Nga Ornela Çuçi

Ka një mallkim të vjetër shqiptar që më vjen ndër mend kur lexoj historinë e fundit të Palasës. “Mos i hëngshi e mos i pafshi hajrit!” Ma do mendja se duhet ta kenë thënë shumë prej atyre fshatarëve të asaj zone që u sorollatën një jetë për një tapi. Për një AMTP. Për një hipotekë. Për njohjen e një prone. Për një leje shfrytëzimi. Për një ndryshim nga kullotë në një tokë për ndërtim. Dhe që, pasi u lodhën duke provuar se toka e gjyshit ishte e tyre, e shitën për dy lekë, me gjithë derametet e saj.

Sot ajo tokë është flori. Dhe sa herë plas një histori pronash në atë bregdet, më duket sikur ky mallkim del përsëri nga dheu. Sepse vetëm shifrat e Palasës janë një histori më vete.

Në dokumentacionin zyrtar, i gjithë fondi bujqësor i Palasës rezulton 135 hektarë, 5 ha arë, 6 ha pemëtore dhe 124 ha ullishte. Por në raportin e auditimit të Kontrollit të Lartë të Shtetit për Bashkinë Himarë del një shifër që të detyron ta lexosh dy herë:

Për Palasën rezultojnë 137 familje që duhet të trajtoheshin me 135 hektarë, ndërsa 131 familje rezultojnë të trajtuara me 150 hektarë. Pra, 135 hektarë tokë. 150 hektarë të ndarë. Pesëmbëdhjetë hektarë më shumë se fondi bujqësor që figuron për fshatin.

Është në tabelën e KLSH-së dhe vetë ky organ paralajmëron se evidencat e ndarjes së tokës “janë jo të sakta”, se “nuk rezulton të jetë bërë regjistri i saktë i ndarjes së tokës”, se nuk është bërë azhurnimi i tokës bujqësore dhe se mungojnë dokumentet dhe gjurmët e auditimit që do të lejonin të verifikohej saktësia e inventarit.

Dhe ky, për mua, është sfondi real i historisë. Jo emrat e resorteve. As emrat e biznesmenëve. Është historia e një bregdeti ku për dekada qytetari i zakonshëm është përballur me një labirint tapish, AMTP-sh, regjistrimesh, mbivendosjesh, lejesh e ndryshimesh destinacioni; ndërkohë që me rritjen e vlerës së tokës janë rritur edhe interesat mbi të.

Pastaj vjen ngjarja e fundit. Makina. Njerëz të armatosur. Polici. Dy efektivë të Policisë Ushtarake, prania e të cilëve u konfirmua nga Ministri i Mbrojtjes, me sqarimin se ishin jashtë shërbimit dhe më pas u pezulluan. Dhe në fund, ndërhyn Kryeministri.

“Kemi vendosur ta shpronësojmë për interes publik të gjithë zonën e atij konflikti banal dhe brutal…”
Për ta kthyer në një oaz ullinjsh, “territor paqeje”.

Hmmm, tani na u be lëmsh fare, se në Ligjin nr. 8561, “Për shpronësimet dhe marrjen në përdorim të përkohshëm të pasurisë pronë private për interes publik”, Neni 2 vendos një kusht themelor: shpronësimi bëhet për një interes publik që nuk mund të realizohet ose mbrohet në mënyrë tjetër, vetëm për shkaqet e përcaktuara në ligj dhe vetëm në masën e domosdoshme për realizimin e qëllimit. Mandej, vjen neni 8, që përcakton shkaqet për të cilat mund të bëhet shpronësimi: ndër të tjera transport, energji, infrastrukturë, mjedis, shëndet, kulturë, arsim, mbrojtje, investime strategjike etj.

Pra, Një projekt publik mjedisor, përfshirë në parim edhe një park, mund të krijojë bazë ligjore për shpronësim nëse plotëson kushtet e ligjit…. Por nuk gjeta askund një kategori që quhet “Pajtimi i dy privatëve që u zunë për tokën.” Kryeministri nuk e shpronëson pronën me deklaratë. Ligji kërkon procedurë. Kërkesë dhe projekt konkret. Shkak ligjor.
Verifikim nga Agjencia Shtetërore për Shpronësimin.
Identifikim të pronave dhe pronarëve. Njoftim. Vlerësim. Shpërblim të drejtë. Propozim sipas procedurës ligjore.

Madje madje, ligji parashikon edhe rastin kur mbi pronën vazhdon një konflikt gjyqësor. Procesi për pronësinë nuk e bllokon domosdoshmërisht shpronësimin; kompensimi mund të mbahet në një llogari të posaçme derisa gjykata të përcaktojë se kush është pronari.

Shteti po deshi e kap lepurin me qerre, e ne të shkretët Nuk e kemi për herë të parë. Në vitin 1945, regjimi komunist nisi Reformën Agrare. Ligji nr. 108, datë 29 gusht 1945, përcaktonte tokat që shpronësoheshin dhe mekanizmin përmes të cilit realizohej reforma. Pastaj erdhi kolektivizimi. Dhe Kushtetuta e vitit 1976 e mbylli fare diskutimin: toka ishte pronë vetëm e shtetit dhe mund t’u jepej qytetarëve vetëm në përdorim. Diktatura ishte të paktën brutalisht e qartë se çfarë sistemi pronësie kishte ndërtuar. Ne kemi 35 vjet që pretendojmë se kemi ndërtuar Republikë kushtetuese. Pronë private. Siguri juridike. Ndarje pushtetesh. Shtet të së drejtës.

Max Weber dallonte autoritetin racional-ligjor, ku pushteti buron nga ligji, rregullat dhe kompetencat impersonale, nga sundimi patrimonial, ku pushteti publik fillon të ushtrohet si zgjatim i autoritetit personal të sundimtarit. “U zutë? Do t’jua shpronësojmë. Do të mbjellim ullinj. Do ta bëjmë territor paqeje.” nuk di më ku dreqin të na klasifikoj. Te komunizmi jo. Pronën private e kemi. Te shteti racional-ligjor i Weberit duhet të presim procedurën dhe VKM-në. Te patrimonializmi më ngjan pak shumë familjare skena. Ose Alla shqiptarçe, Republikën e Pajtimit me Shpronësim.

Mos u zihni, çuna. Republika vjen t’ua paguajë paqen.

Do të ishte për të qeshur, sikur pas gjithë kësaj historie të mos ishin breza të tërë shqiptarësh që kanë kaluar jetën duke pritur një dokument prone, Sepse, problemi ynë nuk ka qenë asnjëherë mungesa e tokës. Problemi ka qenë gjithmonë kush ka fuqinë të vendosë se e kujt është toka.

Ata pleqtë që e shitën tokën me derte dhe ikën duke thënë “mos ia pafshi hajrin”, ndoshta nuk kishin lexuar as Kushtetutën, as ligjin e shpronësimeve, as Max Weberin… po kam frikë se Shqipërinë e kishin kuptuar shumë më mirë se ne.

TIRANË- Asociacioni i Gazetarëve të Shqipërisë (AGSH) shprehu të shtunën shqetësim për mbylljen e faqes në Facebook të medias së pavarur Citizens.al, vetëm pak kohë pasi faqja zyrtare e Euronews Albania në Instagram u bë e paaksesueshme.

“Mbyllja e njëpasnjëshme e faqeve të mediave, në një periudhë kur janë raportuar probleme me qindra llogari shqiptare, nuk mund të trajtohet më si një incident i izoluar apo vetëm si një çështje teknike,” tha AGSH nëpërmjet një deklarate për mediat.

“Kufizimi i aksesit të mediave në kanalet kryesore të komunikimit me publikun cenon shpërndarjen e informacionit dhe ngre shqetësime serioze për lirinë e medias,” shtoi Asociacioni.

Citizens.al është një media e cila, ndër të tjera, ka raportuar në mënyrë të vazhdueshme zhvillimet e protestave të “Revolucionit të Flamingove”.

Sipas AGSH-së, mbyllja e faqes së saj në Facebook, pa një shpjegim publik dhe transparent, “shton dyshimet dhe shqetësimet” për mënyrën se si po zbatohen mekanizmat e moderimit dhe raportimit në platformat e kompanisë Meta.

“Faqja e Citizens.al në Facebook u mbyll pa asnjë njoftim paraprak,” shkroi Lorin Kadiu, drejtuesi i Citizens.al. “Ky nuk është sulmi i parë ndaj nesh, po punojmë për ta rikthyer,” shtoi ai.

Më herët, edhe faqja zyrtare në Instagram e Euronews Albania ishte bërë e paaksesueshme. Gjatë ditëve të fundit janë raportuar disa raste kur llogaritë e aktivistëve dhe politikanëve që mbështesin protestën janë pezulluar në këtë platformë.

Euronews Albania deklaroi se mbyllja e faqes së saj në Instagram kishte ardhur pak orë pas një interviste me eurodeputetin Sandro Gozi, ku ai foli për valën e llogarive shqiptare të mbyllura në rrjetet sociale gjatë ditëve të fundit.

“Platformat digjitale kanë përgjegjësi të garantojnë procese të qarta, transparente dhe të drejta,” tha AGSH. “Kur vendime të tilla prekin mediat dhe aksesin e publikut në informacion, çështja nuk është më vetëm teknike, por prek drejtpërdrejt lirinë e medias dhe të drejtën për informim,” përfundoi organizata e lirisë së medias.

Në mbështetje të Euronews Albania reaguan gjithashtu Asociacioni i Gazetarëve Europianë (AEJ) dhe Unioni i Gazetarëve Shqiptarë, të cilët shprehën shqetësim për mbylljen e llogarisë së medias në Instagram./Reporter.al

Vetëm mbrëmjen e kaluar, Euronews Albania kishte të ftuar në emisionin “Review” eurodeputetin Sandro Gozi, i cili foli pikërisht për mbylljen e llogarive shqiptare në Instagram dhe kërkoi transparencë nga Meta.

TIRANË- Faqja e Euronews Albania në Instagram nuk është më e aksesueshme, duke ngritur edhe më shumë alarmin mbi atë që po ndodh ditët e fundit me llogaritë shqiptare në rrjetet sociale. Pa asnjë njoftim, pa asnjë masë, sot faqja e Euronews Albania u zgjua me njoftimin ‘user not found’.

Vetëm mbrëmjen e kaluar, Euronews Albania kishte të ftuar në emisionin “Review” eurodeputetin Sandro Gozi, i cili foli pikërisht për mbylljen e llogarive shqiptare në Instagram dhe kërkoi transparencë nga Meta. Gozi ngriti pyetjen: çfarë po ndodh dhe përse po mbyllen këto llogari?

Eurodeputeti kërkoi që Meta të japë një përgjigje të qartë nëse kemi të bëjmë me probleme teknike, shkelje të rregullave të platformës apo abuzim të koordinuar me sistemin e raportimeve. Më pak se 24 orë pas kësaj interviste, vetë Euronews Albania nuk e ka më të aksesueshme faqen e saj në Instagram.

Ky fakt nuk provon një lidhje mes intervistës dhe mbylljes së faqes dhe, pa një shpjegim nga Meta, çdo përfundim i tillë do të ishte spekulim. Por rasti e bën edhe më aktuale pikërisht pyetjen e ngritur një natë më parë në studion e Euronews Albania.

Gjatë ditëve të fundit janë raportuar dhjetëra raste të llogarive shqiptare të mbyllura, në Instagram. Meta ka pranuar se disa prej llogarive janë hequr gabimisht, ka nisur rishikimin e masave dhe disa profile janë rikthyer. Megjithatë, kompania nuk ka dhënë ende një shpjegim të plotë mbi atë që ka shkaktuar këtë seri problemesh. Çështja tashmë shkon përtej një profili të vetëm.

Kur një platformë globale mund të ndërpresë papritur aksesin e një individi, organizate apo edhe të një mediaje me logo ndërkombëtare te audienca e saj, pa një shpjegim të menjëhershëm dhe të kuptueshëm, problemi kryesor është transparenca. Meta duhet të sqarojë çfarë po ndodh me llogaritë shqiptare, si funksionon sistemi që çon në mbylljen e tyre, nëse po abuzohet me mekanizmin e raportimeve dhe çfarë garancish ekzistojnë që një llogari të mos zhduket gabimisht.

Sepse sot pyetja që Sandro Gozi ngriti mbrëmë në Euronews Albania i drejtohet edhe vetë rastit të Euronews Albania: Çfarë po ndodh me Instagramin dhe pse po mbyllen këto llogari?/Euronews Albania

Sot, Evropa supozohet të mbrohet nga Putini nga një brez politikanësh që u rritën në një botë ku lufta ishte një imazh televiziv dhe kriza më serioze ishte zhdukja e internetit, gazi më i shtrenjtë ose rënia e standardeve. Putini e di këtë. Dhe ai mendon se Evropa e prishur do të humbasë durimin më shpejt sesa Rusia do të humbasë burimet dhe njerëzit e saj.

Politikani evropian i sotëm është kryesisht një burrë i lindur në vitet shtatëdhjetë, i rritur në vitet tetëdhjetë, i pjekur politikisht pas rënies së Murit të Berlinit dhe i cili e kaloi pothuajse të gjithë jetën e tij si i rritur duke besuar se lufta në Evropë ishte vetëm një shënim historik.

Karriera e tij politike u ndërtua gjatë një kohe kur fatkeqësitë më të mëdha ishin ndërprerjet e herëpashershme të internetit, një rënie e standardeve prej disa përqindësh, benzina më e shtrenjtë, anulimet e herëpashershme të fluturimeve dhe Netflix që ndonjëherë nuk funksiononte. Pastaj Vladimir Putin u shfaq para asaj gjenerate, një burrë që nuk pushoi kurrë së shikuari botën përmes territorit, forcës, ushtrisë, perandorisë dhe frikës së Luftës së Ftohtë, dhe Evropa zbuloi se sa e rrezikshme është kur politikanët e trajnuar për të administruar paqen duhet të qeverisin një kontinent përballë mundësisë së luftës.

Mjaft me gënjeshtrat, këto janë breza politikë analfabetë!

Kjo është arsyeja pse deklarata e fundit e analistit ushtarak kroat Robert Barić Mandić se duhet të ndalojmë së mashtruari të rinjtë me historinë se nuk do të ketë luftë është shumë më e rëndësishme sesa një paralajmërim tjetër se Evropa duhet të blejë më shumë tanke, raketa dhe sisteme të mbrojtjes ajrore. Mandić flet për analfabetizmin politik, dhe pas këtij formulimi qëndron një nga tragjeditë më të mëdha evropiane të dekadave të fundit: kontinenti prodhoi një klasë politike të trajnuar për të menaxhuar procedurat, fondet, buxhetet, rregulloret, koalicionet, fushatat zgjedhore dhe krizat që përfundojnë me një konferencë për shtyp, ndërsa aftësia për të menduar për pushtetin, forcën, parandalimin, territorin dhe luftën iu la

teksteve shkollore të historisë.

Aspekti brezor i këtij problemi është veçanërisht interesant. Udhëheqësit e sotëm evropianë i përkasin kryesisht brezave të lindur në vitet gjashtëdhjetë dhe shtatëdhjetë të shekullit të kaluar. Këta janë bashkëmoshatarët e mi ose njerëz vetëm pak më të vjetër se unë, një brez për të cilin Lufta e Dytë Botërore ishte historia e gjyshërve të tyre, Lufta e Ftohtë sfondi i fëmijërisë së prindërve të tyre dhe rënia e Murit të Berlinit fillimi i jetës së të rriturve – nëse edhe kaq.

Për një anëtar të Evropës Perëndimore të asaj brezi, lufta mbeti një imazh i largët televiziv nga Sarajeva, Bagdadi, Kabuli, Grozni ose Aleppo. Granata i përkiste gjeografisë së dikujt tjetër. Reduktimi i energjisë elektrike në jetën e dikujt tjetër. Mobilizimi në një vend të huaj. Uria, refugjatët, zhdukja e ujit, shkatërrimi i qytetit dhe mungesa e sigurisë bazë për shumë vite ishin përmbajtja e lajmeve të mbrëmjes, pas të cilave njerëzit shkonin për darkë.

Avantazhi krahasues i Ballkanit dhe infantilizimi evropian i botës

Ne nga Ballkani kemi një “privilegj” të tmerrshëm që një pjesë e madhe e Evropës nuk e ka: E dimë sa pak duhet për ta kthyer qytetërimin në një kujtim. E dimë se midis një jete të rregullt dhe një bidon me ujë në bodrum, ndonjëherë duhen disa javë ose as aq shumë. E dimë se brenda natës qyteti mund të pushojë së qeni një vend kafenesh, kinemash dhe koncertesh dhe të bëhet një hartë e rrugëve të snajperëve. Brezi politik i Evropës Perëndimore kryesisht nuk ka një përvojë të tillë, kështu që për ta lufta ka qenë prej kohësh një abstraksion i tmerrshëm, një kategori teorike morale dhe temë e konferencave të sigurisë, diçka me të cilën vetëm disa gjeneralë të lartë merren profesionalisht, ndërsa politikanët organizojnë një jetë normale.

Infantilizimi politik evropian lindi nga kjo përvojë. Një shoqëri që ka jetuar në paqe për dekada të tëra, natyrshëm fillon ta perceptojë paqen si gjendjen natyrore të botës, megjithëse historikisht, paqja afatgjatë është një anomali evropiane. Breza janë rritur duke pritur që shteti të garantojë disponueshmëri të pandërprerë të gjithçkaje: energji, internet, udhëtime, argëtim, mallra, ngrohje, lëvizshmëri dhe siguri.

Një krizë politike është shndërruar në një rritje të çmimeve të karburantit, një katastrofë teknologjike për disa orë pa internet, një tërmet social dhe një rënie të standardeve të jetesës. Një shoqëri e tillë sot duhet të shpjegohet se mbrojtja kushton para, se siguria kërkon heqje dorë dhe se liria nuk ka një abonim online që rinovohet automatikisht çdo muaj. Putini sapo hyri në atë çarje.

Putini si fëmijë në një dyqan lodrash

Presidenti rus nuk e ka pranuar kurrë përrallën evropiane për fundin e historisë. Ndërsa Evropa po ndërtonte një botë në të cilën tregtia do të zëvendësonte gjeopolitikën, Putini po e kthente tregtinë në gjeopolitikë. Evropa e shihte gazin rus si një burim energjie, levë të Kremlinit. Evropa e shihte komunikimin në rrjetet sociale, Moskën si një hapësirë të luftës hibride.

Evropa i konsideronte zgjedhjet një ritual të brendshëm demokratik, shërbimin rus një mundësi për të ndikuar. Evropa i reduktoi ushtritë e saj, duke besuar se ndërvarësia do ta bënte një luftë të madhe të paarsyeshme, ndërsa Putini e dinte se historia shpesh bëhet nga njerëz të gatshëm të bëjnë atë që kundërshtari e konsideron të paarsyeshme. Me një fjalë, dikush në rrethimin e Putinit po lexonte Lao Ce, ndërsa evropianët po shkruanin manuale për zonjat.

Politika energjetike e Gjermanisë ndaj Rusisë do të mbetet ndoshta monumenti më i shtrenjtë i asaj epoke të naivitetit evropian. Ideja dukej pothuajse e papërmbajtshme: shtetet që punojnë së bashku kanë shumë për të humbur nga lufta. Problemi ishte se llogaritja u bë me një kokë evropiane dhe iu atribua Putinit. Një politikan evropian pyet se sa do ta ulë lufta PBB-në, sa do të kushtojë energjia, si do të reagojnë tregjet dhe çfarë do të tregojnë sondazhet e ardhshme. Regjimi perandorak pyet se sa territor mund të fitojë, sa viktima mund të durojë shoqëria dhe sa gjatë mund t’i rezistojë kundërshtari presionit politik.

Këtu arrijmë në pjesën më të pakëndshme të historisë: shoqëria ruse dhe evropiane nuk kanë të njëjtin perceptim se çfarë do të thotë të “humbasësh normalitetin”.

Qytetari mesatar i Bashkimit Evropian ka pakrahasueshëm më shumë rehati materiale, siguri institucionale, liri lëvizjeje dhe pritje për të ardhmen sesa qytetari mesatar i Rusisë. Pikërisht për këtë arsye Putini mbështetet në asimetrinë e qëndrueshmërisë. Një shoqëri autoritare mund të tolerojë një rënie të standardeve që do ta rrëzonte menjëherë qeverinë në një demokraci evropiane.

Mund të fshehë të vdekurit, të shtypë protestat, të kontrollojë televizionin, të kriminalizojë rezistencën dhe ta paraqesë sakrificën si patriotizëm. Qeveria evropiane duhet t’i shpjegojë votuesit të prishur pse fatura e tij e ngrohjes është më e lartë, pse shteti ndan miliarda për ushtrinë, pse ndihma për Ukrainën zgjat me vite dhe pse ai duhet të paguajë çmimin e një kërcënimi që ai (ende) nuk mund ta shohë përmes dritares së tij.

Fituesi : Ai që vuan më gjatë!

Kjo është arsyeja pse Putini nuk ka pse të jetë më i fortë se Evropa. Mjafton që ai të jetë më i duruar dhe i gatshëm të vuajë, dhe kjo është ndoshta fjalia më e rëndësishme e të gjithë krizës së sigurisë evropiane.

Bashkimi Evropian ka fuqi ekonomike shumë herë më të madhe se Rusia, një bazë të madhe teknologjike, qindra miliona banorë dhe, së bashku me anëtarët evropianë të NATO-s, një potencial ushtarak që Rusia vështirë se mund ta ndjekë në një konkurrencë të gjatë konvencionale. Problemi fillon kur çështja e burimeve shndërrohet në një çështje vullneti. Për sa kohë pranon votuesi evropian të paguajë për sigurinë? Për sa kohë e ka mbështetur Ukrainën? Sa rritje çmimesh pranon ajo? Për sa kohë i beson qeverisë së tij? Sa shpejt mund ta shfrytëzojë politikisht një populist frikën me fjalët: mjaft luftë, mjaft Ukrainë, mjaft sanksione, le të bëjmë një marrëveshje me Moskën?

Këtu tanku rus pushon së qeni arma më e rëndësishme e Putinit. Frika, lodhja, rehatia dhe analfabetizmi politik evropian bëhen shumë më të dobishëm.

Evropa i ka mësuar qytetarët e saj për të drejtat për dekada, por i vlerëson shumë më pak këto të drejta. Ajo i mësoi ata se liria është gjendja normale agregate e shoqërisë, demokracia është diçka që thjesht ekziston, kufiri është një vijë administrative që mund të kalohet pa u ndalur dhe paqja është mjedisi natyror i njeriut evropian. Një qytetërim i tillë prodhon një qytetar që me të drejtë pret një jetë cilësore, por në të njëjtën kohë harron lehtësisht se sa i kushtueshëm është historikisht sistemi që e mundëson atë jetë.

Llogaritja (e pasaktë) e Putinit:

Putini po mbështetet te ky qytetar evropian. Ai mendon se do të lodhet nga Ukraina më shpejt sesa shoqëria ruse do të lodhet nga lufta. Ai mendon se një votues evropian do ta ndëshkojë më shpejt qeverinë e tij për një jetë më të shtrenjtë sesa një votues rus, Kremlinin, për dhjetëra mijëra të vdekur. Ai mendon se demokracia do të prodhojë dobësinë e vet sepse çdo shpenzim për mbrojtjen herët a vonë do të bëhet një çështje zgjedhore. Ai mendon se një njeri i mësuar me rehatinë e vazhdueshme do të kërkojë një kompromis shumë më shpejt sesa një njeri të cilit shteti i ka shpjeguar për dekada se vuajtja, sakrifica dhe armiqtë janë gjendja natyrore e jetës kombëtare.

Kjo është arsyeja pse është e rrezikshme të tallen paralajmërimet për papërgatitjen ushtarake evropiane si histeri militariste. Mbrojtja serioze shërben pikërisht për të parandaluar luftën. Parandalimi funksionon kur kundërshtari beson se kostoja e një sulmi do të jetë e padurueshme, dhe vitet e fundit Putini ka testuar vazhdimisht se sa i besueshëm është ky mesazh evropian. Çdo sabotim, sulm kibernetik, operacion ndikimi, shkelje e hapësirës ajrore, manipulim i ekstremeve politike dhe përpjekje për të sjellë mosmarrëveshje është një matje e pulsit evropian.

Dhe rezultati i kësaj matjeje ndoshta e inkurajon atë ditë pas dite.

Prandaj, problemi më i madh evropian sot nuk është numri i tankeve në depo. Tanku mund të prodhohet. Fabrika mund të hapet. Granata mund të porositet. Buxheti ushtarak mund të rritet. Është shumë më e vështirë në pak vite të prodhosh një kulturë politike që e ke shuar për tridhjetë vjet.

Paqja kushton, zotërinj!

Udhëheqësit evropianë tani duhet t’u shpjegojnë shoqërive të tyre atë që paraardhësit e tyre nuk ua thanë kurrë: paqja nuk është një gjendje natyrore, siguria nuk është e lirë, demokracia nuk ka një siguresë automatike, fuqia ekonomike pa vullnet politik mbetet një statistikë, dhe një njeri që thotë hapur se dëshiron të ndryshojë rendin e sigurisë evropiane me forcë meriton të merret seriozisht.

Këtu kthehemi te teza e Mandić-it mbi analfabetizmin politik evropian. Ka pak të bëjë me diplomat shkollore. Qeveritë evropiane janë plot me doktorantë, juristë, ekonomistë dhe njerëz nga universitetet më prestigjioze. Analfabetizmi i tyre është praktik, historik dhe strategjik. Ata u edukuan për të menaxhuar botën që ekzistonte midis rënies së Murit të Berlinit dhe pushtimit rus të Ukrainës, një epokë në të cilën besohej se tregu do të zbutte perandorinë, tregtia do të mposhtte ambiciet territoriale dhe rehatia evropiane do të bëhej një aspiratë universale njerëzore.

Putini u solli atyre një libër shkollor nga një lëndë që ata nuk e kishin studiuar kurrë. Dhe Evropa tani po e ndjek atë lëndë në mes të një semestri të humbur. Ndoshta rreziku i saj më i madh nuk është Rusia, e cila ka më shumë pushtet se Evropa, sepse nuk është aty. Më e rrezikshme është Rusia, e cila beson se ka më shumë durim, tolerancë më të madhe për sakrificën dhe një kundërshtar aq të mësuar me paqen sa do të fillojë të tregtojë sigurinë e vet për të ruajtur rehatinë.

Për tridhjetë vjet, Evropa trajnoi politikanë për të menaxhuar paqen.

Putini tani po kontrollon nëse ka ndonjë midis tyre të aftë për të mbrojtur atë paqe.

Perktheu: Dan Gashi

Të hënën e në orën 20:45 në emisionin ‘Çim Peka Live’ do të transmetohet intervista ekskluzive me ish  zv/kryeministrin në ekzil Arben Ahmetaj

Në intervistën e pestë që Ahmetaj do të japë për gazetarin Çim Peka, do të zbulojë një sërë skandalesh që lidhen me qeverisjen Rama.

Kush është Gysi anglishtfolës?

Çfarë përmban përgjimi i janarit 2026?

Kush është izraeliti që flet në emër të Ramës?

Kush është Ermal Raketa?

A po bëhet trafik armësh?

Për herë të parë një përgjim ndërkombëtar për atë që është kriminalizuar Shqipëria

Mos e humbisni:
Të hënën, 7 shtatorit në ‘Çim Peka Live’ në Syri TV  ‘Arben Ahmetaj 5’

TIRANË- Pa dashur të ofendojmë ata që sapo janë kthyer nga pushimet, duhet të bëjmë një bilanc dhe të shohim se cilët kanë qenë “mbretërit” e kësaj vere që vjeshta e afërt tashmë i kërcënon me një rënie të lehtë të temperaturave. Duke dalë nga kategoritë e zakonshme, nuk do t’i kushtojmë vëmendje Shakirës dhe “Dai-Dai”-t të saj, himnit të Kupës së Botës të fituar nga Spanja.

Sepse sensacioni i verës në Shqipërinë turistike ka qenë flamingoja e hijshme, e cila ka shfaqur pendët e saj rozë nëpër rrugë për tre muaj në vend në formën e një revolucioni. Protestat kundër projekteve të investimeve të njërit prej dy dhëndurëve të Donald Trump, të famshmit Jared Kushner, sapo kanë mbushur 90 ditë pa ndërprerje, megjithëse kanë humbur disi vrullin. Por as pushimet verore dhe as presionet nga kryeministri Edi Rama nuk kanë arritur t’i ndalin ato.

“Pjesëmarrja ka rënë, por është e mundur që ajo të rritet përsëri kur të mbarojnë pushimet verore dhe të rifillojë aktiviteti institucional”, shpjegon gazetarja Zana Cimili, nga agjencia AP, e cila po mbulon këtë lëvizje.

Kushner, nëpërmjet kompanisë Infinity Partners dhe partnerëve të saj, planifikon të ndërtojë komplekse të mëdha në zona bregdetare me vlerë ekologjike, kryesisht në zonën Nartë-Zvërnec (një zonë kalimi për flamingot simbolike) dhe ishullin e Sazanit.

Ky i fundit, një ish-enklavë e Luftës së Ftohtë që tashmë shijohej nga shqiptarët dhe turistët e tyre, por që Ivanka Trump pretendoi se e kishte zbuluar, “zbathur”, pasi mbërriti me një varkë me bashkëshortin e saj, një pjesëmarrës i rregullt në negociatat e paqes në emër të vjehrrit të saj.

Në një podcast që shkaktoi polemika, vajza më e madhe e presidentit amerikan tha se toka “është tepër e virgjër dhe unike” dhe se ata po punonin “me arkitektët më të shkëlqyer në botë për të mos ndryshuar topografinë, duke respektuar bimësinë vendase dhe duke ruajtur shpirtin e egër të ishullit, teksa ndërtonin vila të integruara në shkëmb”. Ajo që filloi si protestë mjedisore u shndërrua shpejt në një lëvizje socio-politike në Tiranë dhe në një kërkesë për dorëheqjen e Ramës, i cili ka qenë në pushtet për 13 vjet.

“Nuk ka pasur shenja se Qeveria ka ndryshuar qëndrimin e saj. Kryeministri Rama vazhdon ta mbrojë projektin, duke e quajtur atë investimin më të madh të huaj në vend dhe duke argumentuar se ai do të nxisë turizmin dhe ekonominë e Shqipërisë”, shpjegon Zana Cimili.

“Qeveria duket se po vë bast kryesisht për t’i lodhur ata: duke shmangur adresimin e drejtpërdrejtë të kërkesave kryesore politike të protestuesve, duke i mbrojtur projektet si investime legjitime dhe duke besuar se një lëvizje pa udhëheqës përfundimisht do të humbasë forcën. Megjithatë, fakti që protestat kanë zgjatur kaq shumë është domethënës në vetvete”, thekson gazetari Lutfi Dervishi.

Si një fakt kurioz, shumë ditë, amerikani Steve H. Hanke, profesor i Ekonomisë së Aplikuar në Universitetin Johns Hopkins dhe ish-këshilltar i qeverisë shqiptare pas rënies së komunizmit në vitin 1991, shkruan në Twitter një mesazh me të njëjtën përmbajtje: “Për të 90-tën ditë radhazi, protestuesit e REVOLUCIONIT FLAMINGO dolën në rrugët e Tiranës. Shqiptarët vazhdojnë të protestojnë kundër QEVERISË SË KORRUPTUAR të Kryeministrit Rama dhe kundër projektit të kompleksit turistik luksoz të Jared Kushner, dhëndrit të Trump. REVOLUCIONI FLAMINGO ËSHTË I FORTË. ËSHTË KOHA QË KRYEMINISTRI RAMA TË MBLEDHË BAGAZHET E TIJ.”

“Citizens Channel” është një media dixhitale e gazetarisë qytetare që transmeton çdo natë protestat në kanalin e saj në YouTube. Lorin Kadiu është përgjegjës dhe kujton se është demonstrata më e gjatë dhe më intensive që nga ndryshimi i regjimit në vitin 1991. Ai shpjegon se përleshjet me policinë dhe shoqërimet ndaluan kur Parlamenti mbylli aktivitetet e tij në gusht.

“Atmosfera është kryesisht paqësore për sa i përket presionit të drejtpërdrejtë policor ose institucional. Njëkohësisht, një protestë tjetër po zhvillohet në internet, ku aktivistët dhe grupet denoncojnë sulmet e vazhdueshme kibernetike dhe heqjen me forcë të përmbajtjes kritike kundër Qeverisë që mbështet revolucionin e flamingove,” shpjegon ai.

Lidhur me pjesëmarrjen, ai, ashtu si Cimili, pret që shifrat të rriten në shtator: “Ka veprime të përditshme në rrugë, duke përfshirë pikturimin e mesazheve me shkronja gjigante në bulevard dhe marshimin nëpër rrugët e Tiranës që mbahet çdo mbrëmje.”

Dervishi beson se presioni më i menjëhershëm mund të zhvendoset gjithnjë e më shumë nga rrugët në rrugë ligjore dhe institucionale. Tashmë ka hetime (nga SPAK, prokuroria speciale) për blerjet e tokës të lidhura me zhvillimin e Zvërnecit, ndërsa Parlamenti Europian ka bërë thirrje për një moratorium mbi lejet e reja dhe ndërhyrjet urbane në zonat e mbrojtura derisa legjislacioni shqiptar të përafrohet me standardet e BE-së”. Shqipëria, pas Malit të Zi, është favorite për tu bashkuar me BE-në.

“Rasti i Sazanit është i ndryshëm: atje nuk ka mosmarrëveshje pronësie, kështu që çdo rrugë e mundshme ligjore do të përqendrohej më shumë në procedurat mjedisore, lejet dhe pajtueshmërinë me rregulloret mjedisore si nga Shqipëria ashtu edhe nga BE-ja. Pyetja e vërtetë është nëse kontrolli ligjor dhe institucional mund të ndryshojë ndjeshëm projektet që tashmë kanë mbështetje shumë të fortë politike dhe ekonomike”, thekson analisti./ El Mundo America

dosja.al

Banorët e zonës së përfshirë nga zjarri masiv në Himarë kanë rrëfyer momentet e frikshme të përjetuara mbrëmjen e djeshme, teksa flakët u përhapën me shpejtësi.

Një prej banoreve tregon se situata u përkeqësua brenda pak minutash, ndërsa ndërhyrja e policisë bëri të mundur nxjerrjen e tyre nga zona.

“Nuk e kuptuam sa shpejt erdhi zjarri, për 5-10 minuta. Më pas erdhi policia dhe na nxorën. U dogj shtëpia e kushëririt të burrit. Janë banesa të banuara, por banorët kishin dalë. Erdhi policia dhe na nxorën. Janë dy shtëpi në këtë zonë”, rrëfeu ajo.

Një tjetër banor, i përlotur, e përshkroi situatën e mbrëmshme duke thënë vetëm: “Ishte tmerr”.

Ndërkohë, mëngjesin e sotëm ka nisur ndërhyrja edhe nga ajri, me helikopterë që po hedhin ujë mbi vatrat aktive të zjarrit.

Në terren vijojnë të jenë të angazhuara Forcat e Armatosura dhe dhjetëra efektivë zjarrfikës, në përpjekje për të izoluar flakët dhe për të shmangur rrezikun për zonat e banuara. Panorama

HIMARË – Situata paraqitet alarmante në Himarë, ku flakët e zjarrit kanë përfshirë kodrat pranë zonave të banuara, duke rrezikuar banesa dhe struktura turistike.

Përhapja e shpejtë e flakëve, e favorizuar edhe nga era, ka rënduar ndjeshëm situatën në terren. Për shkak të rrezikut, ka nisur evakuimi i banorëve, ndërsa po evakuohen edhe turistët që ndodhen në hotelet e zonës. Ndërsa disa banorë të tjerë janë vendosur anës detit, për t’i shpëtuar situatës kaotike, të krijuar nga tymi e flakët në zonë.

Në terren vijojnë të jenë të angazhuara forcat zjarrfikëse, të cilat po punojnë për izolimin e flakëve dhe për mbrojtjen e banesave dhe objekteve që ndodhen pranë vatrave të zjarrit.

Në ndihmë të forcave vendase janë nisur edhe mjete zjarrfikëse nga bashkitë fqinje, ndërsa ndërhyrja po vijon në kushte të vështira për shkak të terrenit dhe përhapjes së shpejtë të flakëve.

Frika më e madhe mbetet përhapja e zjarrit drejt zonave të banuara. Banorët kanë kërkuar ndihmë, ndërsa ekipet e emergjencave vijojnë përpjekjet për të vënë situatën nën kontroll dhe për të garantuar sigurinë e banorëve dhe turistëve. bw

Bulevardi kryesor i Tiranës u përket çdo mbrëmje “flamingove”.

Janë orët e pasdites së vonë, kur dhjetëra qytetarë me banderola, postera dhe flamuj nisin të mblidhen në sheshin “Skënderbej”. Mes tyre është kthyer në ritual edhe një poster i ri çdo natë, me numrin e ditës së protestës. Të hënën, numri do të jetë 100.

Rreth orës 20:00, protestuesit e parë nisin ecjen në drejtim të Kryeministrisë, ku një podium i improvizuar dhe një mikrofon presin folësit e radhës. Për më shumë se një orë, dhjetëra të tjerë zbresin në shesh. Disa janë aty çdo mbrëmje, të tjerë i bashkohen protestës në mënyrë sporadike.

Prej më shumë se tre muajsh, Tirana jeton me thirrjet “Shqipëria nuk është në shitje”, “Rama, jep dorëheqjen” dhe “Rama n’burg, Berisha n’burg”,  sloganet e ditëve të para të saj.

Por në 100 ditë, repertori i saj është zgjeruar. Çdo mbrëmje lindin thirrje të reja, ndërsa rimat dhe sarkazma ndaj kryeministrit Edi Rama, ministrave dhe mazhorancës janë pjesë e ritualit të protestës.

Në bilancin e këtyre 100 ditëve, aktivistë dhe analistë të politikës e shohin arritjen më të madhe të saj në rikthimin e qytetarit në shesh dhe ekspozimin e një qeverisje autoritare.

Shkrimtari dhe aktivisti Fatos Lubonja, një ish i burgosur politik gjatë regjimin komunist në Shqipëri, e përkufizon protestën si përpjekje të shqiptarëve kundër një regjimi politik autoritar.

“Protesta ka hedhur poshtë narrativën se Shqipëria ka ecur përpara në rrugën drejt BE, siç pretendon klasa politike shqiptare, vetë BE dhe veçanërisht Rama, duke provuar se vendi është nën një regjim autoritar i bazuar ekonomikisht në pastrimin e parave të drogës,” tha Lubonja për BIRN.

“Ajo është një përpjekje e shqiptarëve, të çuar në ekstrem nga abuzimet e këtij regjimi në të gjitha aspektet e jetës së tyre, për ta rrëzuar atë,” theksoi ai.

Për arkitektin dhe aktivistin Andi Tepelena, një prej organizatorëve të protestës, arritja e vërtetë është “thyerja e frikës”.

“Kishim shumë kohë, që pas shembjes së Teatrit Kombëtar që po përpiqeshim të rigjallëronim nervin qytetar, por kjo protestë tregoi që ky nerv ekzistonte dhe Zvërneci sa derdhi kupën,” thotë Tepelena.

“Gjëja më e bukur ishte që u derdh rinia në protestë, një rini e jashtëzakonshme që ka kuptuar që ky sistem ekonomik e politik nuk ecën më,” shtoi ai.

Qytetari si aktor politik

Zemërata nisi në një plazh pothuajse të virgjër në Zvërnec, një fshat i Vlorës, ku një gardh telash me gjemba ndalonte aksesin e publikut dhe fadromat e një kompanie private kishin shkatërruar dunat e rërës për t’i hapur rrugë një projekti masiv turistik që parashikohet të shtrihet në këtë zonë të mbrojtur natyrore, e njohur si Laguana Vjosë-Nartë.

Goditja dhe marrja zvarrë nga rojet e kompanisë private të një protestuesi paqësor nxiti një revoltë më të gjerë qyterare, që u zhvendos në bulevardin e kryeqytetit, duke u shndërruar në një protestë kundër korrupsionit qeverisës, shpopullimit, mungesës së meritokracisë dhe gjithë klasës politike të 35 viteve të fundit.

E organizuar nga aktivistë të shoqërisë civile, protesta arriti të ruante profilin e saj si organizim qytetar gjithpërfshirës pa dallime politike apo kulturore.

Për Adri Nurellarin, analist i politikës, kjo konsiderohet si arritja kryesore e saj.

“Protesta ka arritur diçka që dukej pothuajse e pamundur; ka thyer monopolin e partive mbi pakënaqësinë dhe ka rikthyer qytetarin si aktor politik,” tha Nurellari për BIRN, duke shtuar se që të ajo ka treguar gjithashtu se “frika nuk mposhtet duke pritur të largohet, por duke dalë bashkë në shesh”.

Nurellari konsideron disa rezultate të protestës, të tilla si vendosja në qendër e debatit të mbrojtjes së natyrës, pronës publike dhe vendimmarrjes pa qytetarët, tërheqja e vëmendjes ndërkombëtare, frymëzimi dhe aktivizimi i diasporës, deri tek ndikimi axhendës politike.

“Krijoi një gjuhë, simbolikë dhe identitet të dallueshëm,” thotë ai, duke shtuar se “flamingoja u kthye nga një shpend i kërcënuar në simbol të rezistencës qytetare, gjë që, për komunikimin politik shqiptar, është më shumë krijimtari sesa kanë prodhuar disa seli në tri dekada”.

Pavarësisht se qeveria nuk ka bërë asnjë hap konkret për të plotësuar kërkesat e protestës, për Nurellarin, ajo po reagon e ndikuar prej saj.
Duke krahasuar qëndrimet nga nisja deri tani të qeverisë, ai argumenton se “protesta e ka ndryshuar raportin politik, edhe pa marrë ende gjithçka që kërkon, pra pa marrë ende dorëheqjen”.

Edhe vetë qëndrueshmëria aq e gjatë konsiderohet një arritje politike. Në një vend, ku sipas Nurellarit entuziazmi publik shpesh zgjat sa një cikël lajmesh,  protestuesit kanë treguar një stoicizëm qytetar të rrallë, mu në mes të vapës, lodhjeve, sulmeve, etiketimeve dhe presioneve. “Kjo është për t’iu hequr kapelen,” thekson ai.

Për aktivistin Tepelena, kërkesat e protestës vijojnë të jenë të njëjta; dorëheqje e kryeministrit, shfuqizim i ligjeve klienteliste dhe miratimi i një sistemi të ri zgjedhor që do të krijonte kushtet për përfaqësim më të drejtë politik.

Por ai konsideron se protesta ka pasur disa pika kulmore; që nga mbështja e mediave ndërkombëtare që e kthyen në një ‘brand’ “Revolucionin Flamingo” dhe që tani është një nga revolucionet paqësore më të gjata në botë dhe deri tek zbritja në shesh e eurodeputetëve.

“Por mbi të gjitha, shqiptarët kuptuan që duhet t’i marrin vetë fatet e tyre në dorë pa pritur ndihmë që i vjen nga ndonjë fuqi ndërkombëtare,” thotë Tepelena.

E ardhmja e protestës

Pas gati 100 ditëve në shesh, “Revolucioni i Flamingove” përballet me provën e vjeshtës: si të ruajë mobilizimin qytetar dhe ta kthejë atë në një ndryshim politik.

“Shtatori do të jetë një moment i ri mobilizimi, veçanërisht për të rinjtë, dhe synohet që protesta të përshkallëzohet deri në mosbindje civile, me qëllim dorëheqjen e kryeministrit dhe kalimin në një qeveri kujdestare,” parashikon Tepelena.

Për Lubonjën, megjithatë, suksesi i protestës nuk varet vetëm nga aftësia e saj për të qëndruar në shesh, nëse synon të shndërrohet në një aktor real ndryshimi.

“Si aktor ndryshimi që të ketë sukses, ajo ka nevojë për ndihmën e aktorëve të tjerë të ndryshimit ku do të veçoja drejtësinë dhe qëndrimet e atyre që i quajmë partnerët tanë ndërkombëtarë, që deri më sot i shoh pasivë,” tha ai.

Ndërsa për Adri Nurellarin, sfida e protestës është aftësia për të kaluar nga reagimi qytetar tek ndërtimi i një lëvizje qytetare.

“Protesta është reagim ndaj asaj që ka ndodhur; lëvizja është projekt për atë që duhet të ndodhë,” thotë Nurellari, duke shtuar se që të shndërrohet në një lëvizje, protesta duhet të ofrojë shpresë për të ardhmen.

Ndërsa njerëzit kanë dalë në shesh për arsye të ndryshme, por kjo nuk do të thotë se janë bërë automatikisht pjesë e një organizimi të përbashkët, ndaj dhe pyetja vendimtare sipas Nurellarit është: “nëse kjo do të mbetet një protestë, apo do të shndërrohet në lëvizje?!”/BIRN