Në fjalimin e tij të lamtumirës në Kongresin Amerikan, më 18 dhjetor 2020, në Dhomën e Përfaqësuesve, Eliot Engel u ndal pak edhe te një nga historitë e tij të preferuara, vizitën që Harry Bajraktari i bëri kongresistit të ri në Zyrën e tij në Bronx.
Ishte një vit i rëndë për shqiptarët e Kosovës. Slobodan Millosheviqi ishte në kulm të popullaritetit të tij dhe kishte nisur përpjekjen për ta kthyer Jugosllavinë në Serbosllavi. Hapi i parë për këtë ishte eliminimi i Autonomisë së Kosovës dhe zbatimi i një sistemi segregacioni për shqiptarët që do të prekte shkollat, spitalet dhe çdo institucion të domosdoshëm të jetës së përditshme. Një ditë vjeshte, në Bronx, një biznesmen i ri, Harry Bajraktari, që kishte ardhur me prindërit nga Kosova, në moshën 13-vjeçare, i përfshirë nga emocionet rreth asaj që po ndodhte në Kosovë trokiti në derën e kongresistit të lagjes, në Bronx. Nju Jork. Harry ishte vetëm 32 vjeç dhe pas një suksesi të madh në biznesin e pronave të patundshme me partnerin dhe dajën e tij Rrustem Gecaj, po përpiqej si shumë shqiptarë të tjerë të bëhej avokat i Kosovës në politikën amerikane. Ndonëse nuk kishte takim, kongresisti e priti. Engel ishte lindur dhe rritur në lagjet e varfra në Bronx dhe i njihte shqiptarët por për Kosovën nuk dinte shumë. Por e dëgjoi me vëmendje vizitorin dhe premtoi se do të mësonte më shumë. Harry premtoi se do t’i dërgonte informacione vazhdimisht. Ashtu si Harry, edhe Eliot Engel ishte relativisht i ri. 42-vjeçar, i sapozgjedhur në Kongresin Amerikan; ai ishte ende duke mësuar rrugët në Uashington dhe influence e tij politike ishte minimale.
Në shumë kuptime, ai takim mund të ngjante si humbje kohe, nëse keni parasysh se shqiptarët kishin miq të fuqishëm në kryeqytet si kryetari i shumicës në Senatin Amerikan, Bob Dole, senatorët Al D’Amato dhe Larry Pressler apo kongresistë të famshëm si Tom Lantos e me përvojë të madhe si William S. Broomfield. Por nga ai takim nisi një miqësi e re që vetëm u rrit dha fryte për dekada me radhë. Engel do të bëhej shumë shpejt një nga kongresistët më të informuar e më me fantazi në Kongresin Amerikan. Jo vetëm që pati vizionin të themelojë Kaukusin e Çështjeve Shqiptare në Kongres, por mësoi si të kalonte kufirin më të vështirë në botë atë mes legjislativit amerikan dhe ekzekutivit, duke u hapur dyer shqiptarëve në shumë institucione e agjenci federale qeveritare amerikane. Lidhjet e tij personale me presidentit Bill Clinton dhe George W Bush patën një rëndësi të madhe historike për Kosovën, Shqipërinë dhe shqiptarët në Ballkan. Asnjë ambasador apo kompani lobimi në Uashington nuk do të bënte dot çfarë ka bërë ai në këto vite. Çdo delegacion shtetëror shqiptar nga trojet shqiptare në Uashington, është pritur, orientuar, këshilluar, ndihmuar e promovuar nga Zyra e Engelit në kryeqytetin amerikan, pa asnjë interes apo shpërblim. Në vitin 1991, Harry themeloi gazetën “Illyria”, e cila bombardoi për vite me radhë rrethet politike dhe diplomatike në Uashington me fushatë informuese për Kosovën dhe shqiptarët. Në vitin 1996 u themelua Këshilli Kombëtar Shqiptaro-Amerikan.
Së bashku me zyrën e kongresistit Engel të tria këto institucione koordinon veprimet e tyre në shërbim të kauzës shqiptare në Uashington. Historinë e tij të gjatë të bashkëpunimit me shqiptarët e kam përshkruar në një libër kushtuar jetës së tij. Ai bëri shumë miq personalë në këtë komunitet nga vëllezërit Bitici te Vehbi Bajrami (botuesi gazetës “Illyria” (që nga 2006), e shumë të tjerë me lidhje që kalonin politikën dhe ishin familjare e shoqërore. Engel ishte një mik që kishte humor, humanizëm dhe mirëkuptim. Kur u bë kryetar i Komitetit të Punëve të Jashtme në Dhomën e Përfaqësuesve, Engel u bë një nga figurat më të fuqishme të politikës së jashtme amerikane në një kohë të rëndësishme kur interesi dhe vëmendja amerikane po largoheshin nga Ballkani dhe pozitat tradicionale me të cilat ishin mësuar shqiptarët. Edhe njëherë u gjend për ne në kohën e duhur, në vendin e duhur. Një mësim i madh i kësaj historie është vlera e fillimeve modeste të avokatisë në shërbim të një çështjeje. Të përpiqesh të lidhesh me figurat dominuese të politikës është e arsyeshme.
Janë ata që mund të bëjnë kthesat e mëdha. Por nuk duhen harruar ata që sapo kanë nisur rrugën e tyre: udhëheqësit e ardhshëm të brezave që po vijnë. Gati 37 vjet më parë, Harry Bajraktari nuk u nis duke bërë kalkulime strategjike, kur trokiti në derën e kongresistit të sapozgjedhur. Por ai akt i sinqertë pa paragjykime për moshën dhe emrin e kongresistit të ri hodhi themelet e një bashkëpunimi nga më të frytshëm në historinë e komunitetit shqiptar në Amerikë. Njihuni me njerëzit që ju përfaqësojnë në nivelet më të ulëta, njihni politikanët e rinj, ata që ende duken si të parëndësishëm e të panjohur. Shpesh ndikimet dhe përvojat e hershme në jetë, mbeten të pashlyeshme. Aq më mirë nëse u përkisni brezave të afërt. Është një mundësi për të dy palët për të mësuar e edukuar njëra-tjetrën. Sidomos kur e di që po punon për një kauzë të drejtë e me zemër të pastër, avokatia nuk është punë, por një mënyrë për të mbushur jetën dhe shpirtin.












Sa mire qe kujtohen ata qe dhane contribute per clirimin e njohjen e Kosoves. Mr. Sabiti me vllazni kane dene kotribute Te shquare.Vine gna nje trev e bytycite qe Jane Kufi me Kosoven.
Kane miqesi e shoqeri te vjeter. Nderveti.
Byttyci? u dogj e u poqe gjat luftoj ne luften dyte boterore,krijoj nje batalion me commandant Ali Brahimin me 200 luftetare qe u inkuadruen ne brigaden e XXV te malaise gjakovves,se bashku me nje batalion te krahines kuksit -hasi me -TE vermin qellim sic ish te” premtuare” nga
Front antifashiste -”Aleatet”,dhe ”Resolutes te ”Bujanit”,”per bashkimin e kosoves me shqiperine”,
“‘D’ESHIRE E KA HERSHME E SHQIPTARVE KETEJ E ANDEJ KUFIRITE”
PTA bashkimin bombar”.
NE BYTYCE U STREHUA DHE CETA E GANI BEG KRYEZIUTE,QE NUK KISHTE QELLIM TJETER VEC LUFTE KUNDER PUSHTUSVE.
ATA NUK LUFTUANE KUNDER PARTIZANVE I KISHIN STANET DER ME DERE me CETEN E KOSOVES ME VONE BATALIONI ME KOMANDANT HASaN& E SHEBAN: HAXHINE e Shtab Qamil Brovina komisar etj.
NUK DISKITOHETVCertifikimi I personalitetit Ibfahim Rugova qevu be celsi I kosove ne te gjith boten
per nderkomtarizimin e Pavassise se Kosoves Dardane.
PO SHTU DHE Veptimtare:
DR.i SHKENCAE -NAIM SALI CUNG TAHR DEDUSHAJE.
EDHE KY INTELEKTUALE I SHQUARE NE KOSOV E USA.SHBAMERIKES KA DHENE KONTRIBUT te SHQURE.
KISHA SHKURE NE AMERIKE NE FUD VITIT 96,24.12.96.
DIASPORA USHTONT,SHKRuATE ,NJE RADIO FLISTE,GAZETAT ”ILLYRIA”,”,DIELll”-”Vatra” jepnin sinjalin per Kosoven,
Digjoim ne lajme flisin kryetari I deges P.d. Mr.Rrustem Ibra dhe Mr .Naim Dedushajn etj etj.
Mora telefon me doli Z.Rrustem Ibra u perezentova,i thash jame visitor ,por deshroj te vije ne demonstraten
Qe keni organizuar ne Washington DS., Cfare kushteshh keni?? Mr.Rrustemi tha :mjafton te keshe deshire me ardhe,ne ora 6-7 a.m.,Para perfaqesise diplomatike te shqiperise ne okb. ne New York(nuk I trogova qe aty punonte -diplomatic perfaqusis I shqiperise ne okb,
Mr..Sokol Necaj,i cili ishte vllaj I Gezim Necaj qe ish te bashkshoti I vajzes time Aljona F.Doci-Necaj
.mkd
Mr.Rrustemi me tha ne mengje Para autobusit,hajde te pim nga nje café ,faleminderit I thash, por kame dhe nje ”kerkes” me thrash kame dhe baxhanakun- Fatmit Hesen Filaj artiste Ansamblit shtetetit shqiptar “
A mund re vine ??,po tha me gjth qef artiste Jane kurdohere te mireseardhure.
Shkuem me dy autobus rreth 100 veta por atje u ben
Me dhjet fishes
Ne autobus u njohem me nje shqiptar nga STRUGA Dibra Madhe Prof. Muharrem Dika personalities erudid qe e njite, ,shume mire Kosoven, ”kroacin” ku ishte diplomure e gradure por dhe trojet shqiptare ne male te zi,serbi,maqedoni ,selanik ,janine Cameri e me gjere.
Entusiasem I madhe flamuj shqiptar,Amerikane , a thur je sheshin ” Skederbej” ,veshje kombetare nga te gjitha krahinate
Thirrje, fri Kosovo,ju es ej (free Kosiva,usa.usa).
Nje manifestim I jashtzakonshem,te rinje,te rejampleq plaka,femije te veshur me rroba kombetare,thirrje qe shkonin
Der ne kale te qiellit nga atlantiku ne Adriatic,,
Folen personalitete: USA ,kongtrsi,senatore,aktiviste, patriote shqiptar
Naimi”nipashi ”na ndihmoje ne nje lajm mortors qe e Ruaj sikujtim ne nje koruniz te Vogel-te vdekjes se NENES tone shume
Te dashur qe ne kushtete shumte veshtira me nje kujde e pune te made, rriti kater Jemima:
Halilin djali madh, Skenedrin I dyti,Fatbardhin i treti,,Saniene e katerra(ne fakte femija pare I ka vdeure e Vogel f. dhe gjashti
cur ish te ne arrati (me Fatbardhin 5 vjec,Sania 1.5v& vets shtatezene) dimrin e vitit 44 ne dragobi diten ne nje shpell
“‘Gjelysen” e Nate ne shtepin e dajes Sali Mani ,une e mbaj mend mire ate shpell,dy gure mbeshteture nje fleet cadre Na mbronte ,ne Anan tjetrin frynte veriu binte debore,lageshim ”quell” beheshim por shpresa qe do behej Nate e do shkonim ne shtepi tek s.m .Na mbante gjalle.
,,
Vllaj I Vogel qe lindi ne shpell ”partizani”pas dy mujsh vdiq(nga Kushner jashhtzakonishte te veshtira),
Une nuke didja c eshte vdekja , mendoja se do ngjallej cur te shkonim ne shtepi,Nena qante e dremiste pa pushim ne nuke denim
t’a pajtonim ,T’a ngushllonim.(”Nena e Partizait” Mr. Mujo Mehmet Bucpapaj- ngjarje e keture
22.8.90* Nene Rush Doci u kthye nga arrati me dy femje te vegjel per dore dhe te birin te vdekurr ne arrati ,kembet nuk I te hecte”Ajo ishte denuare nga ndjenja kombetare te mos merrte pjes ne varrim,qante e,mellenjehej tek sa
shikkonte nga shpatet e gjelisenit .dheiun qe hidhej mbi foshnjen e pafajshme”….)
Naimi(Dedushaj) eshte nga ktahinat krshnike te plave gucisr,Ne I kemi miqe e nip,mbesa shum qe shkelqejn ne pave- gus,kosove gjermani,usa,itali, angli,france e gjithandej.
Napa jan vllezrit , Johes e dr Naimit,-bis,Ismajl e Prof. dr. Isyf Isuf Zymer Tahir Dedushaj
Plav -Gusia Jane nip e daje me malin e gjakives.
Baba I
Ismalit dhe Isufite (Isufi zymer d.) ka jetuar eshte
e shkolluare nder daje imamn Sula krasnoqes( Prof, Rexhep
Man Dedushaj plav-gsia ender shekuj New York) ,ka lufture kinder nazi fashimit I rrjeshtuem ne brigaden e XXV te ushtrise shqptotere Ku isht komandant u ksaj Brigade major Veli Nimani Doci(se bashku me vllezer Shabanin & dr. Maxhun N.D. )+/
Velia,Isufin e perdori Si sekretyar-perkthyse , pa varnish se diinte sebokkroatisht
merrte dhe perkthysin frengjishesh e Isufin,
Ne nje aksion te beret nga brigade jugosllanve ne nje fshate Ku kishin bere repression e dhue,komandanti brig 25 Major Velia Nimani I kerkoi sqarim komandantit %%
nje takim.
Komandanti sab I tha delegurve per takim (Mehmet Bajramit,Ali Brahim,Selim Brahe,Hajdar Docit,,Deli Qerimit,Xhemal Bubrrecit,Shaban Nimani,,Mehmet Dermani ‘plav gusi ,Hasan Haxhia,Hasan Hyseni I kuksit ) Ne moron takim me perfaqsusit e Serb ja parashtruam kerkesatbe komdatit I shqiptarve V. N.(shih Prof. R.D.),, At a sorbet thane” ne je mi nje
Delegat Thotr ne per kete pune kemi ardh ”per sqim”
Serbishte ju the shukvde vetellke tote vu ne se kemi me j’a tregu qefin”
Ai qe fliste frengjishte nyk e kuptoj
Miter than te komandes Serb: ”le te vine”, se kemi me j’a kendue kengen”??
Isufi e kuotoje pert cha dmth???
Isufit j’a mbajten emrin shenim ne nje bllok??
Kur po nise per takim 7-8 vet. Isufi pyet komansatin Ku po shakeni??
Po shkojm ne takim??
Isufi I that:”atje duhet me shkure me shume forces se ”Thurin Kurth”
Atehere I thote oficerit informative merri 10-15 veta e nga 5-10 cata per battalion..
Kur shkojn Para Kermandes kerkojn kushte berabata,sigurimi e bisedimi….,,,,
Komandant V,.Nimani I than” supozojm aksident”??
Qeveshte I pa besushem”
“‘po u persert ne fillojm luften kunder jush”.”jo veteme
brigade(me efektiv 2000. Luftetare) qe perbehet Edhe nga Kosovar .por mobilizojm die populilin.”
Nuk ndodhen me reprezalje Sa qem atje”
Me vine ndryshoj puna ”vllazrim bashkim”
Por cur Jane kthyer Isufin ka hy ne shkollen e ofiverave ne tirane,ku per Pak kohe Veli Nimani ishte professor.
Isufit i ka beer pershtypje p’se Veliu ne dispozicione,komandant battalion paraushtara
Ishe( student ushtarak 26-31 oficer karrjere 31 2.0
.43
Antar I grupit oficerave pro demolrat me pergjegjes ali Sh shkupin,bedri spahin,ne grupin pergjegje Asim Vokshi president, Veliu ,prek gjeto u,mehmet bajraktari.10.3.43 kryetate I kshillit pare malaise gjakoves,antare I cetes kosoves me tre vallezer: ali shabani dr.Maxhun nimani ,antare i kshillit gjakove0vjesht 42(prof z.rexha)
Antare I kshilit e shtabite kosovesv.43(fadil Hoxie doc a,sh,sh,)
Kryetar kshillit krasniqesvvjesht 43 doc.a.sh.sh
Komandant I zone operative tripods 10.7.44,
zv commandant I zones tret operative shkoder,lezb, puke,,mirditre),kukes tropoje,(general q.kapisyzi), komandant I zones operative te Rrafshit Dukagjinit Kove(ismet Shaqira me kujtohet),organizator I conferences bujanit,nenshkruse e kerkuse I komseguent I vendosure resolute per referendum kosoves e rrafshit duagjinit ne Kosov e shqiperi,kembngulese I ”bashkimit” kombetare kjo I shkaktoj dhe ekzekutimi ,bashkpunuse I p….motra,shqiperi jugosllavi.etj.
Komandant me garden majored I brigades XXV te ushtrise shqiptar qe u quajte ..”shvinisrte” Se luftetare e sag thonin”kosova I takon shqiperise se jane shqiptar ne Tokat e tyre denbabaden” dardane” informacion dergure K.q.p.k.sh.. nag
fushe Kosovar 17.nentore 44 s.p.dv.
Pa beer nje viti kthimi nga
Kosovar u hap ”lajmi enigmatic I pa besushem lakmi u via aksidentalisht ?? Si sot nuke besono
por isufi ish te edhe
ai ne ndjekje Si shume Kosovar tjere’ve kthyer,denuare internal d
e asgjesure andej e ketej kufiri(politikane liri belishovva e denure ashper nga partial saj padretsisht shame ashper
)
Isufi E kuton qe Ai emri qe mbajtenn shenim ne bllok serbet
Ne Kosovo e ndiqi ne shqiperi .
shkoj plav gusi u be arsimtre .
Sigurimi si e ndoqi Veliune ,nipie Isufin etj
etj e mc xhaxhin Cung Tahirin I pushkatuane.
In Memory
28.10.46
Faleminderit
Thek You
Fatbardh Doci
Scientific Collaborator
New York
28.10.2018