7 Marsi është një nga datat më të ndritura në historinë e arsimit dhe kulturës shqiptare. Në këtë ditë përkujtojmë hapjen e Mësonjëtores së Parë Shqipe në Korçë më 1887, një ngjarje që shënoi fillimin e një epoke të re për gjuhën dhe vetëdijen kombëtare shqiptare.

Në krye të kësaj shkolle ishte mësuesi Pandeli Sotiri, një nga pionierët e arsimit shqiptar, i cili së bashku me rilindësit e tjerë e kuptoi se pa gjuhën nuk mund të mbijetonte as kombi. Në kohën e sundimit osman, kur gjuha shqipe ishte e ndaluar të mësohej në shkolla, hapja e kësaj mësonjëtoreje ishte një akt i madh guximi dhe përkushtimi ndaj kombit.

Megjithatë, rrënjët e arsimit shqiptar janë edhe më të hershme. Që në mesjetë, shkollat pranë institucioneve fetare kanë luajtur një rol të rëndësishëm në ruajtjen e dijes dhe të traditës kulturore. Në atë kohë, mësuesit shpesh ishin klerikët, një realitet i përbashkët për shumë popuj të Evropës.

Rilindësit shqiptarë e kuptuan qartë se gjuha është shpirti i një kombi. Pa të, nuk mund të ruhej identiteti, kultura dhe vetëdija kombëtare. Prandaj ata punuan me përkushtim për hapjen e shkollave shqipe, që fëmijët shqiptarë të mësonin të lexonin dhe të shkruanin në gjuhën e tyre amtare. Falë kësaj përpjekjeje të madhe, drita e dijes u përhap dhe gjuha shqipe u ruajt ndër breza.

Sot, më shumë se një shekull më vonë, ajo dritë vazhdon të ndriçojë. Mësuesit shqiptarë, kudo që ndodhen, vazhdojnë misionin e tyre fisnik për të përhapur dijen dhe për të mbajtur gjallë gjuhën shqipe.

Një rol të veçantë në këtë mision e kanë mësuesit e gjuhës shqipe në diasporë. Në Zvicër, në Gjermani, në Itali, në Amerikë dhe në shumë vende të tjera të botës, në klasat shqipe të vogla por plot jetë, dëgjohen sërish fjalët shqipe, lexohet alfabeti dhe këndohen këngë në gjuhën e prindërve dhe të gjyshërve.

Aty, larg atdheut, mbillen farat e gjuhës shqipe. Janë fara të vogla, por me rrënjë të forta, që rriten në zemrat e fëmijëve dhe mbajnë gjallë lidhjen me identitetin dhe kulturën e tyre.

Prandaj 7 Marsi është më shumë se një festë. Është një ditë mirënjohjeje për të gjithë mësuesit shqiptarë që me përkushtim, durim dhe dashuri i shërbejnë gjuhës dhe arsimit shqiptar.

Sepse mësuesi/ja nuk u mëson fëmijëve vetëm shkronjat e alfabetit. Ai/ajo u mëson të duan gjuhën, kulturën dhe atdheun, rrënjët e tyre. Dhe sa kohë që kjo dashuri përcillet nga brezi në brez, gjuha shqipe do të jetojë gjithmonë.

“Në çdo klasë ku mësohet shqip, mbillet një farë e identitetit tonë kombëtar. Dhe sa kohë që mësuesit vazhdojnë ta mbjellin këtë farë në zemrat e fëmijëve, gjuha shqipe do të jetojë përgjithmonë.”

Gjenevë, 6 mars 2026                           Nexhmije Mehmetaj