Koha.net – 27 vjet pas intervenimit të NATO-s në Kosovës, ish-zëdhënësi i aleancës veriatlantike, Jamie Shea, ka thënë se nuk dëshiron të vdesë pa e parë Kosovën në NATO. Sipas tij, nuk duhet të lejohet që çështja e mosnjohjes nga disa vende ta bllokojë progresin e Kosovës. Ai ka theksuar se intervenimi ushtarak i NATO-s nuk kishte alternativë tjetër

“Kosova ishte një tregim suksesi”, ka thënë zëdhënësi i NATO-s në kohën e bombardimeve në Kosovë, Jamie Shea.

Derisa ka kujtuar kohën e intervenimit të NATO-së gjatë luftës në Kosovë më 1999, ish-zëdhënësi i NATO-s ka thënë se nuk ka qenë e lehtë që të arrihej konsensusi për të bërë një gjë të tillë.
Në intervistën dhënë në emisionin “Interaktiv” të KTV-së, me rastin e 27-vjetorit të sulmeve të aleancës mbi caqet ushatarke serbe, Shea ka thënë se në atë kohë kishte dyshime nëse fushata ajrore do të ishte e suksesshme dhe se kishte diskutime për një operacion tokësor.

Ish-zyrtari i lartë i NATO-s, po ashtu ka folur edhe për rrugëtimin e Kosovës në aspektin e sigurisë pas çlirimit të saj.

Ai ka shprehur dëshirën që të mos vdesë pa e parë Kosovën në NATO.

“Do të isha sigurisht shumë i irrituar nëse e lë këtë botë pa e parë Kosovën si pjesë të NATO-s dhe mendoj se kjo gjë do të ndodhë. Mendoj se Aleancës së NATO-s i duhet më shumë imagjinatë kur bëhet fjalë për Kosovën”, ka thënë Shea.

Koha: Zotëri Jamie Shea, është nder t’ju kemi në programin tonë.

Jamie Shea: Është nderi im të jem në programin tuaj përsëri dhe faleminderit për ftesën.

Koha: Është posaçërisht nder t’ju kem në këtë kohë kur në Kosovë po shënojmë 27-vjetorin prejse NATO-ja nisi fushatën ajrore kundër caqeve serbe më 24 mars të vitit 1999, që shënon një nga datat më të rëndësishme të historisë bashkëkohore të Kosovës. Si e kujtoni personalisht ju si një nga zërat e rëndësishëm të NATO-s në atë kohë?

Jamie Shea: 27 vjet më vonë, jam shumë i lumtur që NATO-ja e bëri atë fushatë ajrore. Nuk ka qenë e lehtë as të arrihej konsensusi për ta bërë një gjë të tillë dhe operacioni ushtarak ka qenë i vështirë dhe i komplikuar siç e di secili në Kosovë. Por 27 vjet më vonë, unë mendoj se ishte gjëja e duhur për ta bërë. Ishte e nevojshme. Politikisht e justifikueshme. Moralisht një intervenim i justifikuar. Ishte një intervenim i nevojshëm për ta ndalur një katastrofë humanitare në Kosovë dhe nëse e shikoni historinë e 27-vjeçarit të fundit, intervenimi ka rezultuar me Kosovën që u bë shtet i pavarur, jo perfekt, por së paku këta 27 vjet, kosovarët e kishin një mundësi të jetonin në paqe, në liri dhe mund të shkojnë në shtrat gjatë natës pa u frikësuar se forcat serbe do t’i shqelmojnë dyert e tyre apo t’u vendosin zjarrin shtëpive të tyre. Mund të votojnë në zgjedhje dhe vendi ka bërë shumë progres.
Kështu që 27 vjet më pas, kur shikoj të gjitha konfliktet që kishim në këtë periudhë: kishim Afganistanin, Irakun, Libinë, sot kemi Iranin, Ukrainën, të paktën Kosova ishte një tregim suksesi. Jo shumë tregime të sukseseve, por një tregim suksesi, i një intervenimi të suksesshëm që shpëtoi shumë jetë dhe që bëri që Kosova të jetë e lirë dhe që solli një rajon më paqësor dhe më stabil.

Koha: Nëse do t’ju pyesja në terma më personalë, cila ishte ndenja që kishit ju më 24 mars të 1999-s: që lufta do të përfundonte së shpejti apo se do t’ju duheshin trupa tokësore për ta çliruar Kosovën?

Jamie Shea: Askush nuk e di këtë gjë. Të jemi të sinqertë. Kur e nis një operacion ushtarak, nuk e di kurrë se çfarë do të ndodhë, se a mund të jetë i gjatë, apo mund të jetë i shkurtër. Ju e dini se armiku juaj, Slobodan Millosheviqi mund ta bëjë jetën tuaj më të vështirë dhe natyrisht kjo ishte çfarë Millosheviqi u përpoq ta bënte: t’ia bënte jetën më të vështirë NATO-s. Në një mënyrë, si përfundim, ju e dini se do të keni sukses, sepse NATO-ja ishte natyrisht shumë më e fuqishme sesa Millosheviqi, por në të njëjtën kohë, gjërat në luftë mund të shkojnë edhe gabim. Operacionet ushtarake gjithnjë mbartin në vete gabime, siç e dimë dhe se do të ketë ditë të mira por edhe ditë të këqija dhe se ju duhet të vazhdoni tutje.
Por  në anën tjetër unë e kam parë se si NATO-ja ka provuar diplomacinë, mënyrën paqësore të zgjidhjes së krizës. Ne shkuam në Rambuje me serbët, me kosovarët dhe provuam të gjenim një kompromis që do ta bënte luftën të panevojshme.
Por pas janarit të vitit 1999 dhe Masakrës së Reçakut, dhe refuzimit të paqes së Rambujesë nga ana e serbëve, unë u bëra pesimist dhe u binda se Millosheviqi donte një zgjidhje të dhunshme dhe kështu që pavarësisht të gjitha komplikimeve dhe të panjohurave, intervenimi ushtarak i NATO-s nuk kishte alternative tjetër.

Koha: Siç e dimë, pas intervenimit të NATO-s pasoi një hakmarrje mizore ndaj civilëve shqiptarë nga forcat serbe me dhjetëra masakra që u kryen derisa ju bombardonit nga ajri. Derisa ju shihni se çfarë po ndodhte në terren, a u rrit presioni për intervenim këmbësor dhe cilat ishin mendimet fillestare kur po shihnit masakrat që po kryheshin ndaj civilëve?

Jamie Shea: Paj, sigurisht, gjëja e parë është se këto gjëra më bënë mua dhe shumë njerëz të tjerë edhe më të vendosur për ta vazhduar fushatën ajrore, sepse Millosheviqi ishte edhe më i keq se që njerëzit e kishin menduar. Pra, kjo më bëri të jem edhe më i vendosur për një zgjidhje të dhunshme. Tani e di që Millosheviqi provoi me propagandë, duke thënë se vrasjet në Kosovë ishin si rezultat i bombardimeve të NATO-s dhe jo nga mizoritë e forcave serbe. Kështu që kjo ishte një çështje si zëdhënës i NATO-s duhej të merresha. Por ne e dinim me gjithë dëshmitë që kishim se fushata e spastrimit etnik nisi një vit para fillimit të intervenimit të NATO-s. Unë e përmenda Masakrën e Reçakut dhe ajo ndodhi dy muaj para intervenimit të NATO-s. Kështu që është tërësisht e pavërtetë për njerëzit në Serbi të pretendojnë se problemet filluam vetëm pasi NATO-ja nisi fushatën.
Në anën tjetër, është e vërtetë se kishte dyshime nëse fushata ajrore do të ishte e suksesshme dhe kishte diskutime për një operacion tokësor dhe natyrisht NATO-ja po përgatiste trupa në Maqedoninë e Veriut, që përfundimisht u njohën më vonë si KFOR. Por, fatmirësisht kjo nuk ndodhi dhe pavarësisht pa përsosmërisë së saj, fushata ajrore pati sukses që ta bindte Millosheviqin që t’i nxirrte forcat e tij jashtë Kosovës.
Por është mirë që NATO-ja përgatiti opsionin tokësor, sepse ajo përgatitje e lejoi NATO-n të futej në Kosovë shpejt për të mundësuar largimin e forcave serbe nga Kosova dhe për të mundësuar që popullata civile të ishte e mbrojtur nga anarkia në atë periudhe tranzicioni mes forcave serbe dhe forcave të reja, UNMIK-ut apo administratës së Kombeve të Bashkuara që u vendos në Kosovë.

Koha: E përmendët procesin e bisedimeve në Rambuje. Siç e dimë, aty ishin të përfshirë edhe ish-krerë të UÇK-së, ishte Ibrahim Rugova dhe pjesëmarrës të tjerë. Si do ta vlerësonit koordinimin apo më mirë thënë, bashkëpunimin mes NATO-s dhe Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në atë kohë?

Jamie Shea: Dua të jem i sinqertë. Kishte shumë vende të NATO-s që ishin shumë të kujdesshëm që të mos shiheshin të lidhur me Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës, sepse ato vende nuk donin të shiheshin sikur po e bënin intervenimin për ta ndarë Jugosllavinë nga ajo që mbeti Jugosllavi pas asaj që i ndodhi me Slloveninë, Kroacinë e Bosnjën.
Aleatët kishin dallime. Ju e dini se amerikanët u takuan me përfaqësuesit e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, por të tjerët ishin më të kujdesshëm dhe për këtë arsye, justifikimi i përbashkët kolektiv i intervenimit ajror të NATO-s ishte intervenimi humanitar. Për këtë gjë të gjithë u pajtuam. Ne donim të mbronim civilët, të mbronim kosovarët, për të ndalur dhunën, spastrimin etnik, të mos kishim edhe një masakër si ajo e Srebrenicës në vitin 1995.
Por unë supozoj që edhe nëse aleatët do ta kuptonin se qëllimi i intervenimit nuk do të ishte pavarësia e Kosovës, pasojat e represionit serb dhe pasojat e largimit të forcave serbe në Kosovë do të krijonin rrethana që Kosova të shpallte pavarësinë dhe sigurisht se ai proces përfundoi në vitin 2008 me shpalljen e  pavarësisë. Kështu që mendoj se u bë e paevitueshme, por u bë e paevitueshme pikërisht sepse Serbia e bëri të qartë se nuk mund t’i besohej me qeverisjen e Kosovës, sepse i trajtoi aq keq kosovarët dhe se sovraniteti i Serbisë në Kosovë u dobësua shumë për shkak të veprimeve të Millosheviqit.

Koha: Është një debat në rritje edhe për shkak të asaj që po ndodh në botë me politikën ndërkombëtare se pavarësisht humbjeve në njerëz që pësoi Kosova, luftës për çlirim nga UÇK-ja e luftës për pavarësi, shqiptarët e Kosovës ishin me fat dhe i shfrytëzuan mirë rrethanat gjeopolitike të kohës, me gjenocidin në Srebrenicë që ndodhi pak kohë më parë. A besoni se po të ishim tash në të njëjtën gjendje, NATO-ja do të intervenonte në Kosovë?

Jamie Shea: Paj, sot, kushedi. Nëse jam i sinqertë është një pyetje shumë e vështirë. Kur u pata bërë zëdhënës i NATO-s, m’u këshillua që kurrë të mos u përgjigjesha pyetjeve spekulative apo pyetjeve hipotetike sepse kushedi çka do të ndodhte  Por natyrisht nuk jam më zëdhënës i NATO-s, jam një akademik dhe një qytetar privat dhe mund të jap opinionin tim.
Po, sot është krejt tjetër momentum, le të flasim hapur për këtë gjë.  Shtetet e Bashkuara nuk janë aq të përfshira në NATO siç ishin, nuk janë aq të përkushtuara sa ishin atëbotë, lufta në Ukrainë ka lënë të kuptohet se NATO-ja është rikthyer te mbrojtja kolektive në lindje të Evropës dhe te misioni i saj që ka pasur që nga fillimi. NATO-ja e la Afganistanin tash po tërhiqet nga Iraku. Nuk qëndroi në Libi.
Prandaj Kosova është një rast përjashtimi me KFOR-in që është aty 27 vjet.  KFOR-i është misioni më i gjatë i NATO-s në historinë e saj, më i gjatë se në Afganistan, më i gjatë se në Bosnjë e gjetiu. Kështu që ju mund të keni të drejtë, 1999-ta ishte një momentum unik politik kur rusët ishin të dobët, kinezët ishin neutralë në Këshillin e Sigurimit të Kombeve të Bashkuara, dhe kur amerikanët ishin më të përfshirë.
E dini, ne kishim përgjegjësi për të mbrojtur nocionin se duhej të intervenonim për të ndalur spastrimin etnik. Siç e thatë edhe ju, askush s’donte tas kujtonte Bosnjën më dhe atë që ndodhi atje. Prandaj nganjëherë duhet t’i kapni momentumet historike kur ato vijnë para se të mbyllet dritarja për to, sepse po ta humbni momentumin, ndoshta duhet të prisni edhe një shekull që të rikthehet mundësia e njëjtë. Jam i lumtur që të paktën më 1999, kur mundësia ishte, NATO-ja e kapi këtë mundësi por sot, ju keni të drejtë kur thatë se sot jetojmë në një botë më mizore dhe më të vështirë sesa një botë më optimiste në vitin 1999.

Koha: Do të flasim për këtë, por e kaluara reflekton edhe në çështjen aktuale zoti Shea. Sepse siç kemi parë, Serbia në mënyrë të përbashkët me Rusinë, përmes kanaleve të tyre diplomatike, përmes takimeve të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara për Kosovë, propagandojnë kundër intervenimit të NATO-s në Kosovë. Çfarë mendoni se mund të ketë qenë ndikimi për këtë propagandë që kemi parë nga Kremlini dhe Beogradi për më shumë se dy dekada e gjysmë?

Jamie Shea: Epo është politikë shtyje, shtyje shtyje. Çfarë patëm më 1999 dhe pavarësinë e Kosovës në vitin 2008 ishte realitet. Jugosllavia u shkatërrua në Ballkanin Perëndimor, kishte shtete që lëvizën drejt integrimit në NATO-s, Bashkimit Evropian, duke u bërë demokratike dhe normalisht se kur politikanët përballen me një realitet të ri,  perandoria e vjetër ikën, e ka një sistem të ri gjeopolitik, puna e këtyre politikanëve është që t’i bashkëngjiten këtij realiteti të ri, të lënë historinë prapa dhe të shikojnë në të ardhmen dhe mundësitë e së ardhmes.
Kjo është ajo çfarë popujt e këtyre kombeve duan që politikanët e tyre të bëjnë. Por fatkeqësisht, ju keni të drejtë, në Beograd, ne kemi një grup të udhëheqësve që kanë ndërtuar një gjysmëdemokraci, gjysmëreforme, gjysmëqëllimi për t’iu bashkëngjitur Bashkimit Evropian, duke u ulur në mes të gardhit dhe duke luajtur politika: Lindje kundër Perëndimit e Perëndimit kundër Lindjes dhe kjo nuk e ka ndryshuar realitetin.
Jugosllavia nuk do të kthehet prapa, por fatkeqësisht kjo gjendje vetëm e ka shtyrë procesin e njohjes së historisë, duke mos kërkuar falje për krimet e kryera në të kaluarën, e duke mos thënë “na falni”, duke normalizuar marrëdhëniet mes Prishtinën dhe kështu duke u shërbyer interesave të popullit të tyre.
Gjithë këto demonstrata të mëdha pas kolapsit të çatisë në stacionin e trenit në Novisad kanë treguar se shoqëria civile në Beograd nuk dëshiron të jetojë në të kaluarën, duke përsëritur mospajtimet e vjetra dhe të lodhura të së kaluarës më Kosovën dhe me fqinjët e tjerë të Serbisë. Kjo nuk është ajo që duan këta protestues, por ata duan që standardet jetësore të përmirësohen, ata duan që mediat e tyre të jenë të lira, që universiteti i tyre të funksionojë më mirë, duan më shumë punë e mundësi, kështu që për atë që thua por nuk e ndryshon realitetin në thelb, por kjo nënkupton që vetëm humbim vite, humbim gjenerata dhe ky është një mëkat shumë shumë i madh kur kohët ndalen dhe kur realiteti tjetër dominon më shumë gjëra të tjera që do të duhej të kryheshin.

Koha: Një herë shpëtuar nga bombat e NATO-s dhe të ndihmuar nga brenda nga UÇK-ja, sot Kosova është një shtet i pavarur dhe njerëzit e saj sot e përjetojnë lirinë e tyre, demokracinë me gjithë telashet e brendshme që i ka në baza ditore. Sot Kosova ushtrinë e saj të rregullt, Forcën e Sigurisë së Kosovës që aspiron të bëhet anëtare e NATO-s. Çfarë mendimi keni që Kosova të bëhet anëtare e 33-të e Organizatës Veriatlantike?

Jamie Shea: Unë natyrisht se dua ta shoh FSK-në në NATO, dhe posaçërisht shpresoj se kjo do të ndodhë sa të jem gjallë duke shpresuar se kam edhe disa vite të tjera për të jetuar.
Do të isha sigurisht shumë i irrituar nëse e lë këtë botë pa e parë Kosovën si pjesë të NATO-s dhe mendoj se kjo gjë do të ndodhë. Mendoj se aleancës së NATO-s i duhet më shumë imagjinatë kur vjen fjala te Kosova. Nuk mund të lejojmë që çështja e mosnjohjes nga disa aleatë ta bllokojë progresin. Në vështrimin tim nuk ka ndonjë arsye që Kosova të mos jetë anëtare e plotë e Partneritetit për Paqe dhe të mos përfitojë nga të gjitha ushtrimet e përbashkëta, trajnimet, ndërveprimi, standardet e përbashkëta që sjell programi.
Janë disa programe bashkëpunuese me FSK-në, por është një meny e kufizuar dhe NATO-ja duhet ta zgjerojë atë në raport me Kosovën.
Kosova ndan vlerat e NATO-s, dëshiron të afrohet më afër BE-së, është e orientuar nga Perëndimi dhe në kohën kur sinqerisht Perëndimi po humb miqtë, në një botë më autoritare me më shumë diktatorë, me demokracinë në rënie, në mendjen time do të ishte budallallëk që NATO-ja të injoronte një vend demokratik që dëshiron të bëhet pjesë e klubit.
NATO-ja do të duhej të ishte e lumtur se shtetet po trokasin në derën e saj dhe jo duke ia bërë më të vështirë bashkëngjitjen në klub Kosovës, por duke e lehtësuar për t’iu bashkangjitur klubit.
Kjo është ajo çfarë vërtet unë shpresoj të ndodhë, që NATO-ja të tregojë më shumë fleksibilitet dhe imagjinatë në raport me Kosovën.
Nëse është çështja e njohjes, ajo mund të aplikohet në kohën e anëtarësimit në një kohë më vonë, por nuk duhet të përdoret kjo për të bllokuar në këtë fazë të ndërmjetme sikurse është bashkëngjitja në Partneritetin për Paqe dhe të gjitha këto mundësi të tjera.
Fatkeqësisht në SHBA, siç e shihni dhe e dini ju me çështjen e Ukrainës, ka një qasje tjetër në raport me anëtarësimin e Ukrainës në NATO tash në krahasim me çfarë kishim atëherë në kohën e Bill Klintonit. Por me shpresën se kjo nuk do të zgjasë përgjithmonë dhe do të ndryshojë, dhe që SHBA-ja do të rikthehet tek interesi i bashkimit të Evropës, duke e përfunduar punën në Ballkanin Perëndimor me anëtarësimin e Kosovës në NATO  e kështu duke përcjellë shembullin e Shqipërisë, Kroacisë, Sllovenisë, Malit të Zi dhe Maqedonisë së Veriut. Kështu që nëse Kosova është e rrethuar me NATO-n, me përjashtim të Serbisë, pse mos të jetë pjesë e NATO-s po ashtu?!

Koha: Shkurtimisht, a e keni përcjellë reformën e FSK-së dhe si do ta vlerësonit gjendjen aktuale të saj?

Jamie Shea: Mendoj se Policia e Kosovës dhe FSK-ja kanë bërë punë shumë të mirë, si p.sh. mënyra se si Policia e menaxhoi incidentin në Banjskë në vitin 2023. Aty mund të kishte shumë më shumë gjakderdhje dhe natyrisht një polic i Kosovës tragjikisht humbi jetën, por aty u menaxhua shumë mirë situata nga Policia.

Koha: Zotëri Shea, ju pyeta për FSK-në dhe jo Policinë e Kosovës.

Jamie Shea: Po, por doja të shtoja edhe për Forcën e Sigurisë së Kosovës që kanë treguar shumë profesionalizëm, duke u trajnuar me NATO-n, duke shtrirë partneritetin me disa vende anëtare të NATO-s, duke u arsimuar jashtë Kosovës në vende mike, e duke u trajnuar në qendrat e trajtimit të NATO-s.

Kosova ka bërë shumë punë të mirë në këtë drejtim, po ashtu duke pasur dimensionin e sigurisë së Kosovës, marrë parasysh rreziqet që i ka Kosova. Le të jemi të sinqertë, Kosova nuk ka nevojë të blejë aeroplanë “F-35”, apo tanke “Leopard II”, këto mjete janë shumë të kushtueshme. Është e rëndësishme të ketë një Forcë të Sigurisë që është e trajnuar dhe pajisur duke pasur parasysh buxhetin e shtetit dhe duke u përballuar me rreziqet aktuale të sigurisë.

Koha: Mirëpo derisa Kosova duhet t’i rimendojë shpenzimet në Ushtri, siç thoni ju, apo që të mos ketë vizion të blejë tanke “Leopard II” apo mjete të rënda ushtarake, Serbia në anën tjetër si një fqinj armiqësor i Kosovës së fundmi ka blerë raketa balistike supersonike kineze në përgjigje ndaj aleancës ushtarake mes Kosovës, Shqipërisë dhe Kroacisë, që presidenti serb, Aleksandër Vuçiq, e ka quajtur një pakt antiserb. A ju duket një gjuhë përshkallëzimi kjo nga presidenti i Serbisë?

Jamie Shea: Jo mendoj se bashkëpunimi i sigurisë mes Kosovës, Shqipërisë dhe Kroacisë është për çështje të përbashkëta sikurse zjarret në pyje, kërcënimet mjedisore, pandemitë sikurse e pamë me Covidin, dhe u duhet bashkëpunim të sigurisë për ta ndihmuar njëri-tjetrin. Kjo edhe ka ndodhur në regjion, veçanërisht me zjarret e egra gjatë verës, me vërshimet, me situata të motit ekstrem, katastrofave natyrore apo tjetër gjë.
Ne nuk duhet t’i shohim forcat ushtarake vetëm duke bërë luftëra të mëdha dhe nuk e shoh aleancën që të jetë armiqësore ndaj Beogradit në asnjë mënyrë. Mendoj se Beogradi duhet të bashkëpunojë në këtë formë të bashkëpunimit rajonal, dhe do të ishte edhe si masë e rritjes së mirëbesimit. E sa për Serbinë, po ajo shpenzon më shumë në Ushtri sesa kërkohet duke pasur parasysh faktin se askush nuk po e kërcënon Serbinë në këtë moment.

Koha: Kjo nuk është ajo çfarë thotë presidenti i Serbisë zotëri Shea. Presidenti serb, Aleksandër Vuçiq, së fundmi ka thënë se ai frikësohet se mund ta sulmojnë fqinjët e tij, po e parafrazoj pak a shumë çfarë ka thënë.

Jamie Shea: Po e kuptoj këtë, por e dini, siç e kam thënë, secili ka të drejtë të ketë opinionin e tyre, por jo secili ka të drejtë të ketë faktet e tyre. Dhe faktet nuk e vërtetojnë këtë pikë vështrimi të Vuçiqit. Serbia nuk kërcënohet nga askush. Është në proces të bashkëngjitjes në Bashkimin Evropian, ndonëse ngadalë. Po thith shumë investime nga Shtetet e Bashkuara, Evropa dhe ka një partneritet për paqe me NATO-n, madje edhe kryen ushtrime të përbashkëta me NATON-n, ani pse presidenti Vuçiq nuk e përmend këtë shpesh publikisht.
Kështu që ideja se Serbia është sikurse Ukraina duke u përballur me një rrezik të madh të jashtëm, thjesht nuk është e vërtetë. Përsëri po e them, nëse shikoni protestat e mëdha gjatë vitit të kaluar në Serbi, njerëzit nuk po kërkojnë nga qeveria të shpenzojë para të panevojshme në aeroplanë rusë, kinezë apo raketa. Ata thjesht po kërkojnë të përmirësohen infrastruktura, shërbimet publike, arsimi pas të gjitha atyre të shtënave nëpër shkolla që kemi parë. Kjo është çfarë njerëzit e Serbisë duan dhe natyrisht nëse Qeveria e Serbisë nuk ofron çfarë njerëzit duan, atëherë mendoj se Qeveria do të zhduket më parë sesa do të zhduken njerëzit.

Koha: Mirëpo kjo gjuhë luftënxitëse mund të kuptohet edhe si një formë për të krijuar një strategji nëse jo vetëm taktike për të lëvizur para me plane të tjera. Dhe duke parë gjithë këtë vorbull në skenën ndërkombëtare, me ngjarjet e fundit në Gjirin Persik, pastaj lindjen e Evropës me Ukrainën dhe konfliktet që po mbijnë çdo ditë më shumë e më shumë, a besoni se ka ndonjë rrezik të drejtpërdrejtë për sigurinë e Kosovës dhe të rajonit nga ndonjë shpërthim i ri?

Jamie Shea: Jo unë nuk besoj atë gjë. Mendoj se luftërat e mëdha janë kryer. Problemin më të madh në Ballkanin Perëndimor e shoh në atë që njihen ndryshe si zona të hirta të luftës apo luftëra hibride.
Me fjalë të tjera, jo duke dërguar forca ushtarake përgjatë kufijve, të cilat do të ishin katastrofike, por më shumë përpjekje për të minuar qeveritë e tjera me sulme kibernetike, propagandë, fushata të dezinformatave dhe ndonjëherë edhe duke dërguar formacione të armatosura sikurse në incidentin e Banjskës, kur kishte forca paramilitare që synuan të krijonin tensione, krijonin ndasi, përçajnë shoqëritë.
Ne e shohim këtë gjë në shoqëritë në Ballkan dhe jo vetëm në Kosovë, por në shumë shtete dhe është e rëndësishme që NATO-ja, BE-ja dhe Kosova do të punojnë së bashku për të përmirësuar qëndrueshmërinë e Kosovës kundër këtyre llojeve të aktiviteteve destabilizuese të zonave të hirta.
Kur e shikoni Iranin, nuk mendoj se Irani ka ndonjë interes për të zgjeruar luftën në Evropë. Ka mjaft probleme për momentin me SHBA-në dhe Izraelin dhe shtetet e gjirit. Po, kishte disa incidente me dronë në Qipro, por, siç e keni parë, evropianët duke përfshirë edhe vendin tim, Mbretërinë e Bashkuar, kanë dërguar shumë anije, aeroplanë në Mesdhe për të mbrojtur Evropën nga ndonjë kërcënim i raketave iraniane.
Kështu që në kohë lufte ju gjithnjë duhet të jeni vigjilentë, por nuk shoh ndonjë kërcënim të drejtpërdrejtë për Evropën nga Irani. Kërcënimi më i madh ndaj Evropës nga Irani është kërcënimi ekonomik, në kuptim të rritjes së çmimeve të naftës dhe gazit, inflacionit dhe rritjes më të ulët ekonomike evropiane, gjë që askush nuk e dëshiron. Pra, pasojë ekonomike më shumë sesa ushtarake.

Koha: Ju falënderoj shumë për kohën tuaj zotëri Shea!

Jamie Shea: Të faleminderit shumë për mundësinë për të folur me ju këtë mbrëmje!/Koha.net