California dhe Quintana Roo, duke operuar përmes kompanive fasadë të konsulencës, eksport-importit dhe agro-industrisë. Gjithashtu përmendet përdorimi i kriptomonedhave dhe transfertave ndërkombëtare për të shmangur filtrat tradicionalë të sistemit SëIFT.

Raportet zyrtare tregojnë se rrjeti familjar shqiptar ka pastruar para të narko-trafikut për fraksionin e njohur si “La Mayiza” përmes kazino-ve dhe restoranteve luksoze si kazino Skampa, kazino Midas dhe restoranti Ochuna, të vendosura në Baja California dhe Sinaloa, ku bastet simuloheshin për të pastruar miliona dollarë para cash.

Prania e tyre është përqendruar në Tijuana, Rosarito, Ensenada, Shtetin e Meksikës dhe Quintana Roo. Europol dhe DEA theksojnë se këto rrjete janë veçanërisht të vështira për tu gjurmuar për tre arsye kryesore:

-operojnë me strukturë besnikërie familjare (“besa”),

-mbajnë profil të ulët dhune,

-përdorin pasaporta evropiane legale ose të falsifikuara me cilësi të lartë për të hyrë si investitorë të ligjshëm.

Në dy vitet e fundit, UIF ka zbuluar rritje të numrit të shtetasve shqiptarë dhe kosovarë që paraqiten si konsulentë financiarë, por kanë flukse parash që nuk përputhen me deklarimet fiskale. Për ndjekjen e tyre, dosjet OFAC sipas Ligjit Kingpin konsiderohen referenca më e përditësuar kur vendosen sanksione ndaj kompanive të tyre në Meksikë./Dosja.al

Një eksperiment me agjentë të krijuar me Inteligjencë Artificiale tregon se si mund të gjenerohet një fushatë propagande për të ndikuar opinionin publik dhe përfundimin e zgjedhjeve.

Edhe pse ajo që në ekran duket si një debat i vërtetë online gjatë zgjedhjeve, debati mund të jetë produkt i Inteligjencës Artificiale.

Studiuesit paralajmërojnë se rrjetet e agjentëve të Inteligjencës Artificiale mund të punojnë së bashku, të koordinojnë fushata dezinformimi gjatë zgjedhjeve, duke vërshuar në mediat sociale me propagandë, në mënyrë të pavarur dhe në shkallë të gjerë dhe të ndikojnë opinionin publik.

Eksperiment me ndihmën e Inteligjencës Artificiale

Në një studim të kohëve të fundit shkencëtarët e testuan këtë fenomen në një platformë sociale të simuluar, të ngjashme me platformën X. Ata krijuan me Inteligjencë Artificiale 50 agjentë, 40 syresh vepruan si përdorues të rregullt dhe 10 të tjerët si operatorë që kishin si qëllim promovimin e një kandidati fiktiv.

Shkencëtarët  testuan tre skenarë: agjentë me një qëllim të vetëm; agjentë që i njihnin shokët e tyre të ekipit dhe agjentë që mund të planifikonin strategji së bashku.

Rezultati kryesor i eksperimentit ishte se thjesht të dije se kush ishte në të njëjtin ekip, ishte e mjaftueshme për të krijuar një sjellje të koordinuar, pothuajse aq frytdhënëse sa planifikimi së bashku.

Produkti ishte thuajse njësoj si bisedat e vërteta online: mendime të ndryshme, përgjigje dhe mbështetje në rritje rreth një mesazhi të vetëm.

Më efektivë se robotët

Kjo risi është shumë e ndryshme nga fushatat tradicionale me ndihmën e robotëve. Metodat e vjetra robotike ndjekin skenarë të thjeshtë: “postoni këtë, ricikloni atë”, duke i bërë më të lehtë për t’u zbuluar.

Kurse sistemet e agjentëve të Inteligjencës Artificiale ngjasojnë më shumë me përdoruesit e vërtetë.

Rrezik me pasoja ende të paparashikueshme

Edhe pse ky ishte vetëm një simulim, pasojat janë reale. Sisteme të tilla mund të formësojnë opinionin publik dhe të rrisin përçarjen në zgjedhjet e ardhshme.

Dhe ato mund të jenë shumë më të vështira për t’u zbuluar, sepse nuk ka të bëjë vetëm me atë që postojnë llogaritë individuale, por edhe me mënyrën se si rrjetet e llogarive veprojnë së bashku. Dhe është ende e paqartë, nëse platformat mund ta përballojnë këtë./DW/

Siq dihet, beteja e Koshares u zhvillua nga 9 Prilli deri më 10 Qershor 1999 në kuadër të ‘Operacionit Shigjeta’, ndërmjet Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe Ushtrisë Serbe. Beteja u zhvillua rreth Koshares në kufirin mes Kosovës dhe Shqipërisë gjatë bombardimeve të NATO-s. Është kjo njëra ndër betejat më të përgjakshme dhe më të suksesshme të luftës për çlirimin e Kosovës.

Të barrikaduar në Kuvend, të bashkuar në vendin e lavdisë

Ata që nuk po i bën bashkë interesi i shtetit, i bashkoj 9 prilli në Koshare!

Në Koshare u bën “bashkë” çlirimtarët dhe mercenarët, atdhetarët dhe tradhtarët, pushtetarët dhe opozitarët!

Politikanët u bashkuan në Koshare kinse për të nderuar dëshmorët, por në fakt mendjen e kishin tek mashtrimi i të gjallëve te vdekur në prag të zgjedhjeve të jashtëzakonshme parlamentare!

Politikanët me hipokrizi iu thurën lavde të vdekurve, ndërkohë që çdo ditë i poshtërojnë të gjallët me luftë klasash në Kuvendin e Kosovës!

Sa me fat janë dëshmorët në varre që nuk i shohin hipokrizitë e kusarëve politik siq i shohim ne çdo ditë mashtrimet e kësaj klase të shëmtuar politike!

Të gjallët e vdekur, që ishin pjesë e betejës së Koshares dhe jo vetëm, të ricikluar nëpër parti politike, evokojnë heroizmin dhe trimëritë e tyre para se të bëheshin ministra dhe deputet, kryeministra apo president, por asnjëherë të vetme nuk i tregojnë “peripecitë” e tyre, si u bën milionerë dhe supermilionerë për një mandat politik!

Në këtë moment pashmangshëm në mendje të vjen ajo thënja famoze e një super milioneri: “e vështirë është të arrihen milionat e parë, pastaj të tjerët vijnë pa problem”!

Këta janë “heronjt” e luftës që pa brekë i zuri nata, ndërsa mëngjesi i nxori milionerë!

Gjithçka edhe mund t’iu falej, sikur kësaj radhe në Koshare të binte kushtrimi: “Të bëhemi bashkë për të mirën e shtetit në zgjedhjen e presidentit”!

Por, edhe kësaj radhe, në Koshare ndodhi mashtrimi, me nderime plot hipokrizi u bë fushatë elektorale mbi gjakun e atyre që dhanë më të shtrenjtën-jetën e tyre për të bekuarën Liri që sot e gëzojmë në shtetin e pabarazive të mëdha!

Përderisa beteja e Koshares e ka simbolikën e bashkimit të dy krahëve të luftës në një organizim të përbashkët për çlirimin e Kosovës, 27 vite më pas nuk u bë shkas i bashkimit të politikanëve për të mirën e shtetit! Përderisa beteja e Koshares shënon thyerjen e kufirit Kosovë-Shqipëri, 27 vite më pas nuk u bë sinonim i thyerjes së ndasive partiake për forcimin e shtetit!

Lavdi e përjetshme dëshmorëve të kombit!

BIRN/ Pas 34 vitesh karrierë në administratë, Shkëlqim Barushi u shkarkua nga puna në Bashkinë e Tiranës në dhjetor të vitit 2015 për efekt “ristrukturimi”. Barushi ishte vetëm një prej dhjetra nëpunësve civilë që u shkarkuan nga detyra pas zgjedhjeve lokale të vitit 2015, të cilat ngjitën në krye të Bashkisë së kryeqytetit Erion Veliajn.

Tre vjet më vonë, Gjykata Administrative e Apelit e gjeti shkarkimin e Barushit të paligjshëm dhe urdhëroi që ai të rikthehej në detyrë ose të paguhej sikur ishte në detyrë deri në kohën kur vendimi i gjykatës të zbatohej.

Por Bashkia e Tiranës nuk e zbatoi asnjëherë plotësisht vendimin e gjykatës dhe Barushi u pagua si pjesë e administratës së Bashkisë së Tiranës pa qenë në punë, derisa doli në pension në shtator të vitit 2024.

Tani pensionist, Barushi i tha BIRN se e kishte përjetuar shkarkimin nga detyra në mënyrë traumatike.

“Isha 55 vjeç dhe nuk kisha mundësi të ndërroja karrierë, ishte në një moment që nuk nisja dot diçka nga e para,” tha Barushi përmes një bisede telefonike. “Nuk është vetëm rasti im, absolutisht i të gjithëve,” shtoi ai, duke e konsideruar tranzicionin e shërbimit civil një problem madhor.

Sipas raportit vjetor që Komisioneri për Mbikëqyrjen e Shërbimit Civil, KSHMC, ka dorëzuar në Kuvend, një duzinë zyrtarësh publikë të shkarkuar sipas vendimeve gjyqësore padrejtësisht nga pushteti vendor kanë qëndruar në listë pritje derisa mbushën moshën e pensionit – dhe disa prej tyre deri në vdekje.

Nga 48 raste të analizuara për “rastet e nëpunësve civilë gjyqfitues”, vetëm 3 janë rikthyer në vendin e punës, ndërsa institucionet vendore, bashkitë dhe këshillat e qarkut, kanë paguar apo kanë si detyrim të paguajnë 224 milionë lekë dëmshpërblime dhe paga.

Por kjo nuk është fatura e plotë financiare dhe dëmi në buxhet është disa herë më i madh. Sipas KSHMC, problematikat në zbatimin e vendimeve gjyqësore të formës së prerë vijojnë të mbeten strukturore dhe të përsëritura.

Kreu i Qendrës për të Drejtat në Punë, Edison Hoxha e sheh këtë praktikë si një shkelje të rëndë të të drejtave.

“Në këtë aspekt po është një shkelje e të drejtave të njeriut, pasi i heq atij mundësinë për karrierë, i heq mundësinë për t’u plotësuar si individ, sepse njeriu nuk ka nevojë vetëm për pagën apo dëmshpërblimin financiar,” tha Hoxha për BIRN.

Vendimet nuk zbatohen

Sipas raportit vjetor të KMSHC-së, institucionet refuzojnë të zbatojnë vendimet e gjykatave për të shkarkuarit në mënyrë të padrejtë nga puna. Komisioneri vë në dukje se mbi 90% e vendimeve gjyqësore të kësaj natyre nuk zbatohen në afatet e kërkuara dhe një pjesë e vendimeve kanë më shumë se një dekadë që qëndrojnë në sirtarë të pazbatuara.

Sipas raportit, 79 nëpunës civilë të bashkive dhe njësive vendore qëndrojnë në listë pritje pasi kanë fituar gjyqet me vendim të formës së prerë, pjesa dërrmuese e të cilëve në Bashkinë e Tiranës. Ndërkohë, vetëm 38 prej të shkarkuarve që kanë fituar gjyqet janë kthyer në detyrë.

Edison Hoxha vë në dukje se institucionet përdorin formula nga më të ndryshmet për të shmangur zbatimin e vendimeve të gjykatës. Duke iu referuar rasteve që ka ndjekur, Hoxha thotë se pas vendimeve gjyqësore të formës së prerë, institucionet bëjnë formalisht ripranimin në punë dhe më pas e kalojnë personin në listë pritje. Sipas kësaj procedure, institucionet paguajnë edhe për 1 vit nëpunësin dhe më pas ai thjesht mbetet në listë pafundësisht dhe i papaguar.

“Kjo u mundëson pagesën për një kohë dhe me këtë quhet i ezauruar zbatimi i vendimit të gjykatës,” shpjegoi Hoxha.

Barushi, i cili e kaloi këtë peripeci në kurriz, thotë se problemi është masiv dhe i rëndon dyfish buxhetit dhe familjeve të prekura, ndërsa ka kosto edhe për vetë administratën që largon personat me përvojë, kryesisht mbi baza politike.

“Pastaj është ofendues, është fyerje, shkarkimi pa asnjë arsye thjesht ik ti se s’më pëlqen mua,” tha Barushi.

“Kjo është një çështje madhore për të cilën askush nuk flet. As opozita nuk e ngre zërin,” shtoi ai.

Emërime të paligjshme

Refuzimi për të zbatuar vendimin e gjykatës nuk është e vetmja shkelje e identifikuar në raportin e KMSHC-së sa i përket administratës. Të dhënat e mbledhura nga monitorimet dhe inspektimet e Komisionerit vënë në dukje se institucionet, kryesisht ato lokale, vijojnë emërimet e paligjshme.

“1279 pozicione janë plotësuar nëpërmjet akteve të emërimit pa respektuar procedurat ligjore, ose 7.3% e pozicioneve të punës në shërbimin civil,” thuhet në raport.

KMSHC veçon se bashkitë janë shkelësit më të mëdhenj të ligjit në këtë aspekt dhe nga mbikëqyrja ka rezultuar se 1016 të punësuar në shkelje të legjislacionit janë bërë nga pushteti vendor dhe 263 nga institucionet e qeverisjes qendrore.

KMSHC megjithatë vë në dukje si zhvillim pozitiv se të 205 institucionet që punësojnë nëpunës civilë kanë miratuar një plan vjetor të pranimit të punonjësve, që rregullon procedurat e konkurrimit dhe praktikave.

Por sipas Komisionerit “ky përmirësim formal nuk shoqërohet në të gjitha rastet me respektim të plotë të kërkesave materiale të ligjit”.

Komisioneri vë në dukje se në administratë ka 2088 pozicione pune të lira dhe se në institucionet e pavarura nuk evidentohen raste të emërimeve në kundërshtim me ligjin.

Raporti po ashtu vë në dukje se formalisht konkurrimet në administratë kanë funksionuar, por janë gjetur qindra raste kur për të shmangur procedurat titullarët përdorin skemën e emërimeve të përkohshme.

“Ndërkohë që parregullsi janë konstatuar kryesisht në lidhje me emërimet me kontratë të përkohshme nga titullari i institucionit, të cilat vijnë në kundërshtim me kërkesat e ligjit për nëpunësin civil,” thekson raporti.

Gazetari Ermal Peçi, i ftuar në studion e News24, ka komentuar zhvillimet e fundit politike brenda Partisë Socialiste, duke u ndalur te lëvizjet dhe ndryshimet në strukturat e saj.

Sipas Peçit, pavarësisht përpjekjeve për të “pastruar” emrat përmes largimit të figurave të vjetra, hetimet e SPAK pritet të shtrihen deri në nivelet më të larta të qeverisë.

“E dimë që SPAK ka hyrë në zemër të Kryeministrisë. Çdo hetim dhe çdo fije në këtë kontekst ka shtrirë tentakulat në çdo cep”, u shpreh ai.

Peçi theksoi se lëvizjet e kryeministrit Edi Rama brenda PS-së synojnë të largojnë elementët që mund të krijojnë pakënaqësi apo përçarje, duke i zëvendësuar me figura më të bindura dhe me më pak peshë politike.

“Pavarësisht si mund të pastrojë emrat Rama duke eliminuar figurat e vjetra SPAK do shkojë te kryeministri i vendit. E dimë që SPAK ka hyrë në zemër të kryeministrisë. Çdo hetim dhe çdo fije në këtë kontekst ka shtrirë tentakulat në çdo cep. Kjo që bën Rama është për të larguar elementet që mund ta bezdisin dhe do njerëz të bindur në PS që nuk kanë autoritetin moral për të bërë një çarje sado të vogël në PS. Kjo është arsyeja pse Brace thotë se kanë shkuar nga parti politike në parti teknike”, u shpreh ai.

Anna Di Lellio Shkëlzen Gashi & Christopher Hyland, ish këshilltari i President Bill Clinton. Klara Buda po bën “Fotografinë e Ditës”.

Mendoj se puna e bërë për këtë libër nuk duhet as të fshihet, as të linçohet, e aq më pak të kriminalizohet. Përveç se në totalitarizmin shqiptar, kurrë më nuk kam jetuar në një sistem ku shkrimi të jetë një vepër penale. Kriminalizimi i shkrimit, pra i mendimit fillonte me trokitjen e hetuesve të Sigurimit në shtëpi dhe përfundonte shpesh në pushkatim: Vilson Blloshmi së bashku me poetin Genc Leka u pushkatuan më 17 korrik 1977.

“Masakrat në Kosovë 1998-1999” mund dhe duhet të përmirësohet që të ketë sa më pak gabime e pasaktësi, të rishkruhet deri në perfeksion duke u bazuar në intervista të të mbijetuarve dhe me mbështetje të specialistëve shqiptarë e tê huaj. T’u kërkohet falje publike dhe me shkrim gjithë atyre që me të drejtë janë indinjuar nga gabimet dhe të ecet përpara. Madje edhe ekspozita mund të korrigjohej, dhe të zëvendësoheshin pjesët me gabime me ato të korrigjuara dhe të lejohej kështu të vazhdonte të kryente misionin e saj të nderimit të kujtesës, me ato pjesë që ishin korrekte e të sakta. Mjafton të pyesim veten se kush përfiton nga mbyllja e këtij memoriali në qiell të hapur, për të kuptuar se përfituesit nuk janë as viktimat dhe as shqiptarët në përgjithësi.

“Një artikull i keq është më mirë se asnjë artikull”, thotë një shprehje franceze që i atribuhohet Bernard Kouchnerit, ish Administratorit francez të Kosovës që shqiptarët e njohin mirë.

Kërkesa për të vënë para drejtësisë një autor për gabime në një libër nuk është kritikë konstruktive, por “un proces d’intencion” (një proçes i qëllimit), është kthim në censurë dhe në logjikën e frikës. Librat nuk korrigjohen duke kriminalizuar gabimet, hetimin e autorëve nën pranga, por me botimin e librave të tjerë, më të saktë e më të plotë. Nëse sot ndëshkojmë penalisht gabimet e librave, nesër askush nuk do të guxojë më të shkruajë.

“Leximi është një dialog me të vdekurit”, shkruante Montaigne, dhe çdo libër, sado i papërsosur, është një hyrje në këtë dialog.

Kombet e mëdha nuk kanë arritur aty ku janë në një ditë, por me vite, me dhjetëra vite e shekuj dashurie për kombin, një dashuri më të madhe se sa dashuria për veten, duke tejkaluar egoizmin primitiv, sipas të cilit i pari vjen personi, i dyti familja, i treti klani e fshati, e kështu me radhë. I pari duhet të jetë kombi, sepse ai, si një çati e madhe, na mbron të gjithëve e na ndihmon të ecim përpara.

Mendoj, me modesti, se çdo fakt i përmendur në libër duhet të kontrollohet, të evidentohen të gjitha gabimet dhe të korrigjohen. Të shkatërrohet kjo kopje ose të pajiset me shënime “errata” dhe të tregohen faqet e gabimeve dhe pastaj të ribotohet libri. Por përderisa asgjë e tillë nuk është përfunduar, mos u bëni proces të qëllimit, dhe mos i linçoni autorët që punojnë për kujtesën, edhe pse libri mund të ketë gabime dhe harrime, sepse gabimi është human, dhe një individ i vetëm siç ishte rasti i Gashit nuk mund të mbulojë këtë punë kolosale të evidentimit të fakteve.

Le të marrim një shembull tjetër: Kam dëgjuar shpesh që flitet për 20 000 gra të përdhunuara në Kosovë. Mendoj se janë më shumë, por shifra të verifikuara nuk kam gjetur kurrë, sepse janë të rralla gratë që kanë dëshmuar. Ato zonja, si Sevdije Ahmeti, që punuan për identifikimin e tyre, u bënë “verem” nga shpifjet dhe presioni. Vasfie Krasniqi, heroina jonë, është e para që doli me fytyrë të zbuluar për të dëshmuar këtë krim sistematik lufte.

Pra nuk ka shifra të sakta për përdhunimet në Kosovë. A duhen futur në burg të gjithë ata që thanë se ka pasur 20 000? Ndërkohë që, me përafërsi dhe metoda shkencore, mund të arrihet në një shifër më të madhe? dhe këta e kanë zvogëluar? por më e madhe apo më e vogël, 20 000 mbetet një shifër e paverifikuar.

E them këtë për të kuptuar se gabimi do të ndreqet pas vite pune, anketash, studimesh e librash si ky i Gashit, që megjithë gabimet ka avantazhin të jetë i pari, gjithëpërfshirës.

Pra, le të mos linçojmë atë që punon, për gabimet, se gabimet janë humane, por le të punojmë të gjithë së bashku për të kujtuar masakrën e madhe që përbën ajo luftë kundër kombit tonë, sepse kështu do të bëjmë “le deuil” (zinë) për humbjet, do të trajtojmë traumat e shoqërisë sonë të prekur ende ndjeshëm nga to, dhe nga sindroma post-traumatike, pasi kështu do të shpëtojmë atë që serbët ende nuk e kanë shkatërruar: dashurinë për kombin dhe atdheun tonë në të dy anët e kufirit: Kosovë dhe Shqipëri.

Një shoqëri që burgos autorët për gabime, nuk mbron të vërtetën, ajo e varros atë.

Dënimi i autorëve duke filluar nga burgosja e Aleksandër Solzhenicinit tek Václav Haveli, me terrorin e ekzekutimit në Shqipëri të Vilson Blloshmit për një poezi, në vitin 1977, dëshmon natyrën e regjimit, dhe jo fajësinë e autorëve. Dëshmon transformimin e tij nga socializmi që aspironte drejtësi sociale, në totalitarizëm (për të përdorur një term të një fenomeni të djathtë, për të përkufizuar një fenomen të majtë).

Askush nuk do të mund të guxonte të merrte sërish penën.

Unioni Mbarkombetar Integrimit të Burgosurve dhe të Përndjekurve Politikë të Shqiperise po ndjek me vëmendje protestën e studentave shqiptar në Shkup që kërkojn të flasin gjuhën amtare në institucjonet e shtetit multietnik të Maqedonise së Veriut!

Kjo e drejte e tyre jua jep Kushtetuta e vendit. Por pushteti del mbi Kushtetuten dhe nuk i lejon që të flasin shqip.

Ata jane banore me mijera vjet në tokën e tyre, në vendin e tyre, për mbrotjen e vendlindjes së tyre kan sakrifikuar me mijera vjet.

Ata jane krenare që ne vendlindjen e tyre në Manastir është njesuar gjuha shqipe! Është percaktuar për gjithe shqiptarine e folura shqip!

Në tokën e tyre: Mblidheshin dijetarët shqiptarë, për të përcaktuar alfabetin e gjuhës shqipe. Ishte kurorëzim fatlum i një morie përpjekjesh shumëvjeçare për të hartuar alfabetin e përbashkët, duke u nisur nga alfabetet e pushtuesve të ndryshëm, që shkelën trojet shqiptare, ai latin, grek, turko-arab dhe alfabete të veçanta origjinale.

Deri tek arritja e parë e madhe: Alfabeti i Stambollit, me të cilin u shkruan dhe u shtypën veprat e para të Rilindjes Kombëtare.

Në një shtet multietnik nacionalizmi i nje etniniteti kunder etninitetit tjeter është i pa pranushem!

Konventat e të Drejtave dhe lirive të njeriut e përcakton drejt dhe qarte, të drejtat që kërkojn studentat shqiptare në Shkup një ndër qytetet shqiptare që ka mbajtur gjalle frymen e kombetarizmit. Gjuhën shqipe nuk mundi ta asimiloi as pushtuesi bizantin, as pushtuesi romak, as pushtuesi turk, as grek, as dhe sllavo maqedonasit!

Ne ju bëjmë thirrje të gjithë shqiptarve kudo që jetojne e banojne të solidarizohen me studentat shqiponja të Shkupit me moton:
Kontributi i yt, për një Mision të Madh!

Endrra ime flet shqip!
Mos më ndalo!

Besim Ndregjoni
President i Unionit Mbarkombetar Integrimit
të Burgosurve dhe të Përndjekurve Politikë të Shqipërise!

REDAKSIONALE/ Skandali i Drejtorisë së Përgjithshme të Tatimeve, që publikoi me video aksionin ndaj një subjekti për pijet alkoolike në Korçë, nuk është thjesht një demonstrim force. Është një sinjal i fortë alarmi për mënyrën se si po trajtohet sipërmarrja në Shqipëri.

Fakti që ky aksion vjen menjëherë pas publikimeve në shtyp për sjelljen e tatimorëve, që sipas vetë kryeministrit, i vënë “duart në fyt biznesit”, e bën edhe më të fortë dyshimin se motivet e mësymjes së tatimorëve shkojnë përtej zbatimit të ligjit. Sulme të tilla nuk japin mesazhin e një shteti që mbështet sipërmarrjen e ndershme, por të një administrate që synon të krijojë perceptime në opinion publik, përfshirë edhe ambasadat dhe institucionet ndërkombëtare, sikur biznesi në fjalë nuk përmbush detyrimet apo nuk paguan pagat në mënyrë të rregullt.

Në fakt, ky subjekt kryen çdo pagesë për punonjësit përmes sistemit bankar, me transparencë të plotë dhe pa asnjë formë pagese informale, një praktikë lehtësisht e verifikueshme përmes dokumentacionit financiar dhe çdo auditimi të pavarur. Në mungesë të një prove të vetme që vërteton të kundërtën, qoftë dokument apo filmim, çdo përpjekje për të shtrembëruar këtë realitet nuk mund të konsiderohet ndryshe, veçse një sajesë e rëndë dhe e pajustifikuar. Është shqetësuese që një institucion shtetëror, që duhet të garantojë drejtësi dhe barazi në trajtimin e bizneseve, arrin deri aty sa të vërë në shënjestër një subjekt model për korrektesë dhe transparencë, me pretendime që bien ndesh me realitetin e tij financiar.

Kjo sjellje nuk i shërben as klimës së biznesit dhe as besimit tek institucionet. Përkundrazi, krijon pasiguri dhe frikë, duke dëmtuar jo vetëm një sipërmarrje të veçantë, por të gjithë tregun. Kur faktet mungojnë dhe vendin e tyre e zënë inskenimet, nuk kemi më të bëjmë me keqmenaxhim, por me abuzim të pastër me pushtetin, një praktikë që minon shtetin e së drejtës dhe duhet të alarmojë seriozisht çdo qytetar dhe çdo biznes. /News24

Kryeministri Edi Rama, në përpjekjen e tij për të bërë fushatë zgjedhore pa zgjedhje si dhe me shpresën se do të mund të rekuperojë diçka nga imazhi i kryetarit të një force politike në të cilën korrupsioni është sistemik, deklaroi së fundmi se “e refuzonte me neveri” sugjerimin se drejton një parti dhe një qeveri të korruptuar, dhe se vendi, sipas dyshimit apo bindjes së shumë njerëzve, është nën kthetrat e korrupsionit sistemik zhvatës. Ai dha një argument aspak bindës për këtë, kur tha se “po të ishte rritur korrupsioni, nuk do rritej ekonomia”.

Dihet botërisht se korrupsioni, në formën e mungesës së etikës apo moralit mes shoqërisë së gjerë, përbën një pengesë madhore për zhvillimin njerëzor dhe zhvillimin ekonomik, sepse korrupsioni qeveritar sjell “keqalokim të burimeve”, ndërsa ai shoqëror sjell mungesë korrektese në zbatimin e kontratave apo marrëveshjeve, duke ulur rendimentin e punës. Me pak fjalë, korrupsioni shkatërron stokun kapital, qoftë në formën e aseteve fizike, qoftë në formën e njohurive profesionale.

Problemi është që, ndonëse korrupsioni ka një rol goxha të rëndësishëm në frenimin e zhvillimit, natyrisht që nuk është faktori i vetëm që vë në punë apo pengon zhvillimin ekonomik. Korrupsioni, ai i qeverisë, dhe ai i popullsisë më gjerësisht, nuk është i njëtrajtshëm.

Nëse e pranojmë logjikën e kryeministrit, atëherë mund të themi se mes viteve 1993 dhe 2008, Shqipëria pati rritje ekonomike mestare prej 6.5% në vit, ndërsa nga viti 2009 deri në vitin 2025, rritja mesatare ekonomike ka qenë 3% (të dhënat janë nga Fondi Monetar Ndërkombëtar). Mos vallë kjo do të thotë që, në periudhën 15 vjeçare që pasoi rënien e komunizmit në Shqipëri kishte dy herë më pak korrupsion nga sa ka sot?! Ndërsa, në periudhën 16 vjeçare nga viti 2009 deri më sot ka dyfish më shumë korrupsion?!

Korrupsioni natyrisht që nuk është një gjë që mund të matet, siç matet (me një dozë jo të vogël hamendësimi) ecuria e ekonomisë. Ne nuk jemi në gjendje të dimë me saktësi se sa korrupsion kishte gjatë qeverisë demokrate (1992-1997) apo asaj socialiste, (1997-2005) apo asaj PD+LSI apo PS+LSI sikurse edhe pas vitit 2017, kur socialistët kanë qeverisur vetëm dhe nuk kanë më alibi për korrupsionin.

Ne dimë se kishte kontrabandë nafte dhe krim dhe trafik qeniesh njerëzore dhe korrupsion me lejet për kioska në periudhën menjëherë pas rënies së komunizmit. Ne dimë fort mirë se kishte korrupsion gjatë kohës së qeverisjes socialiste pasuese apo asaj demokrate. Dhe dimë gjithashtu që, për shkak se ekonomia është rritur, buxheti që mund të vjedhin pushtetarët ka ardhur gjithashtu në rritje. Ne dimë se në vitin 2002, në një takim të njohur mes socialistëve, ata akuzuan njëri-tjetrin mbarë e prapë për korrupsion, ndërsa një socialist ishte ai që deklaroi se partia ka marrë tiparet e “principatave mesjetare” për të përshkruar korrupsionin në formë celulash.

Dimë gjithashtu që, kur Sali Berisha, i cili pati ardhur në pushtet më 2005 me një platformë anti-korrupsion, kur u pyet për korrupsionin, deklaroi opinionin e tij se “korrupsioni është lubrifikant”, një domosdoshmëri për të vënë në punë një makineri. (Vini re parabolën që e imagjinon shtetin si një mjet mekanik, një lloj makinerie disi e ndryshkur, të cilën, qytetari, e vë në punë duke i hedhur pak ryshfet).

Dimë gjithashtu që Rama shpalli jo shumë kohë më parë se anti-korrupsioni është “një ilaç më i keq se sa sëmundja”. (Këtu parabola shkon në nivel grotesk duke e krahasuar qeverisjen me një trup të domosdoshëm, i cili, po të goditet nga SPAK, na shkakton një tragjedi edhe ne të tjerëve, të cilët, nuk e kemi të mundur të jetojmë pa të).

Rritja ekonomike është gjendja natyrore e njerëzimit. Ekonomia rritet për shkak se njerëzimi aftësohet. Njerëzit mësojnë dhe shtojnë njohuritë e veta për mënyrën se si mund të bëjnë më shumë punë, dhe rrjedhimisht të prodhojnë më shumë mallra apo shërbime, përkundrejt një sasie më të vogël pune. Rritja ekonomike është përpjekje e përbashkët e të gjithë njerëzimit ndërsa, korrupsioni qeveritar është një përpjekje e përbashkët e një numri relativisht të vogël njerëzish, konkretisht, zyrtarët e korruptuar.

Korrupsioni është një term i përgjithshëm që jo gjithmonë përputhet me realitetin. P.sh., kur Berisha fliste për korrupsionin si lubrifikant, pothuajse njëzet vjet më parë, ai po sugjeronte, në mënyrë të pasaktë, se bëhej fjalë vetëm për atë që në gjuhën popullore quhet bakshish. Bakshishi është një shumë parash që jepet si shpërblim për t’i bërë gjërat shpejt. Pra, nëse të duhet një vulë a firmë shteti, dhe shteti është makineria e ndryshkur që lëviz ngadalë, qytetari e përshpejton pak këtë duke i hedhur një bakshish për lubrifikant. Kjo është e ndryshme nga ryshfeti, në të cilin, qytetari paguan për të marrë diçka që nuk i takon, fjala vjen, paguan policin rrugor që t’i shpëtojë ndëshkimit me gjobë. Por në kohën e Berishës kishte edhe një fenomen tjetër që nuk binte në asnjë nga këto kategori. Ishte fenomeni i njohur gjerësisht i policëve të rrugores, të cilët, në një sistem korrupsioni piramidal, paguanin për të siguruar një vend pune dhe pastaj zinin pritë për të zhvatur çdo kalimtar të mundshëm për të rekuperuar paratë e ryshfetit që kishin paguar për vendin e punës. Ky nuk hyn te bakshishi,  nuk hyn as te ryshfeti por e ka një emër tjetër, quhet zhvatje. Dhe natyrisht që parabola e lubrifikantit nuk ndihmon shumë për shpjegim.

Këto lloje korrupsioni janë lojëra fëmijësh në krahasim me disa lloje të tjera korrupsioni. Një lloj p.sh., njihet në gjuhën e popullit si “trau i doganës” pavarësisht se nuk  ka lidhje me doganën dhe pikat e kalimit kufitar. Populli madje ka krijuar edhe një barsoletë për këtë të treguar te hipoteka e Tiranës, me një bej që mblodhi taksat për të ndërtuar një urë, vendosi taksë për kalimin e urës dhe në një pikë të caktuar, luajti mendsh dhe urdhëroi përdhunimin e secilit prej fshatarëve që kalonte urën (përveç pagesës së taksës) për të parë se sa mban populli. Trau i doganës ndryshon nga lubrifikanti apo nga zhvatja për faktin e thjeshtë se çdo pushtetar ndërton dhe shumëzon trarët e vet. Dhe ndërsa trarët shumohen, siç janë shumuar gjatë viteve në Shqipëri, me koncesione, monopole, oligopole, tenderë, dogana, hipoteka, AZHBR, AKU, IKMT, APT, etj, fshatari që në rastin e parabolës së Berishës duhej të paguante lubrifikant, është rraskapitur në atë pikë sa merr arratinë dhe ikën në një vend më normal si, fjala vjen, Gjermania.

Çështja me qeverinë aktuale nuk është që ka korrupsion sepse korrupsion ka gjithandej. Pyetja është nëse ky korrupsion është individual apo është sistemik. Rasti AKSHI dhe çështja “Balluku” dukshëm tregojnë se korrupsioni është sistemik. Dhe normalisht që një korrupsion sistemik nuk lejon që ekonomia të lulëzojë, siç mundet të lulëzojë, në rastin e Shqipërisë. Shqipëria është vendi që mund dhe duhet të rritet me 6 apo 7% në vit, të rritet për dy apo tre dekada me këtë normë për të arritur nivelin ekonomik të një vendi si Kroacia, Rumania apo Polonia. Me 3% rritje ekonomike vendi mbetet prapa. Grafiku më poshtë tregon se pse.

Të dhënat janë nga Fondi Monetar Ndërkombëtar dhe janë në dollarë. Aktualisht, PBB për frymë e Polonisë është 32 mijë dollarë ndërkombëtarë më e lartë se sa e Shqipërisë. Në vitin 2030, parashikohet të jetë 38 mijë më shumë. E ashtuquajtura rritje ekonomike për të cilën Rama mburret dhe të cilën e jep si argument se pse vendi “nuk ka korrupsion”, duket se ekziston vetëm në deklaratat e Ramës./BIRN/