VOAL

VOAL

Përgjimet në burgun e Burrelit, më ’81- Xhaviti thotë se “unë i kam shkruar vetëm udhëheqësit kryesor të Partisë, duke i thënë të mos krekoset si gjel, pasi…”

December 26, 2021
blank

Komentet

blank

“Ja diplomatët e huaj që kryejnë marrëdhënie intime në makina, parqe e lulishte dhe…”! Relacioni sekret për Ramiz Alinë

Dashnor Kaloçi

Publikohen disa dokumente arkivore me siglën “Sekret” të nxjerra nga Arkivi Qendror i Shtetit në Tiranë (Fondi i ish-Komitetit Qendror të PPSh-së), të cilat i përkasin vitit 1975, ku ministri i Punëve të Brendshme i asaj kohe, Kadri Hazbiu, me anë të një raport-informacioni dërguar Komitetit Qendror të PPSh-së dhe personalisht sekretarit të Komitetit Qendror Ramiz Alia, u bën me dije lidhur me disa probleme shqetësuese që kishin ndodhur nga ana e personelit të përfaqësive të huaja diplomatike dhe tregtare të akredituara në Republikën Popullore të Shqipërisë, të cilat kishin të bënin me veshjen e tyre, si: pantallonat kauboj, me minifunde, paraqitjen e jashtme, flokët dhe favorite e gjata, si dhe sjelljet e pahijshme e marrëdhëniet intime në lokale, parqe, lulishte e vende publike të disa prej tyre, gjë e cila kishte shqetësuar mbarë opinion publik.

Sipas raportit të Ministrisë së Punëve të Brendshme, më problematikë në këtë drejtim, ishin: Jarmilla Mikloshkova e ambasadës çeke, Lavzek Lampark dhe Paulina Tomska të ambasadës polake, Meleke Ylker, Xhemal Asllani dhe Nexhat Kaja të ambasadës turke, Mishele Insonja, Viçenzo Kodispoti e Xhino Muçilli të ambasadës italiane, Jurgen Tanzar, Juta Vaizing, Barbara Platecek dhe Korala Golke të ambasadës gjermane, Maria Nagy e ambasadës hungareze, ambasadori grek, Dimitris Franxezkaqis dhe nëpunësi i po kësaj ambasade, Joanis, Tsumitas, etj.

Raport-informacioni i plotë i Ministrit Kadri Hazbiu, dërguar Ramiz Alisë, ku “për të parandaluar përhapjen e modës së huaj borgjezo revizioniste në Shqipëri si dhe shfaqjet e huaja që binin ndesh me moralin tonë socialist”, i propozon Ministrisë së Punëve të Jashtme që të gjitha përfaqësitë tona në vendet kapitalisto-revizioniste, të mos u lëshonin viza hyrje për në Republikën Popullore të Shqipërisë, shtetasve të huaj që kishin veshje dhe paraqitje të jashtme të papërshtatshme, si dhe hapjen e rrojtoreve dhe dhomave të zhveshjes në aeroportin e Rinasit dhe të gjitha Pikat Kufitare të Kalim Kontrollit në të gjithë vendin, me qëllim që të zhvisheshin, qetheshin dhe të rruheshin të gjithë të huajt, para hyrjes në Shqipëri.

 

 

 

Dokumenti sekret i hartuar nga Ministri i Punëve të Brendshme Kadri Hazbiu, dërguar Komitetit Qendror të PPSh-së dhe personalisht sekretarit të Komitetit Qendror, Ramiz Alia, lidhur me “problemin e përhapjes së modës së huaj borgjezo-revizioniste nga ana e personelit të përfaqësive të huaja diplomatike në Tiranë”!

REPUBLIKA POPULLORE E SHQIPËRISË SEKRET

MINISTRIA E PUNËVE TË BRENDSHME Ekzemplar Nr. 1

DREJTORIA E PARË Tiranë, më 13.3.1975

Nr.1142

Lënda: Mbi veshjen, sjelljen, dhe paraqitjen e jashtme të personelit të përfaqësive të huaja diplomatike dhe tregtare të vendeve kapitalisto-revizioniste.

SEKRETARIT TË KOMITETIT QENDROR TË PPSH

SHOKUT RAMIA ALIA

T I R A N Ë

Sipas udhëzimit Nr. 479, datë 4/V/1973, nuk lejohet të hyjnë në Republikën Popullore të Shqipërisë, të huajt, që me veshjen dhe paraqitjen e tyre të jashtme, propagandojnë mënyrën borgjezo-revizioniste të jetesës.

Nga ky rregull, përjashtohen pjesëtarët e trupit diplomatik, familjarët e të afërmit e tyre. Kjo nuk na duket e drejtë, për arsye se, ndërmjet tyre, ka persona që ndikojnë negativisht në edukimin e njeriut tonë të ri, por njëkohësisht, ngjallin pakënaqësi tek të huajt e tjerë, të cilët shpesh herë pyesin: “Përse nuk i zbatoni rregullat njëlloj për të gjithë të huajt”?!

Diplomatët dhe nëpunësit e përfaqësive të vendeve kapitalisto-revizioniste, në përgjithësi janë të dhënë pas modës. Nëpërmjet tyre, ka mjaftë persona që mbajnë favorite dhe flokë të gjata, pantallona kauboj, minifunde, si dhe persona që bëjnë gjeste dhe veprime të pahijshme nëpër rrugë dhe lokale e vende të tjera publike. Kështu p.sh.:

Nga ambasada dhe përfaqësia tregtare çeke kanë rënë më shumë në sy, Jarmilla Mashkova, Milushe Kutova, Zllata Kostelçka, Zdeneka Vidskovska, Danushe Shtetkova dhe Jarmilla Mikloshkova, të cilat mbajnë minifunde, pantallona kauboj, etj.

Jarmilla Mashkova, ka kryer gjithashtu marrëdhënie intime në makinë, nëpër lulishte dhe rrugë të qytetit të Tiranës, në vende të dukshme nga publiku me shoferin e ambasadës gjermane, Jurgen Tanzar, i cili është larguar kohët e fundit nga vendi ynë.

Po kështu, gjeste dhe veprime të tilla të pahijshme ka bërë edhe Frantishka Kavbilova me atasheun e kësaj ambasade, Mirosllav Pokorni, të cilët gjithashtu janë larguar nga vendi ynë.

Nga ambasada dhe përfaqësia tregtare polake, kanë rënë më shumë në sy Lavzek Lampark dhe Paulina Tomska, të cilët janë parë shpesh herë duke u puthur nëpër rrugë si dhe në ambiente publike të Hotel “Dajti”-t, sidomos me nëpunësit e ambasadës turke, Xhemal Asllani dhe Nexhat Kaja.

Nga ambasada dhe përfaqësia tregtare gjermane, kanë rënë më shumë në sy Juta Vaizing, Barbara Platecek, Korala Golke, të cilat mbajnë minifunde dhe pantallona kauboj, ndërsa Johanin Vaizig, mban favorite të ekzagjeruara dhe flokë të gjata.

Nga ambasada dhe përfaqësia tregtare hungareze, bie në sy vetëm Maria Nagy, e cila mban minifund dhe pantallona kauboj.

Nga përfaqësitë e vendeve kapitaliste, më negativet janë: Tereza Mucilli, (italiane) Meleke Ylker (turke), dhe Paula Karrie (franceze), të cilat mbajnë minifunde dhe pantallona kauboj.

Veshje ekstravagante, minifunde dhe pantallona kauboj, mbajnë gjithashtu dhe nëpunësit e ambasadës italiane, Mishele Insonja, Viçenzo Kodispoti e Xhino Muçilli, si dhe ambasadori grek, Dimitris Franxezkaqis dhe nëpunësi i po kësaj ambasade, Joanis, Tsumitas.

Nëpunësi i ambasadës turke, Xhemal Asllani, bën gjeste dhe veprime të pahijshme në lokale dhe vende të tjera publike me disa femra të përfaqësive të vendeve revizioniste, në disa raste ka provokuar edhe femra tonat duke i ndaluar në rrugë ose ndjekur nga pas, u ka dhënë kartëvizitën, dhurata të ndryshme, etj.

Disa herë është grindur me qytetarë shqiptarë, të cilët i ka provokuar vetë. Për këtë, i është kërkuar Ministrisë së Punëve të Jashtme që, të paralajmërojë për veprimet e tij ambasadën turke, por që ende nuk është bërë gjë.

Sikurse shihet, mjaft diplomatë dhe veçanërisht nëpunës të përfaqësive të ambasadave të vendeve kapitalisto-revizioniste të akredituara në Republikën Popullore të Shqipërisë, me veshjen, sjelljen dhe paraqitjen e tyre, ndikojnë tek qytetarët tanë për përhapjen e modës dhe mënyrën borgjeze e revizioniste të jetesës.

Për t’u prerë rrugën këtyre influencave të huaja, sidomos tek të rinjtë, propozojmë që:

Nëpërmjet Ministrisë së Punëve të Jashtme, t’u thuhet zyrtarisht përfaqësive të huaja diplomatike dhe tregtare që janë të akredituara në Republikën Popullore të Shqipërisë, se: veshjet ekstravagante të disa punonjësve të tyre, favoritet dhe flokët e gjata që mbajnë në përgjithësi ata, si dhe gjestet e veprimet e pahijshme në rrugë, parqe dhe lokale të ndryshme publike, kanë rënë në sy të opinionit tonë shoqëror, prandaj të marrin masat e nevojshme në këtë drejtim, sepse këto janë veprime që bien në kundërshtim me etikën e moralin tonë socialist.
Të urdhërohen përfaqësitë tona jashtë shtetit, që të mos i japin vizë hyrje të huajve që me veshjen dhe paraqitjen e tyre të jashtme, bien në kundërshtim me normat e moralit tonë socialist.
Për të lehtësuar zbatimin e urdhrit Nr. 479, datë 4/V/1973, si dhe për të mos lënë keqkuptime dhe përshtypje të këqija tek të huajt, mendoj që të merren këto masa:
Të gjitha PKKK (Pikat e Kalim Kontrollit Kufitar), dhe veçanërisht ajo e Rinasit e cila ka një dinamikë të madhe hyrje daljesh, të pajisen me rrojtore dhe dhoma të posaçme zhveshjeje. Në aeroportin e Rinasit, tani të huajt zhvishen nëpër WC, kurse lokali i rrojtores, është i papërshtatshëm.
Komandanti i PKKK dhe ushtarët, të mos marrin kontakt direkt me të huajt dhe t’u kërkojnë atyre të qethen, të rruhen, apo të heqin mini apo maksifundet, sepse ulin prestigjin e tyre si ushtarakë dhe masat marrin karakter policor.
Me këtë punë duhet të merren punonjësit e doganave.

E themi këtë, sepse nuk mjafton që të kontaktohet dhe t’i bëhet vërejtje të huajit, por duhet që t’i shpjegohet me takt edhe korrektësi edhe arsyet përse janë vendosur këto rregulla në vendin tonë, dhe pastaj të ndiqet çështja deri sa të bëhet korrigjimi i plotë në vend. Kufiri nuk do të lejojë shkeljen e këtyre rregullave.

Për zbatimin e këtyre rregullave duhet të mobilizohen të gjitha institucionet dhe organizatat e ndryshme shoqërore që kanë kontakte me të huajt, prandaj jemi të mendimit që për këtë qëllim, të lëshohet një udhëzim i posaçëm nga Kryeministria, pasi udhëzimi Nr.479, datë 4/5/1973, nuk është i plotë dhe ngarkon me detyrë vetëm Ministrinë e Punëve të Brendshme dhe Ministrinë e Punëve të Jashtme.

MINISTRI I PUNËVE TË BRENDSHME

KADRI HAZBIU

Shënim:

Pikë Kalimi Kontrolli Kufitar
Për këtë material, jemi konsultuar edhe me Ministrinë e Punëve të Jashtme dhe me Ministrinë e Tregtisë, kjo e fundit ka vetëm një vërejtje, që të mos e ketë nëpunësi i Doganës detyrën që të kërkoj nga huajt që të qethen dhe të vishen në rregull.
Shënimi i Ramiz Alisë për sekretarët e Komitetit Qendror dhe funksionarët e tjerë të lartë të sektorit të Marrëdhënieve me Jashtë pranë aparatit të Komitetit Qendror të PPSh-së

Shokut Hysni, Haki dhe Petro. Pastaj shokut Agim Popa. Ministria e Jashtme është dakord të veprohet kështu dhe ka marrë masat.

14.3.1973 Ramiz Alia

Shënimi i Hysni Kapos mbi dokumentin e Kadri Hazbiut

Të gjitha këto janë çështje që duhen biseduar me Ministrinë e Punëve të Jashtme dhe ajo të vendosë në rrugë shtetërore si të veprohet. Nuk merret Komiteti Qendror me veshjet dhe sjelljet e diplomatëve dhe familjarëve të tyre. Memorie.al

blank

“Për emigracionin shqiptar, Vatikani ka dërguar priftërinj e ka çelur kisha në SHBA, Francë, Gjermani, etj., kurse në Romë ka dërguar tre…”- Relacioni sekret i Drejtorit të Zbulimit më ’74!

Publikohen disa dokumente sekrete të nxjerra nga Arkivi Qendror i Shtetit në Tiranë, (fondi i ish-Komitetit Qendror të PPSh-së), të cilat i përkasin vitit 1974, ku ndodhet një raport-informacion i hartuar nga Drejtori i Drejtorisë së Zbulimit Shqiptar, Jonuz Mersini, (i kamufluar si diplomat në godinën e Ministrisë së Punëve të Jashtme në Tiranë), dërguar Komitetit Qendror të PPSH-së, ku ai i bën me dije lidhur me “intesifikimin e punës armiqësore të Vatikanit, kundër Republikës Popullore të Shqipërisë, Kosovës dhe viseve të tjera shqiptare në Jugosllavi, në periudhën 1973-’74, duke e maskuar atë nën petkun e aktiviteteve fetare”.

blank

 

Raport-informacioni i plotë i shefit të Zbulimit Shqiptar lidhur me Selinë e Shenjtë në Vatikan, ku midis të tjerash thuhet: “Për të punuar në drejtim të emigracionit Vatikani, ka shpërndarë priftërinj dhe ka çelur e po çel kisha në SHBA-ës, në Francë, në Belgjikë, Itali, Jugosllavi, Gjermani, etj. Në Romë, është formuar një grup drejtues të të gjithë këtyre aktiviteteve që, përbëhet nga priftërinjtë: Daniel Gjeçaj, Gjeto Radi, Injac Perolli, etj”.

Dokumenti sekret me raport-informacion e hartuar nga Drejtori i Drejtorisë së Zbulimit Shqiptar, Jonuz Mersini, dërguar Komitetit Qendror të PPSh-së, lidhur me: “Intesifikimin e punës armiqësore të Vatikanit, kundër Republikës Popullore të Shqipërisë, Kosovës dhe viseve të tjera shqiptare në Jugosllavi, në periudhën 1973-’74”.

MINISTRIA E PUNËVE TË BRENDSHME

DREJTORIA E III – të         

              Sekret                  

Ekzemplar Nr. 4

                                                                                                                       Tiranë më 18.2.1974

I N F O R M A C I O N

Nga të dhënat e një burimi tonë të besuar na rezulton:

1 – Këto dy vitet e fundit Vatikani, ka intensifikuar veprimtarinë e tij armiqësore kundër vendit tonë dhe Kosovës, duke e maskuar atë nën aktivitetet fetare.

Përveç veprimtarisë direkt që zhvillon në forma e mjete të ndryshme kundër vendit tonë, nga të dhënat rezulton se ai po bën një punë intensive fetare, si në drejtim të Kosovës e viseve shqiptare në Jugosllavi, ashtu dhe në drejtim të emigracionit reaksionar e kosovar në vendet e Perëndimit.

Në drejtim të Kosovës Vatikani synon:

A – Të forcojë në masë, ndjenjat fetare dhe, duke shfrytëzuar të gjitha mundësitë të influencojë në këtë drejtim dhe në Shqipëri. Në rast ndryshimi të situatës në Shqipëri, Kosova do të jetë baza nga ku do të furnizohet me kuadro fetarë, vendi ynë.

B – Të ndalojë emigrimet familjare të kosovarëve drejt Perëndimit. Sipas burimit Vatikani, nuk është për shpërnguljen e kosovarëve përgjithmonë. Ata, inkurajojnë dhe aprovojnë vetëm emigrimin e përkohshëm për qëllime pune.

Për këtë problem, Vatikani ju ka tërhequr vërejtjen dhe tre priftërinjve shqiptarë të cilët, për përfitime personale, kanë tërhequr në SHBA-ës, një numër të madh familjesh kosovare.

Për të arritur këto qëllime Kleri Katolik në Kosovë, bashkëpunon ngushtë me Kishën Katolike të Kroacisë dhe Sllovenisë, sidomos për përgatitjen e priftërinjve dhe murgeshave shqiptare.

Deri tani në Kosovë dhe në viset e tjera shqiptare, janë hapur disa kisha Katolike me qendër në Ferizaj, Shkup, dhe Prizren. Janë hapur gjithashtu dhe 13 degë të instituteve femërore fetare për Kosovën, ku mësojnë afro 160 murgesha me kombësi shqiptare.

Në drejtim të emigracionit reaksionar dhe kosovar, Vatikani zhvillon një aktivitet të gjerë, sidomos për pjesën e besimit Katolik.

Në këtë drejtim ai synon: 

A – Të mbajë gjallë ndjenjat fetare dhe t’i aktivizojë ata, në veprime të kësaj natyre. I nxit që nëpërmjet korrespondencës dhe formave të mundshme këta, të influencojnë dhe tek njerëzit e tyre që kanë në Shqipëri për të mos e braktisur fenë dhe Zotin.

B – Ta kenë emigracionin reaksionar, nën kontrollin dhe influencën e vetë edhe si forcë politike për ta përdorur në situata të favorshme kundër vendit tonë. Këtu Vatikani, punon me kujdes për të mos ju kundërvënë zbulimeve të huaja sidomos atij amerikan, që e konsideron emigracionin si, pronë të vetën.

Për të punuar në drejtim të emigracionit Vatikani, ka shpërndarë priftërinj dhe ka çelur e po çel kisha, në SHBA-ës, në Francë, në Belgjikë, Itali, Jugosllavi, Gjermani, etj.

Në Romë, është formuar një grup drejtues të të gjithë këtyre aktiviteteve që përbëhet nga priftërinjtë: Daniel Gjeçaj, Gjeto Radi, Injac Perolli, etj.

2 – Burimi shpjegoi edhe qëllimin e fushatës së Vatikanit për problemin e priftit Shtjefën Kurti. Për një kohë Vatikani, shpresoi se edhe në Shqipëri, ashtu si dhe në të gjitha vendet revizioniste, do të kishte një rehabilitim gradual të fesë.

Për këtë arsye, sektorët që merren me Shqipërinë në Vatikan, morën orientim që jo vetëm mos të flasin kundër pushtetit tonë, por edhe të kërkonin rrugë për të kontaktuar e për tu afruar me ne.

Kur e panë se kjo, nuk pati rezultate dhe lufta në drejtim të fesë u ashpërsua, atëherë u vendos që të ndërmerrej një fushatë kundër persekutimeve fetare në Shqipëri, dhe për këtë u përdor si shkak rasti i Shtjefën Kurtit.

Duhet shtuar, theksoi burimi se, krerët e Vatikanit besojnë se prifti realisht është pushkatuar për faktin se ka pagëzuar një fëmijë, dhe se nëna e fëmijës është akoma në burg.

Qëllimi i fushatës ka qenë:

A – Të influencojë që qeveria shqiptare, të ndërpresë veprimet e ndërmarra ndaj fesë dhe priftërinjve, si dhe t’u krijohen atyre kushte më të mira jetese.

B – Të influencojë negativisht në qëndrimin e emigracionit në drejtim të vendit tonë, veçanërisht tek kolonitë dhe te emigracioni kosovar.

Fushata, nuk dha rezultatet e dëshiruara dhe Vatikani nuk është i kënaqur. Prandaj edhe ata e ndërprenë këtë fushatë. Për këtë influencojë dhe kërcënimi që i bëmë ne Vatikanit, me anë të shtypit për bashkëpunim me fashizmin.

Artikullin tonë që trajton këtë çështje, e kanë analizuar në Vatikan dhe në diskutime, kanë pranuar se aty ka një të vërtetë, por se kjo gjë i takon së shkuarës dhe që vetë Papët e mëvonshëm e kanë dënuar. Sidoqoftë ata, i tremben publikimeve të mëtejshme të këtyre materialeve. Memorie.al

                       Drejtori i Drejtorisë së III-të

                                   Jonuz Mersini

blank

Zamak i Flamurit…AT  KARLO  SERREQI O.F.M. “Dënohet me vdekje me pushkatim, se nuk tregon Rrëfimin” Nga Fritz RADOVANI

Pjesa Nr. 41. Zamak i Flamurit…

 

 

AT KARLO SERREQI O.F.M.

(1911 – 1954)

 

                        “Dënohet me vdekje me pushkatim, se nuk tregon Rrëfimin.”

 

Arrestohet me 9 Tetor 1946, kur sherbente në Dukagjin se, nuk tregoi që ka rrëfye një të plagosun t’ arratisun nder male. Me vendimin e gjykatës atje të dates 18 Janar 1947 At Karlo Serreqi, dënohet me vdekje me pushkatim.

Mbas disa kohe dënimi me vdekje i kthehet në burgim të përjetshëm.

Shpjegimet e sakta të Dosjes 1268 i jep studjuesi Dr. Pjeter Pepa, ku na i  shpjegon dredhitë e Sigurimit shtetit, si e si me e zhdukë këte klerik.

At Karlo asht le në Shkoder me 26 Shkurt 1911 nga prindët Kol Serreqi dhe Maria Guga. Asht pagzue me emnin Ndue. Mori mësimet e para në shkollë Françeskane ndersa të naltat në Brescia Itali. Shugurohet në Torricchio të

Italisë, me 29 Qershor 1936. U kthye n’ Atdhe dhe shkon me sherbye nder disa famulli si Curraj t’ Eperm, Raje e Berishë dhe Nikaj – Mertur. Nder ato Malësi nuk ishte aspak e vështirë akuza e Sigurimit kriminal të shtetit: Se, ke strehue të arratisun apo ke bashkëpunue me ata nder male, sepse kudo e kurdo, ata ishin në të gjitha krahinat malore e fushore të Shqipnisë, po edhe të njoftun si antikomunista e Atdhetarë të vendosun me vdekë per liri.

Sigurimi i shtetit gjeti shkak per arrestimin e At Karlo Serreqit, me daten 11 Tetor 1946, kur u ba ndrrimi i kartmonellave, se kishte shpernda në njerzë të holla të disa arratisunve me i shkembye në besim, tue mos tregue se të kujt ishin tue fillue nga Pashuk Biba, Frano Sokoli, Mark Tugji etj. 

E randonte ngjarjen edhe permbajtja e disa letrave që At Karlo i ka shkrue disa fshatarve per me ndihmue të arratisunit tue i strehue në shtëpija.

Dihej se gjoja At Karlo kishte strehue edhe Nik Sokolin e ndihmue me bukë.

Pranon se me familjen e Kol Bib Mirakaj ka ruejt miqësinë ata pak muej që ata ishin pa u interrnue në fillim të vitit 1945. Mjaftonte edhe vetem një ditë per me t’ akuzue si “armik i popullit”. Shpjegon edhe ardhjen atje t’ Osman

Gazepit, që i kishte lanë një mitraloz. Pranon nga torturat se ka Rrëfye atje  Lush Martinin që asht plagosë në perpjekje me forcat e Ndjekjes. Tregon se atje ka Rrëfye edhe një t’ arratisun tjeter, po nuk mund të tregojnë njeriun dhe Rrëfimin e tij, mbasi asht “çeshtje Fetare dhe nuk mund të flasin.”

Tregon që ka Rrëfye t’ arratisun por, lidhje nuk ka pasë me asnjenin. Nga të arratisunit nuk kam marrë as të holla kur asht ba ndrrimi i tyne. Hetimet i ka vazhdue me Xhemal Selimin që njihej si torturues i sigurimit shtetit. Ky hetues e akuzon per bashkpunim me fashizmin dhe At Anton Harapin. Per lidhje me t’ arratisun dhe ndihma në të holla, si dhe rrezikshmeni tue i kerkue trupit gjykues pushkatimin e At Karlo Serreqit, si armik i Popullit.

Me 17 Janar 1947, Prokurori Namik Qemali e akuzon edhe per shkembim të një sasije monellash, gja të cilen avokat Ferdi Kumbaro nuk e pranon, tue i kerkue gjykatës: “Pafajsinë e At Karlo Serreqit i ngarkuem n’hetuesi pafaj.”

Këte pafajsi At Karlo e argumenton edhe Ai vetë me daten 16 Janar 1947, para Kryetarit gjyqit Misto Bllaci, Antarë Loni Dimishi e Anastas Koroveshi dhe ripersëritjes së akuzave fallco. Tregon se asnjëherë nuk ka pasë asnjë lidhje me t’ arratisun dhe as njohje personale me shumicen e tyne. Kur ju lexuen thanjet e të tjervet At Karlo i pranoi pjesërisht ato që s’ishin shpifje.

Megjithate, gjykata persëriti edhe njëherë dënimin e At Karlos me vdekje.

Atëherë pritej apeli nga Kuvendi Popullor i Shqipnisë. At Karlo Serreqi, ishte i njohun si qytetar i panjollosun me fajet që akuzohej, po edhe fajet per të cilat Ai akuzohej nuk kishin asnjë bazë vertetsije, gja që vertetohet.

Në Dosjen personale të At Karlo Serreqit, lutja per rishqyrtimin e dënimit të Tij asht ba dhe nenshkrue nga vllau i Tij Angjelin Serreqi, banues i qytetit të Shkodres, i njoftun nder qytetarët e nderuem dhe me prejardhje shumë të paster si dhe, me kontribut Atdhetar të vazhdueshëm edhe si Fis.

Në lutjen që i drejton Kuvendit Popullor, Angjelini shpreh edhe besimin e vet per pafajsinë e vllaut At Karlos, per të cilin ka bindje të plotë se Ai jo vetem asht i pafajshem, po as nuk e perpjekë asgja me akuzat ndaj Tij.

Me daten 21 Nandor 1947, Këshilli i Gjykatës së Naltë Tiranë, me kryetar Niko Çeta, mbasi mori në shqyrtim vendimin e gjykatës së dhanun per At Karlo Serreqin, dhe mbasi shqyrtoi akuzat e bame ndaj tij, ajo e ndryshoi Vendimin, tue e kthye në “dënim të Perjetshem”. Ndoshta, një rast i rrallë po, i pranueshem mbasi At Karlo Serreqi njifej si i këtillë edhe nder fshatrat ku ka sherbye që në moshen e Tij të re po, gjithmonë tue veprue me pjekuni, pasterti dhe perkushtim në detyren e Tij Fetare dhe Atdhetare.

Per vazhdimin e dënimit të Perjetshëm Ai dergohet në Burgun e Burrelit.

Këthimet e dënimit me vdekje me pushkatim, në dënime të “Perjetëshme” e që janë të shpeshta dhe të shumta, kerkojnë një sudim të veçantë, mbasi ata shpesh kanë pasë qellime të njajta me vendimet “me vdekje me pushkatim”, po, per mos me shtue shifrat e të vramve, i kthenin “dënim i perjetshëm”!

Nga disa emna të njohun që mund të pushkatoheshin, shohim kalimin e tyne nder burgjet e “perjetëshme” të Burrelit, Gjinokastres etj. Atje Ata kanë kalue pak vite dhe aty Ata kanë vdekë, tue ju humbë edhe kufomat.

Këte fat të zi pat edhe At Karlo Serreqi me 4 Prill 1954, nga ifrakti i zemres.

Rastet si ky i At Karlos, janë jo të pakta se pjesa ma e madhe janë arkivue në “dosje t’harresës” dhe, as nuk zehen me gojë se Ju humben kufomat e Tyne.

Pjesa e madhe që ishin n’ ata burgje gati asnjëherë nuk asht pranue si “e pafajshme”, po me rrugen e terthortë të zhdukjes në heshtje, ata hyjnë në të vdekunit e burgosun. E kjo vdekje asnjëherë nuk ka njohë “pafajsi” per ta.

E pse Trupat e Tyne të vdekun nuk ju dhane familjeve të tyne per vorrosje?

Jo, jo, në asnjë mënyrë, se kishin me plotsue dënimin e “përjetshëm”, tue ia tretë kufomat, të cilat mund të kerkoheshin edhe mbas 25 ose 30 vjetësh!!

E sot, asnjë gati nuk dihet as ku asht tretë Trupi i Tij, mbasi ishte “armik”, po i kujt nuk thohet, se ata që i tretshin kufomat ishin të “zgjedhunit”!

Dihet vetem një fakt: Se kush ka vdekë në Burgun e Burrelit, hidhej nga dy ose tre polic tek “qerrshija”, ku kalbeshin dhjetra kufoma të zhdukuna.

Këta vertetë nuk u pushkatuene, por Trupat e Tyne psuen të njajtin fat.

U zhdukën pa asnjë Shenjë tek koka dhe pa asnjë pikë lot nga trashiguesit.

Ajo që bije në sy nga këto vdekje të mnershme nder burgjet komuniste asht edhe fakti që nder ata burgje ishin të gjetun per zhdukje të perjetëshme edhe policët, të cilët merreshin me zhdukjet e kufomave të tyne. Duhet me thanë të verteten se pak ose aspak polic kanë tregue vendvorrosjet ose ma mirë me thanë: “Ku u tretëshin kufomat e të burgosunve që vdisnin nder ata burgje shfarosje të Atdhetarve tanë, si dhe të Klerikëve katolik.”

Kryesisht, ajo që veprohej me kujdes nga agjentët e Sigurimit të shtetit në raste vdekjesh nder burgje ishte “diagnoza e percaktueme nga mjeku”, që asnjëherë mos me u krijue dyshim nga familjarët e viktimës se, “vdekja ka qenë pasojë e ndonjë veprimi nga oficerat e sigurimit.” E raste të këtilla jo vetem që njihen të shumta, po njihen shumë pak raste vdekjesh natyrale.

Ndersa, nuk perjashtohen edhe rastet e kerkesave të hetuesve per me hapë edhe njëherë Dosjet “me shtesa emnash të rinjë”, tue i akuzue gjoja per ato akuza që janë lanë me qellim, pa u zanë me gojë në hetuesinë e kalueme.

Kjo rrugë ishte aq e shpeshtë sa zhdukte kushedi sa persona mbas sa kohe kur, “Dosja” mendohej e mbyllun dhe një personit i ishte falë jeta. Ndoshta, edhe pse kishin kalue vite, veç kur hapej fjala se “x person vdiq nga zemra” dhe, mbyllej “Dosja” me një dokument fallco të firmosun nga një mjek.

Asnjëherë nuk kanë me u dijtë të vertetat e vdekjeve nder burgje komuniste, mbasi “faktin e vertetë”, viktimat e kanë marrë me vete në Gropa pa emen!

Sot perkujtojmë një prej Këtyne Viktimave të Burgut Burrelit, i cili nuk la asnjë gjurmë mbas dënimit të “Perjetshëm”, edhe pse ishte shumë i rinj, i paster, Atdhetar dhe Klerik i Perkushtuem, që Rinia Shqiptare do t’a ruej perjetë në kujtesen e vet si: Zamak i Flamurit Kastriotit – Skendrerbeut!

            Melbourne, 24 Qershor 2022.

blank

Deponimet e Dom Shtjefën Kurtit: Kur vetë Bashkimit Sovjetik nuk i kanë mjaftuar dyzetë vjet për t’i siguruar bukën popullit, po Shqipërisë…

Unë, Iliaz Haxhiaj, hetues në Ministrinë e Punëve të Brendshme, pyeta të pandehurin Shtjefën Kurti.

Pyetje: Në proces-verbalet e mëparshme, keni thënë se keni dëgjuar emisionet e radiostacioneve të huaja. Na filloni çfarë lajme keni dëgjuar dhe me cilët i keni komentuar këto lajme?

Përgjigje: Në korrikun e vitit 1969, unë kam blerë një radio dhe nga koha që e kam blerë këtë radio, e në vazhdim deri në ditën që jam arrestuar, në mënyrë të vazhdueshme, kam dëgjuar emisionet e radio-stacioneve të “Zërit Amerikës”, Romën, Vatikanin dhe Moskën. Radio Zëri i Amerikës dhe Moskën i kam dëgjuar në gjuhën shqipe; ndërsa Romën dhe Vatikanin në gjuhën italishte. Në shumë raste, kur i kam dëgjuar këto lajme, ka qenë prezent edhe Pjetër Biba, rrallë Zef Nishi. Këto lajme i komentoja me këta të dy, duke u bërë një përmbledhje të lajmeve që dëgjoja në gjuhën italishte dhe u’a përktheja në gjuhën shqipe.

Në përgjithësi lajmet kanë patur karakter politik, por kishte edhe për çështje shoqërore dhe shkencore. Më kujtohet se në një rast, kam dëgjuar në lajmet që jepeshin nga radio “Zëri Amerikës” për përshëndetjen e Niksonit që i bënte shtypit shqiptar në Amerikë dhe arritjet për punën që ishte bërë deri në atë kohë dhe për të ardhmen. Kjo përshëndetje ishte me rastin e përvjetorit të gazetës “Dielli”. Lajmet e tjera që kemi dëgjuar dhe i kemi komentuar ndërmjet nesh, unë, Zef Nishi dhe Pjetër Biba, si dhe nga ndonjëherë edhe me Bardhok Markun, kanë qenë për luftën në Vietnam, për përparimet që kishin arritur këto vende në fushën e shkencës dhe të ekonomisë.

Nga këto emisione, unë kam dëgjuar me shumë radio Romën që dëgjohej mirë, por edhe radio Moskën e “Zëri Amerikës”, megjithëse kishte raste që nuk dëgjoheshin qartë, mbasi kishte zhurmë. Unë i kam dëgjuar shpesh. Përveç me personat që thashë më sipër, mua nuk më kujtohet që këto lajme t’i kem komentuar me njerëz të tjerë, veç rrallë nga ndonjëherë, kur ne i dëgjonim dhe komentonim lajmet e radiostacioneve që thashë më sipër, kanë qenë prezent edhe njerëzit e Pjetër Bibës, si Dava dhe Prena Biba.

Procesin, mbasi e lexova dhe pash se thëniet e mija janë shkruar drejtë, e firmos.

I pandehuri                                                                                      Hetuesi                 

Shtjefën Kurti                                                                              Iljas Haxhiaj

                                                          Proces – verbal

Në Tiranë, me 8 shtator 1970.

Unë, Iliaz Haxhiaj, hetues në Ministrinë e Punëve të Brendshme, pyeta të pandehurin Shtjefën Kurti.

Pyetje: Në procesin e datës 14 korrik 1970, keni pohuar se në darkën që është organizuar në dhomën tuaj, përveç tjerash keni biseduar ndërmjet jush, Pjetër Bibës, Bardhok Markut dhe Zef Nishit për vazhdimin e vjedhjeve në kooperativën bujqësore të Gurëzit, me qëllim për të shkatërruar kooperativën. Na flisni që kur dhe sa herë keni biseduar për këtë çështje?

Përgjigje: Përveç bisedës që kemi bërë në dhomën time, me rastin që jemi mbledhur unë, Pjetër Biba, Bardhok Marku dhe Zef Nishi, për të cilën kam folur në proces-verbalet e mija të mëparshme, mua nuk më kujtohet që të kemi biseduar herë të tjera, por çështjen e dëmtimeve që duhesh bërë në kooperativën bujqësore të Gurëzit, me qëllim që të shkatërronim kooperativën. Mua më kujtohet se ne gjatë vitit 1969, në bisedat që kam patur me Pjetër Bibën, ky më ka thënë se ky pushtet më ka marrë tokën, livadhet që kam patur dhe unë, vazhdoi Pjetri, pse po marrë ndonjë send prej mullirit të kooperativës, nuk besoj se po bëj keq.

Në këtë rast, unë i thash Pjetrit se ti ke marrë mundin tënd dhe djersën tënde, duke kujtuar se Pjetri vidhte diçka nga mulliri i kooperativës. Më vonë, para se të arrestohej Zef Nishi, Pjetër Biba më ka treguar se në breg të Matës, tek një grua, kishin marrë tre derra, një për veten e tij, një për Zef Nishin dhe një për Bardhok Markun. Këta derra i kishin marrë për 9000 lekë të vjetra veresi dhe se Pjetri ishte bërë borxhli ndaj ndaj gruas për 9.000 lekët. Në këtë rast kuptova se Pjatër Biba nuk vjedhka me sasi të vogla kooperativën, por me sasi të të mëdha dhe i thash: “Ti or Pjetër paske hyrë thellë”! Pjetri më tha se unë do t’i paguaj. Nga kjo bisedë, unë kuptova gjithashtu se së bashku me Pjetër Bibën, vidhnin edhe Zef Nishi e Bardhok Marku nga kooperativa.

Pyetje: Si shpjegohet që ju nga kjo bisedë që keni bërë me Pjetër Biben, keni kuptuar se këta të tre vjedhin kooperativën?

Përgjigje: E vërteta është se nga bisedat që unë kam bërë me Pjetër Bibën, Zef Nishin dhe Bardhok Markun, kam marrë vesh se këta së bashku edhe me të tjerë vjedhin bereqet në kooperativën bujqësore të Gurëzit. Në pranverë të vitit 1969, duke qenë në dhomën time, së bashku me Pjetër Bibën dhe Zef Nishin, përveç bisedave të tjera kundër pushtetit, që unë kam folur në proceset e mija, në këtë rast është biseduar dhe për punën e vjedhjeve që ata kryenin në kooperativë. Unë, këtu kam biseduar me ta se vjedhjet, edhe në të ardhmen duhet të vazhdonin, mbasi në këtë mënyrë do të pakësoheshin të ardhurat në kooperativë, anëtarët e kooperativës do të bëheshin të pakënaqur, do të shkaktonin grindje ndërmjet anëtarëve, ata do të ngriheshin kundër kooperativës dhe në këtë mënyrë do të arrihej në shkatërrimin e saj.

Si Zefi dhe Pejtri, ishin plotësisht dakord me mua. Për këtë qëllim, për shkatërrimin e kooperativës bujqësore të Gurëzit, kemi biseduar edhe në darkën që jemi mbledhur në dhomën time, ku ishim unë, Pjetër Biba, Bardhok Marku dhe Zef Nishi. Përveç nesh, siç tham, këtu kanë qenë prezent edhe Prena me Dava Biba. Përsëri, këtu kemi folur për vazhdimin e vjedhjeve si dhe për të bërë njerëz të pa kënaqur ndaj pushtetit dhe kooperativës.

I pandehuri                                                                                      Hetuesi                 

Shtjefën Kurti                                                                              Iljas Haxhiaj

                                                          Proces – verbal

Në Tiranë, me 11 shtator 1970.

Unë, Iliaz Haxhiaj, hetues në Ministrinë e Punëve të Brendshme, pyeta të pandehurin Shtjefën Kurti.

Pyetje: Mbas mbledhjes që është bërë në dhomën tuaj, ku aty vendoset që të vazhdonin vjedhjet në kooperativën bujqësore të Gurëzit, me qëllim që të arrihej shkatërrimi i kooperativës, a kanë vazhduar të kryejnë vjedhje nga bereqeti i kooperativës, Pjetër Biba, Zef Nishi dhe Bardhok Marku?

Përgjigje: Vjedhjet në kooperativën bujqësore të Gurëzit kanë vazhduar të kryhen nga Pjetër Biba, Zef Nishi dhe Bardhok Marku edhe mbas mbledhjes që u bë në dhomën time, por këto nuk vazhduan shumë, për arsye se në muajin shkurt të vitit 1970, filluan arrestimet. Në fillim u arrestua Zef Nishi, pas tij u arrestua Pjetër Biba dhe mbas Pjetrit, u arrestua Bardhok Marku. Pra, me arrestimin e këtyre, çështja e vjedhjeve të bereqetit në kooperativën bujqësore të Gurëzit u ndërpre dhe shkatërrimi i kooperativës nuk u arrit.

Pyetje: Përveç me Pjetër Bibën, Zef Nishin dhe Bardhok Markun, me cilët persona të tjerë ju keni biseduar për të kryer dëmtime në kooperativën bujqësore të Gurëzit, me qëllim që të arrihej shkatërrimi i kooperativës?

Përgjigje: Përveç bisedave që kam patur me Pjetër Bibën, Zef Nishin dhe Bardhok Markun, që të vazhdonin këta për të kryer vjedhje në kooperativën bujqësore të Gurëzit, me qëllim që të arrihej shkatërrimi i kooperativës, unë nuk kam biseduar me asnjë njeri tjetër për këtë qëllim.

Pyetje: A njihni Fran Nocin?

Përgjigje: Po, e njoh Fran Nocin, ky është djali i Nue Gjon Nocit.

Pyetje: Tregoni çfarë biseda armiqësore keni zhvilluar me Farn Nocin, kundër pushtetit?

Përgjigje: Me Fran Nocin, kam patur vetëm një përshëndetje kur jemi takuar, por biseda armiqësore kundër pushtetit, me të nuk kam zhvilluar. Ndërsa me të atin e tij, Nue Gjon Nocin, siç kam folur në proceset e mija, në dy raste kemi biseduar, për çështjen e ekzekutimit të Mark Dushit, për të cilin i vinte keq shumë, si dhe për mbylljen e kishave.

Procesin, mbasi e lexova dhe pash se thëniet e mija janë shkruar drejtë, e firmos.

I pandehuri                                                                                          Hetuesi             

Shtjefën Kurti                                                                                   Iljas Haxhiaj

Proces – verbal

Në Tiranë, me 1 tetor 1970.

Unë, Iliaz Haxhiaj, hetues në Ministrinë e Punëve të Brendshme, pyeta të pandehurin Shtjefën Kurti.

Pyetje: Vazhdoni të jepni shpjegime rreth aktivitetit armiqësor që keni zhvilluar kundër pushtetit?

Përgjigje: Dua të sqaroj pse unë kam vazhduar gjithnjë mos me pas besim në regjimin e sotshëm dhe për rrjedhim kam vazhduar me veprimtarinë time kundër pushtetit. Mbaj mend se kur ka qenë President i Amerikës Ajzenhauer, ky ka pasë mbajt një fjalim, duke thënë se ne do vazhdojmë garën e armatimeve, 25-30 ose deri në 70 vjet, deri sa ana tjetër të lodhet. Në lidhje sekrete, unë kam lexuar materialet dhe fjalimet e mbajtura në kongreset e Partisë Komuniste të Bashkimit Sovjetik, në kohën kur Hrushovi ishte në pushtet, i cili paraqiste shifra ekonomike kolosale si në bujqësi, ashtu dhe në zhvillimin tjetër industrial ushqimor, kurse më vonë lexova pranë shtypit tonë se, Hrushovi kishte gënjyer duke paraqitur shifra jo reale dhe të sakta, duke i fryrë ato dhe kjo u provua kur Hrushovi kërkoi ndihmën amerikane dhe kanadeze, për me i’a shit Bashkimit Sovjetik me kredi afër një milion tonelata grurë.

Në këtë mënyrë, unë kam patur deduksion për vete se Bashkimit Sovjetik nuk i paskan mjaftuar tash dyzet vjet pushtet komunist, për me i sigurie bukën popullit, hala paska nevojë për bukë. Kështu unë kam thelluar bindjen time dhe kam thënë se sistemi komunist nuk është në gjendje të plotësojë nevojat e popullit më mirë se sistemi tjetër kapitalist. Pra kam bërë deduksionet e mia, sikur ky sistem në Bashkimin Sovjetik, për dyzet e ca vjet nuk dha rezultatet, sipas parashikimeve dhe të folurit, a mos vallë në Shqipëri që është një vend i vogël dhe i prapambetur, do të arrihen suksese në lëmin ekonomik, që atje nuk u arritën për dyzet vjet. Këtu më ka fjetur dyshimi im, të cilin nuk e kam hequr, meqenëse isha në kundërshtim apriori me ato që thuheshin nga udhëheqja e partisë dhe e pushtetit në Shqipëri. Po t’i kisha fjalimet e këtyre udhëheqësve kundërshtarë, mendoj se do ta kisha gjetur të vërtetën. Memorie.al

I pandehuri                                                                                                     Hetuesi  

Shtjefën Kurti                                                                                        Iljas Haxhiaj

blank

LAMTUMIRË MOJS MIRAKA Nga Eugjen Merlika

Shtator 2001

LAMTUMIRË MOJS

Ka pak ditë që u ndave nga kjo jetë, para kohe, ishe ende i ri. Ike në “vendin e panjohur nga s’na u kthye kurrë udhëtari”, po të përdorim fjalët e Shekspirit, që ty të pëlqente aqë shumë. Të përcollën për në banesën e fundit tokësore një lumë njerëzish, familiarë, të afërm, miq, shokë të vjetër të vuajtjeve e shokë të rij të politikës.

Jeta jote qe një rrugë e gjatë mundimesh e një rrugë e shkurtër politike. Më mirë mund t’a përcaktojmë si një travajë e gjatë ku, për shkak të politikës, vuajtjet qenë pa mbarim e ku politika, që do të shpaguante këto vuajtje, nuk të rezervoi vetëm frute të ëmbla.Ti nuk pushove, nuk i le kohë vetes me ba llogari, nuk u struke në ndonjë qoshe, në pritje të kohëve më të mira. U zhyte shpejt në politikë, me vrullin e një djaloshi e me sinqeritetin e një fëmije, megjithëse kryet ishte me thinja, sepse zemra e bardhë të diktoi ashtu.Ti i qëndrove besnike zemrës e betimit të saj, sepse ti kishe vetëm një fjalë e ajo nuk bëhej dysh. I tillë ishte karakteri yt, ajo qe zgjedhja, së cilës ja mbajte besën në ditë të mira e të këqia. Ndoshta prandaj në udhëtimin e fundit të përcollën dhe kundërshtarë e për këtë duhet të krenohesh, sepse vlera e personit që hyn në jetën politike matet më shumë me respektin që ngjall tek kundërshtari sesa me simpatinë e shokëve të idealit. Respekti i kundërshtarit në politikë fitohet me stil, koherencë, zgjuarësi, por mbi të gjitha me ndershmëri e këtë ti e kishe edhe për të shitur.

Në gjithë ata grushta dheu që mbuluan qivurin tënd munguan ato të disa shokëve të vjetër, shokëve të rinisë e të kampeve, miqve të zemrës, në emër të të cilëve unë po marr guximin të të kërkoj falje. Është e hidhur, shumë e hidhur vdekja e mikut kur je larg në tokë të huaj, të le një zbrazësirë të madhe në shpirt e një peng në zemër. Një peng kam dhe unë në shpirt se nuk munda të t’a hedh një grusht dhe, siç nuk munda t’ja hedh edhe Ahmetit, Nazmiut, Bujarit e sa shokëve të tjerë të atyre viteve të zymta…Ju kam ndezur nga një qiri në një faltore të madhe, në një kishë e jam lutur për ju. Kaqë munda të bëj, më falni, na falni.

“Një burrë duhet të shtrëngojë dhëmbët e të ndajë fatin e tij me atë të Vendit të tij.”, shkruante Pasternaku në “Doktor Zhivago”. Ne u lodhëm, nuk patëm besim e ikëm, e lamë Vendin tonë në çastin kur ai kishte më shumë nevojë. Të lamë ty dhe shokëve të tjerë barrën e luftës për të ndërtuar një demokraci e për të bërë Shqipërinë një Vend normal. Barra qe tepër e rëndë e ndoshta një pjesë e saj t’a shpejtoi çastin e fundit. Edhe për këtë të kërkojmë falje.

Trupi le të prehet i qetë në tokën tonë, nën lulet e freskëta, ndërsa “shpirti i bardhë si dëborë” më së fundi ka gjetur qetësinë në dritën e amshuar. Në atë përjetësi do të takohemi përsëri, sepse pak nga pak po vjen rradha jonë, pak nga pak po e kryejmë misionin për të cilin erdhëm në këtë botë. Na vjen keq se ëndrra dhe realiteti mbetën larg njëri tjetrit, por ani, bëmë aqë sa mundëm por na ngushëllon fakti se nuk deshëm e nuk mundëm të bëjmë keq.

Lamtumirë Mojsi ynë zemërbardhë, lamtumirë o mik i ditëve të vështira, lamtumirë.

Shtator 2001

 

Mojs Miraka, dënimi me burgim, proceduar nga 4 bashkëpunëtorë dhe 6 denoncues Arkiva Online e Viktimave të Komunizmit në Shqipëri

Diktatura dënonte vetëm për shkak të origjinës. Këtu mbështetej thelbi i dënimeve të saj sepse këto formulonin “forcën” e luftës së klasave. Kështu ndodhi edhe me Mojs Kolë Mirakën (1938-2001). Pas internimeve të gjata, regjimi vendosi ta burgosë. Propozimi erdhi nga rrethi ku ishte internuar, në Lushnje. U mor edhe mendimi i sekretarit të parë të Komitetit të PPSH-së, i cili ishte dakord.

Me shkresën nr.451/1, datë 7.7.1979, Drejtoria e Hetuesisë në MPB, i kthente dosjen formulare nr.319, me 89 fletë, vendimin e arrestimit, fillimin e transferimit të çështjes, 5 procese kallëzimi (në gjyq shtohet edhe një), biografinë dhe certifikatën familjare kundër Mojs Kolë Mirakës.

Në relacion thuhej se i ati Kolë Bibë Mirakaj dhe xhaxhai Pal Mirakaj, ishin arratisur dhe kishin vdekur. Ishin vrarë nga regjimi xhaxhai Pashuku dhe vëllai Ndoci. Pas lufte familja ishte internuar në Berat, Tepelenë dhe më pas në sektorin Gradishtë. Më 29.8.1977 ishte ngritur në përpunim aktiv 2A “për veprimtari armiqësore në formën e agjitacionit dhe të propagandës kundërrevolucionare”.

Sipas bashkëpunëtorit “Pandelija”, dilte se “në mënyrë të organizuar” me “armiq” si Sazan Dine, Ahmet Kolgjini, Genc Pervizi, etj., zhvillonte veprimtari armiqësore. Ishte shprehur se arbëreshët e Italisë gëzonin të drejtën e fjalës. Të dhëna kishin sjellë edhe bashkëpunëtorët “Korabi”, “Aparati”, “Pena”.

Në thelb të të gjithave ishte jeta e keqe që bëhej në vendin tonë si dhe opinioni se pas prishjes së marrëveshjes së Mukjes filloi vëllavrasja. Kësisoj Mojsi u arrestua më 10.7.1979. U akuzua në bazë të nenit 55/1 të Kodit Penal. Gjykata nuk e fshihte karakterin klasor të goditjes, kur artikulonte fjalët:

“I pandehuri Mojs Mirakaj, duke mbështetur veprimtarinë armiqësore të babait të tij, është kthyer në një element armik duke përhapur ide dhe pikëpamje kundër vijës politike të partisë tonë në drejtime të caktuara. Veprimtaria kriminale…ka patur si objekt cenimin e fitoreve që ka arritur populli ynë nën udhëheqjen e partisë në fushën politike, ekonomike, ushtarake e shoqërore”.

Gjykata e Rrethit Lushnje, e drejtuar nga Zylfi Beqa, me pjesëmarrjen e prokurorit Riza Taullahu, me vendimin nr.104, datë 9.10.1979, e deklaroi fajtor dhe e dënoi me 10 vjet heqje lirie. Mojsi u lirua më 20.12.1986.

blank

DOSSIER “Burra me flokë si të grave…”- Zbulohet urdhëri i Kadri Hazbiut: Ndalohen të hyjnë në RPSH

Dashnor Kaloçi

 

Publikohen disa dokumente arkivore të nxjerra nga Arkivi Qendror i Shtetit në Tiranë (fondi i ish-Komitetit Qendror të PPSh-së), ku ndodhen disa dokumente që i përkasin vitit 1973, ku Ministri i Punëve të Brendshme, Kadri Hazbiu, ka nxjerrë një urdhëresë drejtuar Pikave Kufitare të Kalim Kontrollit dhe Drejtorisë së Doganave, me disa kritere që duhet të zbatoheshin për të gjithë shtetasit e huaj që hynin në Republikën Popullore të Shqipërisë, lidhur me veshjen e paraqitjen e jashtme të tyre, si flokët e gjata, basetat etj., që “binin ndesh me normat e moralit tonë socialist”, si dhe ndalimin e literaturës fetare që ata mund të dispononin, etj.

Si dhe dokumenti me raport-informacionin e Drejtorisë së Doganave pranë Ministrisë së Tregtisë, drejtuar Drejtorisë së Jashtme në Komitetin Qendror të PPSH-së, lidhur me ngjarjen e datës 20.7.1973, ku një grup turistësh të firmës “Retel Tours das rrollende hotel”, të Gjermanisë Perëndimore, në përbërje të të cilit ishin 36 gjermanë, 5 austriakë, dhe 1 luksemburgas, u ndaluan të hynin në Doganën e Hanit të Hotit, pasi dispononin literaturë fetare, etj.

Dokumenti i vitit 1973 me urdhëresën e ministrit të Punëve të Brendshme, Kadri Hazbiu, dërguar Pikave Kufitare të Kalim Kontrollit dhe Drejtorisë së Doganave, lidhur me disa kritere që duhet të plotësonin të gjithë shtetasit e huaj që hynin në Republikën Popullore të Shqipërisë, lidhur me veshjen e paraqitjen e tyre të jashtme, si flokët e gjata, basetat etj.

MINISTRIA E PUNËVE TË BRENDSHME

Nr. 479

Ekzemplar Nr. 1

Tiranë më 4.5.1973

K R I T E R E

MBI NDALIMIN E HYRJES NË RPSH-së SË SHTETASVE TË HUAJ QË NË VESHJEN DHE PARAQITJEN E JASHTME BIEN NË KUNDËRSHTIM ME NORMAT E MORALIT TONË SOCIALIST

Për të ruajtur rregullat e paraqitjes në vendin tonë socialist, si dhe për të penguar ndikimin e ideologjisë borgjezo revizioniste nëpërmjet, veshjes dhe paraqitjes ekstravagante të të huajve që vijnë në RPSH-së për arsye të ndryshme, si dhe nëpërmjet literaturës që ata sjellin me vete, të zbatohen kriteret e mëposhtme :

1 – Të mos lejohen të hyjnë në RPSH-së të gjithë ata persona të huaj që me paraqitjen e jashtme, janë në kundërshtim me normat e moralit tonë socialist si p.sh., burra me flokë si të grave, me baseta shumë të ekzagjeruara, me mjekra të çrregullta, si dhe me veshje të papërshtatshme, konkretisht femra me minifunde dhe maxifunde.

2 – Të mos lejohet kalimi i asnjë lloj literature me përmbajtje kundërrevolucionare, fetare, e pornografike. Kjo lloj literature, të mbahet në dogana dhe nëse poseduesi i tyre i kërkon, t’ju jepet në kthim.

3 – Literatura teknike, kulturore, e artistike, lejohet për të gjithë të huajt që vijnë në vendin tone, në masën e një ose dy copë librave apo revistave që pretendohet se janë në përdorim personal. Ndërsa sasia tjetër e kësaj literature, ndalohet dhe niset menjëherë në Drejtorinë e Doganave e cila, mbasi bën verifikimet në bazë të rregullave e dërgon këtë pa vonesë në institucionin ose dikasterin që pret të huajin.

4 – Personat me përmbajtje të papërshtatshme dhe ata që sjellin literaturë në ndaluar duhet të trajtohen në mënyrë korrekte dhe të kulturuar nga organet kufitare dhe doganore, duke ua bërë të qartë arsyet përse merren këto masa. Të gjithë ata të huaj që do të korrigjojnë në vend, paraqitjen dhe veshjen e tyre, lejohen të hyjnë në territorin e RPSH-së.

5 – Organet kufitare e doganore, nuk zbatojnë masat e parashikuara në pikat 1. 2. dhe 3.

A – Për diplomatët e akredituar në RPSH-së dhe nëpunësat e përfaqësive diplomatike e tregtare, si dhe për pjesëtarët e familjeve të tyre.

B – Për funksionarët e Ministrive të Punëve të Jashtme, korrierët diplomatik të vendeve të huaja që kanë përfaqësi diplomatike në Tiranë.

6 – Organet kufitare dhe doganore nuk zbatojnë masat e parashikuara në pikën 1.

A – Për anëtarët e delegacioneve zyrtare që priten nga dikasteret ose institucionet e ndryshme të vendit tonë.

B – Për pjesëtarët e ekipeve sportive që vijnë me ftesën e vendit tonë ose, në kuadrin e takimeve sportive ndërkombëtare.

Personat që përmenden në pikën 5 dhe 6, do të lihen të lirë të kalojnë kufirin e vendit tonë, pavarësisht nga paraqitja e tyre. Në raste të tilla pikat e kalim kufirit dhe organet doganore në mënyrë të kulturuar, u vënë atyre në dukje se rregullat e vendit tonë, nuk lejojnë një paraqitje të tillë, megjithatë ju jeni të lirë të kaloni.

Krahas kësaj për çdo rast ato, u dërgojnë sa më shpejt organit të tyre epror një informacion të hollësishëm mbi këto konstatime.

Informacioni i përcillet institucionit pritës i cili, i merr vetë masat për rregullimin e paraqitjes së tyre.

MINISTRI I PUNËVE TE BRENDSHME

KADRI HAZBIU

Dokumenti i Drejtorisë së Doganave pranë Ministrisë së Tregtisë në Tiranë, me raport-informacionin Drejtorisë së Doganave pranë Ministrisë së Tregtisë, dërguar Drejtorisë së Jashtme në Komitetin Qendror të PPSH-së, lidhur me bllokimin në në Doganën e Hanit të Hotit, të një grup turistësh nga Gjermania Perëndimore

REPUBLIKA POPULLOR E SHQIPËRISË

MINISTRIA E TREGTISË

DREJTORIA E DOGANAVE

Nr. 307 Prot

Tiranë më 21.7.1973

KOMITETIT QENDROR TË PPSH-së

DREJTORISË SË JASHTME

T I R A N Ë

Ju njoftojmë se më 20.7.1973, në orën 16.00 në doganën e Hotit, mbërriti një grup turistësh të firmës “Retel Tours das rrollende hotel” të Gjermanisë Perëndimore, i përbërë prej 36 gjermanë, 5 austriakë, dhe 1 luksemburgas.

Sipas procedurës së caktuar ata, u pyetën nëse kishin materiale propagandistike. Të gjithë ata dorëzuan gazeta e revista të ndryshme, me përjashtim të Jean Etien, lindur në Nechen të Luksemburgut, i cili nuk deklaroi asgjë.

Nga të dhënat që u morën aty për aty nga punonjësit e Doganës, u vendos kontrolli i imët i të përmendurit dhe ju gjetën, 70 broshura të lutjeve fetare në gjuhën franceze, 50 broshura të lutjeve fetare në gjuhën gjermane, 120 pamflete me fotografi të Krishtit në dy forma, si dhe 50 fotografi të Krishtit të përgjakur, të shtypura në Belgjikë.

Po kështu në një zarf në adresë të shokut Enver, ju gjetën 5 fije brenda, 10 fotografi të Krishtit, 8 thirrje fetare, dhe 5 fletë kopjative.

Mbas kontrollit ai deklaroi se këto materiale, do t’ja shpërndante turistëve të huaj në vendin tonë, dhe letrën do t’ja jepte Enver Hoxhës.

Në këto kushte punonjësit e Doganës së Hotit, e nxorën atë përpara grupit të të gjithë turistëve të huaj të cilëve, ju fol për shkeljen e rregullave të vendit tonë, dhe të gjithë njëzëri kërkuan që ky person të kthehej mbrapsht.

Pavarësisht nga kërkesa e grupit, sipas rregullave tona ky person, do të kthehej dhe u vendos kthimi i tij. Ndërsa të gjithë të tjerët u vendos që të ktheheshin në Tiranë, duke ju dhënë edhe materialet e lejuara, ndërsa materialet e tjera, ju ndaluan për t’jua dhënë në kthim. Jean Etien, mbasi ju komunikua kthimi i tij, u largua në Jugosllavi, pa thënë asgjë.

Bashkëngjitur ju dërgojmë zarfin që i drejtohet shokut Enver, së bashku me materialin që ka brenda, si dhe nga një kopje të materialeve të tjera që, ai la në Doganë. Memorie.al

Drejtori i Doganave

Edip Çuçi

blank

1934- Kur Ahmet Zogu ngriti një Bord Ushqimi kundër rritjes së çmimeve

Në tetor të vitit 1930, Ahmet Zogu zgjodhi ta mbajë ndryshe fjalimin e tij vjetor në parlament. Në mesazhin mbretëror drejtuar parlamentit, ai paralajmëronte se një krizë e thellë ekonomike e financiare do ta prekte Shqipërinë. Ky fjalim mbahej në kushtet kur në Shtetet e Bashkuara të Amerikës kishte ndodhur ajo që njihej si ‘Rënia e Wall Street’ që solli më vonë krizën globale që njihet edhe si ‘Depresioni i Madh’.

blankPor ndryshe nga liderët e vendeve të tjera, Zogu në fjalimin e tij, paralajmëronte edhe një ‘krizë brenda krizës’ e që lidhej me ndryshimet klimatike. Parashikimi në mesazhin mbretëror të vitit 1930 do të rezultonte i saktë dhe Shqipëria do të përballej jo vetëm me pasojat e krizës globale por edhe me dy vite stinë pa reshje, çka do të sillte probleme me prodhimin bujqësor, e sidomos me prodhimin e misrit, që përbënte edhe bazën ushqimore të popullatës.

Në këtë mënyrë, Shqipëria do të përfshihej në një krizë buke.

Kjo periudhë njihet si krizë mbiprodhimi në shumë vende; pra jo inflacion por deflacion. Produktet bujqësore e industriale u zhvlerësuan në këtë kohë, duke ndikuar direkt në tregtinë e jashtme që u ul ndjeshëm dhe progresivisht në periudhën 1930-1934.

Por duke qenë se në vitet 1929 dhe 1930 u mor një prodhim i pakët misri dhe nga ana tjetër as qeveria nuk kishte planifikuar ende importin e tij për të kompensuar mungesën në tregun vendas, shumë tregtarë që kishin grumbulluar pjesën më të madhe të prodhimit të misrit në treg, e rritën menjëherë çmimin e tij, duke bërë që për këtë produkt të kishte një dalje ‘kundra rrymës’ .

Qeveria u detyrua që në muajt gusht e shtator të vitit 1931 që të importonte misër, por kjo nuk e zgjidhi problematikën edhe për faktin se në këtë periudhë mungonin paratë.

blank

Kartelet e miellit në Shqipërinë e 1932

Përtej mungesës së prodhimit vendas, industria e blojës u prek ndjeshëm nga kriza që shkaktonte diferenca e çmimit mes produktit vendas dhe atij që vinte nga importi. Mielli që vinte nga importi ishte më i lirë.

Tentativa e qeverisë për të forcuar prodhimin vendas përmes vendosjes së një takse mbi importin e drithërave dha efekt të kundërt.

E pas kapërcimit të sfidës që krijoi fillimisht kriza e prodhimit vendas, kompanitë u përfshinë nga një krizë tjetër, ajo e konkurrencës që vinte nga mbiprodhimi i jashtëm. Shumë fabrika dhe mullinj u detyruan që të mbylleshin ose të punonin me ndërprerje duke rënduar edhe më tepër situatën e furnizimit të popullatës me bukë.

Në këto kushte, shumë pronarë fabrikash mielli u bashkua duke krijuar kartele, por që zgjatën pak në kohë. Ashtu si kompanitë e alkoolit në 1930, kompanitë e prodhimit të miellit u bashkuan në vitin 1932 në dy kartele.

Karteli i parë u krijua në Durrës dhe në të bënin pjesë dy fabrikat më të mëdha në vend; Vëllezërit Shijaku dhe Vëllezërit Ekonomi. Ndërsa në Shkodër, karteli u krijua nga 4 fabrikat kryesore të miellit, “Dragusha e shokë”, “Dan Hasani”, “Vëllezërit Salih Mehmeti” dhe “Vëllezërit Rroj”.

Situata e kësaj industrie nisi të ndryshojë pas vitit 1937 kur ekonomia shqiptare dhe ajo botërore nisën të rimëkëmben. Në këtë kontekst, ashtu si degë të tjera të industrisë edhe industria ushqimore nisi të rigjallërohet. Peshën më të madhe në industri e zinte ajo e blojës.

Në këtë periudhë në vend numëroheshin 8 fabrika mielli, 126 mullinj drithi dhe 8 fabrika makaronash. Gjysma e kësaj industrie ishte e përqendruar në Durrës dhe Shkodër.

blank

Bordi i Ushqimit i 1934, si kontrolloheshin çmimet

Kriza e furnizimit të popullatës me miell u ndje shumë. Në këto kushte, në prill të vitit 1934 u miratua një ligj “mbi tregtimin e miellnave dhe mbi caktimin e çmimeve të tyne dhe të çmimit të bukës”.

Kjo nismë synonte jo vetëm që të frenonte abuzimet me çmimin e miellit dhe drithit, por edhe të frenonte mundësinë që operatorët e tregut të mos ofronin shërbimin jetik për popullatën.

Sipas këtij ligji, për caktimin e çmimeve dhe të kualiteteve të ndryshme të miellit formohej në qendrat e çdo prefekture dhe nënprefekture një komision që kryesohej nga prefekti ose nënprefekti.

Pjesë e këtij komisioni ishin dy anëtarë të Këshillit të Administratës, dy anëtarë nga Këshilli i Bashkisë me kushtin që të ishin tregtarë si dhe dy anëtarë nga Këshilli i Dhomës përkatëse të tregtisë. Bordi apo komisioni, para se të caktonte çmimin e miellit dëgjonte mendimin këshillues të prodhuesve të miellit.

Ligji ishte i detajuar dhe parashikonte se çmimi i miellit do të caktohej mbi bazën e cilesisë së tyre dhe në bazë të çmimeve të drithërave në treg të lirë duke u lënë mullinjve një shpërblim të arsyeshëm për bluarjen e tyre.

Fabrikat e miellit në vend detyroheshin që të bluanin në çdo rast brenda 24 orësh drithin që dërgonte qeveria ndërsa nga ana tjetër ndaloheshin që të refuzonin bluarjen e drithërave të banorëve të qyteteve.

Ndërkohë, çmimet e bukës caktoheshin nga bashkitë e vendit, duke marrë për bazë çmimin e miellit.

Kontrolli i çmimeve dhe i cilësisë së tyre bëhej nga vetë bashkitë.

blank

“Grumbullimi i drithnave dhe i miellnave dhe mos shitja e tyne nga ana e fabrikatorëve dhe të tregtarëve të këtyne sendeve me çmimet e caktueme me qëllim që të shkaktojnë naltësimin e çmimeve të tyne quhet spekulim dhe dënohen simbas dispozitave të nenit 323 të Kodit Penal” – përcaktohej në vendim.

Po ashtu, vendimi parashikonte se fabrikat e miellit nuk mund të pushonin se punuari pa lajmëruar 3 muaj më parë Ministrinë e Ekonomisë Kombëtare. Kundravajtësit, dënoheshin me një gjobë 1 mijë deri në 5 mijë franga ari.

Personeli teknik i fabrikave,përcaktohej në vendim, nuk mund ta ndërpriste shërbimin pa lajmëruar 2 muaj më parë administratën e fabrikës.

Furrxhitë nuk mund të mbyllin furrat e tyre pa lajmëruar bashkitë e vendit të paktën 1 muaj para. Përndryshe, dënoheshin me gjobë 100-500 franga ari.

“Tregtarët, furrxhinjtë dhe çdo tjetër person që shet miell buke tregtie dhe bukë me çmimet ma të nalta ose të nji kualiteti ma të dobët nga ajo që cakton kjo ligjë ndëshkohen me ndëshkimet e parashikueme në nenin 323 të Kodit Penal” – shkruhej më tej.

blank

Ky përcaktim ligjor vinte për faktin se për shkak të urisë së madhe dhe mungesës së lëndës në parë në treg, disa fabrika kishin nisur të prodhonin miell nga lëndë të dëmshme për shëndetin e popullatës.

Gjatë pushtimit italian, çmimi i miellit dhe drithërave u menaxhua përmes “Magazinave të Përgjithshme/ Magazzini Generali” ndërsa gjatë ekonomisë së centralizuar, përmes komisionit të planit të shtetit, që u krijua pas vendosjes së kontrollit të plotë mbi ekonominë dhe përmes sistemit të triskëtimit që u aplikua menjëherë pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore në Shqipëri. /Kreshnik Kuçaj, SCAN

blank

Deshira e fundit Nga Eugjen Merlika

Eugjen Merlika

Në paraditen e tre marsit 2001, në aeroportin e Rinasit, nga një avion i Kompanisë së Aviacionit Civil “Alitalia”, zbriste një arkivol i bukur me një kryq sipër. Në të prehej trupi pa jetë i një zonje që, në tetëdhjete e tetë vitet e saj, e kishte kaluar jetën në dy brigjet e Adriatikut. Ky ishte fluturimi i fundit, ishte si një urë e padukshme që lidhte dy brigjet. Në Rinas e prisnin familjarët e bashkëshortit, bijtë, nuset, nipat, miqtë, etj., që do t’a shoqëronin në rrugën piktoreske te Krujës, në banesën e fundit, në varrezat e qytetit të të parëve të burrit të saj, Dr. Asllan Merlikës.

Kjo zonjë ishte Giovannina Çezari, në Shqipëri e njohur me emrin Xhana Merlika. Kishte lindur më 19 prill të të largëtit vitit 1913, në Bolonjën e lashtë e me tradita kulturore. Kishte lindur në një familje të mesme dhe me shumë fëmijë, një nga ato familje që përbëjnë shumicën e heshtur të një shoqërie e njëkohësisht shtyllën kurrizore të një kombi. Babai i saj, Frederiku, kishte një restorant, në të cilin mblidheshin studentët shqiptarë të universitetit më të vjetër të Italisë. Ndërmjet tyre ishte dhe një djalë nga Kruja, Asllan Merlika, që studionte mjekësi. Ndërmjet vajzës së re, që shkonte në restorant për të ndihmuar prindërit, dhe djaloshit student, lindi një dashuri e pastër dhe e fuqishme, që mbeti e tillë gjatë një jete plot peripeci.

Dashuria nuk u pengua nga prindërit e Xhanës e po ashtu dhe nga vëllai i madh i Asllanit, Mustafai, që ishte për të si baba e si nënë. Asllani ishte rritur e shkolluar nën kujdesin e Mustafait dhe ky ishte përpjekur që, megjithëse i larguar që në moshë të njomë, ai të ruante dashurinë për vendin e vet, e dijet e profesionin t’i vinte në shërbim të tij. Kështu pra, mjeku i sapo laureuar në Bolonja, do të kthehej në Shqipëri e do të fillonte punën në profesionin e tij në Peqin. Ndërkaq dashuria do të kurorëzohej me martesën e bolonjezia zeshkane dhe e bukur, do të pranonte të jetonte në një vend që nuk e njihte e që, i siguronte shumë më pak komoditete sesa vendi i saj, por me entuziazmin e dashurisë, që kompensonte gjithçka.

Ajo mbeti gjithmonë pranë bashkëshortit, djaloshit të ëndrrave të saj, në ditë të mira e të këqija. I’u bë krah atij në vite të gjata pune e privacionesh, duke përgjumur në dhimbje e në lot mallin për prindërit, vëllezërit e motrat që një regjim, sa mizor aq dhe imoral, i’a ndalonte t’i shihte. Në vite të gjata terrori, kur njerëzit e bashkëshortit lëngonin në burgjet e Burrelit apo Gjirokastrës, në kampin e shfarosjes së Tepelenës apo të internimit të Lushnjes, do të dëshmonte guxim, kurajo, zemërbardhësi e forcë karakteri, duke ju ardhur në ndihmë kunetërve e nipave nëpër burgje e, duke u bërë strehë e ngrohtë për fëmijët e tyre të mbetur jetimë me prindër gjallë. Bujaria e saj proverbiale, që mbështetej fuqimisht dhe në ndihmat e pakursyera të familjes së saj nga Italia, është e njohur jo vetëm në ambientet familjare por, edhe në ato shoqërore të Korçës, ku Dr. Merlika kaloi pjesën më të madhe të jetës.

Bujaria dhe forca e karakterit do të dilnin në pah dhe në çastet e vështirësive të mëdha familjare, siç ishin sëmundja e të shoqit dhe vitet e internimit. Kur doktori nuk ishte më në punë, kur tromboza cerebrale dhe mosha e kishin kthyer në një person të “pavlefshëm” më për regjimin, sëpata e diktaturës së Shtetit komunist, nuk do të nguronte të godiste qoftë edhe para meritave të pamohueshme të një mjeku të talentuar e të ndërgjegjshëm, në jetëshkrimin e të cilit shënoheshin mijra jetë fëmijësh të shpëtuara nga thonjtë e vdekjes. Kështu, natën e tridhjetë tetorit 1975, familja e doktorit do të provonte në kurrizin e saj mizorinë e vendimeve të pafundme të “zotërinjve” të Komisionit të Internim-Dëbimeve.

Në lartësitë e Gorës, në fshatin Senisht, do të kalonin pesë vitet më të vështira të jetës së Xhanës. Me durim e stoicizëm i përballoi ajo ato vite të ashpra, të ashpra si natyra e Senishtit malor. Nga Bolonja e qytetëruar, në një fshat të humbur të Gorës, kjo ishte parabola e pazakontë e jetës së saj. Duhej forcë, qëndrueshmëri, karakter për t’i bërë ballë një kataklizme të tillë. Ku e gjente forcën kjo grua bolonjeze fisnike për të përballuar një situatë që do te ulte më gjunjë dhe burra të sprovuar në vështirësi? Kush do t’a ndihmonte në misionin e saj në qendrën e një familjeje, në të cilën ajo duhet të ishte faktor harmonie, si bashkëshorte e një njeriu të sëmurë, si nënë, si vjehërr e si gjyshe njëkohësisht? Besimi në Zotin, lutjet e saj të pafund Jezuit, Virgjëreshës e Shën Ndout, ato vlera që i ishin futur thellë në palcë që në fëmijërinë e saj, por që ishin asgjësuar e përdhosur nga një bandë kriminelësh, që fatkeqësisht i kishin marrë frymën Shqipërisë fisnike.

Por forca e saj buronte dhe nga dashuria, një dashuri me D të madhe, që nuk epet para asnjë vështirësie, që nuk njeh kushtëzime, interesa, llogari, dashuria për “Aslaninon” e saj të adhuruar. Dashuria ishte elementi kryesor përbërës i qenies së saj. Ajo shtrihej tek bijtë e familjet e tyre por dhe tek familjarët e tjerë të farefisit të burrit, tek miqtë, shokët, të afërmit tek gjithë rrethi shoqëror në të cilin jetonte e më gjerë tek vendi i adoptuar si Atdhe i dytë. Fati mizor deshi që, në ato pesë vite internimi pa asnjë motivacion, të ndahej nga objekti kryesor i dashurisë së saj.

Dëshpërimi e kushtet e jetesës rënduan sëmundjen e Asllanit të dashur, që ndërroi jetë më 15 dhjetor të 1978-ës. I lindur në një vend malor, në Krujën e lashtë, do të varrosej në një vend tjetër malor, në Senisht. Malet zakonisht janë varret e trimave dhe Asllan Merlika ishte një i tillë. Qe trim, jo se luftoi në llogore duke vrarë njerëz, por se përballoi një jetë të tërë në një regjim, që i ishte armiqësor, duke plotësuar me ndershmëri e shpirt vetëmohimi detyrat si mjek, si njeri, si prind, si mbështetje e pikë referimi për një fis të tërë të përndjekur e, të rënë në fatkeqësi. Ai ishte trim edhe sepse në krah kishte bashkëshorten besnike, Xhanën, që armën më të fuqishme të jetës së saj kishte dashurinë për njerëzit, respektin për brengat, fatkeqësitë e hallet e tyre. Dhjetori i 1978-ës i preu krahët Xhanës. Tani jeta e saj do të ishte kryesisht kthim mbrapa, zhytje në botën e kujtimeve, por pa lënë mbas dore rolin e saj si nënë e si gjyshe.

Kthehet në vendin e saj, në Bolonjë, mbas gati një gjysëm shekulli, më 20 shtator 1990, për të kaluar vitet e fundit të jetës. Në vend të prindërve do të gjente varret e në varre do të përcillte motra e vëllezër, për të mbetur ajo e fundmja e familjes, për të grumbulluar në zemrën e saj dhimbjet pafund. Por brenga e saj e madhe ishte atje, në atë varr të thjeshtë, në Krujën e largët, në të cilin prehej “Aslanino” i saj. Dëshira e saj ishte që aty të ishte dhe banesa e saj e fundit. Vendi i lindjes, i fëmijërisë e i rinisë së hershme kishte mbetur larg botës së saj të brendshme.

Ai vendi tjetër, për të cilin, në lulen e moshës, kishte vendosur të shkonte drejt së panjohurës, që i dha gëzimin e rritjes së fëmijëve e të bashkëjetesës me burrin e adhuruar, ai ishte bota e saj. Në atë botë dëshironte të kishte dhe ajo pjesën e saj, në atë banesë të fundit, të thjeshtë siç kishte qenë jeta e saj, për të qenë në amësim së bashku me të, me” Aslaninon” e saj. Fati desh që dhe ajo të mbyllte sytë në spitalin e një vendi të lartë, si vendi ku ndërroi jetë i shoqi, si Kruja ku prehen eshtrat e tij.

Ndoshta në dëshirën e saj për t’u prehur përgjithmonë në tokën shqiptare, në vendin që i shkaktoi kaq dhimbje e brenga së gjalli, veç dashurisë për burrin, lajtmotivi i jetës së saj, kishte dhe një tjetër të vërtetë. Njeriu mbetet i lidhur shpirtërisht me vendin në të cilin kalon pjesën më të madhe të jetës së tij edhe atëherë kur kjo jetë nuk ka qenë një fushë me lule edhe atëherë kur ajo ka qenë e ashpër, e errët, e dhimbshme. Dashje pa dashje njëjtësohet me të, sepse në të, së bashku me vuajtjet e mangësitë, ka njohur dhe ndonjë çast të shkurtër gëzimi, kënaqësie, e tërësia e tyre përbën atë që quhet jetë njerëzore. Kjo jetë nuk mund të shuhet nga kujtesa e as nuk mund të mbytet malli për të, mbasi mbetet një pjesë e vetes sonë.

Kështu Xhana, fisnikja e përtej detit, sot pushon në gjirin e tokës sonë shqiptare, të atij dheu që lindi dashurinë e saj, në vendin e saj birësor, në atë vend që e priti me zemër në dorë, kur ajo erdhi si nuse. Që nga dita e nusërisë kishte ruajtur një kujtim, një fustan të zi, për të cilin kujdesej si për sytë e ballit. Porosia e saj kishte qenë që ai fustan të ishte veshja e fundit me të cilën do të largohej nga kjo botë. Ai fustan do të mbulonte trupin e saj né dy ditët më të shënuara të jetës tokësore, si betimi i dashurisë e besnikërisë që përcolli gjithë kohën, si në baladat e lashta të tokës arbërore.

Sot, përsëri me zemër ne dorë e priti ai vend, për t’i dhënë bujarisht asaj, të veshur përsëri me fustanin nusëror, mirëseardhjen dhe lamtumirën me të gjithë nderimin e respektin, që meritonte shpirti i saj i bardhë.

blank

“Stil i lirë drejt Malit të Zi” rikrijohet në film arratisja me not nga komunizmi në Shqipëri

Nga Fjori Sinoruka

 

 

Arratisja e guximshme për 18 orë me not e Tonin Gjinit nga Shqipëria staliniste në vitin 1987 është bërë film.

Në vitin 1987, një notar profesionist 22-vjeçar i quajtur Tonin Gjini hyri në ujërat e Adriatikut në fshatin verior shqiptar të Velipojës me mikun e tij më të mirë, Pjerin Gjeka. Ata nuk ishin garues, por bashkëpunëtorë në një garë drejt lirisë.

Tetëmbëdhjetë orë më vonë, Gjini doli 18 kilometra përgjatë bregut në qytetin malazez të Ulqinit, në atë kohë pjesë e Jugosllavisë, duke lënë pas tij një regjim paranojak komunist që kishte mbyllur kufijtë e Shqipërisë për dekada. Gjeka u mbyt, 100 metra larg bregut. Gjini e tërhoqi trupin e shokut të tij deri në tokë.

Një çerek shekulli më vonë, Gjini ka rikrijuar rrugën që përshkoi me not, këtë herë për një dokumentar të shkurtër të titulluar “Freestyle to Montenegro”, me regji të Ardit Sadikut.

Filmi ka tërhequr vëmendje të madhe në Ballkan që nga premiera e tij në 2021, veçanërisht në Beograd, dikur kryeqyteti i shtetit jugosllav që ishte gjithashtu komunist, por me një nivel lirie të ndryshëm nga kudo në Evropën Lindore në atë kohë.

Sadiku, i cili ishte një fëmijë i vogël kur Gjini u arratis, tha se kjo histori e kishte tëhequr shumë si lufta e jashtëzakonshme e një njeriu për liri, por edhe si një mënyrë për t’i kujtuar shikuesve se si ishte jeta jo shumë kohë më parë.

“Për ne është shumë e rëndësishme të flasim për të kaluarën, sepse e kemi varrosur atë”, tha regjisori 31-vjeçar.

“Ne priremi të mendojmë se ajo nuk do të përsëritet, por kjo nuk i dihet kurrë. Duke folur për të kaluarën, ne mund të përballemi me më pak konflikte mes nesh.”

Shqipëria në SHBA, nëpërmjet Jugosllavisë

blank

Gjini e kishte menduar shumë gjatë largimin e tij.

“Vendimi për t’u larguar ishte shumë i vështirë, sepse ishte ose vdekje ose liri”, tha ai për BIRN. Nëse do të ishin kapur, “ushtria do të na kishte ekzekutuar”.

Familjarët e mbetur pas u përballën me zemërimin e shtetit.

Me të mbërritur në Ulqin, katër persona me uniforma e çuan Gjinin dhe trupin e Gjekës në Podgoricë, i njohur atëherë si Titograd. Nga aty, Gjini u dërgua në burg në qytetin bregdetar të Kotorrit për një muaj për kalim të paligjshëm të kufirit.

Nga Kotorri, Gjini u dërgua në Beograd, ku u intervistua në ambasadën e Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

“Ishin rreth 30 të arratisur të tjerë”, kujton ai. “Dikush ishte arratisur nga malet, dikush nga puna, dikush nga ushtria.”

Gjini u lejua të hynte në SHBA, por familja e tij në Shqipëri u internua nga autoritetet në një fshat të largët në veri të Shqipërisë.

Kur u kthye për herë të parë, në vitin 1992 pas rënies së komunizmit, të afërmit e mikut të tij të vdekur, Gjekës, e pyetën se çfarë kishte ndodhur me të.

blank
Regjisori Ardit Sadiku në Shkodër. Foto: BIRN.

“Ata nuk dinin asgjë”, tha ai. Ai u tregoi se jugosllavët e kishin marrë trupin e Gjekës dhe ua kishin kthyer autoriteteve shqiptare, të cilët e varrosën atë në veri të Shqipërisë, “por familja nuk dinte asgjë”.

“Më pas familjarët nëpërmjet një të njohuri të tyre e gjetën. Ata morën një ekskavator, gërmuan dhe e gjetën.”

Ndërgjegjësimi për të kaluarën komuniste të Shqipërisë

Sadiku nuk kishte dëgjuar kurrë për historinë e Gjinit derisa një koleg në një projekt tjetër i tregoi atij për një burrë “të çuditshëm” që kishte notuar për 18 orë nga Velipoja në Ulqin.

“A është ende gjallë?” e pyeti Sadiku. Ai ishte gjallë dhe ai ishte kthyer në Shqipëri, duke jetuar në qytetin verior të Shkodrës.

Sadiku shkoi të takonte Gjinin dhe ata ranë dakord të rikrijonin notin. Por në vend që të merrte dikë tjetër për këtë, Sadiku donte Gjinin, i cili në atë kohë ishte rreth të 40-tave.

“Ai është një person krejtësisht origjinal dhe kjo më bindi ta marr për dokumentarin, sepse Tonin ishte i çuditshëm, por i vërtetë në të njëjtën kohë”, tha Sadiku për BIRN.

Megjithatë, Gjini dukej “i frikësuar” nga uji kur ata erdhën për të rikrijuar notin, tha Sadiku. “Shumë gjëra kanë ndryshuar dhe ai është më i moshuar tani.”

Sadiku beson se filmi i tij tregon tranzicionin e Shqipërisë dhe luftën e një njeriu për liri.

Synimi i Gjinit, tha ai, “ishte të fitonte lirinë, pra fizikisht; se liria mendore ishte diçka tjetër që ai do duhej ta gjente kur ikte në Amerikë.”

“Po, ai gjeti lirinë fizike, por shoku i tij nuk e gjeti sepse shoku i tij u mbyt.”

“Trupi i tij u zbulua në vitin 1992, sepse në atë kohë trupat e personave të vdekur gjatë arratisjes dërgoheshin në vende të panjohura, si një lloj dënimi për të afërmit e tyre që nuk kishin ku të shkonin.”

“Freestyle to Montenegro” është shfaqur në rreth 10 festivale filmi. Në Beograd ai u shfaq dy herë dhe u pasua me pyetje nga publiku për Gjinin dhe regjimin komunist në Shqipëri.

“Reagimi ishte i mirë. Filmi u pëlqye”, tha Sadiku. “Fakti që një pjesë e filmit ka të bëjë me udhëtimin e Toninit drejt Jugosllavisë ringjalli nostalgjinë për komunizmin”, tha ai, por shtoi: “Ata e pëlqejnë shumë Jugosllavinë. Unë ndiej të kundërtën për Shqipërinë e epokës së komunizmit.”

Në këtë kuptim, tha ai, është e rëndësishme të flasim për të kaluarën.

“Unë shoh shumë të rinj që thonë se ‘komunizmi ishte i mirë’. Edhe fakti që ata mendojnë në këtë mënyrë është i gabuar dhe i dëmshëm.”/Reporter.al

blank

AT GASPER SUMA O.F.M. – Nga Fritz RADOVANI

Pjesa Nr. 40. Zamak i Flamurit Kastriotit…

blank

 

AT GASPER SUMA

(1897 – 1950)

 

Asht e njenës prej Familjeve ma të vjetra qytetare Shkodrane, që i dha këtij qyteti klerikun Don Lluk Suma dhe, politikan të njohun Angjelin Suma dhe oficerin Guljelm Suma. At Gaspri ( I pagzuem Mikel) asht i biri i Gasprit dhe i Roza Shirokës. Asht le me 23 Mars 1897. Shkollen fillore dhe të mesme i ka krye në Kolegjin Françeskan të Shkodres. Studimet e nalta teologjike dhe filozofike i ka krye në Insbruck t’ Austrisë. Asht Shugurue meshtar në Voltri Genova me 24 Korrik 1921 dhe, menjëherë asht kthye në Shqipni.

Shkoi famullitar në Pishkash në 1923 – 24, Nikaj 1927 – 31, Toplanë 1932, në Theth 1943, Brigje Hot 1943 – 46, Gomsiqe 1946 – 1947. Në vitin 1923 – 24, asht me grupin antizogist në perkrahje të Vllazenve demokrat.

Arrestohet në vitin 1947, tue u konsiderue edhe familje antikomuniste. Disa nga familjarët e At Gasprit ishin të burgosun para Tij, edhe ata si armiqë.

Akuzohet se ka strehue armiq të pushtetit dhe, torturohet barbarisht derisa me 14 Prill 1950 vdes në Burgun e Shkodres, dhe rreshtohet me të tjerët si Zamak i Flamurit Gjergj Kastriotit Skenderbeut. Asht vorrosë në Rrëmaji.

            Melbourne, 20 Qershor 2022

blank

“Bashkimi Sovjetik mund ta pushtojë menjëherë Shqipërinë”- Deponimet e Dom Shtjefën Kurtit në hetuesi!

NIKOLLË LOKA

 

 

Av.ALFDRED DUKA

NIKOLIN KURTI

Bashkëpunim për shtetin dhe vetëm në interes të tij

Gjatë vuajtjes së dënimit

                                                           Proces verbal

Në Tiranë, me 15 korrik 1970. Unë, Iljas Haxhiaj, hetues në Ministrinë e Punëve të Brendshme, pyeta të pandehurin Shtjefën Kurti.

Pyetje: Tregoni, çfarë është biseduar tjetër për çështjen e arratisjes jashtë shtetit në darkën që është bërë në dhomën tuaj?

Përgjigje: Çështja e arratisjes sonë jashtë shtetit, është biseduar ashtu sikurse e kam shpjeguar në proçeset e mija, por në lidhje me këtë çështje kam për të shtuar se, në darkën ose mbledhjen që u bë në dhomën time, kur ne bisedonim për t’u arratisur jashtë shtetit, në fillim duhet të kalonim në Jugosllavi dhe pastaj në Itali. Me sa me kujtohet, Zef Nishi ose Pjetër Biba, thanë se mund të na kthenin jugosllavët, por unë u thashë: Mos u bani merak për këtë punë, ai fat që do të më gjej mua, ai fat do t’u gjej edhe ju.

Lidhur me këtë çështje, kam patur parasysh se unë vazhdoja të mbaja shtetësinë jugosllave dhe, kur do të kaloja në Jugosllavi, jo vetëm unë do të isha i siguruar, por kjo do të bëhej mbështetje edhe për të tjerët. Se unë vazhdoj të mbaj shtetësinë jugosllave, kjo është e vërtetë, mbasi kur kam ardhur në Shqipëri në vitin 1930, nuk kam bërë shpërngulje, por jam arratisur nga Jugosllavia dhe kërkova strehim politik në Shqipëri. Më kujtohet se në atë vit kur kam ardh në Shqipëri, është bërë regjistrimi i përgjithshëm. Me këtë rast unë ndodhesha në Tiranë, u regjistrova si shtetas shqiptar. Pra, për në Shqipëri kam shtetësinë shqiptare, ndërsa për në Jugosllavi kam shtetësinë jugosllave.

Procesin, mbasi e lexova dhe pashë se thëniet e mija janë shkruar drejt, e firmosa.

Hetuesi                                                                                                    I arrestuari                                

Iljaz Haxhiaj                                                                                            Shtjefën Kurti    

                                                         Proces verbal

Në Tiranë, me 16 korrik 1970. Unë, Ilias Haxhiaj hetues në Ministrinë e Punëve të Brendshme, e pyeta të pandehurin Shtjefën Kurti.

Pyetje: Vazhdoni te na jepni shpjegime për veprimtarinë armiqësore që keni zhvilluar kundër pushtetit?

Përgjigje: Në darkën që bëmë në dhomën time, ku aty kanë qenë Pjetër Biba, Mark (Bardhok) Marku dhe Zef Nishit u hap fjala për forcën e Bashkimit Sovjetik dhe për mundësitë që ka ai për ta pushtuar Shqipërinë, pavarësisht se çfarë ka thënë Mao Ce Duni për Shqipërinë, se në rast agresioni kundër Shqipërisë populli kinez nuk do të njohë as largësi as kufi për t’i ardhur në ndihmë Shqipërisë, ne kemi thënë se Bashkimi Sovjetik mund ta pushtojë menjëherë Shqipërinë mbasi, ai është një shtet i fuqishëm, sidomos ushtarakisht, disponon mjete moderne luftarake, kurse Shqipëria këto nuk i ka.

Pjetër Biba, Bardhok Marku dhe Zef Nishi thanë, a do të jetë larg ajo ditë që Bashkimi Sovjetik dhe shtetet e tjera ta sulmojnë Shqipërinë dhe ta përmbysin këtë pushtet, pa le të shpëtojë kush të shpëtojë. Unë u thash se, përpara fuqisë së madhe, siç është Bashkimi Sovjetik, Shqipëria nuk mund t‘i rezitojë dhe menjëherë do të kapitullojë, kështu që ky regjim do të përmbyset, por megjithatë u thashë, ka mundësi që Bashkimi Sovjetik, për shkak të interesave të tij, të ndeshet në rezistencë nga shtetet e Europës Perëndimore, si nga Italia, Franca dhe Ingliterra, mbasi këtyre shteteve nuk u intereson që Bashkimi Sovjetik të dalë në Adriatik, prej nga më vonë mund të futet në Egje e Mesdhe.

Në kohën kur ndodhën ngjarjet në Çekosllovaki, Pjetër Biba më ka pyetur se ku ndodhet kjo dhe nëse është shtet i madh? Unë i thash se Çekosllovakia është kufi me Gjermanin Perëndimore e cila, ka pretendime ndaj Çekosllovakisë dhe për këtë arsye Bashkimi Sovjetik u fut në Çekosllovaki, megjithatë Bashkimi Sovjetik në Çekosllovaki, i ka dhanë liri fesë katolike dhe se atje katoliçizmi po lulëzon por, për mendimin tim, u thashë se regjimi i Dubçekut, mund të lejonte edhe më shumë zhvillimin e katolicizmit në Çekosllovaki dhe avash – avash, do të zhdukte komunizmin, gjë që do të influenconte edhe pushtetet e tjera, përfshi dhe Shqipërinë.

Më kujtohet se ka qenë në muajin janar 1970, Mark (Bardhok) Marku, kur ishim duke udhëtuar së bashku, unë për në shtëpi: Nuk duhet që të bisedosh me çdo njeri kundër pushtetit, mbasi mundet të të tradhtojnë, kurse me mua bisedo gjithçka, mbasi sikur të ma bëjnë mishin copë- copë, unë ty nuk të qes fjalë. Bëhej fjalë për një bisedë që kisha bë unë me Preng Sherrin, karrocier i kooperativës në një rast, kur unë isha duke udhëtuar me karrocën e tij dhe i thashë se po çuditem që ky popull, midis të cilit unë kam ardhur i pari famullitar dhe kam ndërtue kishën dhe qelën në Gurëz, tani nuk më ndihmon kurrkush, sikur dhe me një kokërr vezë.

I thashë çuditem që vdesin sa e sa njerëz dhe as njeriut nuk i bie ndër mend të më sjellë ndonjë lëmoshë për me i thanë ndonjë meshë, ndonjë uratë e të tjera shërbime fetare. Këtë bisedë, Prenga e kishte pasë biseduar me njerëz të tjerë dhe se Bardhoku e kishte marrë vesh dhe më foli mua në këtë rast. Unë e porosita Bardhokun që ky t’i fliste Prengës që, mos t’a hapte ma këtë fjalë. Bardhoku më tha që këtë punë do ta mbyll vetë. Ma vonë, kur e kam takuar Bardhokun, e kam pyetur nëse e kishte rregulluar atë punë dhe ai më tha: Rri rahat se kjo punë u rregullua.

Në bisedimet që kam patur me Pjetër Bibën dhe Bardhok Markun për çështjen e fesë, unë u kam thënë atyre se masa që u muar për zhdukjen e fesë në Shqipëri nuk ishte e drejtë, mbasi feja është një mjet ose një fre, për mos me e lan njeriun për me bë keq. Procesin, mbasi e lexova dhe pashë se thëniet e mia janë shkruar drejt, e firmos.

 Hetuesi                                                                                             I arrestuari                                

 Iljaz Haxhiaj                                                                                          Shtjefën Kurti    

                                                      Proces verbal

Në Tiranë, me 17 korrik 1970. Unë, Ilias Haxhiaj hetues në Ministrinë e Punëve të Brendshme, pyeta të pandehurin Shtjefën Kurti.

Pyetje: Ç’farë është biseduar tjetër në mbrëmjen, kur jeni mbledhur në dhomën tuaj?

Përgjigje: Nuk mbaj mend se kush nga këta të tre, Bardhoku,

Pjetri apo Zefi, më pyeti  për liritë demokratike në vendet e Perëndimit, nëse në ato vende ishte e ndaluar ose jo dëgjimi i radio stacioneve të huaja dhe unë u bisedova çështjet e mëposhtme: U thashë se në vendet Perëndimore njeriu gëzon të gjitha liritë demokratike dhe për të dëgjuar radiostacionet e huaja, mbasi atje, rendi politik ndryshon nga ky në Shqipëri. Ne këtu kemi një shtet totalitar, pa parti të tjera. Këtu në Shqipëri, nuk është i lirë njeriu që të zhvillojë mendimet e tij politike, se po të ishte kështu, do të kishte edhe parti të ndryshme, gjithkush sipas pikëpamjeve të veta; lirinë e organeve të veta, lirinë e mbledhjeve, lirinë e demonstratave, mitingjeve, lirinë me mbajt fjalime në radio, lirinë me organizue fushatën e zgjedhjeve, me votue ku të dojë, me pasë përfaqësuesit e vet në Parlament, lirinë me mbajt të drejtat e programit të partisë së tyre si dhe kur nuk i pëlqejnë veprimet e qeverisë, t’i kritikonte këto sipas programit të partisë. Të jenë të lira këto parti opozitare, që më i dhënë ose jo votëbesimin qeverisë në fuqi, pra, këto liri demokratike në Shqipëri nuk i kemi.

Në shtetet e tjera ka liri partish, të cilët janë në opozitë njëra pas tjetrës sipas pikëpamjeve politike dhe programit të shtruar nga secila. Ato kanë të drejtë me pas organin dhe shtypin e tyre, që të shkruajnë për ta mbrojtur programin e tyre, për të bindur popullin për vijën e tyre politike. Atyre, shteti në fuqi u garanton që të shkruajnë ato që mendojmë, të organizojnë mitingje si dhe mbledhje nëpër salla që qeveria i vë në dispozicion secilës parti. Atyre u jepet e drejta që të mbajnë fjalime në radio a televizor, kanë të drejtë të kritikojnë qeverinë në fuqi si dhe me ba koalicione ndërmjet partive, për me e kalue qeverinë në fuqi në votëbesim.

Pyetjes së tyre, domethënë të personave që thash më sipër, pse në vendet Perëndimore lejohet krijimi i partive komuniste, unë u’a shpjegova se, po të mos i lejonin këto parti, atëherë këto shtete do të shkonin drejt një shteti totalitar, sikurse ai i Hitlerit dhe i Musolinit dhe nuk do të kishte demokraci të vërtetë.

Për sa i përket Kishës, edhe ajo në ato vende të Perëndimit, ka liritë e veta, të garantuara plotësisht, ka të drejtën e organeve të veta, të drejtën e fjalës, të mbledhjes, të transmetimit të radios, atë çka don, me çue kudo delegacione të ndryshme fetare, për mbledhje internacionale, për kongrese dhe anasjelltas dhe me ftue këdo, ka të drejtë të kundërshtojë me forcë ndonjë ligj që paraqitet për aprovim, i cili është në kundërshtim me kanunet e kishës, ka të drejtë pa leje të qeverisë me ngritë kisha, me themelue famulli të tjera, me ngrit institucione fetare mashkullore e femërore, me hap shkolla për të gjitha kategoritë, ka të drejtë me organizue rininë në veprimin katolik, me dërgue jashtë shtetit misionarë dhe misionare. Kisha ka dhe përfaqësuesin e saj në shtetet e huaja në marrëveshje me ta, i cili thirret Nunc Apostolik. Ky kryen rolin e përfaqësuesit të Kishës në marrëdhëniet e Kishës me shtetin ku është akredituar, anasjelltas edhe shtetet e tjera dërgojnë pranë Vatikanit, ambasadorin e tyre, i cili sikurse dhe i pari, kryen marrëdhënie shtetërore me kishën. Si njëri dhe tjetri, merren vetëm me veprimtari fetare, duke mos cënuar të drejtat e njëri-tjetrit.

Procesin, mbasi e lexova dhe pashë se thëniet e mia janë shkruar drejt, e firmos.

Hetuesi                                                                                  I arrestuari                                                              Iljaz Haxhiaj                                                                              Shtjefën Kurti    

                                                                        Proces verbal

Në Tiranë, me 18 korrik 1970. Unë, Iliaz Haxhiaj, hetues në Ministrinë e Brendshme, pyeta të pandehurin Shtjefën Kurti.

Pyetje: Vazhdoni të jepni shpjegime në lidhje me aktivitetin armiqësor që keni zhvilluar kundër pushtetit popullor?

Përgjigje: Në bisedë që unë kam patur herë pas here me Pjetër Bibën, gjatë vitit 1969 dhe në vazhdim deri në arrestimin e tij, si në shtëpinë e tij, ashtu dhe në dhomën ku flija unë, këtij i kam biseduar se demonstratat që bëhen në vendet Perëndimore, më çuditin, mbasi në këtë rast populli merr me të mirë lirinë e vendit, mund të mendojnë se atje paska liri, për të shfaqur mendimet e veta; ndërsa ne na ndalohet edhe dëgjimi i radiostacioneve të huaja; prandaj mund të thonë populli dhe rinia sipas mendjes sime, se si do të jetë jeta e njerëzve në ato vende? I kam thënë Pjetrit se, në shtetet e Perëndimit, njerëzit gëzojnë liri të plota dhe kushdo ka të drejtë të marrë fjalën, mjafton të mos prishi rendin publik, kurse ne, në këtë pushtet, nuk guxojmë që të shprehim ndonjë mendim tjetër politik.

Këto biseda, përveç me Pjetër Bibën, unë i kam zhvilluar edhe me Mark (Bardhok) Markun dhe Zef Nishin, herë me njërin, herë me tjetrin, sipas rastit, ose kanë qenë së bashku të tre, Pjetri, Bardhoku dhe Zefi, në takimet që kam patur me ta, si në punë dhe në dhomën time, te shtëpia e Shkurt Bibës, gjatë vitit 1969. Unë kam biseduar me këta se nga ky pushtet, ne na është hequr çdo liri, qoftë politike, qoftë fetare dhe jetojmë me frikë, ashtu si të gjithë kundërshtarët e këtij pushteti. Kam biseduar me këta të tre, për artikuj të ndryshëm që botohen në shtyp, për luftërat që zhvillohen në vendet e tjera dhe kam thënë se në shtypin tonë shkruajnë në këto artikuj vetëm humbjet e kundërshtarëve dhe asnjëherë nuk shkruhet për humbjet e shtetit, me të cilin Shqipëria ka marrëdhënie të mira, me përjashtim të bombardimeve që ato dihen. Këtu e kisha fjalën për luftën që bëhet në Vietnam.

Kam biseduar gjithashtu se shtypi ynë shkruan vazhdimisht për greva e demonstratat që bëhen në vendet perëndimore dhe nuk shkruan asnjëherë për ndërtimet që bëhen në ato vende, për mirëqenien e popullit dhe për organizimin e shkollave të tyre.

I kam folur Pjetër Bibës, për sukseset, që ka arritur mjekësia në vendet Perëndimore dhe në veçanti në Itali. Këto gjëra unë i kisha dëgjuar në radiostacionin Roma. Gjithashtu në bisedat që kam patur me Pjetër Bibën, Mark (Bardhok) Markun dhe Zef Nishin, u kam thënë këtyre se shtetet Perëndimore e kanë rregulluar ekonominë me anën e tregut të përbashkët. Në këtë organizatë, ku përfshihen gjashtë shtete perëndimore, në të cilën kërkojnë të marrin pjesë dhe shtete të tjera Perëndimore, janë futur dhe shtete afrikane dhe aziatike, caktohen çmimet në marrëveshje të plotë të anëtarëve të kësaj organizate dhe lëvizja e këtyre jashtë këtij tregu. Asnjëri prej tyre nuk mund të ngrejë ose të ulë çmimet.

Fshatarësia e këtyre vendeve, është e sigurt se prodhimet e tyre do të gjejnë treg brenda vendit të vet ose jashtë në tregjet e shteteve pjesëmarrëse; kurse në vendin tonë nuk është kështu. Plani i punimeve vjen nga lart dhe ajo punë do të bëhet. Prej prodhimit do të sigurohet pikë së pari grumbullimi i prodhimeve me cilësi më të lartë, pjesa që mbetet është cilësi e dobët, i mbetet për konsum popullit. Këtej vjen që, nga ndonjëherë populli nuk ka mundësi me ble bukë aq sa ka nevojë, ngaqë nuk ka mbetur gjë për konsum për popullin; kështu që kooperativa detyrohet të blejë bukën nga grumbullimi, për të furnizuar popullin me një çmim më të lartë sesa ia ka shitur grurin; kështu ndodhin mos kënaqësi në popull. Gjithashtu u kam biseduar se kooperativat, meqenëse janë në zhvillim e sipër, bëjnë investime të mëdha, këtej vjen që kooperativat bujqësore gjatë vitit paguajnë një çmim të ulët për punëtorët në ditë pune, mbasi nuk janë të sigurt se në mbarim të vitit do t’u dali llogaria.

Edhe kështu, në mbarim të vitit, mbas mbledhjes plenare, në qoftë se llogaria nuk i del kooperativës sipas investimeve, por mbeten borxhe, atëherë kooperativa u mbetet borxhe anëtarëve të kooperativës, nuk ka me se i paguan, me shpresë që vitin e ardhshëm të mbulojë borxhet. Pra, në përfundim të këtyre bisedave, me argumentet e mësipërme, u thosha se ky sistem i kooperativave nuk është i drejtë, nuk është për të mirën e popullit, por varfërohet populli. Duke biseduar me Pjetër Bibën, ai më thoshte a do të ketë përmbysje të këtij pushteti? Unë i thosha se po të vinte koha do të shëtisja nëpër qytete të ndryshme të Shqipërisë, udhëheqësin kryesor të Partisë, duke i treguar popullit, për fatkeqësitë që kanë patur nacionalistët në këtë regjim, sa gjak është derdhur prej tyre, sa mijëra veta janë dergjur nëpër burgje, e sa e sa të tjerë janë dergjur nëpër kampe në fillim, duke punuar në kondita të vështira, me një copë bukë në ditë dhe duke u trajtuar keq nga organet e Punëve të Brendshme, pa patur asnjë të drejtë se ku me u ankue.

Gjithashtu në bisedat që kam patur me Pjetër Bibën, Bardhok Markun dhe Zef Nishin, unë u kam folur se në shtetet Perëndimore njeriu më fukara jeton më mirë se sa këtu në Shqipëri. Kam thënë se demonstratat dhe grevat në shtetet Perëndimore, bahen jo sepse nuk kanë me se të jetojnë, por meqenëse pronarët kanë fitime të mëdha, edhe ata kërkojnë përmirësimin e jetës, dëshirojnë që të kenë makinat e tyre, sikurse i kanë shumë shokë të tjerë; me përmirësue gjendjen ekonomike në shtëpi si dhe me u teprua diçka për të bërë pushimet e verës. Ndodh edhe disa mendje kërcyer, që t’ue pasur një makinë, djali ose vajza thotë, du edhe unë makinë, e kësaj dore zgjuan edhe ekzigjenca të tjera gjithnjë e më të mëdha. Punëtorët atje, në vendet Perëndimore, kur shkojnë në punë, kanë kabinën e tyre, ku i lënë teshat, me të cilat kanë ardhur dhe veshin teshat e punës dhe kur të dalin nga puna bëjnë dush, lahen dhe vishen me teshat e reja, sa nuk njihen se janë punëtorë; sikurse këtu në Shqipëri, sidomos në bujqësi, punëtorët kanë mungesa në ushqime, qoftë për veshmbathje dhe duhet të dalin në punë gjithnjë në punë e gjithë ditën.

Procesin, mbasi e lexova dhe pashë se thëniet e mija janë shkruar drejtë, e firmos. Memorie.al

 Hetuesi                                                                                      I arrestuari                                        

                       Iljaz Haxhiaj                                                                           Shtjefën Kurti    

blank

Rrëfimi tronditës i ish-policit britanik: Si varësia nga kokaina më çoi brenda mafies shqiptare, tjetri më urinonte mbi kokë!

Pa rehabilitim, do të isha i shtrirë diku në një varrezë, me epitafin shkruar mbi varrin tim: Vdiq, 27 vjeç! Kam qenë i varur nga droga dhe arrita të shërohem vetëm falë rehabilitimit. Mendova se kisha humbur përgjithmonë, shëndetin, familjen, mirënjohjen për jetën dhe ambicien time.

Fakti që sot marr frymë dhe shkruaj, shumëkujt mund t’i duket i habitshëm. Si fëmijë, kam vuajtur nga vetëbesim i ulët dhe pasiguria. Unë kam qenë problematik që në shkollë, më quanin ‘topolak’ dhe njerëzit më vinin në pah vazhdimisht anët e mia negative. Kështu, kur u njoha me kokainën në moshën 18-vjeçare nga një mik i ngushtë që i besoja, përjetova menjëherë një ndjenjë besimi të brendshëm, mbizotërues dhe eufori që më largoi nga vetja.

Pas asaj doze u bëra personi që doja të isha gjithmonë. Ky ishte një imazh që e projektova tek vetja se si doja të isha që në fakt fshihja pjesën tjetër se si ndihesha nga brenda.  Ishte sikur dikush më dha një super mjekim që më transformoi plotësisht dhe ishte një ndjenjë që e kërkoja vazhdimisht, rrëfehet i riu britanik për ‘Metro’.

Kokaina më bëri të ndihesha sikur mund të pushtoja botën, por gëzimi ishte jetëshkurtër, dhe shpejt u bëra i varur nga vijat e bardha. Nuk isha i vetëdijshëm për këtë gjë në atë kohë dhe u bëra i varur nga droga. Kur nuk pija tre herë në javë, truri im ishte i fiksuar pas drogës.

 

Isha paranojak, frikësohesha, ecja pranë pasqyrave, shpesh duke e gjetur veten duke ngulur sytë nëpër vrima të çelësave, i bindur se po më kërkonin mua. Zgjohesha çdo mëngjes duke menduar se kujt i kisha para borxh. Isha në një gjendje të vazhdueshme frike. Gjatë pesë viteve të para të abuzimit tim të rëndë të kokainës, unë isha një oficer policie që i shërbeja Madhërisë së Saj Mbretëreshës.

Nëse po mendoni se sa e tmerrshme dhe e papërgjegjshme është kjo, më besoni, i kam dëgjuar të gjitha. Asgjë që dikush mund të më thotë nuk është më e keqe se fjalët që i kam thënë vetes. Kur isha trajnuar për Policinë Metropolitane, kisha ADHD të padiagnostikuar dhe kisha vështirësi në përqendrim. Nëse nuk do të merrja 80% në provimet e policisë çdo javë, do të dështoje dhe do të largoheshe. Ndërkohë që po stërvitesha për provimet e mia në polici, abuzimi me drogën më ndihmoi të mbaja informacione për të kaluar nëpër to. Ishte si pilula ime magjike që e përdorja në dhomën time kur isha duke studiuar. Ishte duke bërë për mua atë që nuk mund të bëja për veten time.

E kalova fazën e trajnimit dhe u bëra oficer policie në Camden Borough të Londrës. Fitoja 26 mijë paund në moshën 19-vjeçare;  jetoja në shtëpi me familjen time, kështu që faturat e mia ishin minimale dhe nuk paguaja qira. Nuk kishte asnjë pasojë financiare në atë kohë, dhe kështu kostoja e kokainës fillimisht nuk ishte problem. Kur isha efektiv policie ikja fshehurazi në tualetet e komisariatit ose mbërrija me vonesë, pasi më duhej  të merrja kokainën time.

Nuk e lidha veten me shpërndarës agresivë droge ose përdorues si ata që arrestova, megjithëse – e pashë kokainën si ilaçin tim dhe këta njerëz po shkelnin ligjin.  Por tmerri i varësisë nga droga filloi shpejt dhe kokaina më duhej kokaina që të ndihesha normal. Siç mund ta imagjinoni, të qenit edhe oficer policie dhe abuzues e i varur nga kokaina nuk është aspak normale. Pas 5 vitesh u largova nga policia dhe u transferova në Berlin. Aty mbeta pa para.  Fillimisht përdora karta krediti, por më duhej të shikoja opsionet e tjera kur i mbarova edhe ato.

blank

Në një moment, unë vodha portofolin e një burri që ishte pa ndjenja. Me ato para bleva kokainë Në Berlin ku rifillova përdorimin e kokainës, fillova të punoj edhe për mafian shqiptare. Kjo ndodhi duke u miqësuar me një nga kapobandat e zonës VIP të klubeve të natës. Ai ishte i rrethuar nga gra të bukura dhe me paturpësi e pyeta nëse e dinte se ku mund të gjeja kokainë. Ai më dha një zarf dhe më tha ta hapja në banjë. Brenda kishte katër gram kokainë. Kjo ‘dhuratë’ nisi një marrëdhënie me të që unë i bëja ‘favore’ atij në këmbim të kokainës.

Më lidhën me litar për t’i ndihmuar me gjithçka që kishin nevojë, duke i çuar gratë nga një bordello që kishin. Ai u bë edhe një figurë prindërore për mua. Ai po më merrte atë që doja në formën e drogës, dhe kështu ndjeva se i kisha borxh. Pra, mafia shqiptare u bë familja ime e re derisa më larguan prej saj. Në fund të fundit, për shkak të shumë parave që u detyrohesha shumë njerëzve të rrezikshëm – ndoshta rreth 20 mijë dollarë, u sëmura rëndë dhe isha i pastrehë në Berlin.

Isha në mes të njëzetave, duke u zgjuar në rrugë, i mbuluar me urinën e tjetrit dhe i zhytur në gjakun tim. Pasguria nga fëmijëra u rikthye sërish, nga i cili kisha kaluar vite duke përdorur kokainë. ‘Unë dhe ai fëmijë’ qanim së bashku në atë rrugë të ftohtë me kalldrëm. I telefonova nënës sime atë ditë nga një telefon në Berlin dhe kërkova ndihmë. Ndryshe nga shumica e të varurve, mu dha një shans i dytë dhe pata fatin të vendosesha në një rehabilitim rezidencial në Britaninë e Madhe. Tani festoj 12 vjet pa substanca dhe ia kam kushtuar jetën time për të ndihmuar të varurit e tjerë të marrin ndihmën që u nevojitet dhe të fillojnë një jetë të re.

Tani, jam i martuar me një grua të mrekullueshme të quajtur Gemma, me dy fëmijë të mrekullueshëm.

blank

Ndjenjat që kisha për veten nuk më pushtojnë më kokën. Unë zotëroj një pronë, jam pronar biznesi dhe jam një person i besueshëm me stabilitet. E cila është më shumë se sa do të kisha dashur ndonjëherë. Fakti që sapo hapa një institucion të bukur rehabilitimi, Verve Health, është një mrekulli.

Misioni im – pasi më është dhënë një goditje e dytë në jetë – është të shpëtoj jetën e mijëra të varurve të tjerë. Tani jam një nga ekspertët britanikë për varësinë dhe një avokat i rimëkëmbjes.   Qendra e Varësisë, Qendra për Drejtësi Sociale përcaktoi se niveli i varësisë në Mbretërinë e Bashkuar e bëri atë ‘kryeqytetin e varësisë në Evropë’ dhe 36 miliardë paund shpenzohen nga kombi çdo vit për trajtimin në lidhje me abuzimin me drogën dhe alkoolin.

Ju lutemi, mos mendoni se çdo njeri është një kauzë e humbur. Ndonjëherë duhet thjesht personi i duhur, fjalët e duhura dhe koha e duhur për të rikthyer dikë në një jetë që e meriton. Kështu që ju lutemi mos hiqni dorë as prej tyre, as nga vetja.  Shndërrimi i tmerrit tim të varësisë në diçka që do të shpëtojë mijëra jetë më sjell një paqe dhe krenari të madhe. Nuk ka ilaç më të mirë se shërimi.


Send this to a friend