NJË ZË QË LINDI NGA SAKRIFICA DHE U BË INSTITUCION I SHQIPTARISË

Në sallat prestigjioze të Renaissance Brussels Hotel, në zemër të Brukselit, u zhvillua një nga ngjarjet më të rëndësishme të komunitetit shqiptar në Belgjikë: 40-vjetori i radios “Jehona e Shqipes” (1986–2026) – një jubile që mblodhi bashkë ajkën e inteligjencës shqiptare, intelektualë, artistë, mësues, aktivistë, personalitete të jetës publike dhe një numër të madh gazetarësh të ardhur nga Tirana.
Atmosfera ishte madhështore.
Një mbrëmje e mbushur me emocion, respekt dhe krenari shqiptare.
Në sallë ndiheshe jo vetëm gëzimi i një përvjetori, por edhe pesha e një historie të gjatë përkushtimi, sakrifice dhe atdhedashurie.
U fol shumë atë mbrëmje.
Morën fjalën intelektualë, veprimtarë dhe personalitete të ndryshme të komunitetit shqiptar në Belgjikë. U diskutua për vazhdimësinë e këtij institucioni të rëndësishëm mediatik, për misionin që duhet të vazhdojë edhe në brezat e rinj dhe për rolin e pazëvendësueshëm që “Jehona e Shqipes” ka luajtur në ruajtjen e gjuhës, kulturës dhe identitetit shqiptar në diasporë.
U ndanë fletë mirënjohjeje për gazetarët e ardhur nga Shqipëria, për bashkëpunëtorët e radios, për kontribuuesit ndër vite dhe për ata që kanë mbështetur këtë rrugëtim të gjatë.
Por mbi të gjitha, në qendër të asaj mbrëmjeje qëndronte një figurë që nuk mund të ndahet nga vetë historia e kësaj radioje:
Sakip Skepi – njeriu që nuk e la shqipen të heshtë për dyzetë vjet me radhë.
Ka njerëz që bëjnë profesion.
Ka njerëz që ndërtojnë karrierë.
Por ka edhe njerëz të rrallë që jetojnë për një ideal.
Një prej tyre është pa dyshim Sakip Skepi.
Një burrë me karakter të fortë, me vullnet titaniku, me dinjitet të rrallë dhe me një atdhedashuri të brumosur thellë në shpirt.
Ai nuk është vetëm themeluesi i radios “Jehona e Shqipes”.
Ai është vetë fryma e saj.
Historia e tij është histori sakrifice.
Në vitin 1958, vetëm pesë vjeç, Sakipi u detyrua të largohej nga Shqipëria në një nga arratisjet më dramatike të veriut shqiptar.
Më 11 maj 1958, plot 26 anëtarë të familjeve Skepi dhe të afërmve të tyre, mes tyre pleq, foshnje vetëm gjashtëjavëshe, gra dhe fëmijë të vegjël, kaluan kufirin në një udhëtim dramatik drejt shpëtimit.
Ata nuk u larguan për rehati.
Nuk ikën për luks.
Ata ikën për të shpëtuar jetën.
Për t’iu larguar burgut, internimeve dhe thundrës së egër të diktaturës komuniste që ndiqte familjet nacionaliste dhe antikomuniste shqiptare.
Babai i tij, Lam (Islam) Skepi, patriot, nacionalist dhe kundërshtar i vendosur i regjimit komunist, kishte njohur burgun, përndjekjen dhe poshtërimin politik.
Por ai nuk u përkul.
Dhe kjo forcë karakteri u trashëgua te biri.
Ai fëmijë pesëvjeçar, i shkëputur me dhimbje nga Dibra e zemrës së tij, do të rritej në mërgim për ta kthyer mallin në mision.
Në Belgjikë, Sakip Skepi nuk zgjodhi qetësinë e emigrantit të zakonshëm.
Ai zgjodhi përkushtimin.
Zgjodhi shërbimin.
Zgjodhi shqiptarinë.
Më 20 shkurt 1986, themeloi radion “Jehona e Shqipes”, duke krijuar një zë të fuqishëm për shqiptarët në Belgjikë.
Për 40 vjet rresht, pa u lodhur, me një energji të admirueshme dhe me një disiplinë shembullore, ai mbajti ndezur një vatër shqiptarie në zemër të Evropës.
Çdo e diel, në valët e radios, jehonte shqipja.
Jehonte kënga.
Jehonte historia.
Jehonte malli për atdheun.
“Jehona e Shqipes” nuk ishte thjesht program radiofonik.
Ajo u bë shtëpi shpirtërore e komunitetit shqiptar.
U bë urë lidhjeje mes brezave.
U bë tribunë e kulturës, identitetit dhe patriotizmit shqiptar.
Sakip Skepi nuk i shërbeu vetëm radios.
Ai i shërbeu kombit.
Ai ngriti zërin për çështjen shqiptare, për Kosovën në vitet e vështira, për të drejtat kombëtare, për humanizmin dhe për shqiptarët në nevojë.
Priti artistë, gazetarë, kineastë, intelektualë dhe bashkatdhetarë.
Dera e tij mbeti gjithmonë e hapur – si oda tradicionale shqiptare.
Me bujari, fisnikëri dhe zemër të madhe.
Një radio nuk mbahet vetëm – gazetaret që i dhanë zë “Jehonës së Shqipes”
Një vepër e madhe lind nga një vizion i madh, por u mbajtë gjallë nga njerëz që besojnë në të.
Pranë Sakip Skepit, ndër vitet e para të izolimit të Shqipërisë kontribuan patriotë të shquar me përkushtim dhe profesionalizëm si Kimete Mitrovica, Idriz Basha i Novosejt, Inxhinier Ismen Basha etj. Më vonë pas hapjes dhe fitores së demokracisë në Shqipëri e sidomos kur vërshoi Eksodi u bënë bashkëpunëtorë të radios, si artiste Anila Dervishi, gazetare Elona Zhana, Ledja Canaj dhe të tjerë, që me kulturën, zërin dhe seriozitetin e tyre ndihmuan në forcimin e këtij institucioni të rëndësishëm të diasporës shqiptare.
Puna e tyre meriton respekt.
Sepse për dekada, kjo radio nuk ka qenë vetëm transmetim.
Ka qenë mision.
Heronjtë e heshtur të arsimit shqip në Belgjikë
Ndoshta si padashur në atë sallë eventi madhështor mbeti në heshtje një tjetër sakrificë:
arsimi shqip në diasporë.
Mes të ftuarve ndodheshin mësues e veprimtarë që prej dekadash kanë punuar e vazhdojnë të punojnë me përkushtim që fëmijët shqiptarë të mos asimilohen, të njohin gjuhën, historinë dhe origjinën e tyre.
Ka njerëz që kanë dhënë vite të jetës pa asnjë shpërblim, vetëm që shqipja të mos humbasë.
Për 11 vjet rresht, edhe unë kam qenë pjesë e stafit mësimor, duke dhënë mësim pa pagesë, me bindjen se një komb jeton përmes gjuhës së vet.
Krah meje kanë kontribuar me përkushtim nën drejtimin e historianit Muhamet Shabani, pianistja Alisa Aliu, në edukimin muzikor; Ajshe Doçi në koreografi; Silvana Gjebrea në gjuhë, Sali Avdyli, edhe më vonë nën drejtimin e Dr. Agim Sylës, duke mbajtur ndezur dritën e arsimit shqip në Belgjikë.
Edhe ata meritonin një fletë nderi.
Sepse nëse radio mban gjallë zërin e kombit, shkolla mban gjallë shpirtin e tij.
Një jehonë që nuk shuhet
Në fund të asaj mbrëmjeje të paharruar, mbeti një ndjesi e fortë:
Se “Jehona e Shqipes” nuk është vetëm radio.
Ajo është histori sakrifice.
Është kujtesë.
Është mall.
Është identitet.
Dhe në qendër të saj qëndron një njeri që për katër dekada nuk e la shqipen të heshtë:
Sakip Skepi – një atdhetar i rrallë, një burrë me karakter të pathyeshëm, një shqiptar i brumosur me dashuri për atdheun, që e ktheu dhimbjen e mërgimit në mision kombëtar.
Sepse ka njerëz që jetojnë për veten.
Dhe ka njerëz që jetojnë për kombin.
Sakip Skepi i përket të dytëve.
Pas fjalimeve, ndarjes së fletëve të mirënjohjes dhe diskutimeve të pasura mbi rrugëtimin 40-vjeçar të “Jehonës së Shqipes”, mbi sfidat dhe mbarëvajtjen e saj në vazhdim, mbrëmja mori një tjetër ritëm – atë të festës shqiptare.
Në ambientet elegante të hotelit u shtrua një koktej i pasur, ku të ftuarit patën mundësi të ndanin kujtime, libra, biseda dhe emocione, duke forcuar edhe më shumë lidhjet njerëzore e shpirtërore të komunitetit shqiptar në Belgjikë.
Por ajo që i dha shpirt e dritë të veçantë kësaj mbrëmjeje ishte programi artistik.
Salla u mbush me tingujt e këngës shqiptare, me emocionin e recitimeve dhe me hijeshinë e valleve tona kombëtare.
Të rinj e të reja të veshur me kostume kombëtare shqiptare, si një tablo e gjallë e traditës sonë, sollën në skenë bukurinë e trojeve shqiptare përmes valleve plot ritëm, krenari dhe elegancë.
Jehuan këngë shqiptare që zgjuan mall, kujtime dhe dashuri për vendlindjen.
U interpretuan recitime artistike që prekën zemrat e të pranishmëve, duke sjellë në sallë frymën e kulturës dhe identitetit tonë kombëtar.
Në ato çaste, nuk dukej sikur ndodheshim larg Shqipërisë.
Brukseli dukej si një copëz atdheu.
Një Shqipëri e vogël, e mbledhur rreth gjuhës, këngës, flamurit dhe kujtesës.
Mes buzëqeshjeve, përqafimeve, fotografive dhe emocioneve të sinqerta, kuptohej qartë se “Jehona e Shqipes”, përtej radios, kishte ndërtuar ndër vite diçka shumë më të madhe:
Një familje të madhe shqiptare.
Një vatër ku nuk është ruajtur vetëm fjala shqip, por edhe zemra shqiptare.
Dhe ndoshta kjo ishte fitorja më e bukur e asaj mbrëmjeje:
Të shihje breza shqiptarësh, larg atdheut, por kaq pranë njëri-tjetrit – të bashkuar nga gjuha, kujtesa, kultura dhe dashuria për Shqipërinë ndiheshe vërtet krenare.

23 Maji 2026.
Sa mire qe kujtohen ata qe dhane contribute per clirimin e njohjen e Kosoves. Mr. Sabiti me vllazni kane dene kotribute Te shquare.Vine gna nje trev e bytycite qe Jane Kufi me Kosoven.
Kane miqesi e shoqeri te vjeter. Nderveti.
Byttyci? u dogj e u poqe gjat luftoj ne luften dyte boterore,krijoj nje batalion me commandant Ali Brahimin me 200 luftetare qe u inkuadruen ne brigaden e XXV te malaise gjakovves,se bashku me nje batalion te krahines kuksit -hasi me -TE vermin qellim sic ish te” premtuare” nga
Front antifashiste -”Aleatet”,dhe ”Resolutes te ”Bujanit”,”per bashkimin e kosoves me shqiperine”,
“‘D’ESHIRE E KA HERSHME E SHQIPTARVE KETEJ E ANDEJ KUFIRITE”
PTA bashkimin bombar”.
NE BYTYCE U STREHUA DHE CETA E GANI BEG KRYEZIUTE,QE NUK KISHTE QELLIM TJETER VEC LUFTE KUNDER PUSHTUSVE.
ATA NUK LUFTUANE KUNDER PARTIZANVE I KISHIN STANET DER ME DERE me CETEN E KOSOVES ME VONE BATALIONI ME KOMANDANT HASaN& E SHEBAN: HAXHINE e Shtab Qamil Brovina komisar etj.
NUK DISKITOHETVCertifikimi I personalitetit Ibfahim Rugova qevu be celsi I kosove ne te gjith boten
per nderkomtarizimin e Pavassise se Kosoves Dardane.
PO SHTU DHE Veptimtare:
DR.i SHKENCAE -NAIM SALI CUNG TAHR DEDUSHAJE.
EDHE KY INTELEKTUALE I SHQUARE NE KOSOV E USA.SHBAMERIKES KA DHENE KONTRIBUT te SHQURE.
KISHA SHKURE NE AMERIKE NE FUD VITIT 96,24.12.96.
DIASPORA USHTONT,SHKRuATE ,NJE RADIO FLISTE,GAZETAT ”ILLYRIA”,”,DIELll”-”Vatra” jepnin sinjalin per Kosoven,
Digjoim ne lajme flisin kryetari I deges P.d. Mr.Rrustem Ibra dhe Mr .Naim Dedushajn etj etj.
Mora telefon me doli Z.Rrustem Ibra u perezentova,i thash jame visitor ,por deshroj te vije ne demonstraten
Qe keni organizuar ne Washington DS., Cfare kushteshh keni?? Mr.Rrustemi tha :mjafton te keshe deshire me ardhe,ne ora 6-7 a.m.,Para perfaqesise diplomatike te shqiperise ne okb. ne New York(nuk I trogova qe aty punonte -diplomatic perfaqusis I shqiperise ne okb,
Mr..Sokol Necaj,i cili ishte vllaj I Gezim Necaj qe ish te bashkshoti I vajzes time Aljona F.Doci-Necaj
.mkd
Mr.Rrustemi me tha ne mengje Para autobusit,hajde te pim nga nje café ,faleminderit I thash, por kame dhe nje ”kerkes” me thrash kame dhe baxhanakun- Fatmit Hesen Filaj artiste Ansamblit shtetetit shqiptar “
A mund re vine ??,po tha me gjth qef artiste Jane kurdohere te mireseardhure.
Shkuem me dy autobus rreth 100 veta por atje u ben
Me dhjet fishes
Ne autobus u njohem me nje shqiptar nga STRUGA Dibra Madhe Prof. Muharrem Dika personalities erudid qe e njite, ,shume mire Kosoven, ”kroacin” ku ishte diplomure e gradure por dhe trojet shqiptare ne male te zi,serbi,maqedoni ,selanik ,janine Cameri e me gjere.
Entusiasem I madhe flamuj shqiptar,Amerikane , a thur je sheshin ” Skederbej” ,veshje kombetare nga te gjitha krahinate
Thirrje, fri Kosovo,ju es ej (free Kosiva,usa.usa).
Nje manifestim I jashtzakonshem,te rinje,te rejampleq plaka,femije te veshur me rroba kombetare,thirrje qe shkonin
Der ne kale te qiellit nga atlantiku ne Adriatic,,
Folen personalitete: USA ,kongtrsi,senatore,aktiviste, patriote shqiptar
Naimi”nipashi ”na ndihmoje ne nje lajm mortors qe e Ruaj sikujtim ne nje koruniz te Vogel-te vdekjes se NENES tone shume
Te dashur qe ne kushtete shumte veshtira me nje kujde e pune te made, rriti kater Jemima:
Halilin djali madh, Skenedrin I dyti,Fatbardhin i treti,,Saniene e katerra(ne fakte femija pare I ka vdeure e Vogel f. dhe gjashti
cur ish te ne arrati (me Fatbardhin 5 vjec,Sania 1.5v& vets shtatezene) dimrin e vitit 44 ne dragobi diten ne nje shpell
“‘Gjelysen” e Nate ne shtepin e dajes Sali Mani ,une e mbaj mend mire ate shpell,dy gure mbeshteture nje fleet cadre Na mbronte ,ne Anan tjetrin frynte veriu binte debore,lageshim ”quell” beheshim por shpresa qe do behej Nate e do shkonim ne shtepi tek s.m .Na mbante gjalle.
,,
Vllaj I Vogel qe lindi ne shpell ”partizani”pas dy mujsh vdiq(nga Kushner jashhtzakonishte te veshtira),
Une nuke didja c eshte vdekja , mendoja se do ngjallej cur te shkonim ne shtepi,Nena qante e dremiste pa pushim ne nuke denim
t’a pajtonim ,T’a ngushllonim.(”Nena e Partizait” Mr. Mujo Mehmet Bucpapaj- ngjarje e keture
22.8.90* Nene Rush Doci u kthye nga arrati me dy femje te vegjel per dore dhe te birin te vdekurr ne arrati ,kembet nuk I te hecte”Ajo ishte denuare nga ndjenja kombetare te mos merrte pjes ne varrim,qante e,mellenjehej tek sa
shikkonte nga shpatet e gjelisenit .dheiun qe hidhej mbi foshnjen e pafajshme”….)
Naimi(Dedushaj) eshte nga ktahinat krshnike te plave gucisr,Ne I kemi miqe e nip,mbesa shum qe shkelqejn ne pave- gus,kosove gjermani,usa,itali, angli,france e gjithandej.
Napa jan vllezrit , Johes e dr Naimit,-bis,Ismajl e Prof. dr. Isyf Isuf Zymer Tahir Dedushaj
Plav -Gusia Jane nip e daje me malin e gjakives.
Baba I
Ismalit dhe Isufite (Isufi zymer d.) ka jetuar eshte
e shkolluare nder daje imamn Sula krasnoqes( Prof, Rexhep
Man Dedushaj plav-gsia ender shekuj New York) ,ka lufture kinder nazi fashimit I rrjeshtuem ne brigaden e XXV te ushtrise shqptotere Ku isht komandant u ksaj Brigade major Veli Nimani Doci(se bashku me vllezer Shabanin & dr. Maxhun N.D. )+/
Velia,Isufin e perdori Si sekretyar-perkthyse , pa varnish se diinte sebokkroatisht
merrte dhe perkthysin frengjishesh e Isufin,
Ne nje aksion te beret nga brigade jugosllanve ne nje fshate Ku kishin bere repression e dhue,komandanti brig 25 Major Velia Nimani I kerkoi sqarim komandantit %%
nje takim.
Komandanti sab I tha delegurve per takim (Mehmet Bajramit,Ali Brahim,Selim Brahe,Hajdar Docit,,Deli Qerimit,Xhemal Bubrrecit,Shaban Nimani,,Mehmet Dermani ‘plav gusi ,Hasan Haxhia,Hasan Hyseni I kuksit ) Ne moron takim me perfaqsusit e Serb ja parashtruam kerkesatbe komdatit I shqiptarve V. N.(shih Prof. R.D.),, At a sorbet thane” ne je mi nje
Delegat Thotr ne per kete pune kemi ardh ”per sqim”
Serbishte ju the shukvde vetellke tote vu ne se kemi me j’a tregu qefin”
Ai qe fliste frengjishte nyk e kuptoj
Miter than te komandes Serb: ”le te vine”, se kemi me j’a kendue kengen”??
Isufi e kuotoje pert cha dmth???
Isufit j’a mbajten emrin shenim ne nje bllok??
Kur po nise per takim 7-8 vet. Isufi pyet komansatin Ku po shakeni??
Po shkojm ne takim??
Isufi I that:”atje duhet me shkure me shume forces se ”Thurin Kurth”
Atehere I thote oficerit informative merri 10-15 veta e nga 5-10 cata per battalion..
Kur shkojn Para Kermandes kerkojn kushte berabata,sigurimi e bisedimi….,,,,
Komandant V,.Nimani I than” supozojm aksident”??
Qeveshte I pa besushem”
“‘po u persert ne fillojm luften kunder jush”.”jo veteme
brigade(me efektiv 2000. Luftetare) qe perbehet Edhe nga Kosovar .por mobilizojm die populilin.”
Nuk ndodhen me reprezalje Sa qem atje”
Me vine ndryshoj puna ”vllazrim bashkim”
Por cur Jane kthyer Isufin ka hy ne shkollen e ofiverave ne tirane,ku per Pak kohe Veli Nimani ishte professor.
Isufit i ka beer pershtypje p’se Veliu ne dispozicione,komandant battalion paraushtara
Ishe( student ushtarak 26-31 oficer karrjere 31 2.0
.43
Antar I grupit oficerave pro demolrat me pergjegjes ali Sh shkupin,bedri spahin,ne grupin pergjegje Asim Vokshi president, Veliu ,prek gjeto u,mehmet bajraktari.10.3.43 kryetate I kshillit pare malaise gjakoves,antare I cetes kosoves me tre vallezer: ali shabani dr.Maxhun nimani ,antare i kshillit gjakove0vjesht 42(prof z.rexha)
Antare I kshilit e shtabite kosovesv.43(fadil Hoxie doc a,sh,sh,)
Kryetar kshillit krasniqesvvjesht 43 doc.a.sh.sh
Komandant I zone operative tripods 10.7.44,
zv commandant I zones tret operative shkoder,lezb, puke,,mirditre),kukes tropoje,(general q.kapisyzi), komandant I zones operative te Rrafshit Dukagjinit Kove(ismet Shaqira me kujtohet),organizator I conferences bujanit,nenshkruse e kerkuse I komseguent I vendosure resolute per referendum kosoves e rrafshit duagjinit ne Kosov e shqiperi,kembngulese I ”bashkimit” kombetare kjo I shkaktoj dhe ekzekutimi ,bashkpunuse I p….motra,shqiperi jugosllavi.etj.
Komandant me garden majored I brigades XXV te ushtrise shqiptar qe u quajte ..”shvinisrte” Se luftetare e sag thonin”kosova I takon shqiperise se jane shqiptar ne Tokat e tyre denbabaden” dardane” informacion dergure K.q.p.k.sh.. nag
fushe Kosovar 17.nentore 44 s.p.dv.
Pa beer nje viti kthimi nga
Kosovar u hap ”lajmi enigmatic I pa besushem lakmi u via aksidentalisht ?? Si sot nuke besono
por isufi ish te edhe
ai ne ndjekje Si shume Kosovar tjere’ve kthyer,denuare internal d
e asgjesure andej e ketej kufiri(politikane liri belishovva e denure ashper nga partial saj padretsisht shame ashper
)
Isufi E kuton qe Ai emri qe mbajtenn shenim ne bllok serbet
Ne Kosovo e ndiqi ne shqiperi .
shkoj plav gusi u be arsimtre .
Sigurimi si e ndoqi Veliune ,nipie Isufin etj
etj e mc xhaxhin Cung Tahirin I pushkatuane.
In Memory
28.10.46
Faleminderit
Thek You
Fatbardh Doci
Scientific Collaborator
New York
28.10.2018