Ramiz Mujaj Unë isha delegat në Kuvendin e Detroitit (Michigan), kur pa votën e vatranëve u zgjodh për kryetar, me gjoja aklamacion, Elmi Berisha nga një pjesë e vatranëve, me arsyetimin se gjoja kësaj radhe do të zgjidhnim një dardan në krye të Vatrës. Por nuk e kishin llogaritur, apo nuk e dinin, që ky person kishte dhënë deri në atë kohë shumë pak ose aspak për Vatrën, ndërsa një klikë anti-vatrane e mbështeste, ndoshta pa qëllim të keq nga ana e tyre.

Por në Vatër, as Kanunorja e 1926-s dhe as kontributdhënësit e Vatrës kurrë nuk kanë propozuar për kryetar një njeri i cili nuk ka qenë i njohur për kontribut së paku 5 vite në Vatër. Në Kuvendin e Michiganit ndodhi çka ndodhi, ndodhi ajo që nuk duhej të ndodhte: u propozua një njeri që nuk kishte dhënë kontribut në Vatër.

Unë isha kundër kësaj zgjedhjeje, por mu desh ta përkrah aklamacionin, megjithëse votën e vatranëve ky nuk e kishte. Kur e mori udhëheqjen Elmiu me aklamacion para vatranëve, ai bëri shumë e shumë premtime për mandatin dyvjeçar që iu dha. Ndër premtimet që dha, e që unë i theksova sepse prej shumë vitesh ishin të nevojshme të realizoheshin, ishin:

1. Të blihej një ndërtesë e re për Vatrën dhe ekzistuesja të lihej si muze dhe zyrë e arkivit të Vatrës.

2. Të kontribuohej për rritjen e fondit të studentëve, të krijuar që nga koha e Fan Nolit dhe Faik Konicës.

Unë, i pakënaqur nga zgjedhja e një njeriu llafazan, siç kisha dëgjuar për kandidaturën e tij edhe kur kishte kandiduar për kryetar të komunës së Pejës, ku kishte premtuar 300 milionë dollarë dhe e gjithë bota kishte qeshur me të duke pasur mosbesim për premtimet që bëri gjatë Kuvendit, e prita te dera dalëse, e urova për mandatin dhe i thashë:

“Dëgjo, z. kryetar i nominuar. Ti premtove shumë gjëra sot, por mua si vatran i vjetër më interesojnë vetëm dy premtime që dhe sot. Nëse i realizon për mandatin dyvjeçar, blerjen e godinës së re dhe rritjen e fondit të studentëve, mirë. Por po të them se nëse nuk i bën këto dy premtime, do të them hapur që je rrenacak.”

Dhe ashtu ndodhi. Elmi Berisha nuk i realizoi premtimet. Por që në fillim përjashtoi ose la jashtë vatranët që kishin punuar për shumë e shumë dekada me devotshmëri, ndërsa afroi servilë si Pashko Camaj, Besim Malota, një anti-vatran i njohur dhe përçarës i komunitetit, si dhe Alfons Grishaj, për të cilin flitet se është dënuar shumë herë për krime në Shkodër dhe bashkëpunëtor i Ratko Jokiç, bashkëpunëtor i Arkanit. Këta uzurpatorë kanë hedhur në gjyqe shumë vatranë të devotshëm, siç flitet, me fondet e vatranëve.

Por selia e Vatrës duhet të shpëtohet nga këta. Selia e Vatrës u ble nga ne, edhe nga unë, në vitin 1996, kur për herë të parë Vatra u bë me godinë, me seli dhe me zyrën e vet, gjë që kurrë më parë nuk e kishte. Dhe tani këta matrapazë, me përçarje, përjashtime dhe mbyllje dyersh për vatranët që e blenë këtë shtëpi, po mundohen ta shkatërrojnë Vatrën.

Në këtë seli të Vatrës, siç e shpjegon Valentini, është një pasuri shumëmilionëshe, arkivi shekullor i Vatrës që ruhet në këtë godinë, dhe këtë e dinë shumë mirë disa vatranë që e sollën nga çatia e restorantit të Antoni Athanasit në mars të vitit 1996. Ndërsa këta të sotmit, të vetëquajtur lidership, ose nuk ia dinë vlerën ose duan ta shkatërrojnë.

Po tregoj vetëm një fakt, sepse nga dora ime, gjatë bartjes nga Bostoni, pjesa dërrmuese e atij arkivi ka kaluar përmes duarve të mia. Kohët e fundit, me sytë e mi kam parë që një pjesë e atij arkivi po humbet ose po abuzohet.

Shembull: në vitet e para të krijimit të Vatrës, organi i saj “Dielli” kishte shtypshkronjën e vet me mënyrë mekanike, me shabllone. Kishte disa pako të paketuara vetëm me ato shabllone të gazetës “Dielli”. Unë i kam parë në selinë e Vatrës, ndërsa tani pjesë të dyerve te podiumi mbahen hapur me këto shabllone, të cilat do duhej të ekspozoheshin si monumente në Vatër.

Vatra duhet të shpëtohet nga këta të pacipë sa nuk është vonë. Vatranët duhet të mblidhen për ta shpëtuar Vatrën, dhe Vatrën duhet ta shpëtojnë edhe njerëzit e komunitetit shqiptaro-amerikan që e njohin Vatrën dhe kanë kontribuar përmes saj për çështjen shqiptare.

Por unë mendoj një paketë lidershipi pa Elmi Berishën, pa servilin dhe përçarësin Pashko Camaj, Besim Malotën dhe Alfons Grishaj, sepse vërtet këta janë ata që e kanë përçarë Vatrën dhe tani duan edhe ta falimentojnë.

Thirrje dhe lutje shqiptare e kombëtare: ta shpëtojmë Vatrën.