VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Mirupafshim nga stratosfera! – Nga Elida Buçpapaj dhe Skënder Buçpapaj

By | June 18, 2018
2 Comments
  • author avatar
    Anonymous 1 year ago Reply

    Lum si ju!!!
    Është vërtetë madhështore çfarë bëjnë këta njerëz!

  • author avatar
    Bujar Llapaj 1 year ago Reply

    Lum si ju!!!
    Është vërtetë madhështore çfarë bëjnë këta njerëz!

Komentet

KËNGA E RRUGICAVE – Poezi nga FABIO PUSTERLA – Përktheu SKËNDER BUÇPAPAJ

Ishin rrugicat

humbur në barin e livadheve,

humbur në këneta ose mes gurëve.

Ishin pak ngjyra

të zbërdhylta mes gurëve.

Ishte dega e thyer

që gjuante si një hark, dhe fieri

në njëfarë vendi përkulej mbi një pellg.

Ishin shenja të zbehta të hapave tanë.

 

Ishin, poshtë gurëve, gozhda, una zjarri,

një merimangë, ishin teha të mprehur, peizazhe kalldrëmesh.

Ishte një fytyrë e njohur

tek zvarritej pluhurit, që hapat

e kthenin prapa.

Humbur në ditët e shkuara

ishin fushat e zeza.

 

Zvicra kujton 100 vjetorin e Dinastisë Knie, familjes cirk

VOAL – Dinastia Knie ka arritur moshën njëqind vjeç. Një synim historik, ai i familjes cirk, i cili gjithashtu do të festohet me një film dokumentar të prodhuar nga PRG. Falë kësaj pune, do të ritregohen ngjarjet dhe piketat e Knies, e cila me këtë rast ka përgatitur edhe një turne të organizuar shkëlqyeshëm.

Tifozët zviceranë mund të shijojnë shfaqjet e vëna në skenë.  Sekreti i suksesit të tyre, shpjegoi Fredy Junior Knie: “Ne kemi respektuar gjithmonë publikun, i cili kurrë nuk duhet të zhgënjehet. Thelbesore është që gjithmonë të ruhet cilësia më e lartë”.

Në San Mamete, me Morris. In Memoriam – Poezi nga FABIO PUSTERLA – Përktheu SKËNDER BUÇPAPAJ

Les dieux ont toujours soif,

n’en ont jamais assez.

George Brassens

 

Është e shtuna e të shtunave, në verë,

dhe dita është thuajse e ëmbël, këtu në bregliqen.

Vetëm një valëz, pra, ose një pëshpërima e një drite

në rrjedhën e turbullt të kujtimeve,

të risjell mes nesh, Dante, duke të thirrur

nga koha jote e dikurshme. Psikopat,

paranoiak, thoshte njëherë ajo figurë e bukur

e mësuesit: katërmbëdhjetë?

pesëmbëdhjetë vjeç?

Por prapa shpine lije një rrugë të gjatë

Kështu grumbulloheshin makthet,

plagët, lëndimet. Pastaj erdhi vorbulla

e tradhtive dhe revoleve, keqkuptimi

për shkak të biletës së hyrjes, vdekja

të cilën askush ndoshta nuk e donte, pikërisht fundi

më absurd, me formën dhe buzëqeshjen

e një laku. Por më herët, shumë më herët

plagosja, në fjalët

dhe në gjestet: zotërime të pakufishme

hithrash. Dhe shfaqet në fund

vetëm një çështje fati: kush e ka pasur

e kush jo. Xhuzepja, Armandoja,

Luçija nga ballkoni, në Balernë,

ai me pushkë, në bodrum, e shumë të tjerë

miq të humbur, të cilët tani i kujtojmë me ankth.

E marramendje, gjithashtu: shtegu kalonte andej.

Ajri frymëmerret, shijohet. E di për lulevilet.

Më 10 tetor 1901 lindi skulptori i shquar zviceran Alberto Giacometti

VOAL – Një skulptor i famshëm për figurat e tij njerëzore, Alberto Giacometti lindi më 10 tetor 1901 në Borgonovo (Zvicër) në mes të Val Bregaglia, nga Giovanni, një piktor neo-impresionist dhe mësuesi i tij i parë, dhe Annetta Stampa. Më vonë ai do të marrë pjesë në Ecole des Beaux-Arts dhe Ecole des Arts et Metiers në Gjenevë.

Më 1921, pas një fëmijërie thelbësisht të lumtur, ai u transferua në Romë për të studiuar mjeshtrit e mëdhenj të së kaluarës. Anëtarët e familjes e lehtësojnë atë në të gjitha mënyrat e impresionuar nga talenti i tij i madh, i manifestuar plotësisht në një moshë të re (është i famshëm një portret i nënës së tij i bërë me plastelinë gjatë viteve të shkollës së mesme).

Gjatë studimeve të vetmuara ai u bë i apasionuar pas punës së Tintoretto dhe Giotto të cilët e frymëzuan me idenë e krijimit të një arti të lirë nga intelektualizmi, që synonte – anasjelltas – në origjinën e tij primitive apo edhe primitive. Në këtë periudhë interesi i tij për antropologjinë është i fortë, në këtë të ngjashme me shumë nga bashkëkohësit e tij (Pablo Picasso mbi të gjitha).

Më 1922 u vendos në Paris për të ndjekur kurset e skulptorit Antoine Bourdelle, duke eksperimentuar pjesërisht me metodën Kubiste. Siç mund ta imagjinoni, jeta e një artisti të ndërgjegjshëm dhe avangard si Giacometti nuk mund të jetë e lehtë, aq shumë sa që, pasi hapi një studio me vëllanë e tij Diego (i cili më vonë do të bëhet asistent i tij deri në vdekjen e tij) , për të jetuar, ai nuk përton të dizajnojë mobilje.

Giacometti në hulumtimin e tij të pandërprerë nuk mund të anashkalojë Surealizmin e ri, dhe në fakt ndan me disa prej bashkatdhetarëve të tij që banojnë në kryeqytetin francez simpatitë për këtë lëvizje.

Nga viti 1927 ai filloi të ekspozojë skulpturat e tij të para surrealiste në Salon des Tuileries. Suksesi më në fund troket në derën e tij, duke i dhënë mundësinë për të hyrë në një turne më prestigjioz, i cili i lejon atij të hyjë në kontakt me personalitete të jashtëzakonshme artistike si: Arp, Mirò, Ernst dhe Picasso ose shkrimtarë si Prévert, Aragon, Eluard, Georges Bataille etj. Queneau. Ndër të tjera, një partneritet i fortë lindi me Breton, themeluesin e lëvizjes surrealiste, për të cilën ai shkruan dhe vizaton në revistën “Surrealizmi në shërbim të revolucionit”.

Por Giacometti ndjen gjithashtu nevojën për t’u rikthyer në temën e “ngjashmërisë absolute” dhe, pas vdekjes së babait të tij në 1933, përfundon një periudhë e re e praktikës. Nga 1935 deri në 1940 ai u përqëndrua në studimin e kokës, duke filluar nga pamja, selia e mendimit. Ai gjithashtu përpiqet të tërheqë figura të tëra, në një përpjekje për të kapur identitetin e qenieve njerëzore individuale me një shikim të vetëm. Në këtë periudhë ai afrohet me Picasso dhe Beckett, dhe vendos një dialog me Jean-Paul Sartre që shpesh do të ndikojë në veprat e të dyve. Ai i kaloi vitet e Luftës së Dytë Botërore në Gjenevë.

Më 1946 u kthye në Paris dhe gjeti vëllain e tij Diego, duke u futur në një fazë të re artistike gjatë së cilës statujat u zgjatën dhe gjymtyrët e tyre u shtrinë në një hapësirë ​​që përmbante dhe përfundoi ato.

Në vitin 1962 ai mori çmimin e Madh për skulpturën në Bienalen e Venecias.

Vitet e fundit janë përplot me aktivitete frenetike dhe një vazhdim i ekspozitave të shkëlqyera në të gjithë Evropën. Megjithëse i sëmurë rëndë ai shkoi në New York në vitin 1965 për ekspozitën e tij në Muzeun e Artit Modern. Si punimin e tij të fundit ai përgatiti tekstin për librin “Paris pa fund”, një sekuencë prej 150 litografish në të cilat rrjedhin kujtimet e të gjitha vendeve të jetuara .

Ai u nda nga jeta më 11 janar 1966; varri i tij është në vendlindjen e tij në Borgonovo, afër prindërve të tij.

Një nga skulpturat e tij prej bronzi, “L’homme qui marche I” (Njeriu në këmbë), u shit në ankandin e Sotheby në fillim të shkurtit 2010 për rreth 75 milion euro: është çmimi më i lart në botë i paguar për një vepër arti./Elida Buçpapaj

Peizazh – Poezi nga FABIO PUSTERLA – Përktheu SKËNDER BUÇPAPAJ

Këtu bie shi për ditë të tëra, nganjëherë edhe me muaj.

Gurët janë të zes nga rrebeshet,

shtigjet të rënda.

 

Buzë kanaleve:

fultere, teneqe të zeza. Një valixhe

e katramuar.

 

Një fill vaji pikon

mbi zall. Sipër: beton.

Nëse e rrëmih tokën: lyshtëra,

tulla të cifluara, dhëmbë lepuri.

 

Mund të presësh zhurma njerëzore,

hapa, topa tenisi. Zëra rastësorë.

Çdo copëz është e pranishme, ndonëse e padobishme.

 

Duke qenë zbrazëtirë këtu ka vend për të gjithë,

e ajo pakgjë që është, më mirë të mos ishte.

Edhe binarët janë mrekullisht vendnumëro,

edhe hardhucat të palëvizshme, vagonët

të harruar.

 

E pastaj koteci i pulave. Gjërat pa histori.

Ose jashtë. Një karrocë dore

që nuk ka rrota. Një pus. Një kalbësirë e thatë

që nuk ka fund. Emri i një marroku:

Luixhino. Pupla brenda rrjetës së pulave.

Vrima brenda rrjetës. Intriga të thyera.

Kjo që ju nuk e quani mizori.

 

Unë jam ky: asgjë.

Dua atë që jam, fortësisht.

Dhe fjalët: askush tani nuk m’i vjedh dot.

 

Revista zvicerane: Shqipëria “Kina e vogël e kuqe Europës”, me 25 mijë policë, fëmijët informatorë të Sigurimit, priftërinj fshesaxhinj!!

Dashnor Kaloçi/ Memorie.al publikon artikullin e plotë të gazetares zvicerane, Claire Hollingworth, e cila në vjeshtën e vitit 1969 erdhi e kamufluar si turiste në Shqipëri dhe shëtiti për disa ditë nga veriu në jug të vendit tonë. Shkrimi i saj, i botuar në një nga revistat e agjencisë “Argus Internacional de la Presse” në 1 tetor të atij viti, i cili ishte tejet diskretitues dhe që i bënte një radiografi të plotë regjimit komunist në Shqipëri, iu dërgua menjëherë Ministrisë së Punëve të Jashtme në Tiranë nga ana e ambasadës sonë të akredituar në Bernë. Dhe shënimi i shefit të kabinetit të sekretarit të Komitetit Qendror të PPSH-së, Ilo Kodra, i cili në shkresën zyrtare ka shënuar: “Shkrimin e asaj të poshtrës e pa shoku Ramiz dhe nuk bëri asnjë vërejtje”

 

Në këtë shkrim po botojmë të plotë artikullin e revistës zvicerane “Argus”, të titulluar “Shqipëria, Kina e vogël e kuqe në Europë”. Artikulli në fjalë i datës 1.10.1969 i bën një “radiografi” të plotë gjendjes politike, ekonomike, dhe sociale të Shqipërisë së viteve ’60-të. Revista zvicerane specifikon dhe njëkohësisht godet rëndë realitetin e hidhur të regjimit komunist shqiptar të atyre viteve dhe veçanërisht të sistemit social, që ai regjim ndërtoi me aq bujë. Në këtë artikull bie në sy fakti që në të gjitha komentet e bëra nga gazetarja zvicerane me origjinë britanike, Claire Hollingworth, përmendet fakti i “Përdorjes në mënyrë brutale” të popullit shqiptar nga policia sekrete, e quajtur ndryshe edhe Sigurimi i Shtetit. Një tjetër aspekt interesant i cituar në këtë shkrim nga Claire Hollingworth është padyshim edhe jetesa tejet e vështirë, kushtet e vështira të punës dhe gjendjes ekonomike në të cilën jetonin shqiptarët si dhe mënyra e pabesueshme se si ata po i përballonin të gjitha këto vështirësi. Titulli domethënës “Shqipëria, Kina e vogël e kuqe në Europë” tregon në mënyrë të qartë karakterin represiv të regjimit të Enver Hoxhës, i cili ishte i ndikuar nga Revolucionit Kulturor Proletar, që kishte nisur në Republikën Popullore të Kinës dhe që ishte adoptuar e zbatuar me brutalitetin më të madh nga politika e Tiranës zyrtare anembanë Shqipërisë. Njëkohësisht në artikullin në fjalë tregohen qartë përpjekjet e vazhdueshme dhe të dhimbshme të popullit shqiptar për t’iu përshtatur me vështirësi kinezërimit të çdo aspekti të jetës politike, ekonomike, kulturore dhe sociale shqiptare. Por rëndom siç ndodhte në ato vite, qeveria shqiptare e shikonte me përbuzje dhe e injoronte këtë artikull të revistës zvicerane si dhe të gjithë artikujt e tjerë, duke i etiketuar si joreale dhe të pavërteta, pasi Shqipëria socialiste konsiderohej me pompozitet si “fanar ndriçues në brigjet e Adriatikut”. Ky shkrim i botuar në pamfletin politik dhe satirik zviceran “Argus”, tregon qartë se si regjimi komunist i Enver Hoxhës tentonte me çdo kusht që t’a paraqiste Shqipërinë në botë si një vend liberal, me një zhvillim të hatashëm ekonomik, si dhe një parajsë sociale për të gjithë shqiptarët. Por ky artikull, i parë me sytë e një gazetareje perëndimore, nuk do të ishte gjë tjetër, veçse një përcaktim tejet i saktë për gjendjen e mjeruar të Shqipërisë së atyre viteve. Ky artikull u monitorua në kohë nga ambasada shqiptare në Bernë, e cila ia dërgoi Ministrisë së Jashtme në Tiranë, duke e kthyer botimin e tij në një “problem” me rëndësi diplomatike dhe shtetërore. Por si gjithmonë Tirana zyrtare duhej t’i injoronte dhe t’i tejkalonte pa zhurmë dhe pa bujë këto artikuj bombastikë, pasi shqiptarët nuk duhej kurrsesi të merrnin vesh për komentet e bëra të botës perëndimore rreth komunizmit shqiptar. Por ky artikull nuk do të ishte i vetmi, pasi përgjatë gjithë periudhës së “Luftës së Ftohtë”, të shumta do të ishin artikujt dhe komentet e shkruara nëpër revistat dhe gazetat e ndryshme europiane dhe botërore në drejtim të gjendjes së mjeruar politiko-ekonomike që do të kalonte Shqipëria e Enver Hoxhës deri në rënien përfundimtare të sistemit diktatorial komunist shqiptar në vitin 1991. ( Nëntitut janë redaksionalë, por të shkëputur integralisht nga artikulli I revistës zvicerane, “Argus”)

ARTIKULLI I PLOTE I GAZETARES ZVICERANE “ARGUS”
         Revista zvicerane
(Përkthim) Kina e vogël e kuqe në Evropë

“Në Shqipëri ku puna kryesore është 100 për qind puna e krahut, ku kishat dhe xhamitë janë ilegale dhe fëmijët veprojnë si informatorë të policisë së fshehtë.
Tirana, kryeqyteti i Shqipërisë është i vetmi post i përparuar i Kinës në Europë, në Perëndim, është një qytet i shkretë. Nuk ka trafik dhe ndonjë makinë e rrallë zyrtare është e vetmja lëvizje në rrugën e re dhe të gjerë, që pret qytetin e vjetër ku formon pjesën e vjetër impozante karshi pallatit të kulturës, faltore lokale komuniste.
Në çdo mur shkruhet për veprat e Presidentit Enver Hoxha, Mao Ce Dunit dhe për Revolucionin e lavdishëm. Për mungesë argëtimi, grupe të ndryshme njerëzish mblidhen këtu çdo mbrëmje për të bërë muhabet dhe njëkohësisht dëgjojnë me vëmendje nga altoparlantët, lajmet ndërkombëtare dhe lajmet e vendit.

Burrat flasin gojë më gojë, se kanë frikë të ankohen për konditat e sotme dhe flasin me nostalgji për të kaluarën, bile edhe në familje e me miqtë, sepse puna e tyre, shtëpitë, pushimet, bile biçikletat që ata ëndërrojnë të blejnë gjatë pesëvjeçarit, janë të shkruara në dosjet e policisë sekrete. Para dy vjetësh, mjekrat u ndaluan dhe çdo kishë e xhami u mbyll përfundimisht. Ndërsa fytyrat u rruan me hidhërim, të rinjtë në mënyrë të pandershme dhe në shenjë hakmarrjeje përdhunuan çdo vend varri dhe i zëvendësuan ato me kujtimet e luftës, duke vënë në to yllin e kuq. Me teori, kishat dhe xhamitë e bukura ruhen nga shteti komunist si monumente kulture, por me dy përjashtime, ose merren nga ushtria dhe bëhen kazerma e nevojtore, ose shkatërrohen plotësisht.

“Enveri u tremb në ’67-ën, se mos rusët rimerrnin bazën”

Klikën sundonjëse shqiptare e kapi paniku kur flota ruse hyri në Mesdhe në vitin 1967, sepse ata besonin se Bashkimi Sovjetik do të orvatej të ripushtonte Bazën Ushtarake Detare që ata patën ndërtuar në Sazan, një ishull në hyrje të portit të Vlorës-para se të ndodhte përçarja midis Moskës dhe Tiranës e kur Enver Hoxha u bashkua me Pekinin. Në të vërtetë ekzistonte frika që rusët ta pushtonin me forcë. Kjo shkaktoi që dy vjetët e fundit të shtohej dhuna dhe tirania, sepse anëtarët e tjerë të Byrosë mendonin se pushteti rus ishte humbje e pushtetit, privilegjeve dhe ndoshta e jetës së tyre.

Diplomatët kinezë, që janë më pak të afruar se të huajt se sa zyrtarët shqiptarë duken të shqetësuar. Kjo për arsye ushtarake edhe psikologjike, për të mbajtur bazën e tyre të vetme në Perëndim. Kontrolli nga ana e kinezëve në hyrje të Adriatikut, siç besojnë ata, është një kundërmasë për Italinë dhe vendet e NATO-s, ashtu siç është për rusët e Marshallin Tito. Kur udhëheqësi jugosllav do lejë pushtetin, sipas pikëpamjes së tyre, do të bëhet shumë e rëndësishme nga ana strategjike. Për më tepër, Shqipëria është një bazë e rëndësishme për transmetimin e lajmeve dhe propagandës së Mao Ce Dunit, për zemrën e Evropës dhe Afrikës, si dhe një terren tërheqës dhe i përshtatshëm me male të larta dhe me plazhe për përgatitjen dhe stërvitjen e rinisë komuniste të këtyre rajoneve. Kur kinezët vendosën një vit më parë të përkrahnin Hoxhën dhe ta ndihmojnë atë për të mbajtur kontrollin e Shqipërisë, ata shpallën planin e fundit pesëvjeçar dhe paraqitën një program të gjerë të industrializimit. Filluan të ndërtojnë një seri hidrocentralesh dhe eksportet e tyre drejtojnë ndërtimin e digave, rrugëve, lidhjeve hekurudhore, stacione të radarit dhe radios, baza të raketave dhe poligone, për të cilat ushtria shqiptare u siguron krahë pune të ndihmuar nga civilë, që drejtojnë këto projekte. Betoni prodhohet në fabrika të blera në Bllokun Lindor, shufrat e hekurit që përdoren dhe tubat janë të prodhimit rus e polak, ose çek. Kinezët janë me fat se puset e vajgurit në Shqipëri prodhojnë një milion ton naftë dhe asfalt për asfaltimin e rrugëve të reja.

Zonat malore dhe sidomos në pjesën jugore të vendit, të shpyllëzuara nga italianët, tani kinezët po i shkatërrojnë plotësisht. Para se të ndodhte kjo, popullsia është larguar nga zonat malore ku kishte jetuar në shekuj në fshatrat të fortifikuara dhe në çifligje, duke u marrë me banditizëm ose me luftë guerile.
  “Fëmijve në shkollë u mësohet të raportojnë çdo gjë”

Milje të tëra kodra të tarracuara nuk kultivohen më, fshatrat e shkatërruar e mbështesin faktin se ushtria i detyron fshatarët të punojnë në fabrika të thjeshta. Plus 25.000 policëve të fshehtë, ka edhe një grup burrash dhe grash, që punojnë me ta në ndërtimet civile dhe në forcat e mbrojtjes, si dhe fëmijët përdoren në mënyrë të djallëzuar për të bërë terror, që nga mosha 5-6 vjeç, kur ata shkojnë në shkolla për herë të parë, atyre u mësohet të dëgjojnë dhe të raportojnë çdo gjë që dëgjojnë në shtëpi dhe në rrugë dhe që nuk është në favor të Presidentit Enver Hoxha apo Mao Ce Dunit. Gjithashtu, u mësohet të recitojnë deklaratat banale të udhëheqësve, ashtu siç recitojnë fëmijët angleze vargjet fetare.

Muret e një shkolle pashë se ishin mbushur me piktura humoristike të spiunëve “nazistë”. “Nazistë”, përdoret si një fjalë për njerëzit e Perëndimit, që nuk janë komunistë dhe që duan të fotografojnë uzinat dhe tanket. Fëmijët janë mësuar të venë duart para operave të lenteve të aparateve fotografikë dhe ta rrethojnë “nazistin” duke e kërcënuar deri sa të vijë policia.

Siç e di unë, fëmijët i ekzagjerojnë udhëzimet duke pështyrë dhe duke hedhur gurë, domate dhe vezë të prishura ndaj ndonjë të huaji të pafat.
Filatelia kombëtare në vendlindjen e Hoxhës, ku turistëve u lejohet të bëjnë fotografi, unë u ndoqa nga një grup prej 50 fëmijësh.

“Priftërinjtë me 3-4 gjuhë të huaja, fshesaxhinj, murgeshat në lavanderi”

Komunistët kanë diçka të përbashkët me doktrinën myslimane, e cila e quan diçka të turpshme marrjen në fotografi të qenieve njerëzore, prandaj s’ka dyshim që të gjithë njerëzit kanë frikë të fotografohen. Drejtimi kryesor këtë është 100 për qind puna e krahut. Ish-priftërinjtë që dinë nga 3-4 gjuhë të huaja, janë bërë fshesaxhinj, ndërsa murgeshat me diplome Infermiere, i gjen duke pastruar dërrasat ose në lavanderi dhe ndonjë ditë shkojnë si punëtore te ndonjë grua e sëmurë e ndonjërit nga anëtarët e Byrosë Politike.

Burrat dhe gratë nuk mund të ndryshojnë punën e tyre, gratë janë të detyruara të punojnë tre muaj pas lindjes së tyre. Punonjësit e fermave zakonisht rrojnë në qytete dhe sillen në punë me makina të vjetra të markës ruse. Pjesa më e madhe e mjeteve bujqësore është e prodhimit të vjetër italian dhe 90 për qind e plugimit dhe e punëve të tjera bëhen me kuaj, mushka dhe gomerë. Shirja e të lashtave behet si 300 vjet më parë, ashtu siç i kemi parë në pikturat e varreve egjiptiane.

Kombinati i tekstilit është i ndriçuar mirë dhe me ventilatorë, por maqineritë janë blerë para pesë vjetëve në Bashkimin Sovjetik, Gjermaninë Lindore dhe në Kinë. Ato janë tamam si makineritë që janë përdorur në Lankaster në vitin 1920, 1/3 e këtyre makinerive rrinë kot për shkak të pjesëve të këmbimit dhe mekanikës së kualifikuar.

“Nuk lejohen libra dhe revista të huaja, ka 5 mijë kinezë”

Si oficerët e policisë sekrete, ashtu edhe ata të kontrollit rrugor, përdorin motoçikleta me shenjën Nr. 1, ndërsa më pak se 2 për qind të 1300 punëtorëve përdorin biçikleta me shenjën Nr. 2. Asnjë libër apo gazetë e huaj nuk lejohet në këtë vend, me përjashtim të atyre kineze, të tjera nuk lejohen. Gjithashtu, është i ndaluar dhe dëgjimi i stacioneve të radiove të huaja. Asnjë shqiptar nuk lejohet të flasë me të huajt pa qenë prezent shoqëruesi dhe çdo i huaj, që largohet nga hoteli ku banon, ndiqet dhe vazhdimisht ndalohet dhe i thuhet të kthehet. Mund të flasësh në telefon me Pekinin, por është e ndaluar të flasësh me Italinë dhe Europën. Kinezët që përdorin makina të prodhimit të ri rus, udhëtojnë zakonisht në grupe pre 4-5 vetash dhe besoj se në këtë vend ka 4000-5000 kinezë.
Është e “çuditshme”, një grua plakë me tha: “Unë tani duhet të lutem që të më çlirojnë rusët, sepse unë e di se nuk kemi shpresë për ndihmë nga Perëndimi”.

(Ky është përkthimi i një cope gazete).
Tiranë më 1.10.1969
SHENIMI I ILO KODRES, SEKRETARIT TE RAMIZ ALISE
Shokut Ramiz

Letra përcjellëse e këtyre gazetave të prera është nga agjencia zvicerane “Argus”, “Argus Internacional de la Presse S.A., e shërbimit për gazetat e huaja me përmbajtje politike, ekonomike, letrare, teknike, shkencore etj.
Bashkëngjitur kjo agjenci dërgon një artikull të botuar nga një e poshtër, që paska ardhur si turist në vendin tonë. Artikulli që bashkëngjitet, mbushur plot shpifje, titullohet “Në Shqipëri ku puna kryesore është 100 për qind puna e krahut, ku kishat dhe xhamitë janë ilegale dhe fëmijët veprojnë si informatorë të policisë së fshehtë”.

Shënim
E pa shoku Ramiz dhe nuk bëri vërejte
Nga shoku Ilo më dt. 14.10.1969

Memorie.al

Më 6 tetor 1887 lindi arkitekti gjenial zviceran Le Corbusier

VOAL – Charles-Edouard Jeanneret (i cili më vonë supozoi, duke kujtuar paraardhësit nga babai, emrin e artit Le Corbusier), lindi në 6 tetor 1887 në La Chaux-de-Fonds, Zvicër, ku studioi në shkollën e artit, duke u orientuar atëherë, me këshillën e mësuesit të tij Charles L’Esplattenier, drejt arkitekturës (por, përveç që ishte arkitekt, ai ishte gjithashtu një planifikues, piktor, skulptor, urbanist dhe shkrimtar).

Në moshën katërmbëdhjetë vjeç, ai u regjistrua në Shkollën e Arteve të qytetit të tij të lindjes dhe kur u bë tetëmbëdhjetë vjeç ai ndërtoi shtëpinë e tij të parë. Nga viti 1906 deri më 1914 ai udhëtoi në shumë vende evropiane, duke qëndruar kryesisht në Vjenë, ku ra në kontakt me qarqet vjeneze të Sesionit, dhe në Berlin, ku, në studion e Peter Beherens, ai u takua me Gropius dhe Mies Van der Rohe. Duke vizituar qytetet kryesore italiane, ai vizaton një skicë të bollshme të arkitekturës së të kaluarës me shënime dhe shënime mbi materialet, ngjyrat, format. Kjo i lejon atij të përvetësojë një prejardhje kulturore që i ka rrënjët në të kaluarën dhe të nxjerrë në pah pasionin e tij për arkitekturën, përkundër faktit se ai kurrë nuk ka përfunduar studime të rregullta në këtë fushë.

Vetëm rreth vitit 1920 ai filloi me të vërtetë të punojë si arkitekt. Gjatë mësimit ai punoi në Berlin dhe më pas në Paris, ku do të ketë mundësinë të thellojë interesin e tij për pikturën moderne.

Fillimisht ai punoi në studion e Auguste Perret (deri më 1922), pastaj me Pierre Jeanneret ai hapi studion e tij të arkitekturës mitike në Paris, e vendosur në 35 Rue de Sèvres. Në të njëjtën periudhë, ai themeloi revistën me A. Ozenfant dhe Dermèe “Avant-garde. L’Esprite noveau”. Pothuajse menjëherë kundërshtuar nga akademikët për stilin e tij të supozuar revolucionar, ai njihet më pas në të gjithë botën, duke lënë një gjurmë të pashlyeshme dhe të thellë në konceptet moderne arkitekturore dhe urbanistike. Problemi themelor me të cilin përballet arkitekti ka një aspekt të dyfishtë: nga njëra anë organizimi i hapësirës urbane, në mënyrë që qyteti të mund të strehojë lehtësisht masat e mëdha të punëtorëve të të gjitha niveleve shoqërore, të lidhura me aktivitetet bashkëkohore, nga ana tjetër të ndërtojë ndërtesa në gjendje të plotësojnë nevojat e jetës kolektive dhe individuale të atyre masave të njëjta.

Sistemi i tij i projektimit, pra, bazohet në përdorimin e sistemeve racionale, me forma dhe forma jashtëzakonisht të thjeshta, sipas parimeve të “Funksionalizmit”. Për më tepër, shumë metoda të reja inxhinierike u prezantuan nga Le Corbusier. Kulmi i sheshtë me kopsht të varur, për shembull, paraqet një kontribut të rëndësishëm të arkitekturës: formohet nga një hapësirë ​​e madhe e vendosur në brigjet e rërës, me shtimin e sipërfaqeve të mëdha të gjelbërta të vendosura poshtë shtëpisë. Në eksperimentimin e tij të palodhshëm ai arrin të prekë edhe ekstremitetet e kundërta në një larmi gjuhësh plastike, siç dëshmohet nga vilat La Roche-Jeanneret dhe Savoye (1929/31),), “the d’abitation Combined” of Marseilles (1947/52 ), Kapela e Notre-Dame-Du-Haut në majë të një kodre me pamje nga fshati Ronchamp (1950/54), manastir i Dominikanëve La Tourette, La Maison De L’homme në Zyrih dhe Spitali i Venecias.

Në të njëjtin vit ai tregoi projektin e tij për një qytet për tre milion banorë në Salon d’Automne, i cili do të jetë një gur themeli për studimet e ardhshme urbane.

Një vit më pas ai botoi “Drejt një arkitekture”, libri më i rëndësishëm arkitekturor i gjysmës së parë të shekullit të kaluar, një manifest eksploziv në të cilin ai pretendon se angazhimi për rinovimin e arkitekturës mund të zëvendësojë revolucionin politik, mund të arrijë drejtësinë social. Libri trajton tre nga pesë pikat: pilotin, çatitë e kopshtit dhe dritaren e shiritit. Këtyre tre elementëve do t’i shtohen disa vjet më vonë fasada e lirë dhe plani i lirë. Ato janë “pesë pikat e një arkitekture të re” të famshme të aplikuara me qëllimin teorematik në një nga veprat më të rëndësishme të racionalizmit arkitektural, vilën Savoye në Poissy të vitit 1929.

Në vitin 1927 ai fitoi çmimin e parë në një konkurs ndërkombëtar të ideve për projektin e pallatit të Lidhjes së Kombeve në Gjenevë. Projekti asnjëherë nuk u realizua.

Në 1925-29 u zbatua projekti i tij për Centrosoyus (Ministria Qendrore e Planifikimit Ekonomik) në Moskë; në 1932 u ndërtua Konvikti Zviceran i Universitetit Cité në Paris. Më 1936 Le Corbusier projektoi selinë e Ministrisë së Arsimit të Brazilit në Rio de Janeiro.

Ndër projektet e planifikimit urban të zhvilluara nga Le Corbusier, vlen të përmenden ato të Algiers (filluar në 1930), të San Paolo, Rio de Janeiro, Buenos Aires, Barcelona (1933), Gjenevë, Stokholm, Antwerp dhe nga Nemour (1934).

Një nga projektet e tij për një muze të ri u realizua në Tokio në 1929.

Në ato vite, atëherë, ai shkroi një libër të rëndësishëm për problemet që lidhen me planifikimin e qytetit, La Ville Radiouse, i cili u botua në 1935.

Nuk do lënë jashtë vëmendjes prodhimi i tij jo rreptësisht arkitektonik, por më shumë i lidhur me dizajnin. Mobiljet e Le Corbusier, për shembull, të krijuara me bashkëpunimin e P. Jeanneret dhe C. Perriand, të ekspozuar në vitin 1929 në Salon d’automne në Paris, lënë vizitorët në mëdyshje, sepse ata dukej se dëshironin të përmirësonin një koncept mbi çdo një konsideratë tjetër: ajo e të qenurit shprehje konkrete e funksionit të tyre. E çarë është ulësja, nëse jo një objekt që përmbush detyrën e saj duke mirëpritur trupin e njeriut në një gjendje gjysmë të ngritur? Projektuesi përqendron veprimin e tij në konceptin e shërbimeve dhe nevojave për përdorim. Rreth strukturës më të thjeshtë, asaj të një tubi metalik të zgjedhur si mbështetës kryesor për objektin, janë të organizuar përbërësit themelorë të secilit lloj vendesh: struktura bëhet një kafaz i përmbajtjes ose një sistem mbështetës. Kjo pjesë e mobiljeve u konceptua si një mjet i përshtatshëm për të banuar si duhet hapësirat e ndërtuara për njeriun modern: ende sot, ato janë integruar në mënyrë të përkryer në habitatin e përditshëm, dhe kjo kryesisht për shkak të bindjes së Le Corbusier për të shprehur në konkretitetin e objektit dhe shërbimeve, vlera e re e propozuar nga binomi formë-funksion. Në këtë mënyrë, objekti, i zhveshur nga stoli i tij, rikuperon bukurinë e tij intime të pandreqshme, duke shprehur natyrën e tij në harmoninë e formës së re, të thjeshtë dhe thelbësore.

Më 1944 u kthye në atelierin e Parisit dhe më 1946 u transferua në New York ku u njoh përfundimisht gjeniu i tij novator.

Ai vdiq më 27 gusht 1965 në Roquebrune, në Rivierën Franceze.

Pesë pikat e shprehura në “Drejt një arkitekture”:

1. Pilotët. Zgjidhja e një problemi në një mënyrë shkencore do të thotë para së gjithash të dallosh elementet e tij. Në një ndërtesë, pjesët që mbajnë ngarkesën dhe ato që nuk mbajnë padyshim që mund të ndahen. Në vend të themeleve primitive, mbi të cilat mbështeteshin ndarjet në mur, betoni i armuar lejon përdorimin e themeleve të pikës dhe në vend të mureve të shtyllës. Pilotët heqin shtëpinë nga toka, hapësirat hiqen nga lagështia e tokës dhe kanë dritë dhe ajër. Zona e zënë nga ndërtesa mbetet në kopshtin që kalon nën shtëpi, kopshti është gjithashtu sipër shtëpisë, në çati.

2. Çatitë kopsht. Kulmi i sheshtë kërkon kryesisht një përdorim logjik për qëllime strehimi: çati-tarracë, çati-kopsht. Betoni kërkon mbrojtje nga goditja termike, për të siguruar jetë më të gjatë. Tarraca e çatisë gjithashtu plotëson këtë nevojë, duke miratuar një masë të veçantë mbrojtëse: rërë të mbuluar me pllaka të trashë çimentoje, me nyje të stivosur të mbjella me bar. Efekti i marrë dhe ai i një mase termorregulluese, rrënjët dhe rëra lejojnë që uji të filtrohet ngadalë. Kulmet e kopshtit bëhen të pasura: lule, shkurre dhe pemë, lëndinë. Në përgjithësi, për një qytet, çatitë e kopshtit nënkuptojnë shëlbimin e të gjitha sipërfaqeve të ndërtuara.

3. Plani i Lirë. Muret mbajtëse, duke filluar nga nëntoka, mbivendosen duke formuar katin përdhes dhe katet e tjera, deri në çati: bima është skllave. Sistemi i shtyllave mbart dyshemetë, pjesët vendosen sipas dëshirës sipas nevojës dhe asnjë dysheme nuk lidhet me tjetrën. Nuk ka më mure me ngarkesë, por vetëm membrana të ngurta sipas dëshirës, ​​gjë që rezulton në lirinë absolute të paraqitjes së bimës, e cila lejon një ekonomi të madhe me vëllim të ndërtuar dhe një përdorim rigoroz të çdo centimetri katror, ​​të cilat kompensojnë kostot më të larta të një konstruksioni betoni armatosur.

4. Fenetre En Longeur. Shtyllat formohen, me dyshemetë, drejtkëndësha boshe në fasadë, përmes së cilës drita dhe ajri hyjnë me bollëk. Dritarja shkon nga një shtyllë në tjetrën, dhe për këtë arsye do të jetë një dritare në gjatësi. Hapësirat ndriçohen në mënyrë të njëtrajtshme nga muri në mur. Betoni i përforcuar revolucionarizon historinë e dritares. Dritarja mund të shkojë nga njëra skaj i fasadës në tjetrën. Betoni i përforcuar ofron mundësinë e ndriçimit maksimal për herë të parë me dritaren e gjatësisë.

5. Fasada e Lirë. Meqenëse aeroplanët janë bërë për të respektuar shtyllat që mbajnë të gjithë fasadën, ajo lëviz jashtë respektit me strukturën. Prandaj humbet cilësinë mbështetëse, dhe dritaret mund të zgjaten në gjatësi sipas dëshirës, ​​pa lidhje të drejtpërdrejtë me nënndarjen e brendshme. Kështu fasada merr një konfigurim falas./Elida Buçpapaj

Anxhela qan sepse nuk di të flasë – Poezi nga FABIO PUSTERLA – Përktheu SKËNDER BUÇPAPAJ

Anxhela qan sepse nuk di të flasë,
sepse ajo nuk di asnjë gjuhë dhe ndihet memece,
e ndjen se një zinxhir e shtrëngon heshtjen e saj
në një shpërthim fytyrash, belbëzimi i saj
i një të kaluare që ajo mezi e njeh, mundim privat
që as nuk mund ta thuash
aq e zakonshme është, dhe e shurdhër. Megjithatë ajo flet,
megjithatë ajo e di se nuk mund të flasë.
Kjo është arsyeja pse ajo shpërthen në lotë në orën
e biologjisë, përpara dërrasës së zezë.

Më 27 gusht 1965 u nda nga jeta arkitekti gjenial zviceran Le Corbusier

VOAL – Charles-Edouard Jeanneret (i cili më vonë supozoi, duke kujtuar paraardhësit nga babai, emrin e artit Le Corbusier), lindi në 6 tetor 1887 në La Chaux-de-Fonds, Zvicër, ku studioi në shkollën e artit, duke u orientuar atëherë, me këshillën e mësuesit të tij Charles L’Esplattenier, drejt arkitekturës (por, përveç që ishte arkitekt, ai ishte gjithashtu një planifikues, piktor, skulptor, urbanist dhe shkrimtar).

Në moshën katërmbëdhjetë vjeç, ai u regjistrua në Shkollën e Arteve të qytetit të tij të lindjes dhe kur u bë tetëmbëdhjetë vjeç ai ndërtoi shtëpinë e tij të parë. Nga viti 1906 deri më 1914 ai udhëtoi në shumë vende evropiane, duke qëndruar kryesisht në Vjenë, ku ra në kontakt me qarqet vjeneze të Sesionit, dhe në Berlin, ku, në studion e Peter Beherens, ai u takua me Gropius dhe Mies Van der Rohe. Duke vizituar qytetet kryesore italiane, ai vizaton një skicë të bollshme të arkitekturës së të kaluarës me shënime dhe shënime mbi materialet, ngjyrat, format. Kjo i lejon atij të përvetësojë një prejardhje kulturore që i ka rrënjët në të kaluarën dhe të nxjerrë në pah pasionin e tij për arkitekturën, përkundër faktit se ai kurrë nuk ka përfunduar studime të rregullta në këtë fushë.

Vetëm rreth vitit 1920 ai filloi me të vërtetë të punojë si arkitekt. Gjatë mësimit ai punoi në Berlin dhe më pas në Paris, ku do të ketë mundësinë të thellojë interesin e tij për pikturën moderne.

Fillimisht ai punoi në studion e Auguste Perret (deri më 1922), pastaj me Pierre Jeanneret ai hapi studion e tij të arkitekturës mitike në Paris, e vendosur në 35 Rue de Sèvres. Në të njëjtën periudhë, ai themeloi revistën me A. Ozenfant dhe Dermèe “Avant-garde. L’Esprite noveau”. Pothuajse menjëherë kundërshtuar nga akademikët për stilin e tij të supozuar revolucionar, ai njihet më pas në të gjithë botën, duke lënë një gjurmë të pashlyeshme dhe të thellë në konceptet moderne arkitekturore dhe urbanistike. Problemi themelor me të cilin përballet arkitekti ka një aspekt të dyfishtë: nga njëra anë organizimi i hapësirës urbane, në mënyrë që qyteti të mund të strehojë lehtësisht masat e mëdha të punëtorëve të të gjitha niveleve shoqërore, të lidhura me aktivitetet bashkëkohore, nga ana tjetër të ndërtojë ndërtesa në gjendje të plotësojnë nevojat e jetës kolektive dhe individuale të atyre masave të njëjta.

Sistemi i tij i projektimit, pra, bazohet në përdorimin e sistemeve racionale, me forma dhe forma jashtëzakonisht të thjeshta, sipas parimeve të “Funksionalizmit”. Për më tepër, shumë metoda të reja inxhinierike u prezantuan nga Le Corbusier. Kulmi i sheshtë me kopsht të varur, për shembull, paraqet një kontribut të rëndësishëm të arkitekturës: formohet nga një hapësirë ​​e madhe e vendosur në brigjet e rërës, me shtimin e sipërfaqeve të mëdha të gjelbërta të vendosura poshtë shtëpisë. Në eksperimentimin e tij të palodhshëm ai arrin të prekë edhe ekstremitetet e kundërta në një larmi gjuhësh plastike, siç dëshmohet nga vilat La Roche-Jeanneret dhe Savoye (1929/31),), “the d’abitation Combined” of Marseilles (1947/52 ), Kapela e Notre-Dame-Du-Haut në majë të një kodre me pamje nga fshati Ronchamp (1950/54), manastir i Dominikanëve La Tourette, La Maison De L’homme në Zyrih dhe Spitali i Venecias.

Në të njëjtin vit ai tregoi projektin e tij për një qytet për tre milion banorë në Salon d’Automne, i cili do të jetë një gur themeli për studimet e ardhshme urbane.

Një vit më pas ai botoi “Drejt një arkitekture”, libri më i rëndësishëm arkitekturor i gjysmës së parë të shekullit të kaluar, një manifest eksploziv në të cilin ai pretendon se angazhimi për rinovimin e arkitekturës mund të zëvendësojë revolucionin politik, mund të arrijë drejtësinë social. Libri trajton tre nga pesë pikat: pilotin, çatitë e kopshtit dhe dritaren e shiritit. Këtyre tre elementëve do t’i shtohen disa vjet më vonë fasada e lirë dhe plani i lirë. Ato janë “pesë pikat e një arkitekture të re” të famshme të aplikuara me qëllimin teorematik në një nga veprat më të rëndësishme të racionalizmit arkitektural, vilën Savoye në Poissy të vitit 1929.

Në vitin 1927 ai fitoi çmimin e parë në një konkurs ndërkombëtar të ideve për projektin e pallatit të Lidhjes së Kombeve në Gjenevë. Projekti asnjëherë nuk u realizua.

Në 1925-29 u zbatua projekti i tij për Centrosoyus (Ministria Qendrore e Planifikimit Ekonomik) në Moskë; në 1932 u ndërtua Konvikti Zviceran i Universitetit Cité në Paris. Më 1936 Le Corbusier projektoi selinë e Ministrisë së Arsimit të Brazilit në Rio de Janeiro.

Ndër projektet e planifikimit urban të zhvilluara nga Le Corbusier, vlen të përmenden ato të Algiers (filluar në 1930), të San Paolo, Rio de Janeiro, Buenos Aires, Barcelona (1933), Gjenevë, Stokholm, Antwerp dhe nga Nemour (1934).

Një nga projektet e tij për një muze të ri u realizua në Tokio në 1929.

Në ato vite, atëherë, ai shkroi një libër të rëndësishëm për problemet që lidhen me planifikimin e qytetit, La Ville Radiouse, i cili u botua në 1935.

Nuk do lënë jashtë vëmendjes prodhimi i tij jo rreptësisht arkitektonik, por më shumë i lidhur me dizajnin. Mobiljet e Le Corbusier, për shembull, të krijuara me bashkëpunimin e P. Jeanneret dhe C. Perriand, të ekspozuar në vitin 1929 në Salon d’automne në Paris, lënë vizitorët në mëdyshje, sepse ata dukej se dëshironin të përmirësonin një koncept mbi çdo një konsideratë tjetër: ajo e të qenurit shprehje konkrete e funksionit të tyre. E çarë është ulësja, nëse jo një objekt që përmbush detyrën e saj duke mirëpritur trupin e njeriut në një gjendje gjysmë të ngritur? Projektuesi përqendron veprimin e tij në konceptin e shërbimeve dhe nevojave për përdorim. Rreth strukturës më të thjeshtë, asaj të një tubi metalik të zgjedhur si mbështetës kryesor për objektin, janë të organizuar përbërësit themelorë të secilit lloj vendesh: struktura bëhet një kafaz i përmbajtjes ose një sistem mbështetës. Kjo pjesë e mobiljeve u konceptua si një mjet i përshtatshëm për të banuar si duhet hapësirat e ndërtuara për njeriun modern: ende sot, ato janë integruar në mënyrë të përkryer në habitatin e përditshëm, dhe kjo kryesisht për shkak të bindjes së Le Corbusier për të shprehur në konkretitetin e objektit dhe shërbimeve, vlera e re e propozuar nga binomi formë-funksion. Në këtë mënyrë, objekti, i zhveshur nga stoli i tij, rikuperon bukurinë e tij intime të pandreqshme, duke shprehur natyrën e tij në harmoninë e formës së re, të thjeshtë dhe thelbësore.

Më 1944 u kthye në atelierin e Parisit dhe më 1946 u transferua në New York ku u njoh përfundimisht gjeniu i tij novator.

Ai vdiq më 27 gusht 1965 në Roquebrune, në Rivierën Franceze.

Pesë pikat e shprehura në “Drejt një arkitekture”:

1. Pilotët. Zgjidhja e një problemi në një mënyrë shkencore do të thotë para së gjithash të dallosh elementet e tij. Në një ndërtesë, pjesët që mbajnë ngarkesën dhe ato që nuk mbajnë padyshim që mund të ndahen. Në vend të themeleve primitive, mbi të cilat mbështeteshin ndarjet në mur, betoni i armuar lejon përdorimin e themeleve të pikës dhe në vend të mureve të shtyllës. Pilotët heqin shtëpinë nga toka, hapësirat hiqen nga lagështia e tokës dhe kanë dritë dhe ajër. Zona e zënë nga ndërtesa mbetet në kopshtin që kalon nën shtëpi, kopshti është gjithashtu sipër shtëpisë, në çati.

2. Çatitë kopsht. Kulmi i sheshtë kërkon kryesisht një përdorim logjik për qëllime strehimi: çati-tarracë, çati-kopsht. Betoni kërkon mbrojtje nga goditja termike, për të siguruar jetë më të gjatë. Tarraca e çatisë gjithashtu plotëson këtë nevojë, duke miratuar një masë të veçantë mbrojtëse: rërë të mbuluar me pllaka të trashë çimentoje, me nyje të stivosur të mbjella me bar. Efekti i marrë dhe ai i një mase termorregulluese, rrënjët dhe rëra lejojnë që uji të filtrohet ngadalë. Kulmet e kopshtit bëhen të pasura: lule, shkurre dhe pemë, lëndinë. Në përgjithësi, për një qytet, çatitë e kopshtit nënkuptojnë shëlbimin e të gjitha sipërfaqeve të ndërtuara.

3. Plani i Lirë. Muret mbajtëse, duke filluar nga nëntoka, mbivendosen duke formuar katin përdhes dhe katet e tjera, deri në çati: bima është skllave. Sistemi i shtyllave mbart dyshemetë, pjesët vendosen sipas dëshirës sipas nevojës dhe asnjë dysheme nuk lidhet me tjetrën. Nuk ka më mure me ngarkesë, por vetëm membrana të ngurta sipas dëshirës, ​​gjë që rezulton në lirinë absolute të paraqitjes së bimës, e cila lejon një ekonomi të madhe me vëllim të ndërtuar dhe një përdorim rigoroz të çdo centimetri katror, ​​të cilat kompensojnë kostot më të larta të një konstruksioni betoni armatosur.

4. Fenetre En Longeur. Shtyllat formohen, me dyshemetë, drejtkëndësha boshe në fasadë, përmes së cilës drita dhe ajri hyjnë me bollëk. Dritarja shkon nga një shtyllë në tjetrën, dhe për këtë arsye do të jetë një dritare në gjatësi. Hapësirat ndriçohen në mënyrë të njëtrajtshme nga muri në mur. Betoni i përforcuar revolucionarizon historinë e dritares. Dritarja mund të shkojë nga njëra skaj i fasadës në tjetrën. Betoni i përforcuar ofron mundësinë e ndriçimit maksimal për herë të parë me dritaren e gjatësisë.

5. Fasada e Lirë. Meqenëse aeroplanët janë bërë për të respektuar shtyllat që mbajnë të gjithë fasadën, ajo lëviz jashtë respektit me strukturën. Prandaj humbet cilësinë mbështetëse, dhe dritaret mund të zgjaten në gjatësi sipas dëshirës, ​​pa lidhje të drejtpërdrejtë me nënndarjen e brendshme. Kështu fasada merr një konfigurim falas.

Trub është fshati më i bukur i Zvicrës

VOAL – Komunës së Trubit, në kantonin e Bernës, iu dha titulli i “Fshatit më të bukur në Zvicër” 2019. Fshati me territorin e tij të gjerë, i vendosur në mesin e kodrave të Oberemmentalit, ka 1.350 banorë, një qendër të vogël dhe rreth 140 ferma.

Fituesi u dekretua nga lexuesit e botimeve “Schweizer Illustrierte”, “L’Illustré” dhe “Il Caffè”. Pjesëmarrësit patën mundësinë të shprehen deri në mes të gushtit dhe në total u morën mbi 37 700 vota. Gandria dhe Meride ishin kandidatët për Ticino.

Fshati më i bukur mbetet në kantonin e Bernës, pas fitores në Oberhofen am Thunersee vitin e kaluar, nënvizuan organizatorët në një deklaratë të premten. Më 2017, Schwellbrunn (AR) dhe Morcote në 2016 triumfuan. Në Marcote prehet aktori i madh shqiptar Aleksandër Moisi.

 

Më 12 gusht 1905 lindi teologu i shquar zviceran Hans Urs von Balthasar

VOAL – Hans Urs von Balthasar lindi në 12 gusht 1905 në Lucernë të Zvicrës, në një familje shumë katolike. Pasi mbaroi studimet e para tek Jezuitët dhe Benedikasit, duke filluar nga viti 1923 Hans studioi filozofi dhe gjermanistikë: së pari në Zyrih, pastaj në Berlin dhe Vjenë; më 1928 u diplomua në Zyrih duke paraqitur një tezë mbi historinë e problemit eskatologjik në letërsinë moderne gjermane. Ndërkohë, tashmë në vitin 1927, gjatë studimeve të tij, ai u tërhoq në Bazel për një periudhë të kërkimit shpirtëror: një periudhë që përfundoi në vitin 1929, kur njëzetekatërvjeçari Hans – saktësisht 31 tetor – hyri në shoqërinë e Jezusit të Feldkirch si rishtar.

Pas rishtarisë, ai u transferua në Pullach, më pas studioi teologji, nga 1932-1936, në Lyon. Gjithashtu në vitin 1936 në Mynih u shugurua një prift, ndërsa në tre vitet e ardhshme ai punoi si redaktor për revistën e botuar me urdhër të Stimmen Der Zeit. Duke filluar nga viti 1940, pasi i tha jo Universitetit Gregorian të Romës, ai në vend të kësaj merret me mësimdhënie akademike dhe iu kushtohet të rinjve. Në këtë periudhë, ai është në Bazel, ku shpesh thirret për të dhënë leksione, dhe ku fillon një miqësi të ngushtë me Karl Barth, një teolog protestant, me të cilin ndan dashurinë e tij për Mozartin.

Së bashku me Adrienne Von Speyr (udhërrëfyes shpirtëror i të cilit është) ai themeloi Institutin Sekular të Komunitetit të Gjonit më 8 Dhjetor 1944, ndërsa më vonë iu përkushtua veprimtarisë së shkrimtarit dhe botuesit, në Bazel dhe Zyrih, për Shtëpinë botuese Johannesverlag Einsiedeln. Sidoqoftë, disa probleme fillojnë të shfaqen: ndërsa babai vdes, nëna sëmuret rëndë dhe i njëjti fat i bie Erich Przywara, mentorit të tij. Dhe kështu, ndërsa Adrienne vë në praktikë një vizion teologjik që nuk njihet nga Kisha e asaj periudhe, Hans në vitin 1950 detyrohet të braktisë urdhrin e jezuitëve, për arsyen paradoksale që atij nuk i ofrohet mundësia e ndjekjes së veprimtarisë së institutit që ai themeloi. Pa mjete ose punë, ai nuk mund të ligjërojë më në universitetet dhe institutet katolike për shkak të ndalimit nga ana e Kongregatës për Edukimin Katolik, ndërsa ai arrin të përparojë falë konferencave të tij.

Me kalimin e kohës, ndërsa teologjia e tij takon një numër në rritje të ndjekësve, ai gjithashtu rehabilitohet nga Kisha zyrtare, e cila madje i paguan atij njohjen e Palit VI për teologji (megjithëse nuk e fton në Këshillin e Dytë të Vatikanit). Hans Urs von Balthasar vdiq në 26 qershor 1988, saktësisht dy ditë para se u shpall zyrtarisht kardinal (me testamentin e Papës Gjon Pali II, i cili kishte pranuar publikisht meritat e tij). Ai aktualisht është varrosur në Lucerne, në Hofkirche të qytetit.

I konsideruar si një nga pararendësit e të menduarit të Këshillit të Dytë të Vatikanit, von Balthasar prodhoi një vepër të rëndësishme dhe të gjerë teologjike, e cila gjatë dekadave, duke filluar nga letërsia dhe studimet gjermane, ka arritur në një sintezë themelore në jetën e Kishës, përkundër polemikave të ngritura nga disa hipoteza specifike teologjike. Nuk është ekzagjerim të thuhet se vepra e tij teologjike mund të konsiderohet si një nga më me ndikimin e shekullit të kaluar, pasi më pas ka gjetur interpretues të shumtë edhe në studimet e sotme teologjike. Ndikuar në mënyrë të pashmangshme nga kontakti me teologët, filozofët dhe jezuitët si Henri de Lubac, Jean Danielou dhe Przywara i lartpërmendur, von Balthasar kontribuoi, falë botimeve të tij (ndër të tjera, ne veçojmë “Apokalipsin e shpirtit gjerman”, “Zemra e botës “,” Shekujt gnostik të Massimo Rrëfimtari “,” Të Krishterët dhe Angjenjtë “dhe” Motrën Elizabeta e Trinisë “) dhe në ligjëratat e tij për të rinovuar interesin ndaj patristikut, duke e bërë atë përsëri në dispozicion për besimin I krishterë dhe për teologji.

Në “Abbattare bastioni”, teologu zviceran pohon me vendosmëri nevojën që Kisha të shkëputet nga ngulitja e saj dhe të eliminojë muret që e ndajnë atë nga kultura e botës moderne. I pranishëm, tek von Balthasar, është në të njëjtën kohë mendimi se identiteti i krishterë rrezikon të humbasë elementet themelore: nuk është rastësi që pas pikëkthesës pajtuese të botonte shkrime të shumta në të cilat sulmon pikërisht kardinalët me një ashpërsi të caktuar (nga hapjet ekumenike te përtëritja e liturgjisë, duke kaluar nëpër një qendër të ripërtërirë të Biblës). Kjo mund të konsiderohet periudha e dytë e mendimit të tij, e cila dallohet edhe nga polemikat kundër pozicioneve antropocentrike të Karl Rahmer. Për zviceranin, Kryqëzimi përfaqëson vendin zbavitës para përsosmërisë, shenjën dramatike që tregon për besimtarin mundësinë e martirizimit, ndërsa e vetmja rrugë që mund të udhëtohet në drejtim të hyjnisë është ajo që fillon nga vetë Zoti.

Kryevepra e Von Balthasar njihet njëzëri “Gloria”, ku ai shikon parimin e bukurisë, duke ekspozuar kategoritë e sintezës së tij teologjike të përtërirë në Vizionin e Formës: sipas tij, është në bukurinë që ndodh Zbulesa hyjnore, në madhështinë që ndriçon besimi. Mirënjohja është emëruesi i zakonshëm i dashurisë dhe bukurisë, falimentim që paraqet edhe shenjën tipike të veprimit hyjnor ndaj njeriut. Po aq e rëndësishme është edhe “Teodrammatica”, ku në pesë vëllime është ngritur drama që del nga zbulesa e angazhimit hyjnor ndaj botës: marrëdhëniet midis lirisë njerëzore, dukshëm të kufizuara dhe lirisë hyjnore, të pafundme janë thelluar. Historia historike, për von Balthasar, karakterizohet nga vdekja dhe e keqja, dhe për këtë arsye ardhja e Krishtit përfaqëson ujëmbledhësin vendimtar që sugjeron që ne mund të mposhtim përfundimisht të keqen në dashurinë e pafundme që e merr atë.

Më 10 gusht 1874 lindi Herbert Hoover, presidenti i 31-të i SHBA

VOAL – Herbert Clark Hoover lindi në 10 gusht 1874 në West Branch, Ohio, nga një familje që i përkiste borgjezisë lokale: babai i tij, Jessie, ka origjinë zvicerane dhe gjermane, ndërsa nëna e tij është kanadeze. Të dy prindërit e tij janë Kuaker. Në moshën dy vjeçare ai kontraktuar një formë të rëndë të laringjitit difterik, i cili e çoi atë në pragun e vdekjes, përpara se të shpëtohej nga xhaxhai i tij John Minthorn. Ai shkoi për të jetuar me xhaxhain e tij më 1885, në Oregon në Newberg, ku iu dha një edukim shumë i rreptë, me parime të rrepta etike. Pasi studioi në Universitetin Stanford si inxhinier, ai u transferua në Australi dhe më pas me gruan e tij në Kinë, ku ai punoi për një kompani private, dhe ku në vitin 1900 u përfshi në kryengritjen e Boxerit përmes aktiviteteve të ndihmës.

Republikan, ai ishte një kandidat për president të Shteteve të Bashkuara më 1928, kur Calvin Coolidge, president në detyrë, refuzoi një kandidaturë të re. Sfiduesi i tij është demokrati Alfred E. Smith, ish guvernatori i New York. Të dy kandidatët premtojnë të përmirësojnë kushtet e jetesës së sipërmarrësve bujqësorë, të reformojnë ligjet e imigracionit dhe të mbajnë politikën izoluese të Shteteve të Bashkuara. Mendimi i tyre për Aktin Volstead, i cili ndalon shitjen e birrës dhe shpirtrave, është i ndryshëm: Smith dëshiron ta shfuqizojë atë, ndërsa Hoover rezulton të jetë një proteksionist, dhe për këtë arsye dëshiron ta mbajë atë. Fitorja e kandidatit republikan materializohet si falë bumit ekonomik, ashtu edhe falë mosmarrëveshjeve të brendshme brenda Partisë Demokratike, veçanërisht për çështjet e ndalimit dhe fesë.

Dhe kështu Hoover, ish Sekretari i Tregtisë, mori detyrën në 1929, pa dijeni për krizën e tmerrshme ekonomike, pas rënies së Wall Street, i cili brenda disa muajsh do të prekë Shtetet e Bashkuara dhe do të duhet të përballet në dorën e parë. Në konferencën e tij të parë për shtyp ai premton një fazë të re të marrëdhënieve me gazetarët, duke sqaruar se nuk dëshiron zëdhënës: në 120 ditët e tij të para si president, ai do të mbajë më shumë konferenca se çdo president tjetër në histori. Përkrah tij është, natyrisht, gruaja e tij, Lou Henry, të cilës i paraprihej edhe një reputacion i shkëlqyer, pasi ishte diplomuar në gjeologji në Stanford. Zonja e re e parë përfaqëson prototipin e gruas së re të periudhës së parë të pasluftës: inteligjente, e fortë dhe e vetëdijshme për mundësitë e shumta që i janë dhënë edhe gjinisë femërore.

Gjatë presidencës së tij, Hoover është i njohur edhe për një sport kurioz që praktikon, i shpikur direkt nga ai, i cili ndërthur tenis dhe volejboll dhe që ai luan çdo mëngjes.

Sa i përket mendimit të tij politik, megjithëse ai është i bindur personalisht që në fushën ekonomike qeveria është thirrur të ndërhyjë në mënyrë aktive dhe të vazhdueshme, në realitet ai rezulton të jetë një liberal ortodoks: ai përpiqet të shmangë rënien e vendit me sigurime të vazhdueshme optimist për mundësinë e tejkalimit të recesionit. Si president ai përpiqet të bindë qytetarët se kriza mund të tejkalohet brenda një kohe të shkurtër, por përpjekjet e tij dëshmojnë të jenë joefektive, dhe për këtë arsye popullariteti i tij bie brenda një kohe të shkurtër. Prandaj, për të komplikuar situatën, refuzimi i tij për t’u caktuar njerëzve të papunë subvencione federale ndërhyn.

Më 1932 Partia Republikane, duke hequr dorë nga çdo shans i suksesshëm, vendos ta emërojë përsëri për zgjedhjet presidenciale. Hoover është i vetëdijshëm se është i destinuar për humbje, dhe kështu ai fillon një fushatë zgjedhore veçanërisht frustruese. Ai vjen për të urrejtur rolin e presidentit, por ai zgjedh të kandidojë përsëri jo vetëm si çështje krenarie, por mbi të gjitha sepse ai ka frikë se asnjë kandidat tjetër republikan nuk mund të përballet me depresionin ekonomik pa iu drejtuar masave që ai i konsideron jashtëzakonisht të rrezikshme: një lloj sakrifice personale me pak fjalë, në emër të së mirës së vendit. Pasi zyrtarisht një kandidat, ai në fillim mendon se do të mbajë vetëm një ose dy fjalime, duke ia lënë pjesën e mbetur të fushatës delegatëve të tij: kur sheh që sondazhet tregojnë republikanët pranë një humbjeje të bujshme, ai pranon të ekspozojë më shumë. Ai jep nëntë fjalime në radio, gjatë të cilave mbron administrimin e tij dhe filozofinë që e frymëzoi. Megjithatë, gjatë fushatës së tij elektorale në të gjithë vendin, Hoover duhet të përballet me turma armiqësore dhe njerëz të zemëruar: një pasojë e situatës së tmerrshme ekonomike që përfshin popullsinë.

Hoover është mposhtur nga Franklin Delano Roosevelt, një kandidat demokrat, duke marrë vetëm 39.7% të votave, kundër 57.4% të fituara nga kundërshtari.

Ai u largua nga Uashingtoni në Mars 1933, i zhgënjyer që ishte refuzuar nga votuesit dhe kotësia e përpjekjeve të tij. Së pari ai zhvendoset në New York, ku jeton në hotelin Waldorf-Astoria; pas së cilës ai u transferua në Kaliforni, në Palo Alto, ku ai ishte në gjendje të rizbulonte kënaqësinë për të jetuar në Pacific-Union Club dhe në Klubin Bohemian.Në kohën e tij të lirë ai filloi të udhëtonte, shpesh duke vizituar fshatra ose qytete të vogla, ku ai njihet rrallë, por po i kushton gjithashtu natyrës, duke shkuar peshkim në vetmi ose duke marrë shëtitje të gjata në pyll: disa muaj para vdekjes së tij, ai madje do të botojë një libër kushtuar peshkimit, me titullin “Peshkimi për argëtim – Dhe të lani shpirtin tuaj” (“Peshkimi për argëtim – dhe për të pastruar shpirtin “): është vëllimi i gjashtëmbëdhjetë i botuar nga ai në tërë jetën e tij.

Në karrierën e tij post-presidenciale, ai gjithashtu mbështet politikisht disa kandidatë demokratë, përfshirë John Fitzgerald Kennedy.

Herbert Hoover vdiq nga gjakderdhja e brendshme në 20 tetor 1964, në moshën nëntëdhjetë, vjeçare tridhjetë e një vjet dhe shtatë muaj pas largimit nga posti i presidentit.